Hệ thống kiểm soát nội bộ tại công ty TNHH URC Việt Nam - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện Luận văn thạc sĩ 2014

Vìăv y,ăh ăth ngăKSNB khôngăch ăđánhăgiáăcác báo cáo tài chính, phát hi năcácăy uăkémăc aăh ăth ngăqu nălỦămƠăcònăđánhăgiáăcácăr iăro nhăh ngăc ă trong và ngoài công ty.. Giaiăđo năs ăkh

B ăGIÁOăD CăVĨă ĨOăT O

TR NGă IăH CăKINHăT ăTHĨNHăPH ăH ăCHệăMINH

B ăGIÁOăD CăVĨă ĨO T O

TR NGă IăH CăKINHăT ăTHĨNHăPH ăH ăCHệăMINH

LểăTH ăB OăNH

H TH NG KI M SOÁT N I B T I CÔNG TY TNHH URC VI T NAM ậ

TH C TR NG VÀ GI I PHÁP HOÀN

THI N

CHUYểNăNGĨNH:ăK ăTOÁN MĩăS :ă60343031

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

NG IăH NGăD NăKHOAăH C:ăPGS.TSăVẪăV NăNH

TP HCM ậ N mă2014

L IăCAMă OAN

Tôiăxinăcamăđoanăđ ătƠiănghiênăc uăắH TH NG KI M SOÁT N I

B T I CÔNG TY TNHH URC VI T NAM - TH C TR NG VÀ GI I PHÁP HOÀN THI N”ălƠăc aăriêngătôi,ăd i s h ng d n c a PGS.TS Võ

V năNh ă ơyălƠăđ tài lu năv năth căs ăkinhăt , chuyên ngành K toán Lu n

v nănƠyăch aăđ c ai công b d i b t c hình th c nào.

M C L C

TRANG PH BÌA

L IăCAMă OAN

M C L C

DANH M C CH VI T T T

DANH M CăCÁCăS ă

PH N M U 1

1 Tính c p thi t c aăđ tài 1

2 Các nghiên c u có liên quan 2

2.1 Nh ng bài báo, nghiên c u khoa h c 2

2.2 Nh ng lu năv năth căs ,ăti năs ătrongănh ngăn măg năđơy 2

3 M c tiêu nghiên c u 3

4.ă iăt ng nghiên c u và ph m vi nghiên c u 4

5.ăPh ngăphápănghiênăc u 4

6 Nh ngăđóngăgópăm i c aăđ tài 4

7 K t c uăđ tài 5

CH NGă1:ăT NG QUAN V H TH NG KI M SOÁT N I B 6

1.1 L ch s raăđ i và phát tri n c a h th ng ki m soát n i b 6

1.1.1 L ch s raăđ i và phát tri n c a h th ng ki m soát n i b 6

1.1.2 Khái ni m h th ng ki m soát n i b 9

1.2 Các thành ph n c a h th ng ki m soát n i b theo COSO 1992 10

1.2.1ăMôiătr ng ki m soát 10

1.2.2ă ánhăgiáăr i ro 14

1.2.3 Các ho tăđ ng ki m soát 16

1.2.4 Thông tin và truy n thông 19

1.2.5 Giám sát 22

1.3 Gi i thi u COSO 2013 23

1.3.1 Lí do c p nh t COSO 2013 23

1.3.2 Nh ng nguyên t c trong COSO 2013 24

1.4 Trách nhi m c aăcácăđ iăt ngăcóăliênăquanăđ n ki m soát n i b 25

1.4.1 H iăđ ng qu n tr 26

1.4.2ăBanăgiámăđ c 26

1.4.3 Ki m soát viên n i b 27

1.4.4 Nhân viên 27

1.4.5ăCácăđ iăt ng khác bên ngoài 27

1.5 Vai trò c a h th ng ki m soát n i b 28

1.5.1 B o v tài s n c a doanh nghi p 28

1.5.2 Giúp doanh nghi p qu n lí ho tăđ ng kinh doanh hi u qu 28

1.5.3ă m b o cung c păthôngătinăđángătinăc y 28

1.5.4 Gi m thi u nh ng r i ro, sai sót 29

1.6 Nh ng h n ch ti m tàng c a h th ng ki m soát n i b 29

1.7 Bài h c kinh nghi m t cácăđ n v t ch c trong vi c xây d ng và hoàn

thi n h th ng ki m soát n i b 30

K T LU NăCH NGă1 32

CH NGă2:ăTH C TR NG V H TH NG KI M SOÁT N I B T I CÔNG TY TNHH URC VI T NAM 33

2.1 T ng quan v công ty TNHH URC Vi t Nam 33

2.1.1 L ch s hình thành và phát tri n c a công ty 33

2.1.1.1 L ch s hình thành 33

2.1.1.2 Quá trình phát tri n c a công ty 34

2.1.1.3 Ch căn ngăậ nhi m v 35

2.1.2ă căđi m ho tăđ ng c a công ty 36

2.1.3 T ch c thông tin và báo cáo k toán 37

2.2 Th c tr ng v h th ng ki m soát n i b t i công ty TNHH URC Vi t Nam 37

2.2.1 M cătiêuăvƠăph ngăphápăkh o sát 37

2.2.2 K t qu kh o sát th c t v h th ng KSNB t i công ty TNHH URC Vi t Nam 38

2.2.2.1 Môi tr ng ki m soát 38

2.2.2.1.1 Tính chính tr c và giá tr đ oăđ c 38

2.2.2.1.2ăChínhăsáchăn ngăs vƠăđ m b o v n ngăl c 39

2.2.2.1.3 H iăđ ng qu n tr và y ban ki m toán 40

2.2.2.1.4 Tri t lí qu nălíăvƠăphongăcáchăđi u hành 41

2.2.2.1.5ăC ăc u t ch c và vi căphơnăđ nh quy n h n, trách nhi m 41

2.2.2.2ă ánhăgiáăr i ro 42

2.2.2.2.1ăXácăđ nh các m c tiêu c aăđ năv 42

2.2.2.2.2 Nh n d ng r i ro 43

2.2.2.2.3ăPhơnătíchăvƠăđánhăgiáăr i ro 43

2.2.2.3 Các ho tăđ ng ki m soát 44

2.2.2.4 Thông tin và truy n thông 49

2.2.2.5 Giám sát 50

2.3ă ánhăgiáăh th ng ki m soát n i b công ty TNHH URC Vi t Nam 51

2.3.1ă ánhăgiáăchung 51

2.3.2ă ánhăgiáăt ng b ph n c u thành h th ng ki m soát n i b 51

2.3.2.1ăMôiătr ng ki m soát 51

2.3.2.2ă ánhăgiáăr i ro 53

2.3.2.3 Ho tăđ ng ki m soát 53

2.3.2.4 Thông tin và truy n thông 55

2.3.2.5 Giám sát 56

K T LU NăCH NGă2 57

CH NGă3:ăM T S GI IăPHÁPă HOÀN THI N H TH NG KI M SOÁT N I B T I CÔNG TY TNHH URC VI T NAM 58

3.1ăQuanăđi m v hoàn thi n h th ng ki m soát n i b t i công ty TNHH URC Vi t Nam 58

3.2 Nh ng gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng ki m soát n i b t i công ty 59

3.2.1 Gi i pháp hoàn thi nămôiătr ng ki m soát 59

3.2.2 Gi i pháp hoàn thi năđánhăgiáăr i ro 61

3.2.3 Gi i pháp hoàn thi n ho tăđ ng ki m soát 62

3.2.4 Gi i pháp hoàn thi n thông tin truy n thông 69

3.2.5 Gi i pháp hoàn thi n giám sát 71

3.3 M t s ki n ngh nh m hoàn thi n h th ng ki m soát n i b 72

3.3.1 Ki n ngh v iăbanăgiámăđ c 72

3.3.2 Ki n ngh đ i v i các phòng ban 74

K T LU NăCH NGă3 75

K T LU N CHUNG 76 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C CÁC CH VI T T T

I TI NG ANH

AICPA: The American Institute of Certified Public Accountants ( Hi p h i k toán viên công ch ng M )

CoBiT: Control Objectives for Information and Related Technology (Mô hình qu n

lí công ngh thông tin theo tiêu chu n)

COSO: The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (U ban các t ch c b o tr )

ERMă:ăEnterpriseăRiskăManagementă(Qu nălíăr iăroădoanhănghi p)

IAS: International Accounting Standards (Chu n m c k toán qu c t )

ISACA:ăInformationăSystemsăAudităandăControlăAssociationă(Hi păh iăqu nălíăvƠă

ki mătoánăh ăth ngăthôngătin)

ITGI:ăTheăInformationătechnologyăGovernanceăInstituteă(Vi năqu nătr ăcôngăngh ă

thông tin)

SAP: Statement on Auditing Procedures (Báo cáo các th t c ki m toán)

SAS: Statement on Auditing Standards (Báo cáo các chu n m c ki m toán)

II TI NG VI T

BCTC: Báo cáo tài chính

KSNB: Ki m soát n i b

DANH M CăS ă

Hìnhă2.1ăS ăđ t ch c công ty Ph l căch ngă2

Hình 2.2 S ăđ t ch c phòng k toán Ph l căch ngă2

Hình 2.3 Quy trình th c hi n tr ti n c a k toán thanh toán hàng xu t ậ nh p trang 46

Hình 2.4 Quy trình th c hi n thu ti n c a k toán thanh toán hàng xu t ậ nh p trang 48

Hình 3.1 Quy trình th c hi n tr ti n c a k toán thanh toán hàng xu t ậ nh p

(tác gi đ ngh ) trang 66

Hình 3.2 Quy trình th c hi n thu ti n c a k toán thanh toán hàng xu t ậ nh p

(tác gi đ ngh ) trang 68

PH N M U

1 Tính c p thi t c aăđ tài

b t c côngătyăth ngăm i nào, ki m soát n i b luôn có t m quan tr ng

đ c bi t giúp công ty ki m soát t t ho tăđ ng c aămìnhăđ m b o s phát tri n b n

v ng

M t h th ng n i b v ng m nhăđangălƠăm t nhu c u b c thi t, m t công c

t iă uăđ xácăđ nh s an toàn c a ngu n v năđ uăt ,ăxácăđ nh hi u qu đi u hành

c aăbanăđi u hành doanh nghi păc ngănh ăk p th i n m b t hi u qu ho tăđ ng c a

doanh nghi p

Vi c thi t l p và hoàn thi n h th ng ki m soát n i b trong doanh nghi p

ngƠyăcƠngăđ c chú tr ng, nh t là t i các doanh nghi p có v n đ uăt ăn c ngoài

Các doanh nghi pănƠyăđangăngƠyăcƠngăcóăđóng góp cao v doanh thu và l i nhu n

cho công ty m n c ngoài Là m t doanh nghi p ho tăđ ng trong ngành th c

ph m,ă n c gi i khát, công ty TNHH URC Vi t Nam thu c t pă đoƠnă Philipines

Universal Robin Corp đangăch u áp l c c nh tranh r t l n t các doanh nghi p trong

ngành Tân Hi păPhát,ăVinamilk,ăMasan,ăV nhăH o,ầăđ c bi t là nh ng t păđoƠnăđaă

qu căgiaănh ăt păđoƠnăCoca-Cola, Pepsi, Nestlé, Liwayway

tài ắHoàn thi n h th ng ki m soát n i b t i Công ty TNHH URC

Vi t Nam” đ c tôi ch n làm lu n v n t t nghi p cao h c vì tôi nh n th yăđ c

t m quan tr ng c a h th ng ki m soát n i b trong công tác đi u hành qu n lý

và v i mong mu n tìm hi u lý lu n v ki m soát n i b , đánh giá th c tr ng h

th ng ki m soát n i b t i Công ty TNHH URC Vi t Nam nh m đ ra các gi i

pháp đ hoàn thi n, nâng cao tính h u hi u và hi u qu c a h th ng ki m soát

n i b , góp ph n giúp công ty tháo g nh ngăkhóăkh nă hi n t iăvƠăđ tăđ c các

m c tiêu k ho ch phát tri n trongăt ngălai

2 Các nghiên c u có liên quan

2.1 Nh ng bài báo, nghiên c u khoa h c

- Evaluating and Improving Internal Control in Organizations, 2012 Published by IFAC (International Federation of Accountants) (T m d ch:

ánhăgiáăvƠăc i thi n ki m soát n i b trong các t ch c)

Bài báo nêu lên vai trò c a h th ng KSNB; trình bày nh ngă tiêuă chíă đ đánhăgiáăvà phát tri n h th ngăKSNBănh giúp t ch căđ tăđ c m cătiêu;ăxácăđ nh

vai trò, trách nhi m c a cá nhân, t ch c;ăthúcăđ y phát tri năv năhoá t ch c;ăđ m

b oăn ngăl c;ăcáchăđ i phó v i r i ro, truy năthôngăth ngăxuyên;ăgiámăsátăvƠăđánhăgiá;ăt ngăc ng tính minh b ch và trách nhi m gi i trình ng th i,ăđ aăraănh ng

h ng d năđ ng d ng nh ng nguyên t c trên vào t ch c

- Scott Thompson, Demand Media; 2013 What happens When the Internal Controls Break Down in a Company?, Chron newspaper #1 in 2013 (T m d ch:ă i u gì x y ra n u các ki m soát n i b trong m t công ty m t tác

d ng?)

Bài báo nêu lên nh ngătácăđ ng x u và nhăh ng dây chuy n đ nătoƠnăđ nă

v khi h th ng KSNB m t tác d ng Nêu ra nh ng d n ch ng c th trongătr ng

h p h th ng KSNB nhăh ng x uăđ n m c tiêu ho tăđ ng hi u qu , m c tiêu báo

cáo tài chính và m c tiêu tuân th , t đóăđ aăraăm t s h ng gi i quy t

2.2 Nh ng lu năv năth căs ,ăti năs ătrongănh ngăn măg năđơy

- Bùi Th Minh H i, 2011 H th ng KSNB trong các doanh nghi p may

m c Vi t Nam, Lu n án ti năs ,ăTr ngăđ i h c Kinh t qu c dân

Lu năánăđƣătrìnhăbƠyănh ng lí lu n chung v h th ngăKSNB,ăđ căđi m c a

ngành may nhăh ngănh ăth nƠoăđ n h th ng KSNB

Phân tích th c tr ng h th ng KSNB trong các doanh nghi p may m c Vi t Nam thông qua b ng kh o sát, ph ng v n;ă đánhă giáă uă đi mă đ tă đ c và lí gi i

nguyên nhân c a nh ng h n ch

ng th i,ăđ aăraănh ngăph ng h ng, gi i pháp, ki n ngh đ hoàn thi n

h th ng KSNB t i các doanh nghi p may m c Vi t Nam

- Nguy n Th Kim Tuy n, 2012 Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b

t i các doanh nghi p ch bi n xu t kh u thu s n tnh Bình nh, Lu năv nă

th căs ăTr ng đ i h c Kinh t TP.HCM

H th ng hóa c ăs lý lu n v h th ng KSNB theo COSO 1992

ánh giá đ c th c tr ng h th ng KSNB t i các doanh nghi p xu t

kh u thu s n t nhăBìnhă nh thông qua b ng câu h i kh o sát, quan sát, ph ng

v n

aă raă nh ng gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng KSNB t i các doanh

nghi p ch bi n xu t kh u thu s n tnhăBìnhă nh, có nh ng ki n ngh đ i v i

doanh nghi p,ăđ i v i b Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn, ki n ngh đ i v i

B Tài chính

- inhăTh y Ngân Trang, 2007 Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b

t i công ty Nuplex Resins Vi t Nam, Lu năv năth căs ăTr ngăđ i h c kinh t

TP.HCM

Lu năv năđƣătrìnhăbƠyăc ăs lí lu n v h th ng KSNB theo COSO 1992,

ki m soát n i b trong x lí d li uăđi n t

Phân tích th c tr ng v h th ng KSNB t i công ty Nuplex Resins Vi t Nam, phân tích sâu th t c ki m soát chu trình mua hàng ậ thanh toán, chu trình bán

hàng ậ thu ti n và chu trình s n xu t

Hìnhă thƠnhă đ nhă h ng hoàn thi n h th ng KSNB t i công ty Nuplex

Resins Vi t Nam, đ aăraăgi i pháp c th nh m hoàn thi n chu trình mua hàng ậ

thanh toán, chu trình bán hàng ậ thu ti n và chu trình s n xu t

3 M c tiêu nghiên c u

Tìm hi uăvƠăđánhăgiáăh th ng KSNB c a công ty TNHH URC Vi t Nam là

công ty ho tăđ ng trongăl nhăv c th c ph m,ăn c gi i khát Nh n di n và phân tích

các y u t nhăh ngăđ n h th ng KSNB c a công ty, nguyên nhân nhăh ngăđ n

các y u t đó ra các bi n pháp nh m nâng cao tính h u hi u và hi u qu c a h

th ng KSNB t i công ty, giúp công ty kh c ph c nh ngăkhóăkh năhi n t i và đ ra

nh ng bi n pháp phù h p đ công ty ngày càng phát tri n

4 iăt ng nghiên c u và ph m vi nghiên c u

Do h n ch v th i gian và ngu n l cănênăđ tài ch t p trung ch y u vào

các thành ph n c a h th ng KSNB và ho tăđ ng k toán thanh toán hàng xu t ậ

nh p trong công ty Tác gi ti n hành kh o sát b ng b ng câu h i, ph ng v n các

tr ng phòng ban, tr lí t ngăgiámăđ c và nhân viên liên quan v h th ng KSNB

t i công ty URC BìnhăD ng,ăkhôngăth c hi n nghiên c u cho chi nhánh t i Hà

N i và Qu ng Ngãi

T nh ng thông tin thu th păđ c và c ăs lí thuy t v h th ng ki m soát

n i b , tác gi s phân tích th c tr ng, ti n hành đánhăgiáăh th ng KSNB t i công

ty,ăđ ng th i đ xu t các bi n pháp, ki n ngh đ hoàn thi n h th ng KSNB

5 Ph ngăpháp nghiên c u

tài s d ngăph ngăphápănghiênăc uăđ nh tính, c th là thu th p d li u

s ăc p b ng b ng câu h i v h th ngăKSNBăđ kh o sát th c tr ng h th ng KSNB

t i công ty, quan sát các ho tăđ ng th c ti n c aăbanălƣnhăđ o, nhân viên trong công

ty, công tác ph i h p gi a cá nhân và các b ph n v i nhau

Thu th p thông tin, d li u th c p t báo chí, t p chí chuyên ngành k

toán-ki m toán, toán-kinh t h c, nh ng báo cáo khoa h c, giáo trình ngành k toán- toán-ki m toán, nh ng website có uy tín trên Internet Bên c nhăđó,ăđ tài còn d a vào thông

tin n i b c a công ty

T đó,ăsoăsánhăđ i chi u và th ng kê mô t các d li uăđ đ aăraănh ng

nh năxét,ăđánhăgiáăv th c tr ng h th ng KSNB t iăcôngăty.ă ng th i,ăđ xu t

nh ng gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng KSNB

6 Nh ngăđóngăgópăm i c aăđ tài

- Cung c p nh ng nét m i v h th ng KSNB theo COSO 2013

- Phân tích th c tr ng và đ ra nh ng ki n ngh , gi i pháp nh m hoàn

thi n h th ng KSNB t i công ty TNHH URC Vi t Nam Các quy trình ho tăđ ng

c a k toán thanh toán hàng xu t-nh p đ c thi t l păđ yăđ , khoa h c,ăcóăs ăđ điăkèmăgiúpăng iăđ c d hi u và d v n d ng

7 K t c uăđ tài

Ngoài ph n m đ u và k t lu n chung, đ tài g m nh ng ph n sau:

Ch ngă1: T ng quan v h th ng ki m soát n i b

Ch ngă 2: Th c tr ng v h th ng ki m soát n i b t i công ty TNHH

URC Vi t Nam

Ch ngă3: M t s ki n ngh , gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng ki m soát

n i b t i công ty TNHH URC Vi t Nam

CH NGă1: T NG QUAN V H TH NG KI M SOÁT N I B

1.1 L ch s raăđ i và phát tri n c a h th ng ki m soát n i b

1.1.1 L ch s raăđ i và phát tri n c a h th ng ki m soát n i b

Trên th gi i, thu t ng ắki m soát n i b ”ăđƣăraăđ i t th i c x a.ă Ai

C p và Hi L p c đ i,ănhƠăn c có hai b máy chính quy n ho tăđ ng song song,

m t ch u trách nhi m thu thu và b máy còn l i ch u trách nhi m giám sát b máy kia <en.wikipedia.org>ă[Accessedă30ăAugustă2014].ăQuaăhƠngăngƠnăn măt n t i và

phát tri n,ăắki m soát n i b ”ăđƣăd n tr nên ph bi n, ghi nh nătrongăcácăv năb n

và phát tri n thành m t h th ng lí lu n v v năđ ki m soát trong t ch c.ă c

bi t, t sau v gianăl nătƠiăchínhă ăCôngătyăWorldcomăvƠăEnronă(M )ănh ngăn mă

2000-2001 và s ă raă đ iă c aă lu tă Sarbanes-Oxleyă c aă M ă - quyă đ nhă cácă côngă tyăniêmăy tătrênăth ătr ngăch ngăkhoánăM ă ph iăbáoăcáoăv ăhi uăqu ăc aăh ăth ngă

KSNB công ty n mă2002, th ăhi năcácăv năđ ăliênăquanăđ năki mătoánăm tăcáchătoƠnădi n Vìăv y,ăh ăth ngăKSNB khôngăch ăđánhăgiáăcác báo cáo tài chính, phát

hi năcácăy uăkémăc aăh ăth ngăqu nălỦămƠăcònăđánhăgiáăcácăr iăro nhăh ngăc ă

trong và ngoài công ty

Nh ngăgiaiăđo năphátătri năc aăh ăth ngăKSNBăđ cătrìnhăbƠyănh ăsau:

a Giaiăđo năs ăkhai

H ăth ngăKSNBăch ăy uăthiênăv ăcácăho tăđ ngăk ătoán,ănh ăb oăv ăti nă

(1900),ăb oăv ăcácătƠiăs nă(1929),ăđ măb oăcácăs ăli uăk ătoán chính xác (1936),

hi uăqu ăqu nălíătheoăh ngăkhoaăh cădoăHi păh iăk ătoánăviênăcôngăch ngăHoaăKì (AICPA)ăn mă1949, gi ăđ ăanătoƠnăc aătƠiăs n,ăt ngăđ ătinăc yăc aăcácăd ăli uăvƠ khuy năkhíchătuơnăth ăchínhăsáchă(1949) (Vaclocas Lakis, Lukas Giriunas, 2012,

tr.146),ăvƠoăn mă1958,ăU ăbanăcácăth ăt căki mătoánăđƣăbanăhƠnhăSAPă29,ătrìnhăbƠyăcácăth ăt căv ăki mătoán, ki măsoátăk ătoánăvƠăki măsoátăn iăb ă nhăh ngăcácăs ă

li uătrênăbáoăcáoătƠiăchính Vào n mă1972, SAP 54 raăđ iăcungăc păcáchăti păc nă

m iăv ăqu nălỦăk ătoán,ăm căđíchălƠăng năch năvƠăphátăhi nănh ngăl iăth ngăg pă

c ngănh ăb tăth ngătrênăbáoăcáoătƠiăchính (Richard P.Brief, 1999, Development of

Professional Standards Related to Internal Accounting Control Evaluation, in: NEW WORKS IN ACCOUNTING HISTORY, Garland Publishing Inc., ch.2)

b Giaiăđo năhìnhăthƠnh

Trongănh ngăn măti pătheo,ăgianăl năt iăcácăcôngăty ngƠyăcƠngănhi uăthúcă

đ yăxƣăh iăquanătơmănhi uăh năđ năh ăth ngăKSNB

Sau v ăbêăb iăchínhătr ătrênăchínhătr ngăM ă- Watergate (1973), vƠoăn m 1977,ălu tăv ăch ngăh iăl ăn căngoƠiăraăđ i

AICPA thƠnhăl pă m tău ăbanăđ căbi tăv ă KSNB (1979) nh mă đ aăraăcácă

h ngăd năv ăvi căthi tăl păvƠăđánhăgiáăh ăth ngăKSNB Sauăđó, c ngătrongăn mă

này, SECăb tăbu căcácăcôngătyăph iăbáoăcáoăv ăh ăth ngăki măsoátăn iăb đ iăv iă

công tácăk ătoánăt iădoanhănghi p.ăSauăđó,ăAICPAăđƣăbanăhƠnhănh ngăh ngăd nă

b ăsungăv ătácăđ ngăc aăvi căx ălíăb ngămáyăviătínhăđ n KSNB

Các s ki n trên có m tăđi măchungăđóălƠălƠmăd y lên s quan tâm c a công chúngăđ n v năđ ki m soát n i b bao g m:ăcácăc ăquanăqu nălỦănhƠăn c, các

ngh s ,ăcácăgiámăđ căđi u hành, các k toán và ki mătoánăviênầTrong su t giai

đo n này, khái ni m ki m soát n i b không ng ngăđ c m r ng và phát tri n, t đó,ăvƠoăn mă1985,ăU ban các t ch căđ ng b o tr (COSO) đ c thành l p

c Giaiăđo năphátătri n

T ăn mă1985ătr ăđi,ăs ăquanătơmăc aăxƣăh iăđ năKSNB ngƠyăcƠngăm nhăm

Vào tháng 4.1988, SAS 55 banăhƠnhăđƣăch ăraăr ngăc uătrúcăc aăki măsoátă

n iăb ăc aăđ năv ăg m baăy uăt ălƠămôiătr ngăki măsoát,ăh ăth ng ki măsoátăvƠăcácă

th ăt căki măsoát

N mă 1992,ă bană hƠnhă báoă cáoă COSO,ă t oă l pă m tă n nă t ngă c ă b nă v ă h ă

th ngăKSNB BáoăcáoănƠyăđƣ th ngănh tăcácăđ nhăngh aăv ăh ăth ngăKSNB,ăđ ngă

th i, đ aăraăn măy uăt ăc aăKSNBăbaoăg m:ămôiătr ngăki măsoát,ăđánhăgiáăr i ro, cácăho tăđ ngăki măsoát,ăthôngătinăvƠătruy năthôngăvƠăgiámăsát

căđi măn iăb tăc aăbáoăcáoăCOSO 1992 lƠăm tăt mănhìnăr ngăvƠămangătínhăqu nătr ,ătrongăđó,ăKSNBăkhôngăcònăch ălƠăm tăv năđ ăliênăquanăđ năbáoăcáoătƠiă

chínhămƠăđ căm ăr ngăraăchoăcácăl nhăv căho tăđ ng,ăv năđ ăqu nătr ădoanhănghi p vƠătuơnăth

d Giaiăđo năhi năđ i

SauănƠy,ăhƠngălo tăcácănghiênăc uăv ăh ăth ngăKSNBăraăđ iă ănhi uăl nhă

v cănh :

- Hi uăbi tăv ătìnhăhìnhăkinhădoanhă,ămôiătr ngăho tăđ ngăđ năv ăvƠăđánhăgiáăr iăroăcácăsaiăsótătr ngăy u th ăhi nă ăIASă315 _ăđ nhăngh aăKSNBăd aătrênăcácăđ nhăngh aăc aăCOSOă1992 ISA 265ăthôngăbáoăv ănh ngăkhi măkhuy tă

c aăKSNBăđƣăxácăđ nhăvi căquanătơm c aăki mătoánăviênăvƠăthôngăbáoăv ăkhi măkhuy tăKSNBăphátăhi n

- Phátătri năv ăphíaăqu nătr :

N mă2001,ăh ăth ngăqu nătr ăr iăroădoanhănghi pă(ERMăậ Enterprise Risk

Management Framework) hình thành 10/2004 trênăc ăs ăBáoăcáoăCOSOă1992,ăđƣăbanăhƠnhălíăthuy tăgiúpăcácăt ăch căqu nătr ăcácăr iăroăliênăquanăđ năquáătrìnhăho tă

đ ngă- COSO 2004 Theo báo cáoăCOSOă2004ăthìăqu nătr ăr iăroădoanhănghi pălƠă

m tăquáătrìnhădoăconăng iăchiăph i,ăápăd ngătrongăvi căthi tăl păcácăchi năl căliênăquanăt iătoƠnăđ năv vƠăcácăc păđ ătrongăđ năv ,ăđ căthi tăk đ ănh nădi năcácăr iăroăti mătƠng,ăt ăđó,ăqu nălíăchúngătrongăph măviăcóăth ăch pănh năđ căđ ăcóăth ă

đ măb oăth căhi năcácăm cătiêuăc aăđ năv

- Phátătri n theoăh ngăcôngăngh ăthôngătin:ăCoBiTălƠăh ăth ngăkhuônă

m uăqu căt v ăăqu nălíăthôngătinătrongămôiătr ngătinăh cădoăISACAăvƠăITGIăbanăhƠnhă n mă 1996.ă CoBiTă nh nă m nhă đ nă ki mă soátă trongă môiă tr ngă tină h c,ă baoă

g mănh ngăl nhăv căho chăđ nhăvƠăt ăch c,ămuaăvƠătri năkhai,ăphơnăph iăvƠăh ătr ,ăgiámăsátădƠnhăchoăcácănhƠăqu nălíădoanhănghi păvƠănh ngăng iăki mătraăápăd ngăvƠoătrongăcácăho tăđ ngăcôngăvi c

- Phát tri nătheoăh ngăchuyênăsơuăvƠoănh ngăngƠnhăngh ăc ăth : Trên

c ăs ăc aăbáoăcáoăCOSOă1992,ău ăbanăBaselăbanăhƠnhăbáoăcáoăBaselăn mă1998ăv ă

ki măsoátăn iăb ăt iăcácăngơnăhƠngăvƠăt ăch cătínăd ng.ăN mă2000,ăU ăbanăBaselă

banăhƠnhăbáoăcáoăb ăsungăliênăquanăđ năki mătoánăn iăb ,ăquanăh ăgi aăki mătoánă

viên và ngân hàng

- Tr căyêuăc uăphátătri năc aăxƣăh iăvƠăc aămôiătr ng ho tăđ ngăkinh

doanh, U ă banăCOSOăđƣăgi iăthi uăbáoăcáoăCOSOă2013ănh măgiúpăchoăvi căápă

d ngăkhuônăkh ăc aăh ăth ngăKSNBăm tăcáchăr ngărƣiăh n,ălinhăho tăh n Ngoài

vi căc pănh tă3ăm cătiêuălƠ:ăM cătiêuăv ăhi uăqu ăqu nălí,ăm cătiêuăbáoăcáoătƠiăchínhăvƠă m cătiêuăv ătínhătuơnăth ,ăCOSOă2013ăcònăgi iăthi uă17ănguyênăt că đ căh ă

th ngăhoá,ătrìnhăbƠyăm tăcáchăkhoaăh căđ ăcóăth ăt ngăb căti păc năvƠăxácăđ nhăcácăr iăroăc aăt ăch c,ăgiúpăt ăch căđ tăđ căm cătiêu

1.1.2 Khái ni m h th ng ki m soát n i b

Quá trình nh n th c và nghiên c uă KSNBă đƣă d nă đ n s hình thành các

đ nhăngh aăkhácănhauăt gi năđ năđ n ph c t p

Theo COSO 1992 thì KSNB là m t quá trình doăconăng i qu n lí, h iăđ ng

qu n tr và các nhân viên c aăđ năv chi ph i,ănóăđ c thi t l păđ cung c p m t s

đ m b o h p lí nh m th c hi n ba m cătiêuăd iăđơy:

- BáoăcáoătƠiăchínhăđángătinăc y

- Các lu t l vƠăquyăđ nhăđ c tuân th

- Ho tăđ ng h u hi u và hi u qu

Trongăđ nhăngh aătrênăcóăb n n iădungăc ăb nălƠăquáătrình,ăconăng i,ăđ m

b o h p lí và m cătiêu.ăChúngăđ c hi uănh ăsau:

 Ki m soát n i b là m t quá trình: KSNB bao g m m t chu i ho t

đ ng ki m soát hi n di n m i b ph nătrongăđ năv vƠăđ c k t h p v i nhau

thành m t th th ng nh t Quá trình ki măsoátălƠăph ngăti năđ giúpăchoăđ năv đ t

đ c các m c tiêu c a mình

 KSNBă đ c thi t k và v n hành b iă conă ng i C n hi u r ng

KSNB không ch đ năthu n là nh ng chính sách, th t c, bi u m uầămà ph i bao

g m c nh ngăconăng i trong t ch cănh ăH iăđ ng Qu n tr ,ăBanăGiámăđ c và cácănhơnăviên.ăChínhăconăng i s đ t ra các m c tiêu, thi t l păc ăch ki m soát

m iăn iăvƠăv n hành chúng

 KSNB cung c p m t s đ m b o h p lí, ch không ph iăđ m b o

tuy tăđ i là các m c tiêu s đ tăđ c Vì khi v n hành h th ng ki m soát, nh ng

y u kém có th x y ra do các sai l m c aăconăng iầ nên d năđ năkhôngăđ tăđ c

các m c tiêu KSNB có th ng năch n và phát hi n nh ng sai ph mănh ngăkhôngă

th đ m b o là chúng không bao gi x yăra.ăH năn a, m t nguyên t căc ăb n trong

vi căđ aăraăquy tăđ nh qu n lí là chi phí cho m t quá trình ki m soát không th v t

quá l iăíchăđ cămongăđ i t quá trình ki măsoátăđó.ăDoăđó,ătuyăng i qu n lí có

th nh n th căđ yăđ v các r i ro, th nh ngăn u chi phí cho quá trình ki m soát

quá cao thì h v n không áp d ng các th t căđ ki m soát r i ro

 Các m c tiêu c a KSNB

- i v i báo cáo tài chính, KSNB ph iăđ m b o v tính trung th c và đángătinăc y, b iăvìăchínhăng i qu nălỦăđ năv ph i có trách nhi m l p báo cáo tài

chính phù h p v i chu n m c và ch đ k toán hi n hành

- i v i tính tuân th ,ăKSNBătr c h t ph iăđ m b o h p lý vi c ch p

hành lu tăphápăvƠăcácăquyăđ nh.ă i u này xu t phát t trách nhi m c aăng i qu n lỦăđ i v i nh ng hành vi không tuân th trongăđ năv Bên c nhăđó,ăKSNBăcònăph i

h ng m iăthƠnhăviênătrongăđ năv vào vi c tuân th cácăchínhăsách,ăquyăđ nh n i

b c aăđ năv ,ăquaăđóăb oăđ măđ tăđ c nh ng m c tiêu c aăđ năv

- i v i m c tiêu s h u hi u và hi u qu c a các ho tăđ ng, KSNB giúpăđ năv b o v và s d ng hi u qu các ngu n l c, b o m t thông tin, nâng cao

uy tín, m r ng th ph n, th c hi n các chi năl c kinh doanh c aăđ năv ầ

Nh ăv y, các m c tiêu c a h th ng KSNB r t r ng, chúng bao trùm lên

m i m t ho tăđ ngăvƠăcóăỦăngh aăquanătr ngăđ i v i s t n t i và phát tri n c aăđ nă

v (Giáo trình Ki mătoán,ă2009,ăch ngă3)

1.2 Các thành ph n c a h th ng ki m soát n i b theo COSO 1992 1.2.1 Môiătr ng ki m soát

Môiătr ng ki m soát ph n ánh s c thái chung c a m t đ năv , là n n t ng ý

th c,ălƠăv năhóaăc a đ năv thông qua vi c chi ph i ý th c ki m soát c a các thành

viênătrongăđ năv ăChínhămôiătr ng ki m soát làm n n t ng cho các thành ph n

khác c a KSNB Nó t o nên c uătrúcăvƠăph ngăth c v n hành c a c h th ng

Các nhân t chính thu c v môiătr ng qu n lý là:

 Tính chính tr c và các giá tr đ o đ c:

S h u hi u c a h th ng KSNB tr c tiên ph thu c vào tính chính tr c và

vi c tôn tr ng các giá tr đ oăđ c c a nh ngăng iăcóăliênăquanăđ n quá trình ki m

soát.ă đápă ng yêu c u này, các nhà qu n lý c p cao ph i xây d ng nh ng chu n

m c v đ oăđ cătrongăđ năv vƠăc ăx đúngăđ năđ ng năc n không cho các thành

viên có các hành vi thi uăđ oăđ c ho c ph m pháp Mu n v y, nh ng nhà qu n lý

c n ph i làm g ngăchoăc păd i trong vi c tuân th các chu n m c và ph bi n

nh ngăquyăđ nhăđ n m i thành viên b ng nh ng th th c thích h p

M tăcáchăkhácăđ nâng cao tính chính tr c và s tôn tr ng các giá tr đ o

đ c là ph i lo i tr ho c gi m thi u nh ng s c ép ho căđi u ki n có th d năđ n

nhân viên có th có nh ng hành vi thi u trung th c

N ngăl c ph n ánh qua ki n th c và k n ngăc n thi tăđ hoàn thành nhi m

v c a t ng cá nhân trong t ch c Ph iăđ m b o cho nhân viên có nh ng k n ngă

và hi u bi t c n thi tăđ th c hi n nhi m v đ c giao h u hi u và hi u qu ăDoăđó,ă

nhà qu n lý khi tuy n d ng c n xem xét v trìnhăđ chuyên môn, kinh nghi m phù

h p v i nhi m v đ căgiao,ăđ ng th i ph i luôn có s giám sát, hu n luy n nhân

viênăđ yăđ vƠăth ngăxuyên.ăN ngăl c ph i phù h p v i yêu c u c a công vi c,

c ngăc năxétăđ n s t ngăx ng gi a chi phí và l iăíchăđ tăđ c

Môiătr ng ki m soát ch u nhăh ngăđángăk b i H iăđ ng Qu n tr và y

ban Ki m Toán c a doanh nghi p Tính h u hi u c a nhân t này ph thu c vào s

đ c l p c a H iăđ ng qu n tr ho c y ban Ki m toán, kinh nghi m và uy tín c a

các thành viên trong H iăđ ng qu n tr ho c y ban Ki m toán, m căđ tham gia,

m căđ giám sát và các hànhăđ ng c a H iăđ ng Qu n tr đ i v i ho tăđ ng c a

doanh nghi p, giám sát ban qu n lý trong vi c l a ch n chi năl c, lên k ho ch và

th c hi n S h u hi u còn ph thu c vào vi c H iăđ ng Qu n tr và y ban Ki m

toán ph i h p v i ban qu n lý trong vi c gi i quy tăcácăkhóăkh năliênăquanăđ n vi c

th c hi n k ho ch Bên c nhăđó,ăs ph i h p c a H iăđ ng Qu n tr và y ban

ki m soát v i Ki m toán n i b c ngălƠănhơnăt nhăh ngăđ nămôiătr ng ki m

soát

Vi t Nam, Lu t Doanh nghi păquyăđ nh m t s lo i hình công ty ph i có

Ban ki m soát tr c thu că i h iăđ ng c đôngăvƠăđóngăvaiătròăt ngăt nh ăU

ban ki m toán

 Tri t lý qu n lý và phong cách đi u hành

Tri t lý qu n lý ph n ánh nh ng giá tr mƠăđ n v theoăđu i,ătácăđ ngăđ n

v năhóa,ăcáchăth căđ n v ho t đ ng và nhăh ngăđ n vi c áp d ng các y u t khác

trong h th ng KSNB Nhà qu nălỦăc ngălƠăng i ch u trách nhi m tr c ti p cho t t

c ho tăđ ng c a doanh nghi p, bao g m c h th ng KSNB Tri t lý qu n lý th

hi năquaăquanăđi m và nh n th c c a nhà qu n lỦ.ăPhongăcáchăđi u hành th hi n quaăcáătính,ăt ăcáchăvƠătháiăđ c a nhà qu nălỦăkhiăđi u hành doanh nghi p

Tri t lý qu nălỦăvƠăphongăcáchăđi u hành c a nhà qu nălỦăth ngăđ căđánhă

giá theo các tiêu chí sau:

+ Cách th c nh n d ng r i ro, m căđ r i ro mà nhà qu n lý có th ch p

nh n và cách th c qu n lý chúng

+ S ti p xúc gi a nh ng nhà qu n tr c păcaoăvƠăng i qu nălỦăđi u

hành, cách th c nhà qu n lí s d ng các kênh thông tin và quan h v i c păd i, đ c

bi tătrongăđi u ki n cách tr v không gian

+ Tháiăđ vƠăhƠnhăđ ngăđ i v i vi c l p BCTC bao g m vi c l a ch n

nh ngăkhuynhăh ng khác nhau trong k toán, áp d ng nh ng nguyên t c k toán,

m căđ khai báo thông tin trên BCTC và k c quanăđi m v vi c gian l n, gi m o

ch ng t , s sách

S khác bi t v tri t lý qu nălỦăvƠăphongăcáchăđi u hành có th nhăh ng

l năđ nămôiătr ng ki măsoátăvƠătácăđ ngăđ n vi c th c hi n các m c tiêu c aăđ nă

v

 C c u t ch c

+ C ăc u t ch c là s phân chia quy n h n và trách nhi m c a các b

ph nătrongăđ năv , góp ph n quan tr ng trong vi c th c hi n các m c tiêu

+ C ăc u phù h p s lƠăc ăs cho vi c l p k ho ch,ăđi u hành, ki m soát

và giám sát các ho tăđ ng c aăđ năv Ng c l i, khi thi t k khôngăđúng,ăc ăc u t

ch c có th làm cho các th t c ki m soát m t tác d ng Vì v y khi xây d ng m t

c ă c u t ch c ph iă xácă đ nhă đ c các v trí then ch t v i các quy n h n, trách

nhi m, v i các th th c báo cáo cho phù h p

 Phân chia quy n h n và trách nhi m

Phân chia quy n h n và trách nhi măđ căxemănh ălƠăph n m r ng c aăc ă

c u t ch c Phân chia quy n h n và trách nhi m s c th hóa quy n h n và trách nhi m c a t ng thành viên trong ho tăđ ng c aăđ năv , giúp cho m i thành viên và

nhóm hi u r ng h có nhi m v c th gì và t ng ho tăđ ng c a h có nhăh ng

nh ăth nƠoăđ i v i nh ng nhóm hay thành viên khác trong vi c hoàn thành m c

tiêu Quy n h năđ căgiaoăt ngăx ng v i trách nhi măvƠăn ngăl c c a t ng thành

viên

Bên c nhăđó,ăphơnăchiaăquy n h n và trách nhi m rõ ràng, phù h p s tránh

đ c v năđ nhơnăviênăđùnăđ y trách nhi m hay s l m quy n, công vi căc ngăđ c

ti n hành thu n l iăh n.ăDoăđó,ăkhi mô t công vi c,ăđ năv c n ph i th ch hóa

b ngăv năb n v nh ng nhi m v và quy n h n c th c a t ng thành viên và nhóm thƠnhăviên,ăc ngănh ănh ng quan h gi a h v i nhau

Ngoài ra, m tă xuă h ng ph bi n hi n nay là vi c áp d ng hình th c y

quy n cho nh ng cá nhân g n nh t trong các ho tăđ ng kinh doanh h ngăngƠy,ăt ngă

quy n l c cho c păd iăđ h ra quy tăđ nh nhanh chóng, gi m th i gian truy năđ t, đápă ng yêu c u c aăkháchăhƠng ă năv c n ph iăxácăđ nh m căđ thích h p trong

vi c y quy n, khuy n khích s ch đ ng c a các cá nhân, cùng v i th t c giám

sát h u hi uăđ i v i vi c y quy n

 Chính sách nhân s

Chính sách nhân s là cácăchínhăsáchăvƠăquyăđ nh liênăquanăđ n vi c tuy n

d ng, hu n luy n,ăđánhăgiá,ăb nhi m,ăkhenăth ng hay k lu t, sa th i nhân viên

Chính sách nhân s có nhăh ngăđángăk đ n s h u hi u c aămôiătr ng ki m soátăthôngăquaătácăđ ngăđ n các nhân t khácătrongămôiătr ng ki măsoátănh n ngă

l c c aăđ iăng ănhơnăviên,ătínhăchínhătr c và các giá tr đ oăđ c

Chính sách nhân s phù h p,ăxácăđángăvƠăk p th i s lƠăđ ng l c cho t ng cáănhơnătrongăđ năv ph năđ u t tăh n,ăc ngănh ăv iăđ iăng ănhơnăviênăcóăn ngăl c vƠăđángătinăc y s giúp gi m b t các th t c ki m soát, gi m b t nh ng r i ro cho

đ năv

Môiă ă tr ng ki m soát nhă h ngă đ n m i ho tă đ ng c a doanh nghi p, trongăđóăcóăcôngătácăk toánăvƠăđ trung th c c a báo cáo tài chính Thí d m t quanăđi măkhôngăđúngăđ n c aăbanăgiámăđ c khi báo cáo v l i nhu n có th làm

m tăđiătínhătrungăth c và h p lí c a báo cáo tài chính, ho căn ngăl c y u kém c a

đ iăng ănhơnăviênăk toán có kh n ngăd năđ n các sai l ch tr ng y u c a báo cáo

tài chính (Giáo trình Ki mătoán,ă2009,ăch ngă3)

1.2.2 ánhăgiáăr i ro

gi i h năđ c r i ro m c ch p nh năđ c,ăng i qu n lí ph i d a trên

m cătiêuăđƣăđ căxácăđ nh c aăđ năv , nh n d ng và phân tích r i ro, t đóăm i có

th qu n tr đ c r i ro

ph n c a ki m soát n i b nh ngăvi căxácăđ nhănóălƠăđi u ki n tiên quy tăđ đánhă

giá r i ro B i l m t s ki n có tr thành m t r i ro quan tr ngăđ i v i t ch c hay

không s ph thu c vào m căđ tácăđ ng c aănóăđ n m c tiêu c aăđ năv ăXácăđ nh

m c tiêu bao g m vi căđ aăraăs m nh, ho chăđ nh các m c tiêu chi năl căc ngă

nh ănh ng ch tiêu ph iăđ tăđ c trong ng n h n, trung và dài h n Vi căxácăđ nh

m c tiêu có th đ c th c hi n qua vi c banăhƠnhăcácăv năb n ho căđ năgi năh n,ă

qua nh n th c và phát tri n h ng ngày c a nhà qu n lí

- Nh n d ng r i ro R i ro có th tácăđ ngăđ n t ch c m căđ toàn

đ năv hay ch nhăh ngăđ n t ng ho tăđ ng c th

m căđ toƠnăđ năv , các nhân t có th làm phát sinh r iăroăđóălƠăs đ i

m iăk ăthu t, nhu c u c a kháchăhƠngăthayăđ i, s c i ti n s n ph m c aăcácăđ i th

c nh tranh, s thayăđ i trong chính sách c aănhƠăn c,ătrìnhăđ nhân viên không đápă ngăđ c yêu c u ho căthayăđ i cán b qu nălíầTrongăph m vi t ng ho tăđ ng

nh ăăbánăhƠng,ămuaăhƠng,ăk toánầăr i ro có th phátăsinhăvƠătácăđ ngăđ n b n thân

t ng ho tăđ ngătr c khi gây nhăh ng dây chuy năđ nătoƠnăđ năv

nh n d ng r iăro,ăng i qu n lí có th s d ng nhi uăph ngăphápăkhácă

nhau, t vi c s d ngăcácăph ngăti n d báo, phân tích các d li u quá kh , cho

đ n vi cărƠăsoátăth ng xuyên các ho tăđ ng Trong các doanh nghi p nh , công

vi c này có th ti nă hƠnhă d i d ng nh ng cu c ti p xúc v i khách hàng, ngân hƠngầăho c các bu i h p giao ban trong n i b

m t công vi c khá ph c t p và có nhi uăph ngăphápăkhácănhau.ăTuyănhiên,ăm t quyătrìnhăphơnătíchăvƠăđánhăgiáăr iăroăth ng bao g m nh ngăb căsauăđơy:ă c

l ng t m c r i ro qua nhăh ng có th c aănóăđ n m c tiêu c aăđ năv , xem xét

kh n ngăx y ra r i ro và nh ng bi n pháp có th s d ngăđ đ i phó v i r i ro

(Giáo trình Ki mătoán,ă2009,ăch ngă3)

Trongăl nhăv c k toán, có th k nh ng r iăroăđeăd a s trung th c và h p

lí c aăbáoăcáoătƠiăchínhănh ăghiănh n các tài s n không có th c ho c là không thu c

quy n s h u c aăđ năv ;ăđánhăgiáătƠiăs n và các kho n n ph i tr không phù h p

v i các chu n m c, ch đ k toán;ăkhaiăbáoăkhôngăđ yăđ thu nh p và chi phí, trình

bày nh ng thông tin tài chính không phù h p v i yêu c u c a chu n m c và ch đ

1.2.3 Các ho tăđ ng ki m soát

Ho tăđ ng ki m soát là nh ng chính sách và th t c đ đ m b o cho các ch

th c a nhà qu nă líă đ c th c hi n Chính sách và các th t c này giúp th c thi

nh ngăhƠnhăđ ng v i m căđíchăchínhălƠăgiúpăki m soát các r i ro mà đ năv đangă

hay có th g p ph i Có nhi u lo i ho tăđ ng ki m soát khác nhau có th đ c th c

hi năvƠăd iăđơyălƠănh ng ho tăđ ng ki m soát ch y uătrongăđ năv

a Phân chia trách nhi m đ y đ

Phân chia trách nhi m là không cho phép m tă thƠnhă viênă nƠoă đ c gi i

quy t m i m t c a nghi p v t khiăhìnhăthƠnhăchoăđ n khi k t thúc Ch ng h n, khôngăthƠnhăviênănƠoăđ c kiêm nhi m các ch căn ngăphêăchu n, th c hi n, ghi

chép nghi p v và b o qu n tài s n

M căđíchăc a phân chia trách nhi m nh măđ các nhân viên ki m soát l n

nhau; n u có các sai sót x y ra s đ c phát hi nănhanhăchóng;ăđ ng th i gi măc ă

h i cho b t kì thành viên nào trong quá trình th c hi n nhi m v có th x y ra và

gi u gi m nh ng sai ph m c a mình

Thí d nh ăphơnăchiaătráchănhi măđòiăh i ph i tách bi t gi a các ch căn ngăsauăđơy:

- Ch căn ngăb o qu n tài s n v i ch căn ngăk toán

- Ch căn ngăphêăchu n nghi p v v i ch căn ngăb o qu n tài s n

- Ch căn ngăth c hi n nghi p v v i ch căn ngăk toán

b Ki m soát quá trình x lí thông tin và các nghi p v

thôngă tină đángă tină c y c n ph i th c hi n nhi u ho tă đ ng ki m soát

nh m ki m tra tính xác th c,ăđ yăđ và vi c phê chu n các nghi p v

Khi ki m soát quá trình ki m soát thông tin, c năđ m b o r ng: ph i ki m

soát ch t ch h th ng ch ng t , s sách; vi c phê chu n các nghi p v ph iăđúngă

đ n, c th là:

Ki m soát h th ng ch ng t , s sách c n ph i chú ý nh ng v năđ sau:

- Các ch ng t ph iăđ căđánhăs liên t cătr c khi s d ngăđ có th

ki m soát, tránh th t l c và d dàng truy c p khi c n thi t

- Ch ng t c năđ c l p ngay khi nghi p v v a x y ra, ho c càng s m

càng t t

- C n thi t k đ năgi n, rõ ràng, d hi u và có th s d ng cho nhi u

công d ng khác nhau Thí d ,ăhoáăđ năbánăhƠngălƠăc năc đ tính ti n bán hàng, ghi

nh n doanh thu vào s sách, th ng kê hàng bán và tính hoa h ng bán hàng

- Ph i t ch c luân chuy n ch ng t khoa h c và k p th i,ă ngh aă lƠă

ch ng t ch điăquaăcácăb ph năcóăliênăquanăđ n nghi p v , và ph iăđ c x lí nhanhăchóngăđ chuy n cho b ph n ti p theo

- N u ghi chép th công, s sách c n ph iă đóngă ch c ch n,ă đánhă s

trang liên t c,ăquyăđ nh nguyên t c ghi chép, có ch kí xét duy t c aăng i ki m soátầ

- T ch căl uătr , b o qu n tài li u k toán khoa h c,ăanătoƠn,ăđúngăquyă

đ nh và d dàng truy c p khi c n thi t

Phê chu năđúngăđ n cho các nghi p v ho c ho tăđ ng C năđ m b o là t t

c các nghi p v ho tăđ ng ph iăđ c phê chu n b i m t nhân viên qu n lí trong

ph m vi quy n h n cho phép B i l n u b tăkìăaiătrongăđ năv c ngăđ u có quy n

mua s m ho c s d ng tài s n thì s gây ra h n lo n S phê chu n có th đ c chia

làm 2 lo i là phê chu n chung và phê chu n c th

- Phê chu năchungălƠătr ng h păng i qu n lí ban hành các chính sách

đ áp d ngăchoătoƠnăđ năv

- Phê chu n c th lƠăcácătr ng h p mà ng i qu n lí ph i xét duy t

t ngătr ng h p riêng bi t ch không th đ aăraăchínhăsáchăchung

Các cá nhân ho c b ph năđ c u quy năđ th c hi n s phê chu n ph i có

ch c v t ngăx ng v i tính ch t và t m quan tr ng c a nghi p v

Trongămôiătr ng x lí d li u b ngăph ngăphápăđi n t , vi c ki m soát

quá trình x líăthôngătinăđ c chia thành ki m soát chung và ki m soát ng d ng

v i nh ngăđ căđi m riêng Ki m soát chung và ki m soát ng d ng có liên quan m t

thi t và h tr l n nhau Ki m soát chung r t c năđ đ m b o cho s v n hành c a

ki m soát ng d ng Ki m soát ng d ng giúp phát hi n v năđ ,ăđ aăraăcácăđ xu t

đ s aăđ i và hoàn thi n h th ng, t đóălƠmăchoăki măsoátăchungăđ yăđ h năvƠă

h u hi uăh n

c Ki m soát v t ch t

Ki m soát v t ch t bao g m các ho tăđ ng ki m soát nh m đ m b o cho tài

s n c a doanh nghi pănh ămáyămóc,ănhƠăx ng, ti n b c, hàng hóa, c phi u và các

tài s năkhácăđ c b o v m t cách ch t ch Ho tăđ ngănƠyăđ c th c hi n cho các

lo i s sách và tài s n, k c nh ng n ch đƣăđ căđánhăs th t tr cănh ngăch aă

s d ng,ăc ngănh ăc n h n ch s ti p c n v iăcácăch ngătrìnhătinăh c và nh ng h

s ăd li uầ

Ngoài ra, ho tăđ ng ki m soát v t ch t còn bao g m vi căđ nh k ti n hành

ki m kê tài s năvƠăđ i chi u v i s li u s sách Khi có b t kì chênh l ch nào c ng

c n ph i ki m tra và xem xét nguyên nhân, nh đóăs phát hi n nh ng y u kém v

các th t c b o v tài s n và s sách liên quan N u không th c hi n công vi c này thì tài s n có th b b ph , m t mát ho c có th không phát hi năđ c nh ng hành

vi gian l n Ki m soát v t ch t nh măđ m b o cho s t n t i, ch tăl ng hay tình

tr ng c a các tài s n ph c v cho ho tăđ ng s n xu t, kinh doanh c a doanh nghi p

đ c năđ nh

d Ki m tra đ c l p vi c th c hi n

Là vi c ki mătraăđ c th c hi n b i các cá nhân (ho c b ph n) khác v i cá

nhân (ho c b ph n)ăđangăth c hi n nghi p v Nhu c u ph i ki mătraăđ c l p xu t

phát t h th ng KSNB th ngăcóăkhuynhăh ng b gi m sút tính h u hi u tr khi

có m tăc ăch th ng xuyên ki m tra soát xét l i Thí d nhân viên có th quên,

ho c vô ý không tuân th các th t c, ho c b t c n trong công vi c và c năcóăng i quanăsátăđ đánhăgiáăvi c th c hi n công vi c c a h ăH năn a, ngay c khi ch t

l ng ki m soát t t v n có kh n ngăx y ra nh ng hành vi tham ô hay c tình vi

ph m, vì th , ho tăđ ng này v n r t c n thi t

Yêu c u quan tr ngăđ i v i nh ng thành viên th c hi n ki m tra là h ph i

đ c l p v iăđ iăt ngăđ c ki m tra S h u hi u c a ho tăđ ng này s m tăđiăn u

ng i th c hi n ki m tra là nhân viên c păd i c aăng iăđƣăth c hi n nghi p v ,

ho căkhôngăđ c l p vì b t kì lí do nào

e Phân tích rà soát hay soát xét l i vi c th c hi n

Ho tăđ ng này chính là xem xét l i nh ng vi căđƣăth c hi n b ng cách so

sánh s th c t v i s li u k ho ch, d toán,ăkìătr c, và các d li u khác có liên quană nh ă nh ng thông tin không có tính ch tă tƠiă chính;ă đ ng th i, còn xem xét

trong m i liên h v i t ng th đ đánhăgiáăquáătrìnhăth c hi n Soát xét l i quá trình

th c hi n giúp nhà qu n lí bi tăđ c m t cách t ng quát là m i thành viên có theo

đu i m c tiêu c aăđ năv m t cách h u hi u và hi u qu hay không Nh th ng

xuyên nghiên c u v nh ng v năđ b tăth ng x y ra trong quá trình th c hi n, nhà

qu n lí có th thayăđ i k p th i chi năl c ho c k ho ch, ho c có nh ngăđi u ch nh

thích h p Thí d , vi c tính toán s vòng quay hàng t n kho và so sánh v iăkìătr c

có th giúpăng i qu n lí s m phát hi n tình tr ng đ ng hàng t n kho (Giáo trình

Ki mătoán,ă2009,ăch ngă3)

1.2.4 Thông tin và truy n thông

Thông tin và truy năthôngălƠăđi u ki n không th thi u cho vi c thi t l p, duyătrìăvƠănơngăcaoăn ngăl c ki măsoátătrongăđ năv thông qua vi c hình thành các báoăcáoăđ cung c p thông tin v ho tăđ ng, tài chính và s tuân th , bao g m c

cho n i b và bên ngoài

Thông tin c n thi t cho m i c p c a m t t ch c vì giúp cho vi căđ tăđ c

các m c tiêu ki măsoátăkhácănhau.ăThôngătinăđ c cung c p thông qua h th ng

thông tin H th ng thông tin c a m tăđ năv có th đ c x lí trên máy tính, qua h

th ng th công hay k t h p c hai, mi nălƠăđ m b o các yêu c u ch tăl ng c a

thông tin là thích h p, k p th i, c p nh t, chính xác và truy c p thu n ti n

Truy n thông là m t ph n c a h th ngă thôngă tină nh ngă đ că nêuă raă đ

nh n m nh vai trò c a vi c truy năđ tăthôngătin.ăLiênăquanăđ n v năđ này c n chú ý

đ n nh ng khía c nh sau:

- M i thành viên c aăđ năv ph i hi u rõ công vi c c a mình, ti p nh n

đ yăđ và chính xác các ch th t c p trên, hi u rõ m i quan h v i các thành viên

khác và s d ngăđ c nh ngăph ngăti n truy năthôngătrongăđ năv ă i u này s

đ c th c hi n nh vi c t ch c các kênh thông tin h u hi u trong n i b

- Các thông tin t bên ngoài (khách hàng, nhà cung c p,ăngơnăhƠngầ)ă

c ngăph iăđ c ti p nh n và ghi nh n m t cách trung th căvƠăđ yăđ , nh đó,ăđ năv

m i có th có nh ng ph n ng k p th i.ăCácăthôngătinăchoăbênăngoƠiă(NhƠăn c, c đôngầ)ăc ngăc năđ c truy năđ t k p th i,ăđ m b oăđ tin c y và phù h p v i yêu

c u c a pháp lu t

Trong h th ng thông tin, h th ng thông tin k toán là m t phân h quan

tr ng.ă u vào c a h th ng là các s ki n kinh t đ c bi u hi năd i d ng các

nghi p v k toán,ăđ u ra c a h th ng là các báo cáo k toán Quá trình v n hành

c a h th ng là quá trình ghi nh n, phân lo i, tính toán, x lí và t ng h p

H th ng thông tin k toánăth ng bao g m hai ph n có quan h ch t ch

v i nhau là h th ng thông tin k toán tài chính và h th ng thông tin k toán qu n

tr Hai b ph nănƠyăth ngăđ c s d ng chung v ph n l n d li uăđ u vào, th

nh ngăquáătrìnhăx lí và s n ph măđ u ra l i có nhi u khác bi tăđ hình thành và

cung c p thông tin nh măđápă ng nh ng nhu c u khác nhau khi ki m toán báo cáo

tài chính Các ki mătoánăviênăbênăngoƠiăth ngăquanătơmăđ n h th ng thông tin k

toán tài chính

Ngoài nh ng yêu c uăthôngăth ng c a b t kì h th ng thông tin nào (tính

k p th i, hi u qu ầ),ăcácăm c tiêu ch y u c a h th ng thông tin k toán tài chính

ph iăđ tăđ cănh ăsau:

- Xácăđ nh và ghi chép t t c các nghi p v có th t

- Ghi nh n và di n gi i nghi p v m tăcáchăđ yăđ , chi ti t và phân lo i đúngăđ n các nghi p v

- oăl ng giá tr các nghi p v đ ghiăchépăđúngăgiáătr

- Xácăđ nhăđúngăkìăh n c a các nghi p v kinh t đƣăx yăraăđ ghi chép đúngăkì

- TrìnhăbƠyăđúngăđ n và công b đ yăđ thông tin c n thi t trên báo cáo

tài chính

đ tăcácăđi u ki n trên, ph iăchúăỦăđ n hai b ph n quan tr ng trong h

th ng,ăđóălƠăch ng t và s sách k toán

V iăđ cătr ngălƠăghiănh n t ng nghi p v kinh t đƣăx y ra, ch ng t cho

phép ki m tra, giám sát t m v t ng hành vi kinh t thông qua th t c l p ch ng t Ngoài ra, ch ng t còn giúpăng năch n k p th i các hành vi vi ph măđ b o v tài

s n c aăđ năv Thí d , th t c l p và xét duy t phi u chi s giúpăng năch n nh ng

nghi p v chi ti n m t không phù h p v iăquyăđ nh Bên c nhăđó,ăch ng t còn là

c năc pháp lí đ gi i quy t tranh ch p gi aăcácăđ iăt ng, k c bên trong và bên ngoƠiăđ năv ăNh ăv y, v i ch căn ngăti n ki m, ch ng t đóngăvaiătròăquanătr ng

trong h th ng thông tin k toán nói riêng, và trong h th ng ki m soát n i b nói chung c aăđ năv

S sách k toán đ c xem là b c trung gian ti p nh n nh ng thông tin ban

đ u trên ch ng t đ x lí nh m hình thành thông tin t ng h p trên báo cáo tài

chính và báo cáo k toán qu n tr

M t h th ng s sách chi ti t và khoa h căđ i v i nh ngăđ iăt ngănh ăv t

t ,ăhƠngăhoá,ăcôngăn , chi phí, thu nh pầăs góp ph năđángăk trong b o v tài s n

nh ch căn ngăki m tra giám sát ngay trong quá trình th c hi n nghi p v

Ngoài ch ng t , s sáchăvƠăph ngăphápăghiăchépăvƠoăs sách,ăđ h th ng

thông tin k toán v n hành t t còn c năcóăs ăđ ho ch toán và s tayăh ng d n v

các chính sách và th t c k toán, vì th ,ăchúngăcònăđ căxemănh ălƠăph ngăti n

truy n thông v chính sách

S ă đ ho ch toán mô t cácă ph ngă phápă x lí các nghi p v t iă đ nă v

th ngăd i d ng hình v S tayăh ng d năth ng bao g m b ng li t kê và phân

lo i tài kho n s d ng; di n gi i chi ti t v m că đíchă vƠă n i dung c a t ng tài

kho n, cách th c x lí các nghi p v ho căs ăđ ho ch toán S tayăđ yăđ s giúp

cho vi c x lí các nghi p v đúngăđ n và th ng nh t trongătoƠnăđ năv

Truy năthôngăđúngăđ năc ngăđemăđ n cho các nhân viên s hi u bi t v vai

trò và trách nhi m c a h có liên quan đ n quá trình l p báo cáo tài chính Các nhân

viên x lí thông tin s hi u r ng công vi c c a h cóăliênăquanănh ăth nƠoăđ n

ng i khác và h đ c yêu c u ph i báo cáo ngay nh ng tình hu ng b tăth ng cho

c p trên (Giáo trình Ki mătoán,ă2009,ăch ngă3)

1.2.5 Giám sát

GiámăsátălƠăquáătrìnhăđánhăgiáăch tăl ng h th ng KSNB trong su t th i k

ho tăđ ngăđ cóăcácăđi u ch nh và c i ti n thích h p Giám sát có m t vai trò quan

tr ng, nó giúp ki m soát n i b luôn duy trì s h u hi u qua các th i k khác nhau

Quáătrìnhăgiámăsátăđ c th c hi n b i nh ngăng i có trách nhi m nh m xácăđ nh

KSNB có v năhƠnhăđúngănh ăthi t k hay không và có c n thi t ph i s aăđ i chúng

cho phù h p v i t ngăgiaiăđo n phát tri n c aăđ năv hay không Giám sátăđ c

th c hi n m i ho tăđ ngătrongăđ năv và theo hai cách: Giámăsátăth ng xuyên và giámăsátăđ nh k

 Giámăsátăth ng xuyên

Giámăsátăth ng xuyên di n ra ngay trong quá trình ho tăđ ng c aăđ năv ,

do các nhà qu n lý và nhân viên th c hi n trách nhi m c aămình.ăGiámăsátăth ng

xuyên đ tăđ c thông qua vi c ti p nh n các ý ki n góp ý c a khách hàng, nhà cung

c p,ầăho c xem xét các báo cáo ho tăđ ng và phát hi n các bi năđ ng b tăth ng Giámă sátă đ đánhă giáă vi c th c hi n các ho tă đ ngă th ng xuyên c a nhân viên

nh m xem xét h th ng KSNB có nên ti p t c th c hi n ch căn ngăn a hay không

 Giámăsátăđ nh k

cóăcáiănhìnăkháchăquan,ăđ c l păh năv tính h u hi u c a toàn h th ng,

bên c nhăgiámăsátăth ngăxuyên,ăđ năv c n ph i có ho tăđ ngăgiámăsátăđ nh k ,

chính là s đánhăgiáăh th ngăđ nh k ,ăđ ng th iăgiúpăđánhăgiáătínhăh u hi u c a

vi căgiámăsátăth ng xuyên

ánhăgiáăđ nh k đ c th c hi n thông qua ch căn ngăki m toán n i b và

ki mătoánăđ c l p.ăQuaăđóăphátăhi n k p th i nh ng y u kém trong h th ngăvƠăđ aă

ra bi n pháp hoàn thi n Ph m vi và t n su t giám sát ph thu c vào m căđ r i ro

Kh n ngă r i ro cao thì vi c giám sát s th c hi nă th ng xuyênă h n.ă NgoƠiă ra,ă

ph m vi giám sát còn tùy thu c vào m c tiêu ho tăđ ng, báo cáo tài chính hay tuân

th

C n chú ý r ng vi căđ aăraăm t c u trúc KSNB bao g m các b ph nănh ă

trên nh m giúp doanh nghi p có th nh n th căđ c toàn di n nh ng yêu c u ph i

đ tăđ c c a m t h th ngăKSNBăh nălƠăh ngăđ n m t s phân chia trách nhi m

r ch ròi gi a các b ph n c a KSNB Trong nhi uătr ng h p, có s ắxenăph ”ăgi a

các b ph n trong cùng m t v năđ Thí d ,ăxemăxétăbáoăcáoăđ nhăkìăđ ghi nh n các

bi năđ ng b tăth ng v a là m t ho tăđ ng ki m soát (phân tích rà soát), v a là s giámăsátăth ng xuyên (Giáo trình Ki mătoán,ă2009,ăch ngă3)

1.3 Gi i thi u COSO 2013

1.3.1 Lí do c p nh t COSO 2013

Báo cáo COSO 2013 c n ph iăđ c c p m i vì nhi u lí do:

- S phát tri n m nh m c a khoa h c công ngh , c a Internet, s toàn

c u hoá và t căđ phát tri n c a doanh nghi păt ngălênăđángăk khi n cho vi c kinh

doanh c a doanh nghi p ngày càng ph c t p, r i ro nhi uăh n,ăđòiăh i s h u hi u

và hi u qu h năh th ng KSNB

- Ho tăđ ng kinh doanh, các lo iăhìnhăkinhădoanhăngƠyăcƠngăđaăd ng, môiătr ngăkinhădoanhăthayăđ iăđòiăh i khuôn pháp lí ch t ch h năvƠăhìnhăph t

n ngăh năsoăv i COSO 1992

- Khuôn m uăCOSOăc ăxétăv t ng th thìăh iăc ng k nh, khó nghiên

c u và th c hi n, cho nên báo cáo COSO m i s g n nh h n,ăt p trung ch y u v

báo cáo tài chính, tuân th và ho tăđ ng qu n lí

+ M c tiêu v qu n lí ậ liênăquanăđ n vi căđi u hành h u hi u và hi u

qu đ năv , bao g m m c tiêu v ho tăđ ng và tài chính, b o qu n tài s n

+ M c tiêu báo cáo ậ liênăquanăđ n báo cáo tài chính và phi tài chính

trong và ngoài doanh nghi p, cácăbáoăcáoăđ m b o tính k p th i, tin c y, minh b ch,

ho c bao g m nh ng y u t khácănh ănh ngăquyăđ nh, chu n m c hay n iăquyăđ nă

v

+ M c tiêu tuân th - liênăquanăđ n lu t pháp ho c nh ngăquyăđ nh và

n i quy trong công ty mà m iăng i ph i tuân theo

C u trúc m i này nên h tr các t ch c trong vi c áp d ng khuôn kh ki m soát n i b m t cách r ngă rƣiă h n,ă giúpă vi că xácă đ nh l h ng trong h th ng

KSNB, gi a tuân th hi n t iăvƠălỦăt ng tr nên d dàng, t đóăcóănh ng gi i pháp

ng năch n tình tr ng m t ki m soát

1.3.2 Nh ng nguyên t c trong COSO 2013

N măthƠnhăph n c a h th ngăKSNBăđ u có liên quan và v năhƠnhăt ngă

tác v i nhau Ngoài vi c c p nh t ba m c tiêu, COSO 2013 còn gi i thi u 17 nguyên t c đ c h th ng hoá, trình bày chi ti tăh n,ătr ngătơmăh n,ăt ngăăb c ti p

c năđ có th nh c nh v các r i ro ti m tàng c a t ch c

- Các nguyên t c liên quan đ n môi tr ng ki m soát g m:

Nguyên t că1:ă năv ph i ch ng t tính trung th c và giá tr đ oăđ c

Nguyên t c 2: H iăđ ng qu n tr ph i ch ng t s đ c l p v iăng i qu n lí

và th c hi n đ m nhi m ch căn ngăgiámăsátăvi c c i thi n và v n hành h th ng

KSNB

Nguyên t c 3: Nhà qu nălíăd i s giám sát c a h iăđ ng qu n tr c n thi t

l păc ăc u t ch c, các lo iăbáoăcáo,ăphơnăđ nh trách nhi m và quy n h n nh măđ t

đ c m c tiêu c aăđ năv

Nguyên t că4:ă năv ph i ch ng t s cam k t v vi c thu hút, phát tri n và

gi chơnăng i tài phù h p v i m c tiêu c aăđ năv

Nguyên t că5:ă năv c n yêu c u các cá nhân ch u trách nhi m báo cáo v

trách nhi m c a h trong vi căđápă ng các m c tiêu c a t ch c

- Các nguyên t c liên quan đ n đánh giá r i ro bao g m:

Nguyên t c 6: năv ph i thi t l p m cătiêuărõărƠngăvƠăđánhăgiáăcác r i ro liênăquanăđ n m c tiêu

Nguyên t c 7: năv ph iăxácăđ nh r iăroăđ i v i vi căđ tăđ c các m c tiêuătrênătoƠnăđ năv và phân tích r iăroăđ lƠmăc ăs cho vi c qu n lí r i ro

Nguyên t că8:ă năv c n xem xét các lo i gian l n ti m tàng khiăđánh giá

r i ro trong vi căđ tăđ c các m c tiêu c aăđ năv

Nguyên t c 9: năv c năxácăđ nhăvƠăđánhăgiáănh ngăthayăđ i có th nh

h ngăđángăk đ n h th ng KSNB

- Các nguyên t c liên quan đ n đánh giá r i ro bao g m:

Nguyên t că10:ă năv ph i l a ch n, thi t l p các ho tăđ ng ki măsoátăđ

gi m thi u r iăro,ăđ tăđ c m c tiêu c aăđ năv m căđ có th ch p nh năđ c

Nguyên t că11:ă năv l a ch n và c i thi n các ho tăđ ng ki m soát chung trongămôiătr ng công ngh thông tin nh m h tr cho vi căđ tăđ c các m c tiêu

Nguyên t că12:ă năv ph i tri n khai các ho tăđ ng ki m soát d a trên các chínhăsáchăđƣăđ c thi t l p và các th t c nh m th c hi năcácăchínhăsáchăđó

- Nh ng nguyên t c liên quan đ n thông tin và truy n thông bao g m:

Nguyên t că13:ă năv ph i thu th p, t o ra và s d ng các thông tin thích

h p, ch tăl ng nh m h tr cho các b ph n c a h th ng KSNB

Nguyên t c 14: Vi c thông tin truy n thông trong n i b đ năv , bao g m c

m c tiêu và trách nhi m ki m soát n i b , là c n thi tăđ h tr cho các b ph n c a

h th ng KSNB

Nguyên t că15:ă năv ph i truy n thông cho các bên liên quan v nh ng

v năđ nhăh ng ho tăđ ng KSNB

- Nh ng nguyên t c liên quan đ n giám sát g m:

Nguyên t că16:ă năv ph i l a ch n, c i thi n và th c hi n vi căđánhăgiá

liên t c ho căđ nh kì nh m b oăđ m r ng các b ph n c u thành c a KSNB là hi n

h uăvƠăđangăv năhƠnhăđúng

Nguyên t că17:ă năv ph iăđánhăgiáăvƠăthôngăbáoănh ng khi m khuy t c a

KSNB k p th i cho các bên ch u trách nhi măđ có nh ng ho tăđ ng kh c ph c, bao

g m c nh ng nhà qu n lí c p cao và h iăđ ng qu n tr (COSO, 2013, Internal Control ậ Intergrated Framework, trang 4-7)

1.4 Trách nhi m c aăcácăđ iăt ngăcóăliênăquanăđ n ki m soát n i b

M căđ h u hi u c a h th ng KSNB ph thu c r t nhi u vào s tham gia vƠăđóngăgópăc aăcácăđ iăt ngăbênătrongăvƠăbênăngoƠiăđ năv

i v i nh ngăđ iăt ng bên trong, h có vai trò và trách nhi m liên quan

đ n h th ng KSNB nh ănhau:

1.4.1 H iăđ ng qu n tr

Trong m tăcôngăty,ăBanăgiámăđ c ch u trách nhi măđi u hành các ho tăđ ng

nh ngătrênăh còn có h iăđ ng qu n tr H iăđ ng qu n tr có trách nhi m thay m t choăđ i h iăđ ng c đôngăđ lƣnhăđ o, ch đ o và giám sát toàn b ho tăđ ng c a

đ năv Các thành viên trong h iăđ ng qu n tr c n ph iăkháchăquanăvƠăcóăn ngăl c

H ph i hi u bi t các ho tăđ ngăvƠămôiătr ng ho tăđ ng c aăđ năv , bi t s p x p

th i gian c n thi tăđ hoƠnăthƠnhăđ c trách nhi m c a mình

Trong nhi uătr ng h p, do thi uăn ngăl c ho c kinh nghi m mà ban giám

đ c có th r iă vƠoă tìnhă tr ng ki m soát ch ng chéo, ho c không ki mă soátă đ c

nh ng ho tăđ ng di n ra t iăđ năv Trong m t tình hu ngăkhác,ăbanăgiámăđ c có

th không trung th c, c tình xuyên t c các k t qu ho tăđ ng trong ph m vi trách

nhi m và quy n h n c aămìnhăđ đ tăđ c các m c tiêu cá nhân.ă tránh tình tr ng

trên, m t h iăđ ng qu n tr m nh m ,ăn ngăđ ng là ph i bi t k t h p các kênh thông

tin khác nhau đ có th nh n bi t các v năđ đóăvƠăcóăbi n pháp ch n ch nh k p th i

1.4.2 Banăgiámăđ c

Banăgiámăđ c có nhi m v đi u hành toàn b h th ng KSNB và gi i trình

cho h iăđ ng qu n tr v nh ng v năđ thu c trách nhi m c a h ăH năh n các nhà

qu nă líă khác,ă giámă đ că đi u hành ph i t oă đ că ắti ngă nóiă chung”ă vìă nóă s nh

h ng,ătácăđ ngăđ n tính chính tr c và giá tr đ oăđ căc ngănh ăcácănhơnăt khác

c aămôiătr ng ki m soát Trong nh ngăđ năv có quy mô l n,ăgiámăđ căđi u hành

th c thi nhi m v này thông qua vi c ch đ o các nhà qu n lí c păd i (thí d giám

đ c nhân s , s n xu tầ)ăvƠăph i rà soát l i nh ngăph ngăphápămƠăh đƣăth c hi n

đ ki m soát các ho tăđ ngătrongăđ năv mình.ăNg c l i, nhà qu n lí c păd iăđ c

giao nhi m v thi t l p các chính sách và th t c ki m soát c th h n.ă i v i

nh ngăđ năv có quy mô nh h n,ăgiámăđ căđi u hành s ch đ o tr c ti p m i ho t

đ ngătrongăđ năv ăNgoƠiăgiámăđ căđi u hành, giámăđ c tài chính, ho c các ch c

danhăt ngăđ ngăkhácăc ngăgi vai trò quan tr ng v m i ho tăđ ng ki m soát có liênăquanăđ n tình hình tài chính c aăđ năv

1.4.3 Ki m toán viên n i b

Ki m toán viên n i b gi vai trò quan tr ng trong vi căđánhăgiáăs h u

hi u c a h th ng ki m soát n i b và góp ph n gi v ng s h u hi u này thông qua các d ch v mà h cung c p các b ph nătrongăđ năv

1.4.4 Nhân viên

Suy cho cùng, KSNBăliênăquanăđ n trách nhi m c a m i thành viên trong

đ năv Thông qua các ho tăđ ng h ng ngày, m iăthƠnhăviênăđ u s tham gia vào

các ho tăđ ng ki m soát nh ng m căđ khác nhau, t ng iătr ng phòng phê

duy t nghi p v bánăhƠngăchoăđ năng i th kho b o qu n hàng hoá theo các chính

sách c aăđ năv ăH năn a, m iăthƠnhăviênăđ u n m trong m t h th ng x lí thông tinăđ c s d ngăđ th c hi n các ho tăđ ngătrongăđ năv , t vi căghiăchépăbanăđ u choăđ n s ph n h i hay báo cáo v nh ng v năđ r c r i trong các ho tăđ ng, vi c

không tuân th các quy t c v đ oăđ c, vi ph m các chính sách hay có hành vi ph m

pháp mà h đƣănh n bi t Ngoài ra, không th không k đ n s đóngăgópăc a các

thành viên trongăquáătrìnhăđánhăgiáăr i ro hay giám sát

1.4.5 Cácăđ iăt ng khác bên ngoài

Ngoài nh ngă đ iă t ng bên trong nêu trên, m t s nh ngă đ iă t ng bên ngoƠiăc ngăcóănh ngăđóngăgópănh tăđ nhăđ i v i h th ng KSNB nh măgiúpăđ năv

đ tăđ c các m cătiêuăđ ra Nh ngăđ iăt ng này g m:

- Các ki mătoánăviênăbênăngoƠiă(ănh ăki mătoánăviênăđ c l p, ki m toán

viên c aănhƠăn cầ),ăthôngăquaăcácăcu c ki m toán báo cáo tài chính ho c ki m

toán tuân th s phát hi n và cung c p thông tin v nh ngăđi m y u kém trong h

th ng KSNB nh măgiúpăbanăgiámăđ c và h iăđ ng qu n tr nh n bi t và ch n ch nh

k p th i

- Các nhà l p pháp ho c l p quy, h ban hành nh ng lu t l ho c quy

đ nhăđ giúpăđ năv nh n th c và c g ng th c hi n nh ng ho tăđ ng theo khuôn

kh c a pháp lu t ho căquyăđ nh

- Các khách hàng và nhà cung c păc ngăcóăth cung c p nh ng thông

tin h u ích thông qua các giao d ch v iăđ năv

Nh ngăđ iăt ng khác bênăngoƠiăđ năv ,ăc ngăcóănh ngăđóngăgópănh t

đ nhăđ i v i h th ng KSNB c aăđ năv , còn bao g m các nhà phân tích tài chính,

gi i truy năthôngầ (Giáo trình Ki mătoán,ă2009,ăch ngă3)

1.5 Vai trò c a h th ng ki m soát n i b

1.5.1 B o v tài s n c a doanh nghi p

H th ng KSNB s giúp b o v tài s n c aăđ năv ,ăđóălƠănh ng tài s n v t

ch tănh ămáyămóc,ăthi t b ầăhayănh ng tài kho n phi v t ch tănh ăs sách k toán,

các h păđ ngầăkhôngăb đánhăc p, thamănh ng, h ăh i ho c l m d ng vì s d ng khôngăđúngăm căđích, s d ng lãng phí ho căv t quá th m quy n

NgoƠiăra,ăconăng i là tài s n quý giá c a m t công ty H th ng KSNB t t

s giúp doanh nghi p gi chân nh ng nhân viên gi i, có tay ngh cao,ăcóăđ oăđ c,

trách nhi m,ăđ ng th i, giúp h phát huy t t n ngăl c c a mình đ đóngăgópăvƠoăs

phát tri n c a t ch c

1.5.2 Giúp doanh nghi p qu n lí ho tăđ ng kinh doanh hi u qu

H th ngăKSNBăđ c thi t k nh m h n ch vƠăng năng a s l p l i không

c n thi t các tác nghi p, gây ra s lãng phí v th i gian và ngu n l c, t o hi u qu trong công tác qu nălí,ăđi u hành

m b oăc ăch và tác nghi p tuân th theoăquanăđi m qu n tr đi u hành,

h th ng quy trình quy chu n c aăđ năv ,ăđ m b o các quy tăđ nh và ch đ pháp lí liênăquanăđ n ho tăđ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p ph iăđ c tuân th

Là n n t ng cho vi c l p k ho ch, t ch c th c hi n và qu n lí công vi c

đ t hi u qu cao.ă ng th i,ălƠăc ăs cho vi c c i ti n h th ng qu n lí và tác nghi p

khi doanh nghi păt ngătr ng quy mô ho c m r ng ngành ngh

1.5.3 m b o cung c păthôngătinăđángătinăc y

Các báo cáo tài chính hay ch s kinh t do b máy k toán x lý và t ng

h pălƠăc năc quan tr ng cho vi c hình thành các quy tăđ nh c a nhà qu n lí, nhà

đ uăt ,ăc đông H th ng KSNB giúp các thông tin cung c păđ m b o tính liên

hoàn k p th i v th iăgian,ătínhăchínhăxácăvƠăđ tin c y v th c tr ng ho tăđ ng c u

đ năv và ph năánhăđ yăđ khách quan các n i dung kinh t ch y u c a các ho t

đ ng trongăđ năv , giúp t o d ng lòng tin v i nh ngăđ iăt ng bên trong và ngoài

doanh nghi p

1.5.4 Gi m thi u nh ng r i ro, sai sót

H th ngăKSNBăđ c xây d ng m t cách khoa h c, rõ ràng t oăraăc ăch

v năhƠnhătr nătru,ăminhăb ch Trongăđó,ăm iănhơnăviênătrongăđ năv đi u bi t và

hi u rõ nhi m v c a mình nh nh ngăquyăđ nh ch t ch v trách nhi m, quy n h n, ngh aăv , vì v y, gi m thi u nh ngănguyăc ăr i ro, gian l n,ăđ ng th i,ătránhăđ c

nh ngăsaiăsótăkhôngăđángăcó

H th ng KSNB v ng m nh có th gi m b tăcácănguyăc ăr i ro b t ng g p

ph iătrongăkinhădoanhănh ăcácăsaiăsótăv n hành máy móc gây thi t h i, r i ro làm

ch m ti năđ th c hi n công vi c,ăt ngăgiáăthƠnh,ăgi m ch tăl ng s n ph mầ

1.6 Nh ng h n ch ti m tàng c a h th ng ki m soát n i b

b tăkìăđ năv nƠo,ădùăđƣăđ uăt ăr t nhi u trong thi t k và v n hành h

th ng Th nh ngăv n không th có m t h th ng KSNB hoàn toàn h u hi u B i l

ngay c khi có th xây d ngăđ c m t h th ng hoàn h o v c u trúc, tính h u hi u

th t s c a nó v n tu thu c vào nhân t ch y u là con ng i, t c ph thu c vào

n ngăl c làm vi căvƠătínhăđángătinăc y c a l căl ng nhân s ầăNóiăcáchăkhác,ăh

th ng KSNB ch có th giúp h n ch ti m tàng xu t phát t nh ng nguyên nhân sau

đơy:

- Nh ng h n ch xu t phát t b năthơnăconăng iănh ăs vô ý, b t c n, đƣngătrí,ăđánhăgiáăhayă c l ng sai, hi u sai ch d n c a c p trên ho c các báo cáo

c a c păd iầ

- Kh n ngăđánhăl a, l n tránh c a nhân viên thông qua s thôngăđ ng

v i nhau hay v i các b ph năbênăngoƠiăđ năv

- Ho tă đ ng ki mă soátă th ng ch nh m vào các nghi p v th ng xuyênă phátă sinhă ă mƠă ítă chúă Ủă đ n nh ng nghi p v khôngă th ngă xuyên,ă doă đó,ă

nh ng sai ph m trong các nghi p v nƠyăth ng hay b b qua

- Yêu c uăth ng xuyên và trên h t c aăng i qu n lí là chi phí b ra

cho các ho tăđ ng ki m soát ph i nh h năgiáătr thi t h iă c tính do sai sót hay

gian l n gây ra, vì th , không ph i m i r iăroăđ u có nh ng th t c ki măsoátăt ngă

x ngăvìăliênăquanăđ n chi phí mà doanh nghi p ph i b ra

- Luôn có kh n ngă là các cá nhân có trách nhi m ki mă soátă đƣă l m

d ng quy n h n c a mình nh m ph c v choăm uăđ riêng

- i u ki n ho tăđ ng c aăđ năv thayăđ i nên d n t i nh ng th t c

ki m soát không còn phù h pầ

Chính nh ng h n ch nói trên c a KSNB là nguyên nhân khi n cho KSNB không th đ m b o tuy tăđ i, mà ch đ m b o h p lí trong vi căđ tăđ c các m c

tiêu c a mình H th ng KSNB ch có th d tínhătr c nh ng r i ro do gian l n, sai

sót có th x y ra ch không th baoăquátăvƠăng năch n h t nh ng r i ro có th l ng

tr căđ c, nh t là nh ng sai ph măđ t xu t, b tăth ng.ăDoăđó,ăKSNBăc n ph i

th ngăxuyênăđ c hoàn thi n (Giáo trình Ki mătoán,ă2009,ăch ngă3)

1.7 Bài h c kinh nghi m t cácăđ năv t ch c trong vi c xây d ng và

hoàn thi n h th ng KSNB

Qua nh ng kinh nghi m trong vi c xây d ng và hoàn thi n h th ng KSNB

c aăcôngătyăVinamilk,ăcôngătyăd c H u Giang, công ty Nuplex Resins Vi t Nam,

ta có th rút ra nh ng y u t sauăđơyăcóăth góp ph n xây d ng và hoàn thi n h

th ng KSNB:

- V conăng i: Nhà qu n lý ph i xây d ng th ng nh t chu n m căđ o

đ c trong doanh nghi p và là t măg ngăchoănhơnăviênăc păd i,ăđ ng th i, chu n

m căđ oăđ căvƠăcácăquyăđ nh ph i phù h p v iăv năhoáăt ng doanh nghi păvƠăđ c

thù kinh doanh M i nhân viên ph i nh n th căđ c t m quan tr ng c a h th ng

KSNB và có ý th c tuân th nghiêm ch nh dây chuy n giám sát n i b , đ m b o có

s nh t quán t trên xu ngăd i, banăgiámăđ căcóăn ngăl c trong vi căđi u hành,

qu nălíăđ năv

- V c ăs v t ch t: S h ng hóc c a dây chuy n máy tính, c a trang

thi t b ho căc ăs h t ngăkhôngăthayăđ i k p v i s thayăđ i, thi t k c a s n xu t,