GIẢI PHÁP LẬP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH KHI GIẢ ĐỊNH HOẠT ĐỘNG LIÊN TỤC BỊ VI PHẠM TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ

1.3.2.1 K toánătheoăc ăs thanh lý liquidation basis of accounting.

TR NGă I H C KINH T TP H CHÍ MINH

NGUY N THÁI TOÀN

GI I PHÁP L P VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO

T C B VI PH M T I VI T NAM

TR NGă I H C KINH T TP H CHÍ MINH

NGUY N THÁI TOÀN

GI I PHÁP L P VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n th c s kinh t : "Gi i pháp l p và trình bày Báo

cáo tài chính khi gi đ nh ho tăđ ng liên t c b vi ph m" là công trình nghiên c u

khoa h c c a tôi v i s c v n c a PGS.TS Võ V n Nh Lu n v n này ch a đ c ai

công b d i b t k hình th c nào T t c các ngu n tài li u tham kh o đã đ c công

M C L C

TRANG PH BÌA

L IăCAMă OAN

M C L C

DANH M C CÁC T VI T T T

DANH M C CÁC B NG

PH N M U - 1

1 Tính c p thi t c aăđ tài - 1

2 T ng quan các v năđ liênăquanăđ năđ tƠiăđưăđ c công b - 2

3 M c tiêu nghiên c u và câu h i nghiên c u - 4

3.1 M c tiêu nghiên c u - 4

3.2 Câu h i nghiên c u - 4

4 iăt ng và Ph m vi nghiên c u - 5

4.1 i t ng nghiên c u - 5

4.2 Ph m vi nghiên c u - 5

5 Ph ngăphápănghiênăc u - 5

6 Nh ngăđi m m iăvƠăđóngăgópăc aăđ tài - 6

6.1 Nh ng đi m m i - 6

6.2 óng góp v khoa h c và th c ti n c a đ tài - 6

6.2.1 óng góp v khoa h c - 6

6.2.2 óng góp v th c ti n - 6

7 K t c u lu năv n - 6

CH NGă I:ă T NG QUAN V BÁO CÁO TÀI CHÍNH KHI GI NH HO Tă NG LIÊN T C B VI PH M - 7

1.1 M t s v năđ chung v Báo cáo tài chính - 7

1.1.1 Khái ni m Báo cáo tài chính - 7

1.1.2 M c đích và đ i t ng s d ng Báo cáo tài chính - 7

1.1.2.1 M c đích c a Báo cáo tài chính - 7

Trang

1.1.2.2 i t ng s d ng Báo cáo tài chính - 8

1.1.3Các đ c đi m ch t l ng c a Báo cáo tài chính - 8

1.1.4Các c s đ l p Báo cáo tài chính - 10

1.2 Gi đ nh ho tăđ ng liên t c - 12

1.2.1 Ho t đ ng liên t c - 12

1.2.1.1 nh ngh a gi đ nh ho t đ ng liên t c - 12

1.2.1.2 Trách nhi m xem xét gi đ nh ho t đ ng liên t c - 13

1.2.2 Gi đ nh ho t đ ng liên t c b vi ph m - 13

1.2.2.1 Các d u hi u nh h ng đ n gi đ nh ho t đ ng liên t c - 13

1.2.2.2 Nguyên nhân d n đ n gi đ nh ho t đ ng liên t c b vi ph m - 14

1.2.2.3 Báo cáo tài chính khi gi đ nh ho t đ ng liên t c b vi ph m - 15

1.3 Quyăđ nh v Báo cáo tài chính khi gi đ nh ho tăđ ng liên t c b vi ph m c aăIASB,ăUS.GAAPăvƠăđ nhăh ng cho Vi t Nam - 16

1.3.1 Chu n m c k toán qu c t c a IASB - 16

1.3.1.1 Chu n m c IAS 1-Trình bày BCTC - 16

1.3.1.2 Chu n m c IAS 10-Các s ki n phát sinh sau niên đ k toán - 16

1.3.2 Nguyên t c k toán M (US GAAP) - 16

1.3.2.1 K toán theo c s thanh lý (liquidation basis of accounting) - 16

1.3.2.2 Công b nh ng đi u không ch c ch n v gi đ nh ho t đ ng liên t c 25 1.3.3 nh h ng cho Vi t Nam - 28

K T LU NăCH NGă1 - 29

CH NGăII:ăTH C TR NG L P VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH KHI GI NH HO Tă NG LIÊN T C B VI PH M T I VI T NAM 32

2.1 Cácăquyăđ nh pháp lý v phá s n, gi i th doanh nghi p t i Vi t Nam 32

2.1.1 Lu t doanh nghi p - 32

2.1.1.1 Các tr ng h p gi i th theo Lu t doanh nghi p 2005 - 32

2.1.1.2 Quy trình gi i th doanh nghi p theo Lu t doanh nghi p n m 2005 - 33 2.1.2 Lu t phá s n - 35

2.1.2.1 Quy đ nh v phá s n doanh nghi p c a Lu t phá s n n m 2004 - 35

2.1.2.2 Quy trình phá s n doanh nghi p theo Lu t phá s n 2004 - 35

2.1.3 So sánh ch m d t ho t đ ng c a doanh nghi p theo Lu t phá s n 2004 và

Lu t doanh nghi p 2005 - 37

2.1.3.1 Nh ng đi m gi ng nhau - 38

2.1.3.2 Nh ng đi m khác nhau - 38

2.1.4Quy đ nh c a Lu t thu - 40

2.2 Cácăquyăđ nh c a k toán, ki mătoánăliênăquanăđ n gi đ nh ho tăđ ng liên t c và gi đ nh ho tăđ ng liên t c b vi ph m - 41

2.2.1 Quy đ nh c a k toán - 41

2.2.1.1 Lu t k toán - 41

2.2.1.2 M t s n i dung có liên quan đ n vi c l p và trình bày BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m c a các chu n m c k toán - 42

2.2.1.3 So sánh quy đ nh v Báo cáo tài chính khi gi đ nh ho t đ ng liên t c b vi ph m c a Vi t Nam v i US GAAP và IAS - 44

2.2.2 Chu n m c ki m toán 570-Ho t đ ng liên t c - 48

2.2.2.1 nh ngh a v gi đ nh ho t đ ng liên t c - 48

2.2.2.2 Trách nhi m trong vi c đánh giá kh n ng ho t đ ng liên t c - 48

2.2.2.3 Các s ki n có th d n đ n nghi ng đáng k v gi đ nh ho t đ ng liên t c - 50

2.2.2.4 Gi đ nh ho t đ ng liên t c là phù h p nh ng có y u t không ch c ch n tr ng y u - 52

2.2.2.5 Báo cáo ki m toán khi gi đ nh ho t đ ng liên t c là không phù h p 53 2.3 Kh o sát tình hình l p và trình bày Báo cáo tài chính khi gi đ nh ho tăđ ng liên t c b vi ph m t i Vi t Nam - 54

2.3.1M c tiêu kh o sát - 54

2.3.2 i t ng kh o sát - 54

2.3.3N i dung và ph ng pháp kh o sát - 54

2.3.4K t qu kh o sát - 55

2.3.5 K t lu n v k t qu kh o sát - 59

2.4 ánhăgiáătìnhăhìnhăl p và trình bày Báo cáo tài chính khi gi đ nh ho tăđ ng liên t c b vi ph m t i Vi t Nam - 61

2.4.1Nh ng thu n l i - 61

2.4.2Nh ng khó kh n và h n ch - 61

2.4.3Nguyên nhân - 62

K T LU NăCH NG 2 - 63

CH NGă III:ă GI I PHÁP VÀ KI N NGH CHO VI C L P VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH KHI GI NH HO Tă NG LIÊN T C B VI PH M T I VI T NAM - 65

3.1 Quanăđi măvƠăđ nhăh ng hoàn thi n v l p và trình bày Báo cáo tài chính khi gi đ nh ho tăđ ng liên t c b vi ph m t i Vi t Nam - 65

3.1.1 Quan đi m hoàn thi n - 65

3.1.2 nh h ng hoàn thi n - 67

3.1.2.1 Giai đo n tr c m t (t nay đ n n m 2020) - 67

3.1.2.2 Giai đo n lâu dài (t n m 2020 tr đi) - 69

3.2 Gi i pháp l p và trình bày BCTC khi gi đ nhăH LTăb vi ph m - 69

3.2.1 Gi i pháp liên quan đ n các Lu t chi ph i ho t đ ng doanh nghi p - 70

3.2.2 Gi i pháp liên quan đ n k toán và ki m toán - 73

3.2.2.1 Lu t k toán - 74

3.2.2.2 Chu n m c k toán và ki m toán - 74

3.2.2.3 Ch đ k toán - 83

3.3 M t s ki n ngh khác - 83

3.3.1 Qu c H i - 83

3.3.2 B Tài Chính - 83

3.3.3 H i ngh nghi p K Toán và H i ngh nghi p Ki m Toán - 84

3.3.4 Doanh nghi p - 85

3.3.5 Các c s đào t o - 85

K T LU NăCH NGă3 - 86

K T LU N CHUNG - 87 DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C

VAA H i K toán và Ki m toán Vi t Nam

VACPA H i ki m toán viên hành ngh Vi t Nam

VAS Chu n m c k toán Vi t Nam

XHCN Xã h i ch ngh a

Ph n Ti ng Anh

ASC Accounting Standard Codification

H th ng hoá chu n m c k toán ASU Accounting Standard Update

C p nh t chu n m c k toán FASB Financial Accounting Standards Board

H i đ ng k toán tài chính Hoa K

IAS International Accounting Standard

Chu n m c k toán qu c t IASB International Accounting Standards Board

H i đ ng chu n m c k toán qu c t

SEC Securities & Exchange Commission

U Ban Ch ng Khoán M US.GAAP US Generally accepted accounting principles

Nguyên t c k toán đ c th a nh n chung c a Hoa K

DANH M C CÁC B NG

B ng 1.1: Ghi nh n các kho n m c k toán khi áp d ng c s k toán thanh lý - 22

B ng 2.1: Nh ng đi m khác nhau gi a gi i th và phá s n doanh nghi p - 38

B ng 2.2: So sánh quy đ nh v BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m c a VAS v i

US GAAP và IAS - 45

B ng 3.1: M u Báo cáo tài s n thu n khi thanh lý - 80

B ng 3.2: M u Báo cáo bi n đ ng tài s n thu n khi thanh lý - 81

Trang

PH N M U

1 Tính c p thi t c aăđ tài

Hi n nay, khi mà tình hình kinh t c a Vi t Nam nói riêng và th gi i nói chung là có nhi u bi n đ ng ph c t p Cu c kh ng ho ng tài chính n m 2008 n ra

M và h u qu là kh ng ho ng kinh t lan đ n nhi u qu c gia trên th gi i đã làm

cho n n kinh t th gi i r i vào b t n nghiêm tr ng B ng ch ng là n công t ng

cao ngoài t m ki m soát khu v c đ ng ti n chung châu Âu và M hay tình tr ng

phá s n, gi i th c a hàng lo t doanh nghi p nhi u qu c gia d n đ n t l th t

nghi p ngày càng t ng cao

Không n m ngoài s tác đ ng đó, Vi t Nam c ng đang gánh ch u nh ng khó

kh n v kinh t r t l n khi mà GDP n m 2012 ch t ng 5,03%, n m 2013 là 5,42%

Cùng v i đó là hàng lo t doanh nghi p phá s n, gi i th và ch m d t ho t đ ng

Theo c tính c a T ng c c th ng kê thì trong n m 2013 có 60.737 doanh nghi p

gi i th ho c ch m d t ho t đ ng1

Tuy nhiên, con s này s không có d u hi u gi m

trong các n m sau Khi mà s c c u c a n n kinh t còn y u và ch a th c s có m t

cú huých đ l y l i đà t ng tr ng

Tr c tình hình nh th thì li u Báo cáo tài chính (BCTC) đ c l p theo gi

đ nh ho t đ ng liên t c (H LT) c a nh ng doanh nghi p mà s p phá s n, gi i th và

ch m d t ho t đ ng có còn h u ích cho ng i s d ng?

K toán là m t công c c c k quan tr ng trong vi c ph n ánh s c kho tài chính c a m t doanh nghi p S n ph m cu i cùng c a k toán chính là thông tin v tình hình tài chính c a m t doanh nghi p hay m t t ch c Các thông tin này đ c c

th hoá và trình bày trong BCTC Tuy nhiên, BCTC nh th nào đ ph n ánh xác

th c v tình hình ho t đ ng kinh doanh c a m t doanh nghi p hay đáp ng đ c

cung c p các h ng d n v l p và trình bày BCTC M c tiêu là đ cung c p các

h ng d n th c hành c th v BCTC và đ m b o tính th ng nh t

So v i các quy đ nh v BCTC c a qu c t thì h th ng k toán h ng d n v

l p và trình bày BCTC c a Vi t Nam v n còn kho ng cách l n Ch ng h n nh khi

l p BCTC thì o n 4 c a Chu n m c s 1- Chu n m c chung có quy đ nh v nguyên

t c H LT nh sau: "Báo cáo tài chính ph i đ c l p trên c s gi đ nh là doanh

nghi p đang ho t đ ng liên t c và s ti p t c ho t đ ng kinh doanh bình th ng trong t ng lai g n, ngh a là doanh nghi p không có ý đ nh c ng nh không bu c

ph i ng ng ho t đ ng ho c ph i thu h p đáng k quy mô ho t đ ng c a mình

Tr ng h p th c t khác v i gi đ nh ho t đ ng liên t c thì báo cáo tài chính ph i

l p theo m t c s khác và ph i gi i thích c s đã s d ng đ l p báo cáo tài

chính"

Tuy nhiên, hi n nay hoàn toàn không có quy đ nh và h ng d n c th nào cho

vi c l p và trình bày BCTC trong tr ng h p mà gi đ nh H LT b vi ph m Cho

nên r t khó kh n cho nh ng ng i làm k toán, ki m toán hay các nhà nghiên c u k

toán Bên c nh đó, BCTC theo c s H LT s không còn th t s h u ích cho các

đ i t ng s d ng nh là các nhà đ u t , nhà qu n lý c a doanh nghi p, các ch n

Vì v y, vi c đ ra "gi i pháp l p và trình bày báo cáo tài chính trong

tr ng h p gi đ nh ho tăđ ng liên t c b vi ph m t i Vi t Nam" là h t s c c n

thi t Không nh ng là c s đ đ nh h ng cho các th c hành k toán mà còn nâng

cao tính h u ích c a BCTC, góp ph n h i nh p v i xu h ng k toán th gi i và

gi m s khác bi t trong th c hành k toán

2 T ng quan các v năđ liên quanăđ năđ tƠiăđưăđ c công b

 Th gi i:

Trên th gi i có ít nghiên c u v l p và trình bày BCTC khi gi đ nh H LT b

vi ph m và các nghiên c u th ng t p trung vào đánh giá gi đ nh H LT nh là

nghiên c u: "Tính hi u qu c a nh ng mô hình d đoán thanh lý và phá s n đ i v i

vi c đánh giá gi đ nh ho t đ ng liên t c", (Nirosh Kuruppu et al, 2003)

Nghiên c u này phát tri n mô hình d đoán thanh lý t m u là 135 công ty

đ c niêm y t trên sàn ch ng khoán New zealand ây là qu c gia mà Lu t phá s n

đ c đ nh h ng b i ch n ng th i ki m tra tính hi u qu c a mô hình d đoán

thanh lý này so v i mô hình d đoán phá s n c a Altman mà tr c đây đ c xem là

m t công c h u hi u trong vi c đánh giá gi đ nh H LT nh ng qu c gia có Lu t

phá s n đ c đ nh h ng b i con n nh là M K t qu nghiên c u cho th y mô

hình d đoán thanh lý cho k t qu chính xác h n mô hình d đoán phá s n trong vi c

phân bi t gi a công ty b thanh lý và nh ng công ty đang ti p t c ho t đ ng Nghiên

c u c ng ch ra r ng nh ng mô hình d đoán phá s n tr c đây là không thích h p

đ đánh giá gi đ nh H LT nh ng qu c gia mà Lu t phá s n đ c đ nh h ng theo

ch n Nh ng k t qu này s giúp ích cho ki m toán viên (KTV) trong vi c l a

ch n các mô hình d đoán đ đánh giá gi đ nh H LT c a khách hàng

 Vi t Nam

Hi n nay, Vi t Nam ch a có nghiên c u nào v l p và trình bày BCTC khi

gi đ nh H LT b vi ph m Tuy nhiên, có 2 nghiên c u k toán liên quan g n là:

"K toán đ i v i doanh nghi p gi i th ", Nguy n Phú Giang (2009): c đ ng

trên t p chí k toán s 77 Bài báo này đã đ a ra h ng d n cách ghi nh n các nghi p

v phát sinh trong quá trình thanh lý nh : thanh lý TSC , thanh lý HTK, thu h i n ,

chi phí gi i th và bút toán phân chia v n cho ch s h u khi k t thúc quá trình thanh

US.GAAP cho các doanh nghi p phá s n theo Ch ng 11 c a Lu t Phá s n M và

đ xu t nh ng gi i pháp, ki n ngh cho vi c v n d ng h ng d n này t i Vi t Nam

Tóm l i, các nghiên c u trên có liên quan đ n gi đ nh H LT Tuy nhiên ch

d ng l i vi c hoàn thi n mô hình d đoán phá s n đ t o thu n l i cho vi c đánh

giá gi đ nh H LT nh nghiên c u c a Nirosh Kuruppu et al, (2003); h ng d n ghi

nh n các nghi p v c b n khi doanh nghi p gi i th c a Nguy n Phú Giang (2009)

và bàn v vi c áp d ng chính sách k toán m i cho các doanh nghi p ph c h i sau phá s n nh nghiên c u c a Nguy n H u Quy n m (2013) mà ch a nghiên c u v

vi c l p và trình bày BCTC c a các doanh nghi p vi ph m gi đ nh H LT, c th là

nh ng doanh nghi p phá s n, gi i th và ch m d t ho t đ ng

3 M c tiêu nghiên c u và câu h i nghiên c u

3.1 M c tiêu nghiên c u

 M c tiêu nghiên c u chung:

a ra các gi i pháp hoàn thi n vi c l p và trình bày BCTC khi gi đ nh H LT

Th hai, tìm hi u các quy đ nh liên quan đ n phá s n, gi i th và ch m d t ho t

đ ng Vi t Nam ng th i đánh giá tình hình l p và trình bày BCTC khi gi đ nh

H LT b vi ph m t i Vi t Nam c ng nh tham kh o ý ki n c a các chuyên gia v

tài t p trung vào vi c gi i quy t các câu h i nghiên c u nh sau:

 Các v n đ liên quan đ n BCTC, các nguyên nhân nh h ng đ n gi đ nh H LT

và BCTC l p theo c s nào khi gi đ nh H LT b vi ph m Các quy đ nh c a

qu c t v BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m là gì?

 Các quy đ nh pháp lý, quy đ nh c a thu , k toán, ki m toán v phá s n, gi i th

và ch m d t ho t đ ng là gì? Th c tr ng l p và trình bày BCTC khi gi đ nh

H LT b vi ph m t i Vi t Nam nh th nào?

 So v i các quy đ nh v l p và trình bày BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m c a

IAS và US.GAAP thì quy đ nh l p và trình bày BCTC khi gi đ nh H LT b vi

ph m c a Vi t Nam có gì khác bi t?

 Nh ng gi i pháp nào là c n thi t cho vi c l p và trình bày BCTC khi gi đ nh

H LT b vi ph m t i Vi t Nam và nh ng đ nh h ng cho vi c v n d ng thông l

 Gi đ nh H LT b vi ph m có r t nhi u tr ng h p nh : h p nh t kinh doanh; sáp

nh p; tái c u trúc; gi i th , phá s n và ch m d t ho t đ ng Tuy nhiên, lu n v n

ch t p trung nghiên c u đ i v i tr ng h p mà doanh nghi p phá s n, gi i th và

ch m d t ho t đ ng Các doanh nghi p không thu c l nh v c hành chính s

nghi p, ngân hàng, ch ng khoán và b o hi m

 Ph m vi không gian: Vi t Nam

 Ph m vi th i gian: N m 2014

5 Ph ngăphápănghiênăc u

tài s d ng ph ng pháp đ nh tính, thông qua vi c t ng h p và phân tích

các v n đ v BCTC; quy đ nh c a qu c t v gi đ nh H LT và BCTC khi gi đ nh

H LT b vi ph m Bên c nh đó là các quy đ nh pháp lý liên quan đ n gi i th , phá

s n và ch m d t ho t đ ng c ng nh các chu n m c k toán, ki m toán v l p và

trình bày BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m t i Vi t Nam

Ngoài ra, đ tài còn s d ng b ng câu h i đ kh o sát v nh ng h n ch , b t

c p liên quan đ n l p và trình bày BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m c ng nh

tham kh o ý ki n c a các chuyên gia đ đ a ra gi i pháp hoàn thi n T đó đánh giá

k t qu kh o sát v l p và trình bày BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m c a các

đ i t ng liên quan b ng ph ng pháp th ng kê, mô t và phân tích k t qu kh o sát,

so sánh v i các quy đ nh hi n hành đ tìm ra các h n ch nh m đ ra gi i pháp hoàn

thi n

6 Nh ngăđi m m i và đóngăgóp c aăđ tài

6.1 Nh ngăđi m m i

 C th hoá các quy đ nh pháp lý liên quan đ n phá s n, gi i th và ch m d t ho t

đ ng c a doanh nghi p Vi t Nam Kh o sát và đánh giá v nh ng b t c p liên quan đ n l p và trình bày BCTC khi gi đ nh H LT v vi ph m

 a ra các gi i pháp nh m hoàn thi n công tác l p và trình bày BCTC t i Vi t Nam c ng nh nh ng đ nh h ng cho vi c áp d ng thông l qu c t Vi t Nam

6.2 óngăgópăv khoa h c và th c ti n c aăđ tài

6.2.1 óngăgópăv khoa h c

 H th ng hoá các quy đ nh k toán c a qu c t và Vi t Nam v BCTC khi gi

đ nh ho t đ ng liên t c b vi ph m

 T ng h p các v n đ liên quan đ n gi đ nh H LT b vi ph m và BCTC cho

tr ng h p này, d a theo chu n m c k toán qu c t (IAS) và Nguyên t c k toán

c a M (US GAAP)

6.2.2 óngăgópăv th c ti n

Lu n v n đ a ra nh ng gi i pháp nh m hoàn hi n các quy đ nh v l p và trình

bày BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m t i Vi t Nam c ng nh nh ng đ nh h ng

cho vi c áp d ng thông l qu c t t i Vi t Nam

Ch ng 3: Gi i pháp và ki n ngh cho vi c l p và trình bày báo cáo tài chính

khi gi đ nh ho t đ ng liên t c b vi ph m Vi t Nam

CH NGăI: T NG QUAN V BÁO CÁO TÀI CHÍNH KHI

GI NH HO Tă NG LIÊN T C B VI PH M

1.1 M t s v năđ chung v Báo cáo tài chính

1.1.1 Khái ni m Báo cáo tài chính

o n 9 c a Chu n m c k toán qu c t IAS1 đã đ a ra khái ni m v BCTC

nh sau: BCTC là m t s trình bày có c u trúc v tình hình tài chính và k t qu tài

chính c a m t doanh nghi p M c tiêu c a BCTC là cung c p các thông tin v tình hình tài chính, k t qu tài chính và các lu ng ti n c a doanh nghi p, đáp ng yêu c u

c a s đông nh ng ng i s d ng trong vi c đ a ra các quy t đ nh kinh t BCTC

c ng cho th y trách nhi m qu n lý c a ban giám đ c đ i v i các ngu n l c đ c

giao phó cho h

đáp ng m c tiêu này thì BCTC s cung c p các thông tin v : tài s n; n

ph i tr ; v n ch s h u; thu nh p và chi phí, bao g m lãi và l ; v n góp c a ch s

h u và phân ph i cho ch s h u; dòng ti n Các thông tin này cùng v i nh ng thông tin khác trong thuy t minh BCTC giúp cho các đ i t ng s d ng BCTC trong

vi c d đoán các dòng ti n t ng lai c a doanh nghi p, đ c bi t là vi c tính toán th i

gian và s ch c ch n c a các dòng ti n

1.1.2 M căđíchăvƠăđ iăt ng s d ng Báo cáo tài chính

1.1.2.1 M căđíchăc a Báo cáo tài chính

M c đích c a BCTC là m t trong nh ng v n đ quan tr ng trong vi c c u

thành khuôn m u lý thuy t k toán Chính vì th v n đ này s m đ c trình bày

trong khuôn m u lý thuy t c a 2 t ch c hàng đ u v k toán là H i đ ng chu n m c

k toán qu c t (IASB) và H i đ ng chu n m c k toán tài chính Hoa H (FASB)

Hai t ch c này đã tham gia m t d án chung nh m th o lu n và ti n t i h i t

các v n đ k toán t n m 2004 n tháng 9 n m 2010 thì d án h i t v khuôn

m u lý thuy t c a IASB và FASB đã hoàn thành giai đo n A trong 8 giai đo n Theo

đó, m c đích c a BCTC đ c 2 t ch c này xác đ nh là: "đ cung c p thông tin tài

chính v doanh nghi p báo cáo mà h u ích cho nh ng nhà đ u t , ng i cho vay và

các ch n khác hi n h u và ti m n ng trong vi c ra quy t đ nh v vi c cung c p các

ngu n l c cho doanh nghi p Nh ng quy t đ nh này bao g m mua, bán ho c n m gi

các công c n và v n, và cung c p ho c thu h i các kho n cho vay ho c các d ng tín d ng khác"

1.1.2.2 iăt ng s d ng Báo cáo tài chính

Có r t nhi u đ i t ng s d ng BCTC N u nh FASB cho r ng đ i t ng s

d ng thông tin ch y u là nhà đ u t và ch n hi n h u/ti m n ng thì IASB l i li t

kê r t nhi u đ i t ng s d ng BCTC ó là nhà đ u t và nhà t v n c a h ; ch n

và nhà cung c p; nhân viên và đ i di n c a h ; khách hàng; nhà n c và c quan h u

quan; công chúng Các đ i t ng mà BCTC ph c v có th đ c g i chung là các

bên liên quan Có nhi u phân lo i v đ i t ng s d ng BCTC nh là ng i s d ng

tr c ti p và gián ti p (Riahi-Belkaoui, 2004); nhà qu n lý và các bên liên quan (Sterling, 1970); nhà qu n lý hi n h u và ti m n ng (Edwards & Bell, 1961)

i v i m i nhóm đ i t ng thì l i quan tâm BCTC m t khía c nh khác

nhau, ph thu c vào m c đích s d ng thông tin c a t ng đ i t ng (Xem ph l c

I) Cho nên BCTC không th đáp ng đ c thông tin c a t t c các đ i t ng này

Do đó, c n ph i xác đ nh ai là đ i t ng u tiên mà BCTC s ph c v có đ c quan đi m chung v v n đ này thì d án h i t Khuôn m u lý thuy t c a IASB và FASB đã th ng nh t đ i t ng s d ng BCTC là các nhà đ u t , ng i cho vay và

các ch n khác hi n h u/ti m n ng

1.1.3 Cácăđ căđi m ch tăl ng c a Báo cáo tài chính

Theo khuôn m u lý thuy t v BCTC n m 2010 c a IASB thì thông tin c a

BCTC mà đ c xem là h u ích thì ph i h i đ 2 y u t g m: thích h p và trình bày

trung th c

 Thích h p (Relevance): Thông tin đ c xem là thích h p khi nó có th t o ra s

khác bi t trong quy t đ nh c a ng i s d ng BCTC t o ra s khác bi t trong

quy t đ nh thì thông tin s có giá tr d đoán; xác th c ho c c hai

 Giá tr d đoán (Predictive value): Thông tin tài chính đ c xem là có giá tr

d đoán n u có th đ c s d ng đ d đoán k t qu trong t ng lai b i ng i

s d ng BCTC

 Xác th c (Confirmatory value): Thông tin tài chính có giá tr xác th c n u

cung c p các thông tin ph n h i (xác th c ho c thay đ i) v các đánh giá tr c

đó

 Tr ng y u (Materiality): Tr ng y u c ng là m t khía c nh c a tính thích h p

mà nó tùy thu c vào tính ch t và m c đ c a kho n m c đ c đ c p Vì v y, IASB không xác đ nh m t ng ng đ nh l ng th ng nh t cho tr ng y u hay đ a

ra tr c nh ng gì có th là tr ng y u Thông tin đ c xem là tr ng y u n u vi c

b sót hay làm sai l ch thông tin đó có th làm nh h ng t i quy t đ nh c a

ng i s d ng thông tin tài chính v đ n v báo cáo

 Trình bày trung th c (Faithful representation): Thông tin đ c coi là trung

th c thì ph i đáp ng 3 tính ch t là: đ y đ , trung l p và không có sai sót

 y đ (Complete): Ph n nh đ y đ các thông tin c n thi t cho ng i đ c hi u

đ c hi n t ng kinh t , bao g m các di n gi i c n thi t i v i m t s kho n

m c, thông tin đ y đ c ng đòi h i có s gi i thích các s ki n quan tr ng v

ch t l ng và tính ch t c a kho n m c, các y u t và đi u ki n nh h ng đ n

b n ch t c a kho n m c

 Trung l p (Neutral): Thông tin trung l p khi không có s thiên v trong vi c l a

ch n ho c trình bày, không b thiên l ch nh m đ t đ n m t k t qu đ nh tr c

hay ch u nh h ng c a m t thái đ cá bi t

 Không có sai sót (Free from error): Không sai sót có ngh a là không có s b

sót trong vi c mô t hi n t ng và quá trình đ c dùng đ cung c p các thông tin báo cáo đ c l a ch n và đ c áp d ng là không có sai sót Không sai sót không

có ngh a là hoàn toàn chính xác trong t t c các khía c nh

Ngoài 2 đ c tính c b n là thích h p và trình bày trung th c đ c nêu trên thì còn có các đ c tính đ nh tính góp ph n làm t ng tính h u ích c a thông tin trên

BCTC là: có th so sánh, có th ki m ch ng, k p th i và d hi u

 Có th so sánh (Comparability): Ng i s d ng BCTC quy t đ nh l a ch n

nhi u ph ng án Do đó, thông tin v đ n v báo cáo s h u ích h n n u có th so

sánh các thông tin t ng t v i đ n v khác ho c các thông tin t ng t c a đ n v

gi a các k và các th i đi m khác nhau

 Có th ki m ch ng (Verifiability): Ki m ch ng giúp đ m b o cho nh ng ng i

s d ng BCTC là thông tin v giao d ch kinh t đ c trình bày trung th c và đúng

m c đích Ki m ch ng đ c có ngh a là nh ng ng i s d ng BCTC có ki n th c

và đ c l p khác nhau có th nh t trí r ng m t mô t c th là đáng tin c y

 K p th i (Timeliness): K p th i ngh a là thông tin luôn s n có đ giúp nh ng

ng i s d ng BCTC k p đ a ra các quy t đ nh Thông th ng, thông tin c thì s

kém h u ích h n Tuy nhiên, m t s thông tin có th v n h u ích lâu sau khi k t

thúc k báo cáo, b i vì ng i s d ng c n các thông tin đ xác đ nh và đánh giá

xu h ng phát tri n

 Có th hi u (Understandability): Có th hi u là vi c thông tin đ c phân lo i và

trình bày đ c tr ng m t cách rõ ràng và chính xác BCTC đ c trình bày cho

1.1.4 Cácăc ăs đ l p Báo cáo tài chính

 C ăs d n tích (Accrual basis): Khi áp d ng k toán d n tích thì các nghi p v

kinh t đ c ghi nh n khi chúng phát sinh, ch không c n c vào th i đi m th c t

thu ti n ho c chi ti n C th là:

 Doanh thu đ c ghi nh n khi l i ích và r i ro g n li n v i quy n s h u c a

ng i bán chuy n cho bên mua, không ph i khi ng i bán đã nh n ti n thanh

toán c a ng i mua hàng

 Chi phí đ c ghi nh n khi hàng hoá hay d ch v đ c tiêu th , không ph i t i

th i đi m mà chi ti n đ thanh toán cho vi c s d ng hàng hoá, d ch v này BCTC đ c l p theo c s d n tích cung c p thông tin v các giao d ch quá

kh và các ngu n l c t ng lai C th là ngu n l c đi vào doanh nghi p (khi khách

hàng thanh toán ti n) và ngu n l c đi ra kh i doanh nghi p (doanh nghi p thanh toán

cho các nhà cung c p) Chính vì th mà thông tin c a BCTC đ c l p theo c s d n

tích s r t h u ích cho vi c ra quy t đ nh Trong BCTC thì b ng Báo cáo k t qu ho t

đ ng kinh doanh đ c l p theo c s d n tích

 Ho tă đ ng liên t c (Going concern basis): BCTC theo c c d n tích s s

d ng m t gi đ nh h t s c quan tr ng, đó là gi đ nh H LT ây c ng là m t gi

đ nh c b n trong lý thuy t k toán và đ c quy đ nh trong khuôn m u lý thuy t k

toán c a IASB và FASB Theo gi đ nh này thì BCTC đ c l p theo gi đ nh là

doanh nghi p s ti p t c ho t đ ng trong m t t ng lai có th nhìn th y đ c (t ng

lai g n)

 C ă s ti n (Cash basis): C s này đ c xem là đ i l p v i c s d n tích

Trong BCTC thì ch có L u chuy n ti n t đ c l p theo c s ti n C s này thì

không ph c t p, vì ch ghi nh n giao d ch kinh t theo th c thu và th c chi C th là:

 Doanh thu bán hàng đ c ghi nh n khi mà ng i bán nh n đ ti n bán hàng, đ i

v i tr ng h p bán ch u thì vi c ghi nh n doanh thu đ c trì hoãn cho đ n khi thu đ c ti n

 Hàng hoá, d ch v đ c mua s đ c ghi nh n khi mà ng i mua thanh toán ti n

ch không đ c ghi nh n vào th i đi m mua

 Vi c mua m t tài s n v n đ c xem nh là có m t dòng ti n ra t i th i đi m mà

ti n đ c thanh toán Sau đó không c n th c hi n đi u ch nh nào v i kh u hao

b i vì không nh h ng đ n s d ti n c a doanh nghi p

 C ăs khác v i c ăs ho tăđ ng liên t c (Break-up basis)

M c dù, BCTC đ c l p theo gi đ nh là doanh nghi p s ho t đ ng liên t c

Tuy nhiên, trong th c t thì không doanh nghi p nào là có th i gian ho t đ ng vô

h n Vì m t lý do nào đó thì doanh nghi p s ch m d t ho t đ ng trong t ng lai Khi đó thì BCTC đ c l p theo gi đ nh H LT s th t s không còn h u ích cho đ i

đa s ng i s d ng

Chính vì th , s có c s l p BCTC khác ra đ i đ thay th cho gi đ nh H LT

C s này đ c s d ng v i tên g i không chính th c là c s khác v i gi đ nh ho t

đ ng liên t c (break-up basis) c hi u là c s đ l p BCTC khi mà m t doanh

nghi p vi ph m gi đ nh H LT và kh n ng s ch m d t ho t đ ng là s p x y ra

Trong khuôn m u lý thuy t c a IASB hay các chu n m c k toán c a qu c t

và Vi t Nam có đ c p đ n tr ng h p mà m t doanh nghi p ph i l p BCTC theo

m t c s khác v i gi đ nh H LT Tuy nhiên, c s k toán c th đó là gì thì không đ c trình bày c th , c ng nh ít có h ng d n cho vi c l p BCTC theo c

s này Chính vì th , m t s ít x lý v m t k toán th ng đ c s d ng trong

tr ng h p này là:

 Phân lo i tài s n và n ph i tr : t t c tài s n và n ph i tr dài h n đ c phân

lo i thành ng n h n, vì khung th i gian ho t đ ng c a doanh nghi p s ch m d t

ho t đ ng trong t ng lai là ng n h n so v i m t doanh nghi p ho t đ ng liên t c

 nh giá tài s n: tài s n đ c đ nh giá theo s ti n có th thu đ c khi bán Do đó

giá tr c a tài s n có th s th p h n giá tr s sách đ c n m gi theo mô hình k

toán giá g c

1.2 Gi đ nh ho t đ ng liên t c

1.2.1 Ho tăđ ng liên t c

1.2.1.1 nhăngh aăgi đ nh ho tăđ ng liên t c

Theo Khuôn m u lý thuy t k toán c a IASB thì g a đ nh H LT đ c đ nh

ngh a nh sau: "Báo cáo tài chính ph i đ c l p trên c s gi đ nh là đ n v đang

ho t đ ng liên t c và s ti p t c ho t đ ng trong t ng lai g n Theo gi đ nh này

đ n v không có ý đ nh c ng nh không c n ph i thanh lý ho c ph i thu h p ph n

l n quy mô ho t đ ng c a mình N u gi đ nh ho t đ ng liên t c không đ c đáp

ng thì báo cáo tài chính ph i đ c l p trên m t c s khác và ph i thuy t minh rõ

c s đã s d ng đ l p báo cáo tài chính"

nh ngh a trên đ c s d ng và ch p nh n r ng rãi h u h t t t c các h

th ng k toán trên th gi i Tuy nhiên, các khuôn m u lý thuy t đã phát hành c a

FASB thì không nêu rõ đ nh ngh a v gi đ nh H LT i v i d th o v gi đ nh

H LT đ c phát hành vào ngày 9 tháng 10 n m 2008 thì trong đo n 3 c a d th o

đã đ c p đ n gi đ nh H LT là: "Khi l p BCTC nhà qu n lý s đánh giá kh n ng

ti p t c ho t đ ng liên t c c a đ n v báo cáo M t doanh nghi p nên l p BCTC theo

c s H LT tr khi nhà qu n lý có d đ nh thanh lý doanh nghi p ho c d ng ho t

đ ng" n th i đi m hi n t i thì d th o này v n ch a có hi u l c nh ng so v i đ nh

ngh a c a IASB thì đ nh ngh a này c ng không khác bi t gì v ý ngh a

1.2.1.2 Trách nhi m xem xét gi đ nh ho tăđ ng liên t c

Theo IAS 1- Trình bày BCTC thì trách nhi m trong vi c xem xét v gi đ nh

H LT khi l p BCTC c a m t doanh nghi p đ c quy đ nh là trách nhi m c a nhà

qu n lý (Ban giám đ c ho c ng i đ ng đ u) c a doanh nghi p đó

i v i US.GAAP hi n hành thì c ng yêu c u c th nhà qu n lý ph i đánh giá

gi đ nh H LT khi l p BCTC n m ho c BCTC gi a niên đ i u này đã đ c quy

đ nh b i ASC 205-40 v i n i dung là "Công b nh ng v n đ không ch c ch n v

gi đ nh H LT" đ c phát hành chính th c vào ngày 27/8/2014

i v i Chu n m c k toán Vi t Nam s 21- Trình bày BCTC thì ban giám đ c

c a doanh nghi p đ c quy đ nh là đ i t ng đánh giá kh n ng ti p t c ho t đ ng trong t ng lai c a doanh nghi p mình

i u này ch ng t vai trò h t s c quan tr ng c a Ban giám đ c doanh nghi p

đ i v i vi c l p BCTC Trách nhi m đánh giá v kh n ng ho t đ ng trong t ng lai

đ c gán cho h b i vì h là đ i t ng có quy n l c cao nh t trong doanh nghi p và

s nh n th c rõ đ c tình hình kinh doanh, ph ng h ng ho t đ ng dài h n c a

chính doanh nghi p mình Tuy nhiên, đây c ng là m t c h i t t cho các hành vi che

đ y nh m làm đ p BCTC khi mà vi c đánh giá kh n ng H LT v n còn d a vào

nhi u y u t xét đoán ch quan và thi u nh ng h ng d n c th nên tính th n tr ng

và đ c l p r t có th s không đ c coi tr ng đúng m c khi đánh giá gi đ nh H LT

1.2.2 Gi đ nh ho tăđ ng liên t c b vi ph m

1.2.2.1 Các d u hi u nhăh ngăđ n gi đ nh ho tăđ ng liên t c

có th nh n bi t đ c v tình hình ho t đ ng kinh doanh c a m t doanh

nghi p hay nh ng khó kh n th c s mà doanh nghi p này đang ph i tr i qua thì c n

ph i xem xét nhi u s ki n òi h i ng i phân tích ph i có s hi u bi t nh t đ nh v

ho t đ ng c a doanh nghi p c vi mô và v mô Bên c nh đó thì còn ph i s d ng

nhi u xét đoán, đánh giá Sau đây là m t s d u hi u th ng đ c dùng đ xem xét

kh n ng ho t đ ng liên t c c a m t doanh nghi p:

 Lu ng ti n ho t đ ng kinh doanh b âm

 Không có kh n ng thanh toán các kho n n khi đ n h n

 Doanh nghi p có k t qu kinh doanh thua l kéo dài

 N ph i tr chi m t tr ng cao h n v n ch s h u trong t ng ngu n v n

 Thay đ i các nhân s c p cao nh : ch t ch h i đ ng qu n tr , t ng giám đ c, k toán tr ng

 B nh h ng đáng k c a các quy đ nh pháp lý, chính sách Nhà n c

Nh ng d u hi u đ c nêu trên là nh ng d u hi u c b n, d nh n th y Th

nh ng, vi c đánh giá m t doanh nghi p có ho t đ ng liên t c trong t ng l ng lai

g n hay không là m t thách th c không h nh cho chính Ban giám đ c, các đ i

t ng s d ng BCTC và nh ng ng i làm công tác ki m tra BCTC vì s t n t i c a

nh ng s ki n, đi u ki n mà không th nh n di n và đo l ng đ c

1.2.2.2 Nguyên nhân d năđ n gi đ nh ho tăđ ng liên t c b vi ph m

M t doanh nghi p đ c thành l p nh m ph c v cho m t m c đích nào đó c a

ch doanh nghi p, ch ng h n nh : m c đích l i nhu n hay phi l i nhu n Tuy nhiên,

đ n m t lúc nào đó thì vi c ch m d t ho t đ ng c a doanh nghi p là s x y ra Có r t

nhi u nguyên nhân d n đ n vi c ch m d t ho t đ ng c a m t doanh nghi p và có th

phân lo i nguyên nhân ch m d t ho t đ ng c a m t doanh nghi p thành 2 nhóm:

 Nhóm nguyên nhân mang tính t nguy n:

 Doanh nghi p gi i th và ch m d t ho tăđ ng khi k t thúc th i gian ho t

đ ngăđưăđ căxácăđ nh t i ngày thành l p: Nh ng doanh nghi p ho t đ ng

thu c tr ng h p này th ng là nh ng doanh nghi p đ c thành l p cho các

m c tiêu đ c bi t, ch ng h n nh các doanh nghi p liên doanh trong các l nh v c

xây d ng, d u khí, ô tô Khi k t thúc th i gian ho t đ ng mà đã đ c kí k t

gi a các bên liên doanh thì doanh nghi p liên doanh s gi i th theo biên b n tho thu n gi a các bên có liên quan

 M căđíchăho tăđ ng c a doanh nghi p không còn phù h p: ây c ng là m t

trong nh ng tr ng h p mà gi i th doanh nghi p mang tính t nguy n i u

này x y ra khi nhà qu n lý (ch doanh nghi p) quy t đ nh theo đu i m t m c

tiêu ho c m t chi n l c kinh doanh m i Cho nên vi c duy trì doanh nghi p

hi n th i là không còn có ý ngh a đ i v i h Do đó, h s gi i th doanh nghi p

đ theo đu i chi n l c kinh doanh m i

 Nhóm nguyên nhân mang tính b t bu c:

 Doanh nghi p khóăkh năv tài chính: ây là m t nguyên nhân khá ph bi n,

đ c bi t là trong th i k kinh t kh ng ho ng Doanh nghi p mà r i vào tr ng

h p này thì s g p nhi u khó kh n trong vi c thanh toán các kho n n t i h n

c ng nh vi c huy đ ng v n H u qu là s r i vào tình tr ng phá s n, gi i th và

ch m d t ho t đ ng

 CácănhƠăđ uăt ,ăc đôngărút v n: Khi m c đích đ u t v n c a các c đông và

nhà đ u t thay đ i, ch n h n vì mong mu n có t su t sinh l i cao h n hi n t i thì các đ i t ng này s thoái v n kh i doanh nghi p mà h đã đ u t Khi đó,

doanh nghi p s gi i th và ch m d t ho t đ ng vì không đ ngu n l c đ ti p

t c ho t đ ng kinh doanh

 Gi i th theoăquyăđ nh c a pháp lu t: Nguyên nhân này x y ra khi mà doanh

nghi p không đ v n đi u l , s l ng thành viên hay b t c gi y phép kinh

doanh

1.2.2.3 Báo cáo tài chính khi gi đ nh ho tăđ ng liên t c b vi ph m

Khi m t doanh nghi p r i vào tình tr ng là gi đ nh H LT b vi ph m thì kh

n ng mà doanh nghi p thanh lý và ch m d t ho t đ ng v nh vi n là s x y ra Cho

nên, doanh nghi p s không còn đ c coi là H LT khi mà vi c thanh lý là s p x y

ra2 Do đó, BCTC s có ý ngh a h n n u đ c l p theo c s thanh lý H n n a,

BCTC s không còn đúng và gây hi u nh m cho ng i s d ng n u v n đ c l p và

trình bày theo gi đ nh H LT và BCTC theo c s thanh lý s ph n ánh chính xác

h n tình hình tài chính c a đ n v 3

i v i ng i ch doanh nghi p thì đi u mà h quan tâm khi đó không ph i là

l i nhu n đ c t o ra trong t ng lai n a mà thay vào đó là tài s n mà h có đ c

sau khi k t thúc quá trình thanh lý tài s n đ tr n là bao nhiêu Còn các đ i t ng

bên ngoài mà có l i ích tr c ti p v i doanh nghi p nh là các ch n thì h l i quan

2

Footnote of Statement of Position 93-3, Rescission of Accounting Principles Board Statements

3 SEC Financial Reporting Release 607.02, Uncertainty About an Entity’s Continued Existence

tâm đ n k ho ch gi i quy t các kho n n hay kh n ng thanh toán n c a doanh

nghi p Chính vì m c đích s d ng BCTC c a các đ i t ng này thay đ i nên đ

BCTC th t s h u ích thì ph i đáp ng đ c thông tin mà các đ i t ng s d ng th t

s quan tâm Do đó lý thuy t v BCTC theo c s H LT s không còn hi u qu , nên

vi c xây d ng m t lý thuy t m i cho tr ng h p mà gi đ nh H LT b vi ph m là

m t v n đ mang tính c p thi t

1.3 Quyăđ nh v Báo cáo tài chính khi gi đ nh ho tăđ ng liên t c b vi ph m

c a IASB, US.GAAP và đ nhăh ng cho Vi t Nam

1.3.1 Chu n m c k toán qu c t c a IASB

1.3.1.1 Chu n m c IAS 1-Trình bày BCTC

Chu n m c k toán qu c t IAS 1 đã trình bày v gi đ nh H LT v i đ nh ngh a nh đã nêu m c 1.2.1.1 và đã đ c p đ n vi c l p BCTC theo m t c s khác

khi mà gi đ nh H LT không còn phù h p Th nh ng, c s đ l p BCTC cho

tr ng h p này là c s nào thì IAS 1 không trình bày Cho nên có th xem đây là

m t kho ng tr ng l n trong khuôn m u lý thuy t k toán c a IASB

1.3.1.2 Chu n m c IAS 10-Các s ki năphátăsinhăsauăniênăđ k toán

IAS 10 yêu c u m t doanh nghi p không đ c l p BCTC theo gi đ nh H LT

n u các s ki n phát sinh sau ngày k t thúc k k toán cho th y gi đ nh H LT

không còn phù h p C th là, sau ngày k t thúc k k toán n m mà k t qu kinh

doanh và tình hình tài chính c a doanh nghi p s t gi m và xét th y gi đ nh H LT

không còn phù h p thì ph i th c hi n thay đ i c b n v c s k toán ch không

ph i ti n hành các đi u ch nh cho c s k toán đ c ghi nh n ban đ u

B n ch t c a yêu c u trên là khi mà tình hình ho t đ ng c a doanh nghi p s t

gi m và gi đ nh H LT có d u hi u vi ph m thì BCTC ph i đ c l p theo m t c s

k toán khác ch không ph i theo c s k toán liên t c Tuy nhiên, gi ng nh IAS 1

thì Chu n m c IAS 10 c ng không quy đ nh rõ ràng c s k toán mà các doanh

nghi p s dùng đ l p BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m là gì

1.3.2 Nguyên t c k toán M (US GAAP)

1.3.2.1 K toánătheoăc ăs thanh lý (liquidation basis of accounting)

a) Gi i thi u v k toánătheoăc s thanh lý

Chính vì có r t ít các h ng d n cho vi c l p BCTC khi doanh nghi p ch m d t

ho t đ ng nên H i đ ng chu n m c k toán tài chính Hoa K (FASB) đã ban hành

b n c p nh t chu n m c k toán (ASU) vào ngày 22 tháng 4 n m 2012 H ng d n này đ c h th ng hoá trong ASC 205-30 v i ch đ là "Liquidation basis of

accounting", đ c g i là k toán theo c s thanh lý hay k toán theo c s ch m d t

ho t đ ng H ng d n này nh m cung c p các ch d n cho vi c l p BCTC khi doanh

nghi p thanh lý và ch m d t ho t đ ng c t p trung vào 2 v n đ l n đó là khi

nào ph i l p BCTC theo c s thanh lý và l p nh th nào Bên c nh đó, còn cung

c p các h ng d n cho vi c đo l ng tài s n, n ph i tr , thu nh p và chi phí khi s

d ng k toán theo c s thanh lý

FASB đã cho phép h ng d n này có hi u l c b t đ u sau ngày 15/12/2013

i t ng áp d ng là t t c các doanh nghi p nh ng không áp d ng cho các công ty

đ u t ho t đ ng theo o lu t v qu đ u t n m 1940 c a Hoa K (The Investment

Company Act of 1940) và các doanh nghi p ch m d t ho t đ ng theo k ho ch t i

ngày thành l p

b) nhăngh aăthanhălý

Theo o n 205-30-65-1 c a k toán theo c s thanh lý thì thanh lý đ c đ nh

ngh a là: "Quá trình mà m t đ n v chuy n tài s n c a mình thành ti n m t ho c

thành nh ng tài s n khác và gi i quy t ngh a v c a mình v i các ch n khi mà d đoán là s ch m d t t t c các ho t đ ng Sau khi đ n v ch m d t ho t đ ng, b t c

tài s n hay ti n m t còn l i đ c phân ph i cho các nhà đ u t c a đ n v ho c các

bên tranh ch p khác (m c dù đôi khi là gián ti p) Thanh lý có th là t nguy n ho c

(3) Phân ph i ph n tài s n (ti n và t ng đ ng ti n) còn l i cho các nhà đ u t

hay ch s h u

FASB c ng đã ch rõ là tr ng h p mà mua l i doanh nghi p ho c sáp nh p

toàn b vào doanh nghi p khác thì không đ c coi là thanh lý B i vì, các tr ng

h p này không xu t hi n các ho t đ ng c b n c a quá trình nêu trên nh là bán tài

s n, tr n và phân ph i tài s n còn l i cho ch s h u Bên c nh đó, doanh nghi p

mà sáp nh p toàn b vào doanh nghi p khác thì v n ti p t c ho t đ ng kinh doanh bình th ng cho dù v m t pháp lý thì doanh nghi p này không còn t n t i Ngh a là

trong th c t thì nh ng doanh nghi p này v n t n t i và ho t đ ng dù đã b xoá tên

kh i c quan đ ng ký kinh doanh

c) i u ki n áp d ng k toánătheoăc ăs thanh lý

M t trong nh ng đi u ki n đ các doanh nghi p có th áp d ng đ c k toán theo c s thanh lý c a FASB là khi vi c thanh lý s p x y ra o n 205-30-25-2 đã xác đ nh thanh lý là s p x y ra khi xu t hi n m t trong các s ki n sau:

 K ho ch thanh lý đã đ c ch p thu n b i m t ng i ho c nhi u ng i có th m

t nguy n), và kh n ng mà doanh nghi p s ph c h i t thanh lý là không có

Ngoài ra, FASB đã lo i tr các doanh nghi p ch u s ki m soát c a o lu t v

qu đ u t n m 1940 c a Hoa K (The Investment Company Act of 1940) B i vì,

khi thanh lý tài s n thì FASB không cho phép s d ng giá tr h p lý đ đo l ng các

tài s n Th nh ng, các doanh nghi p ho t đ ng theo lu t này l i đo l ng tài s n

theo giá tr h p lý.4

4 Investment Company Act of 1940-Section 2(a) 41(B)

o n 820-10-20 c a ASC 820- o l ng giá tr h p lý đã đ nh ngh a giá tr h p

lý là:“Giá tr s nh n đ c khi bán m t tài s n hay giá tr thanh toán đ chuy n giao

m t kho n n ph i tr trong m t giao d ch thông th ng gi a các bên tham gia th

tr ng t i ngày đo l ng”

Thu t ng "giao d ch thôngăth ng" trong đ nh ngh a trên đ c gi đ nh là

vi c ti p xúc th tr ng trong giai đo n tr c ngày đo l ng cho phép các ho t đ ng

ti p th thông th ng c a các giao d ch bao g m tài s n và n ph i tr ; không ph i là

m t giao d ch b t bu c (thanh lý ép bu c ho c bán trong đi u ki n khó kh n)5 Tuy nhiên, trong quá trình thanh lý tài s n khi gi i th hay phá s n thì các giao d ch này

s thi u th i gian cho các ho t đ ng đàm phán, ti p th thông th ng Cho nên,

nh ng giao d ch trong quá trình thanh lý h u nh không đ đi u ki n là các giao d ch thông th ng

Do đó, giá tr thanh lý tài s n c a các doanh nghi p trong quá trình thanh lý thông th ng là th p h n giá tr h p lý B i vì, so v i mô hình giá tr h p lý thì giá

tr thanh lý th ng không s n có các ho t đ ng v ti p th và đàm phán thông th ng

do thi u th i gian cho các ho t đ ng này

Chính vì nh ng lý do trên mà FASB đã xác đ nh ph m vi mà các doanh nghi p

s áp d ng k toán theo c s thanh lý không ph i là các qu đ u t theo o lu t v

qu đ u t n m 1940 c a M nói riêng và các doanh nghi p đo l ng tài s n theo giá

tr h p lý nói chung

Ngoài ra, trong ph m vi áp d ng thì FASB còn lo i tr tr ng h p mà các

doanh nghi p thanh lý theo k ho ch đã đ c xác đ nh t i ngày thành l p6 FASB đã

k t lu n là đ i v i tr ng h p này thì các nhà đ u t đã bi t rõ k ho ch gi i th c a

doanh nghi p mà h đ u t B i vì, v n đ đã đ c c th trong v n b n qu n tr c a

đ n v Cho nên các nhà đ u t th ng s ph n ng bình th ng khi doanh nghi p

d) Ghi nh n l nă đ u các kho n m c trong BCTC c a k toánă theoă c ă s thanh lý

 Ghi nh n tài s n

Theo o n 205-30-30-1 khi áp d ng k toán theo c s thanh lý thì tài s n s

đ c ghi nh n theo giá tr mà doanh nghi p mong đ i s thu đ c khi bán các tài s n

này Trong m t s tr ng h p thì giá tr mà doanh nghi p mong đ i thu đ c khi

thanh lý s x p x b ng giá tr h p lý

Tuy nhiên, đi u này là không đúng đ i v i t t c các tài s n vì không ph i t t c

tài s n s đ c bán theo m t giao d ch thông th ng, đ c bi t là các tài s n có tính

thanh kho n th p Khi áp d ng k toán theo c s thanh lý thì tài s n có th đ c đo

l ng v i giá tr cao h n giá tr s sách c a k toán gi đ nh ho t đ ng liên t c

Ngoài ra, FASB c ng cho phép ghi nh n các kho n m c tài s n mà tr c đây không đ c ghi nh n Nh ng tài s n này th ng là các tài s n đ c t o ra t n i b

doanh nghi p, ví d nh là: th ng hi u công ty, b ng sáng ch Theo đó, các tài

s n này c ng đ c ghi nh n theo s ti n mà doanh nghi p mong đ i thu đ c khi

thanh lý ho c dùng đ thanh toán các kho n n và đ c trình bày theo t ng s ti n

m t m c riêng trên BCTC.7

i v i các kho n chi phí tr tr c ng n h n và dài h n (chi phí ch phân b )

nh : chi phí b o hi m, ti n thuê thì s đ c xoá s vì tài s n d ng này thông

th ng có th không đ c bán đ thu l i b ng ti n m t trong quá trình thanh lý

T các v n đ nêu trên thì có th nh n đ nh là khi áp d ng k toán theo c s

thanh lý thì tài s n đ c ghi nh n theo xét đoán c a doanh nghi p Vi c ghi nh n này

mang nhi u tính ch quan vì ch y u là d a vào xét đoán FASB hoàn toàn không đ

xu t ph ng pháp đ c tính s ti n mà mong đ i thu đ c và k t qu là doanh

nghi p có th s b qua nguyên t c th n tr ng khi đo l ng tài s n i u này làm cho

thông tin k toán không đ c khách quan và c ng r t khó kh n trong vi c thu th p

b ng ch ng ph c v cho công tác ki m toán

7 o n 205-30-25-4

 Ghi nh n n ph i tr

o n 205-30-30-2 quy đ nh khi áp d ng k toán theo c s thanh lý thì n ph i

tr đ c ghi nh n theo các đi u kho n đ c quy đ nh các Ch đ h ng d n v ghi

nh n n ph i tr c a US GAAP (không bao g m các kho n chi phí c tính đ bán

tài s n và chi phí c tính phát sinh trong quá trình thanh lý) H n n a, khi áp d ng

k toán theo c s thanh lý thì vi c đo l ng các kho n n ph i tr s ph thu c vào

quy t đ nh thanh lý c a doanh nghi p ó là th i gian thanh toán các kho n n Th i

gian tr n s đ c doanh nghi p thanh lý đi u ch nh đ ph n ánh các mong đ i hi n

t i c a đ n v

Ngoài ra, FASB c ng không cho phép doanh nghi p ch m d t vi c ghi nh n

các kho n n ph i tr khi mà các doanh nghi p gi i th , phá s n gi đ nh là s đ c

mi n các ngh a v n m t cách h p pháp i u này có ngh a là cho dù doanh nghi p không đ ngu n l c (ti n và tài s n khác) đ gi i quy t các kho n n thì c ng không

đ c mong đ i là s đ c mi n các ngh a v này Cho nên, giá tr s sách c a các

kho n n ph i tr s không đ c đi u ch nh đ ph n ánh các mong đ i c a doanh

nghi p khi thanh lý

Theo o n 405-20-40-1 thì n ph i tr ch đ c ch m d t ghi nh n khi nó

đ c thanh toán h t và tho mãn m t trong nh ng đi u ki n sau:

 Con n thanh toán cho ch n và đ c thoát kh i các trách nhi m đ i v i

kho n n Vi c thanh toán cho ch n bao g m:

 Chuy n giao ti n

 Các tài s n tài chính khác

 Hàng hóa, ho c d ch v

 Mua l i b i ch n các ch ng khoán n đang l u hành c a chính mình cho dù

các ch ng khoán này đ c h y b hay n m gi nh th là các trái phi u qu

 Con n đ c thoát kh i m t cách h p pháp t vi c là m t bên có trách nhi m

chính đ i v i ngh a v n , ho c t ph ng di n lu t pháp, ho c b i các ch n

Có th k t lu n là FASB đã r t th n tr ng trong vi c ghi nh n các kho n n

ph i tr i u này s tránh tr ng h p doanh nghi p s đánh giá các kho n n ph i

tr m t cách ch quan và theo xu h ng có l i cho doanh nghi p

BCTC theo c s thanh lý còn ph i d n tích các chi phí c tính đ thanh lý tài

s n và nh ng chi phí này đ c trình bày theo m t ch tiêu tách bi t v i các tài s n

thanh lý, ph n n ph i tr

 Ghi nh n thu nh p và chi phí

o n 205-30-25-7 yêu c u doanh nghi p s d n tích thu nh p mà doanh nghi p

mong đ i thu đ c (thu nh p t các đ n đ t hàng có tr c khi thanh lý) trong quá

trình thanh lý Kho n m c thu nh p này đ c trình bày nh là m t tài s n vì b n ch t

là l i ích mà doanh nghi p mong đ i s thu đ c trong t ng lai

Bên c nh đó, doanh nghi p c ng s d n tích chi phí mà d đoán phát sinh trong

su t quá trình thanh lý Nh ng chi phí này có th là chi phí phát sinh m t l n hay chi

phí phát sinh đ nh k Ch ng h n nh : chi phí qu n lý, chi phí l ng, phí ki m toán

Gi đ nh quan tr ng trong vi c c tính các chi phí phát sinh trong quá trình

thanh lý là th i gian mong đ i k t thúc vi c thanh lý N u doanh nghi p c tính th i

gian thanh lý càng dài thì vi c c tính chi phí phát sinh s càng khó kh n Chính vì

th , c n nhi u s phán đoán; các thông tin s n có c ng nh ý ki n t v n c a chuyên

gia Kho n m c này đ c phân lo i là n ph i tr vì ph n ánh ngh a v mà doanh

nghi p s gánh ch u trong quá trình thanh lý Tuy nhiên, vi c d n tích thu nh p và chi phí ch đ c ghi nh n khi có c s h p lý cho các kho n c tính này

M t s ví d v ghi nh n các kho n m c khi áp d ng k toánătheoăc ăs thanh lý - Xem Ph l c IV

B ng 1.1: Ghi nh n các kho n m c k toán khi áp d ng c ăs k toán thanh lý

Kho n m c Nguyên t c ghi nh n

c ghi nh n theo s ti n mong đ i thu

đ c khi bán trong quá trình thanh lý

N ph i tr c ghi nh n theo các h ng d n c a

US GAAP v n ph i tr Bao g m

o n 405-20-40-1

Thu nh p mong đ i ki m đ c trong quá

trình thanh lý (ví d : thu nh p t các đ n

đ t hàng có tr c khi thanh lý s p x y ra)

Ghi nh n thu nh p mong đ i thu đ c

- Các chi phí d n tích trên đ c ph n

ánh là các kho n n ph i tr ( Ngu n: T ng h p c a tác gi )

e) Ghi nh n sau khi ghi nh n l năđ u

o n 205-30-35-1 yêu c u t i m i th i đi m l p BCTC thì doanh nghi p s

ph i đo l ng l i tài s n theo s ti n mà mong mu n thu đ c khi bán và đo l ng

l i các kho n chi phí và thu nh p d n tích ng th i doanh nghi p c ng s đo l ng

l i các kho n n ph i tr n u đ c yêu c u theo các h ng d n khác c a US GAAP

f) Báo cáo tài chính khi áp d ng k toánătheoăc ăs thanh lý

BCTC theo c s thanh lý nh m cung c p thông tin thích h p v nh ng ngu n

l c mong mu n c a m t doanh nghi p khi thanh lý Chính vì th thông tin h u ích

nh t cho ng i s d ng chính là tài s n thu n còn l i khi k t thúc quá trình thanh lý

c ng nh thông tin v bi n đ ng c a tài s n thu n qua các giai đo n c a quá trình

thanh lý Theo o n 205-30-45-1 thì BCTC theo c s thanh lý t i thi u ph i có 2

b ng báo cáo đó là: Báo cáo tài s n thu n khi thanh lý và Báo cáo bi n đ ng c a tài

s n thu n khi thanh lý

 Báo cáo tài s n thu n khi thanh lý (Statement of net assets in liquidation):

Báo cáo này trình bày giá tr tài s n thu n s n có đ phân ph i cho các nhà đ u t

và các bên tranh ch p khác vào cu i k báo cáo

Báo cáo tài s n thu n đã ph n ánh đ c m c tiêu l n nh t c a mô hình k toán theo c s thanh lý, đó là cung c p cho ng i đ c bi t đ c ngu n l c còn l i c a

doanh nghi p sau khi thanh toán h t t t c các kho n n là bao nhiêu Tuy nhiên, không ph i lúc nào thì giá tr tài s n thanh lý c ng có th bù đ p h t các kho n n

c a doanh nghi p Có tr ng h p giá tr tài s n thanh lý s nh h n n ph i tr Khi

đó thì giá tr tài s n thu n s âm và báo cáo này v i tên g i là báo cáo tài s n thu n

s không còn phù h p M c dù, US.GAAP không h ng d n cho tr ng h p này,

nh ng khi n ph i tr mà v t t ng tài s n thì báo cáo nên đ c g i là báo cáo n

ph i tr thu n khi thanh lý

 Báo cáo bi nă đ ng tài s n thu n khi thanh lý (Statement of changes in net

assets in liquidation): Báo cáo này trình bày nh ng bi n đ ng trong su t giai

đo n mà giá tr tài s n thu n s n có đ phân ph i cho các nhà đ u t và các bên

tranh ch p khác trong quá trình thanh lý

Báo cáo bi n đ ng tài s n thu n bao g m các kho n t ng/gi m c a tài s n t

các ho t đ ng ch y u sau đây:

 Thay đ i s ti n mong đ i s thu đ c khi bán tài s n

 o l ng l i các kho n n ph i tr theo quy đ nh c a US GAAP

 Thay đ i c a chi phí d ki n s phát sinh, ho c thu nh p s đ c t o ra

 Các ho t đ ng thanh lý, ch ng h n nh thanh toán m t kho n n ph i tr hay tr

c t c thanh lý

Trên đây là 2 b n báo cáo t i thi u mà doanh nghi p ph i l p khi áp d ng k toán theo c s thanh lý Tuy nhiên, doanh nghi p c ng có th l p các báo cáo tài

chính theo gi đ nh H LT nh m ph c v cho các m c đích khác nhau nh c quan

thu , th ng kê, hay theo yêu c u qu n lý n i c a doanh nghi p n u nh doanh

nghi p mong mu n

Ví d l p BCTC khi áp d ng k toánătheoăc ăs thanh lý - Xem ph l c V g) Yêu c u v công b thông tin c a Báo cáo tài chính theoăc ăs thanh lý

ng i đ c BCTC c a các doanh nghi p mà áp d ng k toán theo c s

thanh lý hi u đ c báo cáo tài s n thu n và báo cáo bi n đ ng c a tài s n thu n khi thanh lý thì BCTC theo c s thanh lý đ c yêu c u ph i cung c p t t c các thông

tin mà h u ích cho ng i đ c c bi t các thông tin công b ph i trình bày v s

ti n mà doanh nghi p mong đ i thu đ c c ng nh các kho n n mà doanh nghi p đang gánh ch u ho c d đoán các kho n n phát sinh trong quá trình thanh lý

Theo o n 205-30-50-2 thì các thông tin t i thi u mà doanh nghi p ph i công

b khi áp d ng k toán theo c s thanh lý bao g m:

 Báo cáo tài chính đ c l p theo c s k toán thanh lý bao g m nh ng s ki n và

nh ng tình hu ng liên quan đ n vi c áp d ng k toán theo c s thanh lý và xác

đ nh c a doanh nghi p là thanh lý s p x y ra

 M t b n trình bày v k ho ch thanh lý c a doanh nghi p, trình bày v nh ng v n

đ sau:

 Cách mà doanh nghi p mong mu n bán các tài s n và nh ng kho n m c khác

mà doanh nghi p mong đ i bán nh ng tr c đây ch a đ c ghi nh n (ví d :

th ng hi u, b ng sáng ch )

 Cách mà đ n v mong đ i đ gi i quy t các kho n n

 Ngày mà đ n v mong đ i hoàn thành vi c thanh lý

 Nh ng ph ng pháp và gi đ nh quan tr ng đ c s d ng đ đo l ng tài s n và

n ph i tr , bao g m b t c nh ng thay đ i ti p theo nào cho nh ng ph ng pháp

và gi đ nh này

 Lo i chi phí và thu nh p c ng nh s ti n đ c ghi nh n d n tích trong báo cáo

tài s n thu n khi thanh lý và kho n th i gian mà nh ng kho n chi phí này đ c

thanh toán ho c thu nh p ki m đ c

1.3.2.2 Công b nh ng đi u không ch c ch n v gi đ nh ho tăđ ng liên t c

Khi doanh nghi p nghi ng v kh n ng ti p t c H LT trong t ng lai nh ng

vi c thanh lý là ch a s p x y ra thì ph i công b các v n đ v nh ng s ki n, đi u

d n công b các v n đ không ch c ch n v gi đ nh H LT B n c p nh t này có

hi u l c sau ngày 15 tháng 12 n m 2006 và áp d ng cho t t c các đ n v

So v i b n d th o đã phát hành v công b nh ng đi u không ch c ch n v gi

đ nh H LT thì ASC 205-40 chính th c có nhi u khác bi t và tác gi ch trình bày

vi c công b nh ng đi u không ch c ch n v gi đ nh H LT theo b n phát hành

chính th c trong bài vi t này

a) Nghi ng đángăk v kh n ngăti p t c ho tăđ ng liên t c

o n 205-40-05-2 đã xác đ nh khi thanh lý là ch a s p x y ra thì BCTC v n

đ c l p theo c s H LT Tuy nhiên, doanh nghi p ph i đánh giá là có nh ng đi u

ki n và s ki n làm n y sinh nghi ng đáng k v kh n ng H LT và công b thông

tin trong thuy t minh BCTC v các đi u ki n ho c s ki n liên quan

Nghi ng đáng k v kh n ng ti p t c H LT c a m t doanh nghi p t n t i khi

nh ng đi u ki n ho c s ki n đ c xem xét t ng th xác đ nh doanh nghi p có kh

n ng s không th đáp ng các ngh a v khi chúng đ n h n trong vòng 1 n m sau ngày BCTC đ c phát hành (ho c trong vòng 1 n m sau ngày BCTC s n có đ phát

hành)

Có th th y vi c xác đ nh nghi ng đáng k v kh n ng ti p t c H LT đ c

nêu trên c a FASB là ch xem xét đ n tình hình tài chính c a doanh nghi p, c th là

tính thanh kho n mà không xem xét đ n các s đi u ki n và đi u ki n khác c ng có

th nh h ng đ n kh n ng ti p t c H LT c a doanh nghi p nh là: chi n l c

kinh doanh, nhu c u th tr ng, đ i th c nh tranh

b)ă ánhăgiáănh ng đi u ki n và s ki n làm n y sinh nghi ng đángăk v kh

n ngăti p t c ho tăđ ng liên t c

o n 205-40-50-1 yêu c u khi l p BCTC n m ho c BCTC gi a niên đ thì nhà

qu n lý s đánh giá li u là có nh ng đi u ki n và s ki n, đ c xem xét t ng th mà

làm n y sinh nghi ng đáng k v kh n ng H LT trong vòng 1 n m sau ngày BCTC đ c phát hành (ho c trong vòng 1 n m sau ngày BCTC s n có đ phát hành)

ánh giá c a nhà qu n lý s đ c d a vào nh ng đi u ki n và s ki n liên quan

ho ch c a nhà qu n lý s đ c xem xét khi đánh giá li u là nh ng nghi ng đáng k

v kh n ng ti p t c H LT có đ c làm gi m t i m c đ mà thông tin s n có vào

ngày BCTC đ c phát hành cho bi t c 2 v n đ sau:

 Nh ng k ho ch c a nhà qu n lý có kh n ng s đ c th c hi n m t cách hi u qu trong vòng 1 n m sau ngày BCTC đ c phát hành

 Nh ng k ho ch c a nhà qu n lý khi đ c th c hi n có kh n ng s làm gi m

nh ng đi u ki n ho c s ki n liên quan mà làm n y sinh nghi ng đáng k v kh

n ng ti p t c H LT trong vòng 1 n m sau ngày BCTC đ c phát hành

d) Công b thông tin khi n y sinh nh ng nghi ng đángăk nh ngăđ c làm

gi m b i các k ho ch c a nhà qu n lý (Không t n t i nghi ng đángăk )

Sau khi xem xét nh ng k ho ch c a nhà qu n lý và xét th y các k ho ch này

đã làm gi m nghi ng đáng k v kh n ng ti p t c H LT c a doanh nghi p thì

o n 205-40-50-12 yêu c u doanh nghi p s cung c p trong thuy t minh BCTC

thông tin mà cho phép ng i s d ng hi u đ c các v n đ sau:

 Nh ng s ki n ho c đi u ki n ch y u mà làm n y sinh nh ng nghi ng đáng k

v kh n ng ti p t c H LT (tr c khi xem xét các k ho ch c a nhà qu n lý)

8 o n 205-40-50-3

 ánh giá c a nhà qu n lý v t m quan tr ng c a nh ng s ki n ho c đi u ki n liên quan đ n kh n ng đáp ng các ngh a v c a doanh nghi p

 Nh ng k ho ch c a nhà qu n lý mà đã làm gi m nghi ng đáng k v kh n ng

ti p t c H LT

e) Công b thông tin khi n y sinh nh ng nghi ng đángă k nh ngă không

đ c làm gi m b i các k ho ch c a nhà qu n lý (T n t i nghi ng đángăk )

o n 205-40-50-13 yêu c u sau khi xem xét các k ho ch c a nhà qu n lý

nh ng nghi ng đáng k v kh n ng H LT không đ c làm gi m thì doanh nghi p

s trình bày trong thuy t minh BCTC xác đ nh là có nghi ng đáng k v kh n ng

ti p t c H LT trong vòng 1 n m sau ngày BCTC đ c phát hành

Ngoài ra, doanh nghi p s cung c p thông tin cho ng i s d ng BCTC hi u

N u trong các k k toán n m ho c gi a niên đ ti p theo mà các đi u ki n

ho c s ki n ti p t c làm n y sinh nghi ng đáng k thì o n 205-40-50-14 yêu c u

doanh nghi p ti p t c cung c p các thông tin nh đã h ng d n o n

205-40-50-12 và 205-40-50-13 ng th i thông tin công b s r ng h n vì các thông tin b

sung v các đi u ki n ho c s ki n và k ho ch c a nhà qu n lý là tr nên s n có

Tóm t t quy trình công b nh ngăđi u không ch c ch n v gi đ nhăH LT

- Xem ph l c VI

1.3.3 nhăh ng cho Vi t Nam

Qua vi c tìm hi u v gi đ nh H LT và BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m

c a IAS và US.GAAP thì đ tài rút ra m t s nh n đ nh sau đ làm đ nh h ng cho

vi c l p và trình bày BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m t i Vi t Nam:

 H th ng chu n m c k toán qu c t IAS không có h ng d n c th v vi c l p

và trình bày BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m nh ng đã kh ng đ nh là khi gi

đ nh H LT b vi ph m thì BCTC c n ph i đ c l p theo c s k toán khác ch

không ph i là c s H LT

 US.GAAP đã h ng d n c th v đánh giá kh n ng H LT c ng nh áp d ng k toán theo c s thanh lý khi gi đ nh H LT không còn phù h p H ng d n c a

US.GAAP không ch giúp nh ng ng i làm công tác k toán có lý thuy t đ l p

BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m mà còn giúp cho thông tin BCTC tr nên

h u ích h n cho ng i s d ng Bên c nh đó, h ng d n c a US.GAAP s giúp

cho các doanh nghi p l p và trình bày BCTC khi gi đ nh H LT b vi ph m tr

nên th ng nh t và tuân th theo m t chu n nh t đ nh T o đi u ki n thu n l i cho

vi c so sánh thông tin gi a các doanh nghi p và c a t ng doanh nghi p qua các

th i kì

 Vi c ban hành chu n m c k toán l p và trình BCTC theo c s thanh lý là m t

trong nh ng đi u ki n tiên quy t đ kh c ph c kho ng tr ng c a h th ng chu n

m c k toán hi n hành v l p và trình bày BCTC Tuy nhiên, chu n m c k toán

c a US.GAAP thì đ c xây d ng theo nguyên t c (principle-base) còn chu n m c

k toán Vi t Nam thì theo nguyên t c (rule-base) nên Vi t Nam có th tham kh o

k toán theo c s thanh lý c a US.GAAP và xây d ng chu n m c k toán theo c

s thanh lý theo h ng phù h p v i đi u ki n c a đ t n c

Vi c tìm hi u v gi đ nh H LT d a theo h th ng chu n m c k toán qu c t

c a IASB và FASB đã ph n nào cho th y đ c s ph c t p c a gi đ nh H LT khi

l p BCTC c ng nh nh ng đi m khác bi t c a 2 t ch c hàng đ u k toán này v gi

đ nh H LT

So v i IAS thì US.GAAP có các h ng d n c th h n v gi đ nh H LT C

th là US.GAAP đã ban hành h ng d n c th v l p và trình bày BCTC khi gi

đ nh H LT vi ph m là k toán theo c s thanh lý c ng nh ban hành chu n m c

h ng d n đánh giá gi đ nh H LT và công b các v n đ không ch c ch n khi nghi

H ng d n k toán theo c s thanh lý (liquidation basis of accounting) c a

FASB ra đ i đã ph n nào gi i quy t đ c nh ng kho ng tr ng nh t đ nh trong th c

hành k toán khi l p BCTC cho tr ng h p gi đ nh H LT b vi ph m Tuy còn

nhi u v n đ ch a đ c c th trong h ng d n nh là: không h ng d n c th

ph ng pháp c tính giá tr tài s n mong đ i khi thanh lý; c tính các kho n d n

tích n ph i tr d đoán phát sinh trong quá trình thanh lý nh ng c ng không th ph

nh n đ c giá tr c a h ng d n này c a FASB Thành công b c đ u đ c th hi n các đi m sau:

 FASB là t ch c k toán đ u tiên trên th gi i c th hoá c s k toán mà các

doanh nghi p s p ch m d t ho t đ ng ph i áp d ng là c s k toán thanh lý

(liquidation basis of accounting)

 Gi i quy t đ c 2 v n đ quan tr ng là: khi nào các doanh nghi p s áp d ng k toán theo c s thanh lý và BCTC s đ c l p nh th nào

Vi c phân tích v gi đ nh H LT c ng nh BCTC khi gi đ nh H LT b vi

ph m Ch ng 1 s làm c s cho vi c tìm hi u th c tr ng l p và trình bày BCTC

khi gi đ nh H LT b vi ph m t i Vi t Nam Ch ng 2