tư tưởng hồ chí minh về dân chủ và xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân

Thứ nhất là quan đi mể c aủ Hồ Chí Minh về dân ch .ủ Ở đây, Người đưa ra quan ni mệ c aủ mình về dân chủ, các bi uể hi nệ c aủ dân chủ trong các lĩnh vực c aủ đời s ng xãố h i ộ và vi cệ

CH ƯƠ NG VI

T T Ư ƯỞ NG H CHÍ MINH V DÂN CH Ồ Ề Ủ

VÀ XÂY D NG NHÀ N Ự ƯỚ C C A DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN Ủ

(2 ti t lý thuy t, 1,5 ti t th o lu n) ế ế ế ả ậ

M c ụ đích:

Cung cấp cho sinh viên những n iộ dung cơ bản c a tủ ư tưởng Hồ Chí Minh

về dân chủ và xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân

Thứ nhất là quan đi mể c aủ Hồ Chí Minh về dân ch ủ Ở đây, Người đưa ra quan ni mệ c aủ mình về dân chủ, các bi uể hi nệ c aủ dân chủ trong các lĩnh vực c aủ đời s ng xãố h i ộ và vi cệ thực hành dân ch tủ rong đời s ng xãố hội

Trang bị cho sinh viên những quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước c aủ dân, do dân và vì dân Đó là quan đi mể của H ồ Chí Minh về xây dựng nhà nước thể hi nệ quyền làm chủ của nhân dân, về s th ngự ố nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân và tính dân t cộ của nhà nước, về xây dựng nhà nước có hi u lệ ực pháp lý m nh m ạ ẽ và tư tưởng H ồ Chí Minh về xây dựng m t nhàộ nước trong s cạ h, vững m nạ h, hoạt đ ng ộ có hi u quệ ả

Giúp sv nh n th c v nh ng giá tr to l n ậ ứ ề ữ ị ớ rút ra t nhừ ững quan điểm c aủ Hồ Chí Minh về dân ch vàủ nhà nước nh mằ đ nh hị ướng cho việc xây dựng, hoàn thi nệ nền dân ch ,ủ Nhà nước ki u m i Vi tể ớ ở ệ Nam

Yêu cầu:

Sinh viên cần nắm được những n iộ dung c bỏ ản c a tủ ư tưởng H ồ Chí Minh

về dân chủ và tính đúng đắn, sáng t oạ c a Hủ ồ Chí Minh trong quan ni m ệ c a Ngủ ười

v nhà nề ước c a dủ ân, do dân và vì dân

Ho t đ ng c a GV và SVạ ộ ủ N i dung bài h cộ ọ

Khát v ng muôn đ i c a ọ ờ ủ

I QUAN ĐI M C A Ể Ủ HCM V DÂN CH Ề Ủ

1 Quan đi m c a H Chí Minh v dân ch ể ủ ồ ề ủ

Dân ch là khát v ng muôn đ i c a conủ ọ ờ ủ

người

Quan ni m v dân ch đệ ề ủ ược di n đ t qua 2ễ ạ

m nh đ : “Dân là ch ” và “Dân làm ch ” ệ ề ủ ủ

Dân là ch : nói đ n v th c a dân.ủ ế ị ế ủ Dân làm ch : đ c p đ n năng l c và tráchủ ề ậ ế ự nhi m c a dân C hai đi đôi v i nhau, th hi n v trí,ệ ủ ả ớ ể ệ ị

vai trò, quy n ề và trách nhi m c a dân.ệ ủ

2 Dân ch trong các lĩnh v c c a đ i s ng xã h i ủ ự ủ ờ ố ộ

- Dân ch th hi n vi c b o đ m ủ ể ệ ở ệ ả ả quy n ề

con người, quy n công dân, th hi n trên t t c cácề ể ệ ấ ả lĩnh v c chính tr , kinh t , văn hóa, xã h i Trong đóự ị ế ộ lĩnh v c chính tr là quan tr ng nh t n i b t nh t vàự ị ọ ấ ổ ậ ấ

được bi u hi n t p trung trong ho t đ ng c a nhàể ệ ậ ạ ộ ủ

nướ ch đ chính trc ( ế ộ ị)

- Dân ch còn bi u hi n phủ ể ệ ở ương th c tứ ổ

ch c xã h i: là ph i có c u t o quy n l c xã h i màứ ộ ả ấ ạ ề ự ộ

đó ng i dân c tr c ti p l n gián ti p qua dân ch

đ i di n, m t h th ng chính tr do “ạ ệ ộ ệ ố ị dân c ra” và ử

“do dân t ch c nên ổ ứ ” (chính quy n ề )

- Ngu n g c, l c lồ ố ự ượng t o ra quy n hành làạ ề nhân dân Đó là quan đi m g c đ Ngể ố ể ười coi cách

m ng là s nghi p c a qu n chúng công cu c đ iạ ự ệ ủ ầ ộ ổ

m i, xây d ng, kháng chi n ki n qu c là trách nhi mớ ự ế ế ố ệ

và công vi c c a dân HCM xem dân ch nh lýệ ủ ủ ư

tưởng ph n đ u c a các dân t c và nó không d ng l iấ ấ ủ ộ ừ ạ

v i t cách nh m t thi t ch xã h i c a m t qu cớ ư ư ộ ế ế ộ ủ ộ ố gia mà nó còn có c ý nghĩa bi u th m i ả ể ị ố quan hệ

qu c t ố ế hòa bình gi a các dân t c.ữ ộ

3 Th c hành dân ch ự ủ

a Xây d ng và hoàn thi n ch đ ự ệ ế ộ DC r ng rãi ộ

Ngày 2- 9-1945 H Chí Minh đ c Tuyên Ngônồ ọ

Đ c l p khai sinh ra nộ ậ ước Vi t Nam Dân ch C ngệ ủ ộ hòa, trong đó có các quy n v dân ch đề ề ủ ược g n li nắ ề

v i đ t nớ ấ ước đ c l p, t do, h nh phúc.ộ ậ ự ạ

- Dân ch m i đủ ớ ược th hi n và b o đ m trongể ệ ả ả

đ o lu t c b n nh t là Hi n pháp (1946, 1959)ạ ậ ơ ả ấ ế

- H Chí Minh chú tr ng đ m b o quy n l cồ ọ ả ả ề ự

c a các giai c p, t ng l p, các c ng đ ng dân t củ ấ ầ ớ ộ ồ ộ trong th ch chính tr :ể ế ị

+ Đ i v i giai c p công nhânố ớ ấ + Đ i v i nông dânố ớ

+ Đ i v i t ng l p trí th cố ớ ầ ớ ứ + Đ c bi t quan tâm t i v n đ gi i phóng phặ ệ ớ ấ ề ả ụ

n , đ ph n bình đ ng v i nam gi i ữ ể ụ ữ ẳ ớ ớ + Đ cao vai trò làm ch đ t nề ủ ấ ước c aủ thanh thi u niên.ế

b Xây d ng các t ch c Đ ng, Nhà n ự ổ ứ ả ướ c, M t ặ

tr n và các đoàn th chính tr - xã h i v ng m nh ậ ể ị ộ ữ ạ

đ b o đ m dân ch trong xã h i ể ả ả ủ ộ

- Đ ng tr thành h t nhân chính tr c a toàn xãả ở ạ ị ủ

h i và là nhân t tiên quy t đ b o đ m tính ch t dânộ ố ế ể ả ả ấ

ch c a xã h i Do đó dân ch trong Đ ng tr thànhủ ủ ộ ủ ả ở

y u t quy t đ nh t i trình đ dân ch c a toàn xãế ố ế ị ớ ộ ủ ủ

h i.ộ

- Nhà nước th hi n ch c năng qu n lý xã h iể ệ ứ ả ộ

c a mình qua vi c b o đ m th c thi ý chí c a GCCNủ ệ ả ả ự ủ

Th nào là nhà n ế ướ c c a ủ

dân?

Ph i là công b c c a dân,ả ộ ủ

đây là nhi m v n ng nệ ụ ặ ề

nh ng r t v vang Ngư ấ ẻ ườ i

cán b ph i g n dân, h cộ ả ầ ọ

dân, tin dân, l ng nghe dân,ắ

ph i n m v ng dân tình,ả ắ ữ

hi u rõ nhân sinh, nâng caoể

dân trí…và đi u quan tr ngề ọ

là bi t phát huy s c m nhế ứ ạ

c a dân ủ  người cán bộ

ph i có tác phong: “ả Óc nghĩ,

m t th y, tai nghe, chân đi,ắ ấ

mi ng nói, tay làm”ệ

…

và nhân dân lao đ ng đ i v i s phát tri n c a đ tộ ố ớ ự ể ủ ấ

nước Nhà nước th ch hóa toàn b b n ch t dânể ế ộ ả ấ

ch c a ch đủ ủ ế ộ

- Các t ch c m t tr n và đoàn th nhân dânổ ứ ặ ậ ể

th hi n quy n làm ch và tham gia qu n lý xã h i.ể ệ ề ủ ả ộ

è T t c các t ch c đó đ u có m t m c tiêuấ ả ổ ứ ề ộ ụ chung là đ t t i trình đ dân ch cao, dân ch XHCNạ ớ ộ ủ ủ

đó cũng là đ ng l c c b n nh t đ các giai c p, t ngộ ự ơ ả ấ ể ấ ầ

l p trong xã h i ph n đ u ớ ộ ấ ấ

II Quan đi m H Chí Minh v xây d ng nhà ể ồ ề ự

n ướ ủ c c a dân, cho dân, vì dân.

1 Xây d ng nhà n ự ướ c th hi n quy n làm ch ể ệ ề ủ

c a nhân dân ủ

a Nhà n ướ ủ c c a dân

- Xác l p t t c m i quy n l c trong Nhà Nậ ấ ả ọ ề ự ướ c

và trong xã h i đ u thu c v nhân dân Quan đi mộ ề ộ ề ể này c a HCM đủ ược th hi n trong các b n ể ệ ả Hi n ế pháp (1946, 1959)

- Nhân dân lao đ ng làm ch Nhà nộ ủ ước, có quy n b u ra các đ i bi u… Nhân dân có quy n bãiề ầ ạ ể ề

mi n nh ng đ i bi u không x ng đáng v i s tínễ ữ ạ ể ứ ớ ự nhi m c a nhân dân.ệ ủ

- Mu n b o đ m đố ả ả ược tính ch t nhân dân c aấ ủ Nhà nước, ph i xác đ nh đả ị ược và th c hi n đự ệ ượ c trách nhi m c a c tri và đ i bi u do c tri b u ra.ệ ủ ử ạ ể ử ầ

C tri và đ i bi u c tri b u ra ph i có m i quan hử ạ ể ử ầ ả ố ệ

ch t ch ặ ẽ

- H Chí Minh đã nêu lên quan đi m dân là chồ ể ủ

và dân làm ch :ủ Dân là ch là xác đ nh v th c a dân.ủ ị ị ế ủ Dân làm ch là xác đ nh quy n, nghĩa v c a dân.ủ ị ề ụ ủ

B ng thi t ch dân ch , Nhà nằ ế ế ủ ước ph i cóả trách nhi m b o đ m quy n làm ch c a dân, đ choệ ả ả ề ủ ủ ể nhân dân th c thi quy n làm ch c a mình trong hự ề ủ ủ ệ

th ng quy n l c c a xã h i Quy n l c c a dân đố ề ự ủ ộ ề ự ủ ượ c

đ t v trí t i thặ ở ị ố ượng (tuân t , m nh t )ử ạ ử

Nh ng ngữ ười lãnh đ o, nh ng đ i bi u c aạ ữ ạ ể ủ nhân dân làm đúng ch c trách và v th c a mình,ứ ị ế ủ không ph i là đ ng trên nhân dân, coi khinh nhân dân ả ứ

b Nhà n ướ c do dân

- Nhà nước do dân l p nên, do dân ng h , dânậ ủ ộ làm ch Nhi m v c a nh ng ngủ ệ ụ ủ ữ ười cách m ng làạ

- Nhân dân l p ra QH và h i ậ ộ

đ ng nhân dân các c p ồ ấ

- Ch c v c a cán b là do ứ ụ ủ ộ

dân y thác ủ

- Dân có quy n ki m tra ề ể

giám sát và bãi mi n các đ i ễ ạ

bi u ể

…

dân? Nhà n ướ c đó l p ra ậ

Là m t lãnh đ o t t thì ộ ạ ố

Không ng ng nâng caoừ

ĐSVC, TT cho nhân dân

Gv hướng d n sv t tìm hi uẫ ự ể

Gv hướng d n sv t tìm hi uẫ ự ể

ph i làm cho dân hi u, làm cho dân giác ng đ nângả ể ộ ể cao được trách nhi m làm ch , nâng cao đệ ủ ược ý th cứ trách nhi m chăm lo xây d ng Nhà nệ ự ướ ủc c a mình

“Vi c ệ n ướ c là vi c chung, m i ng ệ ỗ ườ i đ u ề

ph i có trách nhi m “ghé vai gánh vác m t ph n” ả ệ ộ ầ

Quy n l i, quy n h n bao gi cũng đi đôi v i tráchề ợ ề ạ ờ ớ nhi m, nghĩa v ệ ụ

- Nhân dân có đ đi u ki n, c v pháp lu t vàủ ề ệ ả ề ậ

th c t , đ tham gia qu n lý Nhà nự ế ể ả ước Nhà nướ c

do dân t o ra và nhân dân tham gia ạ qu n lý ả

c Nhà n ướ c vì dân

Nhà nước vì dân là m t nộ ướ ấ ợc l y l i ích chính đáng c a nhân dân làm m c tiêu, t t c đ u vì l i íchủ ụ ấ ả ề ợ

c a nhân dân, ngoài ra không có b t c m t l i íchủ ấ ứ ộ ợ nào khác

M i đọ ường l i, chính sách đ u ch d n nh mố ề ỉ ẫ ằ

đ a l i quy n l i cho dân; vi c gì có l i cho dân dùư ạ ề ợ ệ ợ

nh cũng c g ng làm, vi c gì có h i cho dân dù nhỏ ố ắ ệ ạ ỏ cũng c g ng tránh Dân là g c c a nố ắ ố ủ ước Ph i làmả cho dân có ch , ph i làm cho dân đỗ ở ả ược h c hành ọ

2 Quan đi m c a ể ủ HCM v s th ng nh t gi a ề ự ố ấ ữ

b n ch t GCCN v i tính ND và tính DT c a NN ả ấ ớ ủ

a V b n ch t ề ả ấ GCCN c a Nhà n ủ ướ c

Nhà nước Vi t Nam m i mang b n ch t giai c pệ ớ ả ấ ấ công nhân, vì:

M t là, Nhà nộ ước do Đ ng C ng s n lãnh đ o, ả ộ ả ạ Hai là, b n ch t giai c p c a Nhà nả ấ ấ ủ ước ta thể

hi n tính đ nh hệ ở ị ướng XHCN c a s phát tri n đ tủ ự ể ấ

nước

Ba là, b n ch t giai c p công nhân c a nhàả ấ ấ ủ

nước th hi n nguyên t c t ch c, ho t đ ng cể ệ ở ắ ổ ứ ạ ộ ơ

b n c a nó là nguyên t c t p trung dân ch ả ủ ắ ậ ủ

b B n ch t GCCN th ng nh t v i tính nhân dân, ả ấ ố ấ ớ tính dân t c c a Nhà n ộ ủ ướ c

- Nhà nước b o v l i ích c a nhân dân, l y l iả ệ ợ ủ ấ ợ ích c a dân t c làm c b n B n ch t c a v n đ nàyủ ộ ơ ả ả ấ ủ ấ ề

là ch L i ích c b n c a giai c p công nhân, c aở ỗ ợ ơ ả ủ ấ ủ nhân dân lao đ ng và c a toàn dân t c là m t ộ ủ ộ ộ

- Nhà nước ta không nh ng th hi n ý chí c aữ ể ệ ủ giai c p công nhân mà còn th hi n ý chí c a nhânấ ể ệ ủ dân và c a toàn dân t c ủ ộ

3 Xây d ng Nhà n ự ướ c có hi u l c pháp lý m nh ệ ự ạ

Gv hướng d n sv t tìm hi uẫ ự ể

mẽ

a Xây d ng m t Nhà n ự ộ ướ c h p pháp, hi n pháp, ợ ế

h p hi n ợ ế

Ch m t ngày sau khi đ c b n ỉ ộ ọ ả tuyên ngôn đ c ộ

l p, ậ trong phiên h p đ u tiên c a Chính ph lâm th i,ọ ầ ủ ủ ờ

H Chí Minh đã đ ngh t ch c T ng tuy n c càngồ ề ị ổ ứ ổ ể ử

s m càng t t đ l p Qu c h i r i t đó l p ra Chínhớ ố ể ậ ố ộ ồ ừ ậ

ph và các c quan, b máy chính th c m i c a Nhàủ ơ ộ ứ ớ ủ

nước m i ớ Ngày 2- 3- 1946, Qu c h i khóa I nố ộ ước Vi tệ Nam Dân ch C ng hòa đã h p Phiên đ u tiên l p raủ ộ ọ ầ ậ các t ch c, b máy và các ch c v chính th c c aổ ứ ộ ứ ụ ứ ủ Nhà nước H Chí Minh đồ ược b u làm Ch t chầ ủ ị Chính ph liên hi p đ u tiên Đây là Chính ph cóủ ệ ầ ủ

đ y đ t cách pháp lý đ gi i quy t m t cách cóầ ủ ư ể ả ế ộ

hi u qu nh ng v n đ đ i n i và đ i ngo i nệ ả ữ ấ ề ố ộ ố ạ ở ướ c ta

b Ho t đ ng qu n lý nhà n ạ ộ ả ướ c b ng Hi n pháp, ằ ế pháp lu t và chú tr ng đ a pháp lu t vào cu c ậ ọ ư ậ ộ

s ng ố

Qu n lý nhà nả ước là qu n lý b ng b máy vàả ằ ộ

b ng nhi u bi n pháp khác nhau nh ng quan trongằ ề ệ ư

nh t là qu n lý b ng h th ng lu t, trong đó quanấ ả ằ ệ ố ậ trong b c nh t là ậ ấ Hi n pháp - đ o lu t c b n c a ế ạ ậ ơ ả ủ

n ướ c nhà

- H Chí Minh luôn luôn chăm lo xây d ng m tồ ự ộ

n n t ng ch đ XHCN đ đ m b o quy n làm chề ả ế ộ ể ả ả ề ủ

th t s c a nhân dân ậ ự ủ Chú tr ng đ n v n đ nâng cao dân trí, phátọ ế ấ ề huy tính tích c c chính tr c a nhân dân, chú ý b oự ị ủ ả

đ m tính nghiêm minh và hi u l c c a chúng ả ệ ự ủ

c Xây d ng đ i ngũ cán b , công ch c đ đ c và ự ộ ộ ứ ủ ứ tài

H Chí Minh luôn luôn đ cao v trí, vai trò c aồ ề ị ủ

đ i ngũ cán b , công ch c Ngộ ộ ứ ười coi cán b nóiộ chung “là cái g c c a m i công vi c”, “muôn vi cố ủ ọ ệ ệ thành công hay th t b i đ u do cán b t t hay kém”.ấ ạ ế ộ ố Theo H Chí Minh, đó là yêu c u đ i v i nh ngồ ầ ố ớ ữ

ngườ v a có đ c v a có tài, trong đó đ c là g c; đ ii ừ ứ ừ ứ ố ộ ngũ này ph i đ ả ượ ổ c t ch c h p lý có hi u qu ứ ợ ệ ả

4 XD Nhà n ướ c trong s ch, v ng m nh, ho t ạ ữ ạ ạ

đ ng có hi u qu ộ ệ ả

a Đ phòng và kh c ph c nh ng tiêu c c trong ề ắ ụ ữ ự

Là sinh viên chúng ta c n ầ

ph i làm gì đ góp ph n ả ể ầ

xây d ng nhà n ự ướ c c a ủ

dân, do dân, vì dân?

- Có nh n th c dúng đ n vậ ứ ắ ề

b n ch t t t đ p v nhàả ấ ố ẹ ề

nước ta Ch ng l i quanố ạ

đi m sai l m, xuyên t c,ể ầ ạ

ch ng phá nhà nố ước

- Có thái đ đúng đ n trongộ ắ

vi c xác đ nh quy n và nghĩaệ ị ề

v công dân, tham gia xâyụ

d ng nhà nự ước trong s ch,ạ

sáng su t, v ng m nh.ố ữ ạ

ho t đ ng c a Nhà n ạ ộ ủ ướ c.

- Đ c quy n, đ c l i.ặ ề ặ ợ

- Tham ô, lãng phí, quan liêu

- T túng, chia r , kiêu ng o.ư ẽ ạ

b Tăng c ườ ng tính nghiêm minh c a pháp lu t đi ủ ậ đôi v i đ y m nh giáo d c đ o đ c cách m ng ớ ẩ ạ ụ ạ ứ ạ

H Chí Minh yêu c u: pháp lu t ph i th ngồ ầ ậ ả ẳ tay tr ng tr nh ng k b t liêm, b t kỳ k y đ a vừ ị ữ ẻ ấ ấ ẻ ấ ở ị ị nào, làm ngh gì Bên c nh đó, HCM cũng dùng s cề ạ ứ

m nh uy tín c a mình đ c m hóa nh ng ngạ ủ ể ả ữ ười có

l i làm, kéo h v phía cách m ng, giáo d c nh ngỗ ọ ề ạ ụ ữ

người m c khuy t đi m đ h tránh ph m phápắ ế ể ể ọ ạ

K T LU N Ế Ậ

a Nhà n ướ c ph i b o đ m quy n làm ch th t s c a nhân dân ả ả ả ề ủ ậ ự ủ

b Ki n toàn b máy hành chính Nhà n ệ ộ ướ c

c Tăng c ườ ng h n n a s lãnh đ o c a Đ ng, đ i v i Nhà n ơ ữ ự ạ ủ ả ố ớ ướ c

 B n ch t, tính ch t c a Nhà nả ấ ấ ủ ước g n li n v i vai trò, trách nhi m c a Đ ng c mắ ề ớ ệ ủ ả ầ quy n, do đó s trong s ch, v ng m nh c a Đ ng CSVN là y u t quy t đ nh choề ự ạ ữ ạ ủ ả ế ố ế ị thành công c a vi c xây d ng Nhà nủ ệ ự ước pháp quy n XHCN c a dân, do dân, vì dânề ủ theo t tư ưởng H Chí Minh.ồ