Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến chi tiêu giáo dục của hộ gia đình thành thị - nông thôn Việt Nam

34 B ngăγ.γăTh ngăkêămôăt ăcácăbi nătrongămôăhìnhăc aăh ăgiaăđìnhăc ăn căn măβ010ăvàăβ01β .... 35 B ngăγ.4aăTh ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoă5ănhómăt ngăchiătiêuăbìnhăquân

TR NGă I H C KINH T TP H CHệăMINH

NGUY N MINH THU N

CHIăTIểUăGIỄOăD C C A H GIAă ỊNHă THĨNHăTH - NỌNGăTHỌNăVI T NAM

TP H CHÍăεINHă- N εăβ014

TR NGă I H C KINH T TP H CHệăMINH

NGUY N MINH THU N

CHIăTIểUăGIỄOăD C C A H GIAă ỊNHă THĨNHăTH - NỌNGăTHỌNăVI T NAM

ChuyênăngƠnh:ăKinhăt phátătri n Mƣăs : 60310105

TP H CHÍăεINHă- N εăβ014

Tôiăxinăcamăđoanăr ngăđ tàiănghiênăc uănàyădoăb năthânăriêngătôiăth c hi n theo s

h ng d n c aăng iăh ng d n khoa h c

S li uăchoănghiênăc uălàăhoànătoànătrungăth căc ngănh ăn i dung t tàiăli u tham

kh o c a nh ngănghiênăc uăcóăliênăquanăđ cătríchăd nărõăràng./

L iăcamăđoan

M c l c

Danh m căcácăt vi t t t

Danh m căcácăb ng bi u

Danh m căcácăhìnhăv

CH NG M ă U ……… 1

1 t v năđ 1

β.ă iăt ngăvàăph măviănghiênăc u 3

γ.ăPh ngăphápănghiênăc u 3

4 C uătrúcăđ tài 3

CH NGă1:ăT NGăQUANăLụăTHUY TăVĨăNGHIểNăC UăTH CăTI N… 5

1.1 T ngăquanălýăthuy t 5

1.1.1ăCácăkháiăni m 5

1.1.βă uăt ăv n con ng i 7

1.1.γăVaiătròăc aăgiáoăd c 9

1.βăNghiênăc u th c nghi m 10

1.γăKhungăphânătích 19

CH NGă2 :ăMỌăHỊNHăNGHIểNăC U 26

β.1ăεôăhìnhălýăthuy t kinh t 26

β.βăεôăhìnhănghiênăc u th c nghi m c aăđ tài 28

β.γăPh ngăphápăvàăd li uănghiênăc u 29

β.γ.1ăPh ngăphápănghiênăc u 29

2.3.2 D li uănghiênăc u 29

3.1.1 căđi m kinh t c a h giaăđình 31

γ.1.βă căđi m c a ch h giaăđình 32

3.1.3 căđi m chung c a h giaăđình 32

3.2 Th ngăkêămôăt chiătiêuăgiáoăducăbìnhăquânăc a h giaăđìnhătheoăcácăbi n 35

3.2.1 Theo t ngăchiătiêuăbìnhăquânăh giaăđình 35

γ.β.βăTheoăgi iătínhăc aăch ăh ……… 37

γ.β.γăTheoănhómătu i ch h 38

γ.β.4ăTheoătrìnhăđ h c v n c a ch h 40

γ.β.5ăTheoătìnhătr ngăhônănhânăch h 41

γ.β.6ăTheoădânăt c ch h 42

3.2.7 Theo quyămôăh giaăđình 43

3.2.8 Theo s thànhăviênăh c c a h 44

3.2.9 Theo khu v căthànhăth - nôngăthôn 45

3.2.10 Theo khu v căvùngămi n 46

CH NGă4:ăăMỌăHỊNHăTH CăNGHI M 50

4.1ăεôăhìnhăh iăquy 50

4.βăQuyătrìnhăh iăquyăcho môăhìnhănghiênăc u 51

4.β.1ăCácăb căh iăquy 51

4.β.βă aăc ngătuy n 51

4.β.γăKi măđ nhăph ngăsaiăthayăđ i 52

4.3 Gi iăthích k t qu môăhìnhăh i quy 54

4.γ.1ă căđi m kinh t c a h giaăđình 54

4.3.2 căđi m c a ch h giaăđình 55

4.γ.γă căđi m chung c a h giaăđình 58

5.1 K t lu n c aănghiênăc u 64

5.1.1ă căđi m kinh t c a h giaăđình 64

5.1.βă căđi m c a ch h giaăđình 64

5.1.γă căđi m chung c a h 66

5.2 Ki n ngh chínhăsách 67

5.3 H n ch vàăh ngănghiênăc u m i c aăđ tài 69

TĨIăLI UăTHAMăKH O

PH ăL C

DANH M CăCỄCăT VI T T T

GDP: T ng s n ph m n iăđ a

OECD: T ch c H pătácăvàăPhátătri n Kinh t

OδS:ăPh ngăphápăbìnhăph ngăbéănh t

SNA: H th ngătàiăkho n qu c gia

VHLSS: B d li u Kh oăsátăm c s ng h giaăđìnhăVi t Nam

DANH M CăCỄCăB NG BI U

B ng 1.1 T l chiătiêuăgiáoăd căcôngătrênăGDPăc a Vi tăNamăvàăcácăn c……… 2

B ng 1.2 T ng h pănghiênăc u th c nghi m v chiătiêuăgiáoăd c c a h giaăđình 15

B ngă2.1 B ngătómăt tăcácăbi nătrongămôăhình 30

B ng 3.1 Th ngă kêă môă t ă cácă bi nă trongă môă hìnhă c aă h ă giaă đìnhă nôngă thônă vàăthànhăth ăn măβ010 33

B ng 3.βă Th ngă kêă môă t ă cácă bi nă trongă môă hìnhă c aă h ă giaă đìnhă nôngă thônă vàăthànhăth ăn măβ01β 34

B ngăγ.γăTh ngăkêămôăt ăcácăbi nătrongămôăhìnhăc aăh ăgiaăđìnhăc ăn căn măβ010ăvàăβ01β 35

B ngăγ.4aăTh ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoă5ănhómăt ngăchiătiêuăbìnhăquânăc aăh ăgiaăđìnhă(β010) ………36

B ng 3.4băTh ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoă5ănhómăt ngăchiătiêuăbìnhăquânăc aăh ăgiaăđìnhă(β01β) 36

B ng 3.5aăTh ngăkêăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoăgi iătínhăch ăh ă(β010) 37

B ng 3.5băTh ngăkêăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoăgi iătínhăch ăh ă(β01β) 37

B ng 3.6aăTh ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoătu iăch ăh ă(β010) 38

B ng 3.6băTh ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoătu iăch ăh ă(β01β) 38

B ng 3.7aăTh ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoătrìnhăđ ăh căv năc aăch ă

h ăgiaăđìnhă(β010) 40

B ng 3.7băTh ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânăătheoătrìnhăđ ăh căv năc aă

ch ăh ăgiaăđìnhă(β01β) 41

B ngăγ.8 Th ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoătìnhătr ngăhônănhânăc aă

ch ăh ăgiaăđìnhăthànhăth ă(β010) 41

B ng 3.9aă Th ngă kêă môă t ă chiă tiêuă giáoă d că bìnhă quână theoă dână t c c a ch ă h

(2010) 42

B ng 3.9bă Th ngă kêă môă t ă chiă tiêuă giáoă d că bìnhă quână theoă dână t că c aă ch ă h

(2012) 42

B ng 3.10aăTh ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoăquy môăh ă(β010) 43

B ng 3.10băTh ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoăquyămôăh ă(β01β) 43

B ng 3.11aăTh ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoăs ăthànhăviênăh căc aă

h ăgiaăđìnhă(2010) 44

B ngăγ.11băTh ngăkêămôăt ăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânătheoăs ăthànhăviênăh căc aă

B ngă4.1: K tăqu ăh iăquyăcácănhânăt ă nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquână

c aăh ăgiaăđìnhătheoăγăkhuăv căn măβ010 53

B ng 4.2: K tăqu ăh iăquyăcácănhânăt ă nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquână

c aăh ăgiaăđìnhătheoăγăkhuăv căn măβ01β 53

B ng 4.3:ăK tăqu ătheoăh ăs ăh iăquyăchu năhóaăc aăcácămôăhình 62

DANH M CăCỄCăHỊNHăV

Hìnhăγ.1ăPhânăb d li u h giaăđìnhăc n c,ănôngăthôn,ăthànhăth 2010-β01β… 31 Hìnhăγ.β:ăChiăgiáoăd căbìnhăquânăc aăh ăgiaăđìnhătheoănhómătu iăch ăh ăn măβ010ătheoăγăkhuăv c … 39 Hìnhăγ.γă:ăChiăgiáoăd căbìnhăquânăc aăh ăgiaăđìnhătheoănhómătu iăch ăh ăn măβ01βătheoăγăkhuăv c 40 Hìnhăγ.4: Chiăgiáoăd căbìnhăquânăc aăh ăgiaăđìnhătheoănhómăvùngămi năc aăh ăn măβ010ătheoăγăkhuăv c 46 Hìnhăγ.5:ăChiăgiáoăd căbìnhăquânăc aăh ăgiaăđìnhătheoănhómăvùngămi năc aăh ăn măβ01βătheoăγăkhuăv c ……….48

CH NG M U

1 t v năđ

uăt v năconăng i cácăn c đangăphátătri n th ngăđ căxemălàăh n ch so

v iăcácăn c phátătri n b i s hi u bi tăvaiătròăc aăgiáoăd căc ngănh ăthuănh p c a

h giaăđình cònăth p H u h tăcácăqu c gia cho r ngăthànhăt uătrongăgiáoăd călàăy u

t quan tr ng quy tăđ nh thu nh pătrongăt ngălaiă t măviămôăvàăcóătácăđ ng m nh

đ năt ngătr ng kinh t

Nh ngăn căđangăphátătri nănh ăVi tăNamăbênăc nh ngu nătàiănguyênăđangăd n c n

ki tăthìăngu n v năconăng i gi vaiătròăh t s c quan tr ng trong s sángăt o,ăphátăminhăvàăphátătri n kinh t b n v ng.ă v năconăng iăđ căhìnhăthànhăthìăcácănhàă

đ uăt ăth ng s d ngăgiáoăd căđàoăt oălàăcôngăc đ t o ki n th căvàăkinhănghi m

trong cu c s ngălaoăđ ng M iăn măchínhăph th ng đ uăt r t l năvàoăgiáoăd c côngăvàăquaăb ng 1.1 ta th y t l chiătiêuăgiáoăd căcôngătrênăGDPăc a Vi t Nam kháăcaoăvàăn măβ010ăt l nàyăcaoăh năc Hoa K , ngoàiăra n măβ011 cácăn c OECDăcóătrungăbìnhăt l chiătiêuăgiáoăd căcôngătrênăt ngăchiătiêu công làă1β,9%ă

(OECD, 2014) trong khi Vi tăNamăthìăt l nàyălàă12,62% (T ng c c th ngăkêă

Vi t Nam, 2014) nênăcho th y phátătri năgiáoăd călàăchínhăsáchăquan tr ngăhàngăđ u

c aăchínhăph nh mănângăcaoăch tăl ng v n con ng i đ c nh tranh v i qu c t

c ngănh ănh măt ngăthu nh păt ngălai choăng iădân,ătuyănhiênăđ chínhăsáchăphátă

huy hi u qu c n ph iăcóăs thamăgiaătíchăc c c a h giaăđìnhăchoăđ uăt ăgiáoăd c

tr trênăcácăvùngăc a c n c

Th c tr ngănghèoăđóiăvàăb tăbìnhăđ ng thu nh p n c ta hi n nay v năcònăt n t i

m t s n iă nôngăthônăl năthànhăth d năđ n s chêchăl ch trongăcáchăti p c năgiáoă

d c c v s l ng l n ch tăl ng c a m i cáănhânănên đ uăt ăgiáoăd c c a h gia đình c ngăcóăs khácăbi t,ăh năn a nh ng b t c p hi n nay trong h th ngăgiáoăd c côngăvàăt ănhânăv i nhi u c p b căkhácănhauăthìăh giaăđìnhăph i ch u nhi u m c phíăkhácănhauăvàăđ uăgiaăt ngătrongănh ngăn măg năđây,ătuyănhiênăh ch t p trung

đ uăt ăgiáoăd c v s l ngămàăítăquanătâmăđ n ch tăl ng d năđ n ngu năđ uăt ăconăng i c a h giaăđìnhăc ngănh ăđ uăt ăcôngăgiáoăd c c aăchínhăph tr nênăkémăhi u qu

B ng 1.1 T l chiătiêuăgiáoăd căcôngătrênăGDPăc a Vi tăNamăvƠăcácăn c

TênăN c N măβ008 N măβ010

Ngu n: World Bank, 2014

T đóăchoăth yăđ uăt ăgiáoăd c c a h giaăđìnhălàăy u t quan tr ngăchoăchínhăsáchăphátătri năconăng i c aăchínhăph c ngănh ăt ngăthuănh păt ngălaiăc a h vàăđ xemăxétăcácănhânăt liênăquanăđ n quy tăđ nh đ uăt ăgiáoăd c c a h giaăđình thì chúngătaăc n gi i quy t v năđ thôngăquaănghiênăc uă“ă ánhăgiáăcácănhânăt nh

h ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c c a h giaăđìnhăthànhăth vàănôngăthônăVi tăNam”ăv i

m că tiêu là phână tích,ă đánhă giáă s khácă bi t nh ngă nhână t c a h giaă đìnhă nh

h ngănh ăth nàoăđ n quy tăđ nh chiătiêuăgiáoăd c c a tr nôngăthônăvàăthànhăth

đ ng th iăcácăcâuăh iănghiênăc u đ căđ aăra nh ăsau:

- Nh ngănhânăt nàoă nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c c a h giaăđìnhănôngăthônăvàăthànhăth n măβ010ăvàăβ01βă?

- coăgiưnăc aăchiătiêuăgiáoăd c theo t ngăchiătiêuăh giaăđìnhănôngăthônăvàăthànhăth nh ăth nào ?

- M căđ khácăbi t c aăcácănhânăt nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c gi a h gia đìnhănôngăthônăvàăthànhăth ra sao?

- S chêchăl chăvàăt m quan tr ng c aăcácănhânăt nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoă

d c c a h giaăđìnhătrongăt ng khu v c sinh s ngănh ăth nào?

2.ă iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u

- iăt ngănghiênăc u c aăđ tàiălàăh giaăđìnhăVi tăNamăcóăchiătiêuăgiáoăd c

cho tr t 3 tu i tr lênătrong cácăn mănghiênăc u

- Ph măviănghiênăc u c aăđ tài:ă(1)ăth iăgianănghiênăc uălàăh giaăđìnhăcóăchiătiêuăgiáoăd c trong n măβ010ăvàăβ01β;ă(β)ăkhôngăgianăc aănghiênăc u th c hi nătrênă

ph m vi c n c,ăthànhăth vàănôngăthônăv iă6ăvùngămi năđ aălýălàă ng b ng sôngă

H ng,ăTrungăduăvàămi nănúiăphíaăB c, B c Trung B vàăduyênăh i Mi năTrung,ăTâyăNguyên,ă ôngăNamăB vàă ng b ngăsôngăC u Long

3.ăPh ngăphápănghiênăc u

D li u c aănghiênăc uăđ c l y t ngu n d li u th c p c a cu c Kh oăsátăm c

s ng h giaăđìnhăVi tăNamăn măβ010ăvàăβ01βădoăT ng c c Th ngăkêăVi t Nam

th c hi n Ph ngă phápă đ c s d ng trong nghiênă c u làă ph ngă phápă bìnhă

ph ngănh nh t (OLS) v i h i quy ch n t ngăb c nh măxácăđ nhămôăhìnhăthíchă

h p c ngănh ăh iăquyămôăhìnhătheoăh s chu năhóaăđ làmărõăt m quan tr ng theo

th t c aăcácăbi năcóăliênăquan

4 C uătrúcăđ tƠi

K t c u c a lu năv năg măn m ch ng,ăch ngăđ uălàăgi i thi u v năđ c nănghiênă

c u, m că tiêuă nghiênă c u,ă câuă h iă nghiênă c u,ă đ iă t ng, ph m vi th c hi n vàă

ph ngăphápănghiênăc u.ăCh ngă1ătrìnhăbàyăt ngăquanălýăthuy tăvàăcácănghiênăc u

th c nghi măc ngănh ăkhungăphânătíchăc aăđ tài.ăCh ngăβătrìnhăbàyăcácămôăhìnhă

kinh t trongăcácănghiênăc uăcóăliênăquanăvàămôăhìnhăth c nghi m c aăđ tài,ăsauăđóă

làăph ngăphápănghiênăc u vàăd li uănghiênăc u.ăCh ngăγăchoăbi t t ng quan v

s li uănghiênăc u, th c tr ngăchiătiêuăgiáoăd c c a h giaăđìnhăthôngăquaăth ngăkêămôăt c ngănh ăcácăki măđ nhăchiăbìnhăph ngăchoăs nhăh ng c aăcácăbi năđ c

l pă đ n bi n ph thu c Ch ngă 4ă trìnhă bàyă môă hìnhă h iă quyă vàă cácă b c ki m

đ nh,ăphânătíchăh i quy,ăsauăđóălàăk t qu gi iăthíchămôăhìnhăh iăquyătheoăcácăh s căl ngăvàăh s h i quy chu năhóa.ăCh ngă5ăti năhànhăk t lu n nh ng k t qu đưăđ tăđ căc ngănh ăđ aăraăcácăchínhăsáchăki n ngh t k t qu đ ng th i nh năxétăcácăm tăcònăh n ch ,ăcácăh ngănghiênăc u m i cóăliênăquanătrong t ngălai

CH NGă1:ăT NGăQUANăLụăTHUY TăVĨăNGHIểNăC U TH C TI N

Ch ngă1ătrìnhăbàyăcácălýăthuy tăcóăliênăquanăđ năchiătiêuăgiáoăd c c a h giaăđìnhă

nh ălýăthuy t v năconăng i,ămôăhìnhăđ uăt ăgiáoăd c c a cha m cho tr em, vai tròăc aăgiáoăd c.ăCácănghiênăc u th c nghi m c aăcácătácăgi trongăvàăngoàiăn c cóăliênăquanăđ năđ tàiănghiênăc uăc ngăđ cănêuălênăcùngăv iăkhungăphânătíchăchoă

m i quan h gi aăchiătiêuăgiáoăd căvàăcácăbi năđ c l pătrongămôăhìnhănh ăt ng chi tiêuăc a h giaăđình,ăgi iătínhăch h , tu i ch h ,ătrìnhăđ h c v n ch h ,ătìnhă

tr ngăhônănhânăc a ch h ,ădânăt c c a ch h ,ăquyămôăh giaăđình,ăs thànhăviênă

theo h c c a h , khu v c sinh s ngăthànhăth - nôngăthônăvàăkhuăv cătheoăvùngă

mi năđ aălýăc a h ,ăsauăcùngălàăs ăđ choăkhungăphânătíchăđ môăt m i quan h tácă

đ ngăvàănh năxétăm tătíchăc c c a khungăphânătíchăsoăv iăcácănghiênăc uătr c

1.1 T ngăquanălỦăthuy t

1.1.1 Cácăkháiăni m

Theo h th ngătàiăkho n qu c gia 1993 (System of National Accounts 1993 - SNA) thìăh giaăđìnhălàăm tănhómăng i nh cùngăchiaăs ch sinh ho t,ăcùngăchungă

m t s v năgópăho c t t c thu nh păvàăc a c i, h làănh ngăng iăcùngătiêuăth

m t s lo iăhàngăhóaăvàăd ch v chungămàăch y uălàănhàă vàăth c ph m

Chiătiêuăcho hàng hóa vàăd ch v đ căđ nhăngh aălà giáătr s ti nămà ng i mua

ph i tr ho căđ ngăý tr ti n cho ng iăbánăhàng đ đ i l y hàngăhóa hay d ch v

ho c choăcácăđ năv t ch c khácă(SNAă199γ).ăBênăc nh theo OECD (2014) chi tiêu h giaăđình làăs ti n chiătiêu tiêuădùngăcu iăcùng đ c th c hi n b i cácăthànhăviênăth ngătrúăc a h giaăđìnhăđ đápă ng nhu c u hàngăngàyăc a h , ch ng h n

nh th c ph m, qu năáo,ănhàă thuê,ăn ngăl ng, v n t i, hàngăhóaălâuăb n, chiăphíă

c aăcáănhânăkhiăsinhăra;ă(β)ătrìnhăđ chuyênămônăvàăki n th cătíchăl yăthôngăquaăgiáoăd căchínhăth c;ăvàă(γ)ăk n ng,ăn ngăl căvàăkinhănghi măcóăđ c t côngăvi c

(Blundell, R et al., 1999).ăBùiăQuangăBìnhă(β009)ăchoăr ngăn ngăl căbanăđ uăđ c

th aăh ng t duy truy n cha m và s ch măsócăthaiănhiăg n li n v iăđi u ki n

kinh t giaăđình,ăs c uăthànhăchoăy u t th haiălàăquáătrìnhăđ uăt ăgiáoăd c cho tr

c a cha m thôngăquaăchiătiêuăgiáoăd c, y u t th γălàăquáătrìnhăt tíchăl yăc a b n thânăcáănhânătrongăcu c s ng.ăDoăđóăn ng l căbanăđ uăvàătrìnhăđ chuyênămônăđ c xemălàăn n t ngăchoăn ngăl căvàăkinhănghi m trong cu c s ng

TheoăBùiăQuangăBìnhă(β009)ăv năconăng iălàăv năvôăhình,ăkhácăbi t v iăcácă

lo i v năkhácălàăkhôngăth bánăho c th ch p,ăvàăđ c bi tănóăkhôngăth táchăr i kh i cáănhânăhìnhăthànhănênăv n,ădoăđóătrongăquáătrìnhăđ uăt ătíchăl yăv năconăng i,

n uăkhôngăc p nh t nh ng ki n th căth ngăxuyênăvàătíchăl yăkinhănghi măthìăv n conăng iăcóăth b haoămònăb i y u t kháchăquanănh ăki n th c m i, ti n b khoa

h c k thu t và y u t ch quanănh ăs quên lưngăki n th c c aăcáănhân.ăTrongăkhiă

Becker, G.S (1964) cho r ng v năconăng iănh ăm tăph ngăti n v t ch t c a s n

xu t,ăcóăh u d ng tr c ti păvàălàmăt ngăn ngăsu tălaoăđ ng, t t c cácăho tăđ ng cóănhăh ngăđ n thu nh p th c t trongăt ngălai đ u thôngăquaăđ uăt ăcácăngu n l c trongăconăng i,ăh năn a đ uăt ăvàoăv năconăng i gi ngănh ăđ uăt ăvàoăv n v t

ch t nh măkhaiăthácăt su t l i nhu nătrongăt ngălai, nh ng y u t nh ăgiáoăd c, đàoăt oăvàăs c kh eăđ c xemănh ăcácăkho năđ uăt ăquanătr ng nh t trong v n con

ng i.ăH năn aălýăthuy t v năconăng iăcóăýăt ng cho r ngădùăcóăhayăkhôngăcóăliênăquanăđ năchiăphíăvàăl iăíchăđ uăt ăthìăcácăquy tăđ nh v năđ căphânătíchătheoă

kinh t t ănhânăvàăkinhăt côngăc ng (Mincer, J., 1981)

 HƠnhăviăquy tăđ nhăchiătiêuăc a h giaăđình

Hànhăviătiêuădùngăc a h giaăđìnhăph n l n b t ngu n t quy tăđ nhămuaăhàngăc a

h giaăđình,ătheoăđóăquy tăđ nhănàyăđ c th c hi n t m t hay m t s cáănhânăho c

t t c thànhăviênăc a h (Sheth, J N., 1974) H giaăđìnhăs dùngăph n thu nh păcóă

đ căđ chiătiêuăchoăm t s hàngăhóaănh m t iăđaăhóaăh u d ng,ătrongăđóăgiáoăd c

đ căxemălàăhàngăhóaătiêuădùngătrongăhi n t iăvàăt ngălaiănênăchiătiêuăgiáoăd c

đ c h giaăđìnhăxemăxétălàăkênhăđ uăt ăchoăt ngălaiătr M tătrongăcácăph ngăphápăđoăl ngăchoăphânătíchăchiăphíăvàăl iăíchăc aăgiáoăd călàăs ti nătiêuădùngăchoăgiáoăd c,ătrongăđóăchiăphíăgiáoăd c c aăt ănhânăbaoăg măchiăphíătr c ti păchoăsáchă

v , h căphí…vàăchiăphíăgiánăti pănh ăthuănh p b b quaătrongăquáătrìnhăh c,ăbênă

c nhălàăl iăíchăcóăđ c hi n t iăvàăt ngălaiăt giáoăd c mang l i.ăNh ăv y chi tiêuăgiáoăd c c a h giaăđìnhălàăm t trong nh ng hìnhăth cătiêuădùngăvàăđ uăt ăc a

h thôngăquaăs cânănh căcóăhayăkhôngăvàăđ n m căđ nàoătrongăt ng s ti n chi tiêuăgiáoăd c nh m th aămưnăh u d ng t iăđa

1.1.2ă uăt ăv năconăng i

 Môăhìnhăđ uăt ăv năconăng i c a cha m cho tr

Theo Yueh (2001) cu c s ng c a m iăcáănhânătrưiăquaăγăgiaiăđo n,ăgiaiăđo năđ uălàă

m tăđ a tr ,ăsauălàăm t ng iătr ngăthànhăđưăcóăconăvàăcu iăcùngălàăm tăng iăgiàăngh ăh uăđưăcóăcháu.ăC th ,ăgiaiăđo năđ uătiênăl iăíchămangăl iăchoăcáănhânălàăs

đ uăt ăgiáoăd c c a cha m ,ăgiaiăđo n th hai,ălúcănàyăcáănhânălàăchaăm cóăkh

n ngălàmăvi c t o thu nh p,ăkhiăđó m t ph n thu nh păđ căphânăph i tr l i cha m

h vàăm t ph năđ uăt ăgiáoăd c cho con c a h ăGiaiăđo n th 3, h làănh ngăng i

v h u,ăthuănh p c a h cóăđ c t l i nhu n c aătàiăs năđ cătíchăl yă giaiăđo n 2 vàăm t ph n thu nh păđ căphânăph i l i t con c a h

Khiăđóăchaăm s gi măcácăkho năchiătiêuăc ăb năvàăquy tăđ nhăđ uăt ăvàoăv n conăng iăquaăchiătiêuăgiáoăd c tr đ căthúcăđ y b i l i nhu n t thu nh păt ngă

lai c a tr vàăthuănh p c aăgiaăđìnhăv ch ng tr Hi nănhiênăchaăm khôngăđ uăt giáoăd căvàoăv ho c ch ng c a con h ,ănh ngăthuănh p c a h nh năđ c trong giaiăđo năγ,ăcóăđ c t s phânăph i m t ph n thu nh păt ngălaiătrongăgiaăđìnhăv

ch ng tr ăNh ăv y,ăđ uăt ăgiáoăd c mang l i cho cha m hai l iăích,ăl iăíchătr c

ti păcóăđ c t s phânăph i thu nh păt ngălaiăc a tr lúcătr ngăthành,ăl iăíchăgiánăti păcóăđ c khi tr đ căđ uăt ăgiáoăd c t tăthìătrìnhăđ h c v n t tănênăkh

n ngăk tăhônăv iăng iăcóăthuănh p cao s t ng,ăt đóăt o ra thu nh păt ngălaiăt t

h năchoăgiaăđìnhăv ch ng tr c ngănh ăph n thu nh păphânăph i cho cha m giai

đo n th 3 s nhi uăh n.ăN ngăsu t t kho năđ uăt ăgiáoăd c c a cha m th ng khôngă năđ nhănh ăcácăhìnhăth căđ uăt ătàiăs năkhácăb iăconăng i ph iăluônăc p

nh t nh ng ki n th c m i,ătíchăl yăk n ngăhàngăngàyăđ cóăthuănh p năđ nh,ăh nă

n a, gi ngănh ănh ngăhìnhăth căđ uăt ăv n v t ch t,ănóăc ngămangăl iăr iăroăv thu

nh păt ngălaiăc a cha m khi khi v ch ng tr phânăph i thu nh păchiătiêuăgiáoăd c

cho con h nhi uăh năgiànhăchoăchaăm

 u t ăv năconăng iăthôngăquaăchiătiêuăgiáoăd c

Cácătiêuăchu năđ đoăl ng v năconăng iăth ngăđ căchiaăthànhăγăph ngăphápă

ti p c n: (1) ti p c nătheoăđ uăraănh ăt l nh p h c,ăthànhăt u h c t p ho c s n măđiăh cătrungăbình;ă(β)ăti p c nătheoăchiăphíăd a trênătínhătoánăchiăphíădùngăđ chi tr

cho thu th p ki n th c;ăvàă(γ)ăti p c n theo thu nh p d aătrênăquanăh ch t ch v i

l iăíchăc a m iăcáănhânăđ tăđ c t đ uăt ăgiáoăd căvàăđàoăt o (Kwon, Dae-Bong,

2009)

M căđ k v ng c a cha m đ i v i tr emăkhác nhau gi aăcácăxưăh iănh ngăđ u cóăđi măchungălàăh cóăt mănhìnăv l iăíchăt ngălaiăc a tr , Becker, G.S (1964)ăđưă

xácăđ nh vaiătrò quan tr ng c a cha m trong phátătri n v năconăng iăvà đ uăt ăvàoă

v năconăng i c a tr d i s h n ch tínăd ng thìănh t thi t đòiăh i h giaăđìnhă

ph i b qua m t s tiêuădùngăđ đ uăt ăgiáoăd c cho tr ă v năconăng iăđ c

đ uăt ă m tă cáchăt iă uăthìănhuăc uăđ tăraăkhôngăch quanătâmăđ năn ngăl c con

ng iăvàătàiăchínhăc a h giaăđìnhămàăcònăchúăýăđ n vi c t n d ng ti m n ngătíchă

l yăv n,ătheoăđóănh ng k v ngăt ngălaiăc a h giaăđìnhăvàăho tăđ ngăcáănhânălàăcácăy u t quy tăđ nhăđ n m căđ ,ăhìnhăth căđ uăt ăv năconăng i (Mincer, J and

Polachek, S., 1974)

Giáoăd căđ căxemălàăcôngăc tíchăl yăv năconăng i,ănênăcácăkho năđ uăt ăv n conăng iăbanăđ uăchoăgiáoăd călàăcácăkho năchiăphíătr c ti p khi h căvàăthuănh p b

b quaătrongăquáătrìnhăh c (Schultz, T.W., 1961; Becker, G.S 1975) Ehrenberg and

Smith (2011) cho r ngăđ uăt ăv năconăng iăđòiăh iăcóăs phátăsinhăchiăphíătrongă

ng n h năvàăđ c k v ng s thu l iăíchăcaoăh nătrongăt ngălai,ătheoăđóăchiăphíăb

sung v năconăng iăđ căchiaăthànhăγălo i:ă(1)ăchiăphíătr c ti p g măchiăphíănh p

h c,ăchiăphíăsáchăv vàăchiăphíăkhác;ă(β)ăthuănh p b b quaăkhiăđ căgiáoăd c; vàă

(3) t n th t v tinh th nătrongăquáătrìnhăh c t p,ătheoăđóăMincer, J (1981) cho bi t

thu nh p b b quaătrongăquáătrìnhăđ uăt ăv năconăng iăcaoăh năchiăphíătr c ti p choăgiáoăd c,ăđ ng th i v năconăng iăc ngănh ăv n v t ch tăkhácăvìăkhiăcóăđ c

l i nhu n s kíchăthíchăđ uăt ăthôngăquaăgiaăt ngănhuăc uăgiáoăd cănh ngăkhiăthuaă

l s k tăthúcănhuăc uănày,ăh năn aăđ uăt ăvàoăv năconăng iăthôngăquaăgiáoăd c

cho m iăcáănhânăcóăcácăh ng m c theo chu k th iăgianăkhácănhauăbaoăg m ngu n

l căgiànhăchoătr vàăs phátătri n tr thôngăquaăcácăkho năchiătiêuătr c khi tr đ n

tr ng, k đ nălàăđ uăt ăgiáoăd căchínhăth căc ngănh ăđ uăt ăvàoăth tr ng lao

đ ngăsauăgiáoăd căđ l a ch n vi călàmăcùngăv iăcácăho tăđ ngăđ uăt ăchoăs c kh e

nh m duyătrìăngu n v n con ng i trong su tăquáătrìnhălaoăđ ng

Schultz, T.W (1961) cho r ng ki n th căvàăk n ngăchi m ph n l nătrongăđ uăt ă

v năconăng iăvàăs khácăbi t trong thu nh păcóăquanăh m nh v i s chêchăl ch v giáoăd căvàăs c kh e Mincer, J (1981)ăxácăđ nhăgiáoăd c cóăm i quan h m nh m

đ n thu nh pătrongăt ngălaiăvàăkhôngăb nhăh ng t thu nh p c a cha m m cădùă

th c t thu nh p c a cha m nhăh ngăđ n s l ngăvàăch tăl ngăgiáoăd cămàătr

nh năđ c,ătheoăđóăđ uăt ăgiáoăd c t o ra l i nhu năt ngălaiăkhiălaoăđ ng, cáănhânăcóăh c v năcaoăh năs cóăm căl ngăcaoăh năsoăv iăcáănhânăh c v n th păvìăk

n ng,ăn ngăsu tăvàăkinhănghi mălàmăvi căv t tr iăh n.ăTh t v y, ng iălaoăđ ngăcóă

h c v năcaoăh năthìăthuănh păcaoăh năvàăs giaăt ngăthuănh păc ngănhanhăh năsoă

v i ng iăcóăh c v n th p,ăđ ng th i nh n th yăng iălaoăđ ng tr tu iătíchăl yăv n conăng i nhi uăh năng iălaoăđ ng l n tu i (Borjas, G.J., 2013)

1.1 3ăVaiătròăc aăgiáoăd c

V năconăng iăđ c Schultz, T.W (1961)ăchoălàăm t trong nh ng y u t gópăph n

t ngătr ng kinh t vàănóăkhôngăcóăs nătrongăquáătrìnhăs n xu tănh ăv n v t ch t nênăcóăth gâyăc n tr ,ăùălìăđ năt ngătr ng kinh t n uăkhôngăđ căkhaiăthácăquaăgiáoăd că vàăđàoăt o.ă Quáătrìnhănghiênăc uă c ăb năvàă ng d ngăc ngănh ăs lan

truy n ki n th c thôngăquaăgiáoăd căvàăđàoăt o ngh s làmăt ngăc ng n n t ng

ki n th c c a qu căgia,ăbênăc nhăđóăv năconăng iăđemăl i hi u qu kinh t qua sángăt oăcácăs n ph m m iăvàăc i ti năcôngăngh t đóăthúcăđ yăt ngătr ng kinh t

(Nguy năV năNg c,ăβ006).ăBênăc nh, v năconăng iălàăngu n ki n th c m iăđ i

di n cho k n ngăthayăđ iăquáătrìnhăs n xu tăvàăvaiătrò c aănóăkhi k t h p v iăcácă

y u t s n xu t s làmăt ngătr ng kinh t qu c gia, n u theo c păđ v ămôăthìăv n conăng iăđ căxemănh ătrungătâmăc aăquáătrìnhăt ngătr ng kinh t , trong khi c p

đ viămôăchoăth y s khácăbi t v c uătrúcăti năl ngăvà phânăph i thu nh p c aăcáănhânăs b chi ph i do s khácăbi t trong v năconăng i m iăcáănhân c ngănh ăs tíchăl yăv n c a h ,ăh năn aătrongăcácăn căđangăphátătri n t su t l i nhu nătrênă

v năconăng iăcaoăh năv n v t ch tăvàăs khan hi m v năconăng iăc ngăl năh nă

(Mincer, J., 1981)

T măquanătr ngăv ăvaiătròătíchăc căc aăv năconăng iăluônăđ căkh ngăđ nhănênă

h uăh tăcácăh ăgiaăđìnhăđ uăđ uăt ăvàoăv năconăng iăthôngăquaăđàoăt oăgiáoăd căchoătr ,ăb iăgiáoăd căđ căxemălàăhàngăhóaăcôngăc ngăc ngănh ălàăhàngăhóaăkhuy n

d ngămàăm iăng i c năđ cătiêuădùngăb t k thu nh pănh ăth nào.ăTrongăth iăđ i

h i nh p qu c t nh ăhi nănayăgiáoăd căđ c h u h tăcácăn căcôngănh nălàăm t

nhu c uăc ăb năchoăcácăchínhăsáchăphátătri n ngu nănhânăl căvàăkinhăt c a m i

n c.ăVaiătròăquanătr ng c aăgiáoăd c trong m i quan h gi mănghèo,ăt ngăthuănh p

c ngă nh ă c i thi n ch tă l ng cu c s ngă ngàyă càngă đ c th hi nă rõă ràngă h n,ăngoàiăraăgiáoăd căc ngă nhăh ngătíchăc căđ n s c kh eăvàătìnhătr ngădinhăd ng

c aăconăng iăhayănângăcaoăýăth c c i thi n t căđ t ngădânăs vàăgi m t l t i

ph m,ătheoăđóăgiáoăd căc ngăđ c xemălàăm t trong nh ngăcôngăc hi u qu cho xóaăđóiăgi mănghèo,ăti n b xưăh iăvàănângăcaoăv th c aăconăng i, quan tr ng

h n,ănóăcònăgópăph năphânăb l i ngu nănhânăl c, c i thi năcôngăb ngăc ngănh ă

gi m b tăbìnhăđ ngătrongăgiáoăd c (Tilak, 2009)

1.2ăNghiênăc u th c nghi m

Nghiênăc u c a Mauldin, T et al (2001) v i d li u c a kh oăsátăchiătiêuătiêuădùngă1996ăđ c th c hi n t C căđi uătraăDânăs Hoa K cóăquyămôăm uă1158ăhôăgiaă

đìnhăg m 331 h cóăchiătiêuăgiáoăd căvàă8β7ăh khôngăcóăchiătiêuăgiáo d c cho tr

c p ti u h căvàătrungăh c.ăNghiênăc u s d ngămôăhìnhădoubleă- hurdle g mămôăhìnhăh iăquyăprobităbanăđ uăđ căl ngăxácăsu t quy tăđ nhăthamăgiaăchiătiêuăgiáoă

d c c a h giaăđình,ăsauăđóăh i quy bi n b ch nă(Truncatedăregression)ăc ngăđ c

th c hi năchoă căl ng quy tăđ nhăphânăb m căchiătiêuănày.ăK t qu cho th y thu

nh p sau thu c a h giaăđìnhăcóăm i quan h đ năxácăsu t quy tăđ nh tham gia chi tiêuăgiáoăd căvàăs phânăb chiătiêuănày,ăngh aălàănh ng h cóăthuănh p sau thu cao

h năthìăxácăsu tăthamăgiaăvàăm căchiătiêuăchoăgiáoăd c tr c ngăcaoăh năsoăv i h cóăm c thu nh p sau thu th p.ăTrìnhăđ h c v năvàătu i c a cha m c ngăcóăm i

quan h đ năxácăsu t quy tăđ nhăthamăgiaăchiătiêuăgiáoăd căc ngănh ătácăđ ngăđ n

quy tăđ nhăphânăb chiătiêuănày,ătheoăđóăkhiăchaăm cóăh c v n t t nghi p trung h c

tr xu ng s cóăxácăsu t quy tăđ nhăthamăgiaăvàăm căchiătiêuăgiáoăd c th păh năsoă

v i cha m cóăb ng c p c nhânătr lên,ătrongăkhiătu i c a cha m trênăβ9ătu iăcóăxácăsu t quy tăđ nh tham gia vàăm căchiătiêuăgiáoăd căcaoăh năchaăm d i 30 tu i

H năn a,ăxácăsu t quy tăđ nhăthamăgiaăchiătiêuăgiáoăd c c a h giaăđìnhăsinhăs ng nôngăthônăkhôngăcóăs khácăbi t nhi u so v iăthànhăth ,ătuyănhiênăkhiăh giaăđìnhăthànhăth n uăcóăchiătiêuăgiáoăd c thìăs cóăxuăh ngăchiătiêuăl năh năsoăv i h gia đìnhănôngăthôn

Nghiênăc u c a Tilak (β00β)ăthôngăquaăcu c kh oăsátăphátătri năconăng i vùngănôngăthônă nă c a H iăđ ng qu c gia v Nghiênăc u kinh t ng d ngăn mă1994ăcóăγγβγ0ăh giaăđìnhănôngăthônăs ng 1765ălàngăxưătrongă195ăqu n huy n trênă16ăbangăl n c a c n c K t qu nghiênăc u cho th y thu nh p c a h giaăđìnhăcóătácăđ ngăd ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c c a h ,ătheoăđóăđ co gi n c aăchiătiêuăgiáoă

d c b nhăh ng l n b i thu nh p c a h ăH năn a,ăchiătiêuăgiáoăd c c a h s

gi m n uăquyămôăh t ngălênăvàătrìnhăđ h c v n c a ch h nôngăthônălàăy u t

quan tr ngăchoăchiătiêuăgiáoăd c c a tr ,ăkhiăđóătrìnhăđ h c v nătácăđ ngăd ngă

đ n m căchiătiêuănày,ăngh aălàăh c v n ch h càngăcaoăthìăxuăh ngăchiătiêuăgiáoă

d c càngăcao

Trong m tănghiênăc uăkhác,ăAslamăandăKingdonă(β005)ăs d ng d li u t vòngă

th t ăc a cu căđi u tra h giaăđìnhăt ng h păPakistanăn măβ001-β00β,ătrongăđóăcóă

14680 h giaăđìnhăv iătiêuăchíăcóăítănh t m t tr t đ tu i 5-24 K t qu h i quy

cho th y logarit t nhiênăchiătiêuăc a h giaăđìnhătheoăđ uăng iăcóătácăđ ngăâmăđ n ngânăsáchăchiătiêuăgiáoăd c c a h ,ătrongăkhiăbìnhăph ngăy u t nàyăl iăcóătácăđ ng

d ng.ăGi iătínhăch h cóăquanăh cùngăchi uăđ năchiătiêuăgiáoăd c c a h , nh ng giaăđìnhăcóăch h làăn cóăxuăh ngăgiànhăngânăsáchăchiătiêuăgiáoăd căcaoăh năsoă

v i ch h làănam,ătrongăkhiăquyămôăh giaăđìnhăcóătácăđ ngăd ngăđ năngânăsáchăchoăgiáoăd căvàăcóăth đ c hi u khi h giaăđìnhăcóăquyămôăl năthìăkh n ngăcó

nhi uăconătrongăđ tu iăđiăh c s caoăh nănênăđâyălàălýădoăh giaăđìnhăgiànhăph n ngânăsáchăl năh năchoăchiătiêuăgiáoăd c so v i h giaăđìnhăcóăquyămôănh Ch h cóăh c v n v iăh nă10ăn măđiăh c s cóăngânăsáchăchiătiêuăgiáoăd căcaoăh năsoăv i cácă tr ng h pă khácă vàă ngh nghi p c a ch h cóă tácă đ ngă đ n thu nh pă nênă

nh ng ch h cóăngh nghi p ho tăđ ngătrongăl nhăv căth ngăm i, d ch v , qu nălýăcóăngânăsáchăchiătiêuăcaoăh năchoăgiáoăd c so v i ch h làmănôngănghi p ho călàmăthuê.ăNh ngăgiaăđìnhăcóăch h đangăcònătrongăm i quan h hônănhânăv ch ng s cóăngânăsáchăchiătiêuăgiáoăd căcaoăh nănh ng ch h cònăđ căthân,ătrongăkhiănh ng

h sinh s ng thànhăth c ngăcóăngânăsách chiătiêuăl năh năh s ng nôngăthôn Nghiênăc u c a Qian, X and Smyth, R (2008) v i d li u t cu c kh oăsátăc a côngătyănghiênăc uămaketingăChinaăεainlandăn măβ00γăđ c thu th p t 10793

ng i tr l iăchoăβ06ăcâuăh iăthôngăquaăγβăthànhăph c a Trung Qu c K t qu cho

th y thu nh p c a h cóătácăđ ngăd ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c c a h ,ăthêmăvàoăđóătrìnhăđ h c v n c a cha m càngăcaoăthìă nhăh ngăđ năchiă tiêuăgiáoăd căcàngă

nhi u,ătuyănhiênăh c v n c a cha l iăkhôngăcóăýăngh aăth ngăkêăvàăh c v n c a m cóă ýă ngh aă th ngă kêă v i b ng c p trung h c ph thông,ă đ i h că vàă trênă đ i h c

Ngh nghi p c aăchaăvàăm cóăchuyênămônăcaoăthìăm căchiătiêuăgiáoăd căcaoăh nă

so v iăcácătr ng h păkhác,ătrongăkhiăs tr emătrongăđ tu iăđiăh c ti u h căvàă

trung h căcóătácăđ ngăd ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c v i m căýăngh aăth ngăkêă1%,ăvàă

s tr trong đ tu iăđ i h căcóătácăđ ngăâmăđ n m căchiătiêuănàyănh ngăkhôngăcóăýă

ngh aăth ngăkê,ăh năn aătìnhătr ng cha m đ căthânăc ngăcóăm căchiătiêuăgiáoăd c

th păh năsoăv i h giaăđìnhăcóăc cha l n m

Nghiênăc u c a Donkoh and Amikuzuno (2011) v iăquyămôăm u 3941 h gia đìnhăđ c l y t kh oăsátăm c s ng Ghanaăvòngă5ădoăD ch v th ngăkêăGhanaăvàăNgânăhàngăTh gi i thu th p.ăNghiênăc u cho r ng ch h làănamăcóăxácăsu tăphátăsinhăchiătiêuăgiáoăd c th păh năkhiăch h làăn vàătu i c a ch h tácăđ ngăâmăđ n

xácăsu tăchiătiêuănày,ătrongăkhiătu iăbìnhăph ngăl iătácăđ ngăd ng,ăt đóăchoăth y

ch h tr tu iăcóăxuăh ngăchiăgiáoăd c th păh năch h l n tu i hay ch h tr

tu iăch aăquanătâmăl măđ năchiătiêuăgiáoăd c tr ăBênăc nh, h c v n c a ch h cóă

m i quan h cùngăchi uăvàăcóăh s tácăđ ngăd ngăđ n m căchiătiêuănàyăvàăh gia đìnhăs ng thànhăth cóăxuăh ngăxácăsu tăchiătiêuăth păh năsoăv i h giaăđìnhăs ng nôngăthôn.ă

Nghiênăc u c a Huy Vu Quang (2012) t d li u VHLSS 2006 v i 9189 h gia đình vàă39071 cáănhân trong c n c K t qu h i quy cho bi t thu nh p c a h cóătácăđ ngăd ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c hay thu nh păhàngăn măc a h càngăcaoăthìăchiătiêuăgiáoăd căcàngăl n Trong khi n uăt ngăs tr emătrongăđ tu iăđiăh c c p

ti u h că vàă trungă h că thì h giaă đìnhă cóă xuă h ngă giaă t ngă chiă tiêuă giáoă d că vàă

ng c l i n uăt ngăs tr emătrongăđ tu iăđiăh c m mănonăvàăđ i h căthìălàmăs t

gi măchiătiêuăgiáoăd c,ănh ăv yăchiăphíăgiáoăd c c a tr c p ti u h căvàătrungăh c cóăkh n ngăcaoăh năsoăv i m m non vàăđ i h c.ăTrìnhăđ h c v n c a ch h c ngăcóătácăđ ngăcùngăchi uăđ năchiătiêuăgiáoăd c,ătheoăđóăn u ch h cóăh c v năd i

ti u h c s cóăm căchiătiêuăth păh năch h cóăh c v n trung h căc ăs ho c cao

h n.ăNgh nghi p c a ch h c ngăcóăm i quan h cùng chi uăđ năchiătiêuăgiáoăd c, trongăkhiătìnhătr ngăhônănhânăc a ch h n u góaăho călyăthânăs tácăđ ngăđ n

m căchiătiêuănàyăth păh năsoăv iăcácătr ng h păkhác.ăCh h làănamăcóăm c chi tiêuăgiáoăd c th păh năsoăv i ch h làăn ,ătuyănhiênăl iăkhôngăcóăýăngh aăth ngăkê.ă

Cu iăcùng,ănh ng h giaăđìnhăsinhăs ng mi năNamăvàăB căcóă nhăh ngăđ n m c chiătiêuăgiáoăd c th păh năsoăv i nh ng h s ng trungătâmăc aăn c

Nghiênăc u c a Andreou (β01β)ăthôngăquaăd li u t cu căđi u tra chiătiêuăh giaăđìnhăthángă0γăn măβ00β.ăNghiênăc u c aătácăgi cho r ngăchiătiêuăgiáoăd c b nhăh ng l n b i thu nh p h giaăđìnhăvàăm căchiătiêuănàyăt ngătheoăthuănh p c a

h ,ăh năn aăchiătiêuăgiáoăd c d yăkèmă c p ti u h căvàătrungăh căc ngăt ngăh năsoă

v iăcácăc p h căkhác Nh ng h giaăđìnhăcóătr điăh c t 13-30 tu iăcóăm căchiăgiáoă

d căcaoăh năsoăv iănhómătu i 0-5 tu i Trong khi tu i ch h t 30 tu i tr lênăcóăxuăh ngăchiătiêuăgiáoăd căcaoăh nănhómăch h cóătu i t 30 tr xu ng.ăThêmăvàoăđóăh c v n ch h cóătácăđ ngăd ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c,ălúcănàyăh c v n ch h cóăc p h căcàngăcaoăthìăchiătiêuăgiáoăd căcàngăl năđ i v i ch h cóăcácăc p h c

th p.ăH năn a, nh ng h giaăđìnhăs ng khu v căthànhăth cóă nhăh ngăđ n chi tiêuăgiáoăd c l năh nănh ng h s ng nông thôn.ăCu iăcùngăcácăđ cătr ngăkhácăc a

ch h nh ăgi iătính,ăngh nghi păcóătácăđ ngăkhôngăcóăýăngh aăth ngăkêăđ n chi tiêuăgiáoăd c

Theoănghiênăc u c a Sulaiman, N et al (2012) v chiătiêuăgiáoăd c c a 3309 h giaă đìnhă trênă 10ă bangă c a Malaysia, k t qu că l ng OLS cho th y logarit t nhiênăthuănh păhàngăthángăc a h giaăđìnhăcóătácăđ ngăd ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c hàngăthángăc a h Tu iăvàătu iăbìnhăph ngăc a ch h c ngătácăđ ngăd ngăđ n

m căchiătiêuănày,ăch ng t bi n tu i c a ch h cóătácăđ ng tuy nătínhăđ n bi n ph

thu c,ătuyănhiên,ăk t qu c th cho th y tu i c aăng i m cóătácăđ ngăng c chi u

đ năchiătiêuăgiáoăd c.ăPhânătíchăc ngăchoăth y n u ngh nghi p c a ch h trong

khu v căt ănhânăs cóăm căchiătiêuăgiáoăd căcaoăh năsoăv i ch h cóăngh nghi p

trong khu v căcôngăvàăs tr emăc ngătácăđ ngăd ngăđ n m căchiătiêuănày.ăCu i cùng,ăv i m căýăngh aăth ngăkêă5%ăthìătrìnhăđ h c v n c a ch h khôngătácăđ ng

đ năchiătiêuăgiáoăd c

Theo Rojas Villamil (β01β)ăchoănghiênăc uăphânătíchăc a 3013 h giaăđìnhăcóăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânăc ăb n cho tr emăd i 14 tu iăvàăd li uăđ c l y t

kh oăsátăh giaăđìnhăqu c gia v i s th c hi n c a C c th ngăkêăqu c gia Colombia

n măβ008.ăK t qu nghiênăc u cho th yătrìnhăđ h c v n c a ch h càngăcaoăthìă

m căđ chiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânăcàngăcao,ătrongăkhiăquyămôăh giaăđìnhăcóătácă

đ ngăâmăđ n m căchiătiêuănàyăvàănh ng h giaăđìnhăsinhăs ng khu v căthànhăth cóăm căchiătiêuăcaoăh năh giaăđìnhăs ng khu v căkhác

Nghiênăc u c a Tr năThanhăS nă(β01β)ăt d li u VHLSS 2008 v i 594 h gia đìnhă vùngă ôngăNamăB K t qu cho th y t ngăchiătiêuăc a h càngăl n hay trìnhăđ h c v n ch h càngăcaoăthìăm căchiătiêuăgiáoăd căcàngănhi u,ăbênăc nh

n u h giaăđinhănh năcàngănhi u tr c păthìăm căchiănàyăc ngăt ng,ătrongăkhiăn u h giaăđìnhăs ng thànhăth s cóăm căchiătiêuăgiáoăd căcaoăh năsoăv i h s ng nôngăthônăvàăk t qu nàyăc ngăđúngăv iănghiênăc u c aă àoăTh Y n Nhi (2013) khi phânătíchăchiătiêuăgiáoăd c trung h c c a h giaăđìnhătrênăc n c,ătheoăđóălogarirăt nhiênăchiătiêuăbìnhăquânăvàăchiătiêuăth c ph m c a h cóătácăđ ngăd ngăđ n chi tiêuăgiáoăd c trung h c cho tr , trong khi tu i c a ch h tácăđ ngăd ngăvàătu i

ch h bìnhăph ngăcóătácăđ ngăâm,ăh năn a n u h giaăđìnhăs ng thànhăthiăcóă

m căchiătiêuănàyăcaoăh năsoăv iănôngăthônăvàăs khácăbi t gi a khu v căc ătrúătheoăvùngămi n c a h c ngă nhăh ngăđ n m căchiătiêuănày,ănghiênăc uăc ngăchoăth y

h giaăđìnhăcóăch h thu cădânăt căKinhăvàăHoaăcóăm căchiătiêuăgiáoăd c cho tr caoăh năch h thu cănhómădânăt căkhác

B ng 1.2 T ng h pă nghiênă c u th c nghi m v chiă tiêuă giáoă d c c a h gia đình

cho tr c p ti u h că vàă

trung h c đ c l y t kh o sátă chiă tiêuă tiêuă dùngă c a

Xácăsu tăthamăgiaăchiătiêuăgiáoă

d c c a tr vàăm căphânăb chi tiêuă nàyă b nhă h ng b i thu

nh p sau thu c a h ,ă trìnhă đ

h c v năvàătu i c a cha m , khu

v c sinh s ngăthànhăth vàănôngăthônăc a h giaăđình

C că đi uă traă Dână s Hoa

d ng h iă quyă OδSă vàă d

li uă cóă m u v iă quyă môă

33230 h giaă đìnhă nôngăthônă s ng 1765ă làngă xưă

trong 195 qu n huy nă trênă

16 bang l n c a c n c

Thu nh p c a h giaăđình,ăquyămôăh vàătrìnhăđ h c v n ch

h cóă tácă đ ngă d ngă đ n chi tiêuăgiáoăd c c a h giaăđình

Gi iă tính và chiă tiêu

giáoă d c c a h gia

đìnhă Pakistan -

Aslam and Kingdon,

(2005)

H iă quyă OδSă đ că tácă gi

s d ngă trongă nghiênă c u

v i d li u kh oăsát h gia đìnhăt ng h păPakistanăn mă

nghi p c a ch h c ngă nh ă

khu v c sinh s ng c a h

Chiă tiêuă giáoă d că ă

đôă th ă Trungă Qu c:ă

hi uă ngă thuă nh p,ă

đ căđi mă giaăđìnhăvàă

nhuă c uă v ă giáoă d că

maketing China Mainland

3941 h giaă đìnhă đ c l y

t kh oă sátă m c s ng Ghanaă vòngă 5.ă Trongă đóă

bi n ph thu că làă bi n r i

r c, đ că kýă hi uă làă 1ă n u

h giaă đìnhă cóă b t k chi tiêuăgiáoăd cănàoăvà b ng 0

khi h khôngă cóă chiă tiêuăgiáoăd c

Nghiênă c u cho th y gi iă tính,ă

tu i, tu iăbìnhăph ngăvàătrìnhă

đ h c v n c a ch h c ngă

nh ăkhuăv c sinh s ngăthànhăth nôngă thônă c a h giaă đìnhă cóătácă đ ngă đ nă xácă su tă chiă tiêuăgiáoăd c c a tr

Nh ngănhânăt quy t

đ nhăchiătiêuăgiáoăd c

Vi t Nam - Huy Vu

Quang, (2012)

Nghiênă c u c aă tácă gi s

d ngă môă hìnhă Tobită vàă d

li u t VHLSS 2006 v i

quyă môă m u 9189 h gia đình vàă39071 cáănhân trênă

c n c

Thu nh pă bìnhă quână hàngă n mă

c a h giaăđìnhăc ngănh ătrìnhă

đ h c v năvàăngh nghi p c a

ch h cóătácăđ ngăđ năchiătiêuă

c a h giaă đìnhă choă giáoă d c

H nă n a s tácă đ ngă đ n chi tiêuăgiáoăd c c aăcácănhómătìnhă

tr ngă hônă nhână ch h , s tr emă vàă khuă v că vùngă mi n c a

h giaă đìnhă c ngă đ c kh ng

đi u tra chiătiêuăh giaăđình

Chiă tiêuă giáoă d c c a h gia đìnhăb ph thu c b i thu nh p

c a h , tu i c a tr điăh c, tu i

ch h ,ătrìnhăđ h c v n ch h

c ngă nh ă khuă v c sinh s ng

h giaă đình,ă s tr emă điă h c,

tu iă vàă tu iă bìnhă ph ngă c ngă

nh ăngh nghi p c a ch h cóătácă đ ngă đ nă chiă tiêuă giáoă d c hàngăthángăc a h giaăđình

Nh ngănhânăt quy t

đ nh chiă tiêu h gia

đìnhăcho giáoăd căc ă

sinh s ng c a h cóă tácă đ ng

đ n logarit t nhiênăc aăchiătiêuăgiáoăd căc ăb năbìnhăquânăchoă

tr emăd i 14 tu i

Cácă nhână t nh

h ngă đ nă chiă tiêuă

c a h giaă đìnhă choă

giáoăd c:ăNghiênăc u

vùngă ôngă Namă

B - Tr năThanhăS nă

(2012)

Ph ngă phápă nghiênă c u

đ c s d ngă làă h i quy

OLS v iă 594ă quană sátă vùngă ôngă Namă B t d

li u VHLSS 2008

Chiă tiêuă giáoă d c c a h gia đìnhă ch u nhă h ng b i t ng chiătiêuăc a h ,ătrìnhăđ h c v n

ch h ,ă cácă kho n tr c pă màă

h giaă đìnhă nh nă đ că c ngă

nh ăkhu v c sinh s ngăthànhăth nôngăthônă

ánhă giáă tácă đ ng

VHLSS 2010 v iă quyă môă

khu v că thànhă th nôngă thônă

c ngănh ăvùngămi n c a h gia đình

1.3ăKhungăphơnătích

uăt ăvàoăv năconăng iăluônăđ căquanătâmătrongăh ăgiaăđìnhăsongăsongăv iăcácă

lo iăhìnhăđ uăt ăkhác,ăv năconăng iăđ căđ uăt ăthôngăquaăchiătiêuăgiáoăd căc aă

tr ,ătheoăđóăcóănhi uănhânăt ă nhăh ngăđ năquy tăđ nhăđ uăt ănh ăchiăphíăgiáoăd căđàoăt o,ăhànhăviăc aăchaăm ,ăthuănh păh ăgiaăđìnhăhayăkhuăv căsinhăs ngăc aăh ă Quaăcácănghiênăc uătrênăc ngănh ătínhăch t,ăđ căđi măc aăh ăgiaăđìnhăVi tăNamămàăphânătíchăc aănghiênăc uăđ căxemăxétăquaăm iăquanăh ăgi aăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânăc aăh ăgiaăđìnhăv iăcácăbi năthu căđ căđi măkinhăt ăc aăh ,ăđ căđi măc aă

ch h ăvàăđ căđi măchungăc aăh ,ătheoăđó m iăquanăh ănàyăđ cătrìnhăbàyănh ăsau:

- căđi măkinhăt ăc aăch ăh

Nhìnăchungăkhiăthuănh păc aăm iăng iătrongăgiaăđìnhăt ngălênăthìăt ngăchiătiêuă

c ngăt ngălên,ădoăđóăquy tăđ nhăđ uăt ăvàoăgiáoăd căc aăh ăgiaăđìnhăs ăgiaăt ngăkhiăcácălo iăhàngăhóaăthi tăy uăchoănhuăc uăc ăb năđ căđápă ng,ănh ăth ăcóăm iăquană

h ăgi aătìnhătr ngăkinhăt ămàăđ iădi nălàăthuănh păc aăh ăv iăm căđ ăchiătiêuăgiáoă

d c.ăThuănh păkinhăt ăc aăh ăgiaăđìnhăVi tăNamăth ngăđ cătíchăl yăquaănhi uăngu nălaoăđ ngăkhácănhauănênăthôngătinăv ăthuănh păc aăm iăng iătrongăh ăc ngă

nh ăc ăh ăs ăkhôngăchínhăxácăb iătínhăch ăquanăvàăkháchăquanăc aăng iăkêăkhai

thuănh p,ătuyănhiênătìnhătr ngăkinhăt ăc aăh ăs ăđ căph năánhăquaăm căđ ăt ngăchiătiêuănênănóăc ngă nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c

Trongăcácănghiênăc uătrên,ătácăgi ăth ngăs ăd ngăđ căđi măkinhăt ăc aăh ăđ ăphânătíchătrongăm iăquanăh ăv iăchiătiêuăgiáoăd c,ăch ngăh nănghiênăc uăc aăAslam

and Kingdon (2005), Tr năThanhăS nă(β01β)ăhayă àoăTh Y n Nhi (2013) cho r ng chiătiêuăgiáoăd c b nhăh ng b i t ngăchiătiêuăc a h ,ătrongăkhiăcácănghiênăc u

c a Tilak (2002) hay Andreou (2012) ch ng minh thu nh p c a h c ngă nhăh ng

đ năchiătiêuăgiáoăd c.ăCácănghiênăc u th c nghi mătrênăđaăs cho th yăđ căđi m

kinh t c a h cóătácăđ ngăd ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c,ădoăđóătrongănghiênăc uănàyă

c ngănh ăđ căđi m kinh t c a h giaăđìnhăVi tăNamămàătácăgi k v ng t ng chi tiêuăs nhăh ngăd ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c c a h , t c t ngăchiătiêuăcàngănhi u thìăngânăsáchăchiătiêuăgiáoăd căcàngăl n

- căđi m c a ch h giaăđình

 Gi iătínhăch h

Nghiênă c u c aă Aslamă vàă Kingdonă (β005),ă Huyă Vuă Quangă (β01β),ă Donkohă andă

Amikuzunoă(β011)ăvàă àoăTh Y n Nhi (2013) cho th y nhăh ng c a gi iătínhă

ch h đ năchiătiêuăgiáoăd c, h u h tăcácăk t qu đưăch ng minh ch h làănamăcóănhăh ngăđ n m căchiătiêuătrungăbìnhăchoăgiáoăd c th păh năn u ch h làăn

Nh ăth , d aăvàoăcácănghiênăc uătr căvàăđ căđi m h giaăđìnhăVi tăNamămàăgi i tínhăc a ch h trongănghiênăc uănàyăđ cătácăgi k v ngălàăcóă nhăh ngăđ n chi tiêuăgiáoăd c c a h vàăs nhăh ngăđ n m căchiătiêuănàyăc a ch h làăn cao

h năch h làănam

 Tu i ch h

Tu i c a ch h luônăcóăđ căđi măgiaăt ngătheoăth iăgian,ănênătu iăcóă nhăh ng

đ n kh n ngăđ uăt ăgiáoăd c cho tr nh m mang l i thu nh păcaoăh nătrongăt ngă

lai, b i th qua nhi uănghiênăc uămàătu i c a tr cóăxuăh ng nhăh ngăcùngăchi u

đ năchiătiêuăgiáoăd c.ăTuyănhiênătùyătheoăđ căđi m c a ch h m i qu cămàătu i giaăt ngăđ n m t gi i h nănàoăđóăthìăcóăth nhăh ng tiêuăc c đ n m căchiătiêuănày,ănh ătrongănghiênăc u c a Andreou (2012) cho th y ch h trênăγ0ătu iăcóăm c

đ quanătâmăđ năchiătiêuăgiáoăd c nhi uăh năch h d i 30 tu iăvàănghiênăc u c a

Donkoh and Amikuzuno (2011) ch ng minh ch h l n tu iăcóăchiătiêuăgiáoăd c

nhi uăh năch h tr tu i,ătrongăkhiănghiênăc u c aă àoăTh Y n Nhi (2013) Vi t Namăthìătu i ch h cóă nhăh ngăcùngăchi u đ năchiătiêuăgiáoăd cănh ngătu iăbìnhă

ph ngăl iătácăđ ngăng c chi u.ăVìăth trongănghiênăc uănàyăv iăđ căđi m c a h giaăđìnhăVi tăNamănênăk v ng r ng tu i ch h cóă nhăh ngăcùngăchi uăvàătu i

ch h bìnhăph ngăcóă nhăh ngăng c chi uăđ năchiătiêuăgiáoăd c

 Trìnhăđ h c v n c a ch h

Ch h cóăh c v năcàngăcaoăthìăxuăh ng v nh n th căvaiătròătíchăc c c aăgiáoăd c đàoăt o trong ho tăđ ng kinh t t ngălaiăc a tr càngăl nănênăcóăm i quan h c a

h c v n ch h vàăchiătiêuăgiáoăd c cho tr làăt t nhiên.ăCácănghiênăc u c a Tilak

(2002), Qian, X and Smyth, R (2008), Andreou (2012), Aslam and Kingdon

(β005)ăđ uăchoătrìnhăđ h c v n c a ch h cóă nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoăd căvàă

ch ng minh r ng ch h cóăh c v năcàngăcaoăthìăm căchiătiêuăgiáoăd c càngăl n.ăVìă

th ,ătrongănghiênăc uănày,ătácăgi k v ng r ng h c v n c a ch h cóă nhăh ng

d ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c c a h giaăđình

 Tìnhătr ngăhônănhơnăc a ch h

S h nhăphúcătrongăhônănhânăc a ch h cóă nhăh ngăđ năhànhăvi,ătâmălýăđ uăt ăă

v n con ng i tr emănênătìnhătr ngăhônănhânăcóăm i quan h đ năchiătiêuăgiáoă

d c cho tr , theoă đóă trongă cácă nghiênă c u c a Qian, X and Smyth, R (2008),

Aslam and Kingdon (2005) cho r ng ch h đangătrongăm i quan h v ch ng s cóă

m căchiătiêuăgiáoăd c nhi u h năsoăv iăcácătr ng h păkhác.ăTrongănghiênăc uănàyătácăgi k v ng ch h cóăm i quan h v ch ng s cóă nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoă

d căh năch h đ căthân

 Dơnăt c c a ch h

Vi tăNamăđaăd ng v iă54ădânăt c,ătrongăđóăs khácăbi t v v năhóa,ăn iăc ătrúă nh

h ngăđ n s hi u bi tăvàăthuănh p c a m iădânăt c Trong s cácădânăt c trong gia đìnhăVi tăNamăthìădânăt căKinhăvàăHoaăchi măđaăs , c ngănh ăcóăthuănh păhàngă

n măchêchăl ch so v iăcácădânăt căkhácănênăm c s ng th hi năquaăchiătiêuăc ngă

khácă nhau.ă Theoă nghiênă c u c aă àoă Th Y nă Nhiă (β01γ)ă thìă h giaă đìnhă thu c nhómădânăt căKinhăvàăHoaăcóăm căchiătiêuăgiáoăd căcaoăh năsoăv iăcácădânăt c khác,ănênănghiênăc uănàyăk v ng h giaăđìnhădânăt c Kinh và Hoa s nhăh ng

đ n m căchiătiêuănàyăcaoăh năcácădânăt căcònăl i

- căđi m chung c a h giaăđình

 Quyămôăc a h

S l ngăthànhăviênătrongăh giaăđìnhăcóătácăđ ngăđ n t ng thu nh p c a h c ngă

nh ăt ng chi h ngăn m Theo Burney and Khan (1991) v quyămôăh giaăđình,ăkháiă

ni m r ngă“tácăđ ng c th ”ăđ căxemănh ă nhăh ng c a k t qu t vi căgiaăt ngă

nhu c uătiêuădùngănhi u lo iăhàngăhóaăkhiăquyămôăh giaăđìnhăt ng,ătrongăkhiă“tácă

đ ng thu nh p”ăchoăr ng nhăh ng t vi căgiaăt ngăquyămôăh giaăđìnhăs làmăcho giaăđình t ngăđ iănghèoăh n trong đi u ki n thu nh p bìnhăquânătheoăđ uăng i Doăđó,ăkhiă“tácăđ ng c th ”ăchiăph iă“tácăđ ng thu nh p”ăthìăh s c aăquyămôăh làăd ngăvàăs âmăn uătrongătr ng h păkhác

Nghiênăc u c a Aslam and Kingdon (2005) cho r ngăquyămôăh càngăl năthìăchiătiêuăgiáoăd căcàngăl n trong khi Tilak (2002) ch ng minh r ngăquyămôăh giaăđìnhă

l n s cóăchiătiêuăgiáoăd c th păh năsoăv i h cóăquyămôănh ăNh ăv yătheoătácăgi thìăs chêchăl ch c aă“tácăđ ng c th ”ăvàă“tácăđ ng thu nh p”ăđưăđ c pătr căđóămàăquyămôăh s cóătácăđ ngăcùngăchi u ho căng c chi uăđ năchiătiêuăgiáoăd c

D aăvàoăcácăphânătíchătrênăvàăđ căđi m h giaăđìnhăVi tăNamămà tácăgi k v ng

r ngăquyămôăh giaăđìnhăs tácăđ ngăng c chi uăđ năchiătiêuăgiáoăd c

 S th Ơnhăviênătheoăh c c a h

Thànhăviênăđiăh c c a h giaăđìnhăcóă nhăh ngăđ n m căchiătiêuăbìnhăquânăc a

m i tr , ngo i tr cácăy u t ngo i sinh c a thu nh păvà hànhăviăch h thìăhi n nhiênănh ng h giaăđìnhăcóăítăthànhăviênătheoăh c s cóăm căchiătiêuăgiáoăd c th p

h năsoăv i h cóăthànhăviênătheoăh c nhi u.ăNghiênăc u c a Qian, X and Smyth, R

(2008)ăvàăAndreou (β01β)ăđưăch ng minh s thànhăviênătheoăh căcóăquanăh cùngă

chi u v iăchiătiêuăgiáoăd c Khi s l ngăthànhăviênătheoăh căt ngălênăthìăt ng chi tiêuăgiáoăd c s t ngătrongăkhiăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânăchoăm i tr s thayăđ i

t ngăho c gi mătùyătheoăm c chi phíă m i c p h c B i h n ch v s li u thu th p choăchiătiêuăgiáoăd c c a tr m i c p h cănênănghiênăc uănàyăch xemăxétăt ng chi tiêuăgiáoăd c cho m i tr trênăt t c cácăc p h c D đoánăk t qu c aănghiênăc u

cho r ng s thànhăviênătheoăh c c a h s nhăh ngăd ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c

 Khu v căthƠnhăth - nôngăthôn

Nhìnăchungănh ng h giaăđìnhă thànhăth cóăđi u ki n ti p c năgiáo d c,ăc ăs h

t ng t tăh năc ngănh ăcóăchiăphíăsinhăho tăcaoăh năsoăv i h giaăđìnhănôngăthôn,ăcácă nghiênă c u c a Andreou (β01β),ă Aslamă andă Kingdonă (β005)ă đ u cho r ng

nh ng h giaăđìnhăs ng thànhăth cóăm căchiătiêuăgiáoăd căcaoăh năsoăv i h nôngăthônănênătrongănghiênăc uănàyătácăgi d đoánăchiătiêuăgiáoăd c c a h thànhăth

s caoăh năh nôngăthôn

 Khu v căvùngămi n

Chiătiêuăgiáoăd c c a h giaăđìnhăkhôngănh ng b nhăh ng b i khu v c sinh s ng thànhăth vàănôngăthônămàăcònăb nhăh ng b i đi u ki năđ aălýăvùngămi năn iăh

c ătrú.ăV i nh ng h c aăn c ta n u vùngămi năcóăthiênătaiăm tămùaăs cóăthuă

nh pătrungăbìnhăvàăđi u ki n kinh t th păh năsoăv iăcácăvùngăkhác,ăđ ng th i h c ătrúă đ ng b ng,ă trungă tâmă thànhă ph s thu n l iă h nă trong vi c ti p c n giao thông,ăgiáoăd c, y t ,…ăsoăv i h mi nănúi,ătrungăduăhayăvùngăbi n Theo Huy Vu Quangă(β01β)ăchiătiêuăgiáoăd c c a h s ng mi năNamăvàăB căcóăm căchiătiêuăgiáoă

d c th păh năsoăv i h s ng trungătâm,ătrongăkhiănghiênăc u c aă àoăTh Y n

Nhi (2013) cho th y h s ng ôngăNamăB vàă ng B ngăSôngăH ngăcóăm c chiătiêuăgiáoăd c cao nh t so v iăcácăvùngăkhác

T nh ngăphânătíchătrênătaăcóăth tómăt t s nhăh ng c aăcácăbi năđ c l păđ n

bi n ph thu căquaăs ăđ khungăphânătíchăsau:

 S ăđ khungăphơnătích

Khungăphânătíchătrongănghiênănàyăđưăm r ng v s nhăh ng c aăcácăbi năđ c l p

đ n bi n ph thu c cho h giaăđìnhătrong c 3 khu v cănôngăthôn,ăthànhăth vàăc

n căn măβ010ăvàăβ01β.ăTrongăđóăcònăđánhăgiáăs nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c bìnhăquânăthôngăquaănhânăt s thànhăviênătheoăh c c a h giaăđìnhăt 3 tu i tr lênăcóăđiăh căchoătoànăh th ngăgiáoăd căc ngănh s khácăbi t c a h giaăđìnhăsinhă

s ng cácăvùngămi năkhácănhauătrongăkhuăv căthànhăth vàănôngăthôn.ăNh ngăđi u nàyăđưăkh c ph c s h n ch c aăcácănghiênăc uătr căđâyălàăch nghiênăc u m i

quan h gi aăcácăbi n trong khu v că ôngăNamăB (Tr năThanhăS n, 2012) hay ch phânătíchăchoăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânăc a tr c p trung h că( àoăTh Y n Nhi, β01γ)ăđ ng th iănghiênăc uăc ngăk v ng s m raăcácăh ngănghiênăc u m i trong

t ngălai

Tómăt tăch ngă1

N iădungăch ngănàyăđưătrìnhăbàyăvaiătròăquanătr ng c a v năconăng i trong h giaăđìnhăvàăs tíchăl yăđ căthôngăquaăđ uăt ăgiáoăd căđàoăt o.ăCácănghiênăc u th c

nghi măđaăs cho th yăcácăbi nănh ăt ngăchiătiêuăc a h , gi iătínhăch h , tu i ch

h ,ătrìnhăđ h c v n ch h ,ătìnhătr ngăhônănhânăc a ch h ,ădânăt c c a ch h ,

căđi m kinh t c a h giaăđình:ăT ng

chiătiêu bìnhăquânăc a h

căđi m c a ch h giaăđình:ăgi iătính,ă

tu i,ă trìnhă đ h c v n,ă tìnhă tr ngă hônă

quyămôăh giaăđình,ăs tr điăh c, khu v c sinh s ngăthànhăth - nôngăthônăvàăvùngă

mi n c a h giaăđìnhăcóă nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c c a h ,ătrongăđóăt ng chi tiêuăc a h , tu i c a ch h ,ătrìnhăđ h c v n c a ch h c ngănh ăkhuăv c sinh

s ngăđ căxemălàăcácănhânăt quan tr ngăcóăquy tăđ nhăđ năchiătiêuăgiáoăd c Qua đóă khungă phână tíchă đưă môă t m i quan h vàă s k v ng c aă tácă gi v s nh

h ng c a t ng bi năđ c l păđ n bi n ph thu cătrongănghiênăc u nh măcóăc ăs

ng h k t qu phânătíchăđ ng th iăxemăxétăl i khi k t qu cóăsaiăl ch

CH NGă2 :ăMỌăHỊNHăNGHIểNăC U

Ch ngăβătrìnhăbàyăcácămôăhìnhăkinhăt c aăcácănghiênăc uătr căcóăliênăquanăđ n chiătiêuăc a h giaăđìnhăc ngănh ăchiătiêuăgiáoăd c c a h ăSauăđóăđ raămôăhìnhănghiênăc uălàmăn n t ngăchoăđ tàiătrongăvi căphânătíchăm i quan h gi aăcácăbi n

đ ng th iăph ngăphápănghiênăc uăvàăd li uănghiênăc uăđ cădùngăchoăphânătíchă

c ngăđ cănêuălên

2.1ăMôăhìnhălỦăthuy t kinh t

Nghiênăc u c a Houthakker, H.S (1957) v m i quan h gi aăchiătiêuăhàngăhóaăc a

h giaăđìnhăv i t ngăchiătiêuăc a h ,ătácăgi đưăxemăxétăth c t gi i h nătrongăγămôăhìnhăg m tuy nătính,ăbánălogarităvàălogarităkép.ăTrongămôăhìnhălogarităképăđ cătácă

gi s d ng b i ng v iălýăthuy tăđ ng cong Engel c aăôngăc ngănh ăthu n l i

đ aăvàoămôăhìnhăs nhăh ng c a bi năquyămôăh giaăđình

trongăđóăYi đ căxemălàăchiătiêuăc aănhómăhàngăhóaăth i, X1 làăt ngăchiătiêuăc a

h , X2 làăquyămôăh giaăđình,ăcácăh s i, i, i làăcácăh s căl ng c aămôăhìnhăvàă i làăsaiăs ăH năn aătrongămôăhìnhănàyă i và i c ngălàăh s coăgiưnăc aăchiătiêuănhómăhàngăhóaăth iăt ngă ngăđ i v i t ngăchiătiêuăvàăquyămôăh c a h giaăđình εôăhình nghiênăc u c a Burney and Khan (1991) v chiătiêuăc a h giaăđìnhă

Pakistan, tácăgi đưăthayăth thu nh p c a h giaăđìnhăb ng t ngăchiătiêuăc a h vàăxemăquyămôăh giaăđìnhănh ălàăbi n ki măsoát.ăεôăhìnhăkinhăt v i d ng logarit képănh ăsau:

ln = (2.2)

Trongămôăhìnhătrênălăđ căxemălàăh giaăđìnhă(l= ),ăqălàăn iăh sinh s ng c a h giaăđìnhă khu v cănôngăthônăho căthànhăth ,ăiălàănhómăhàngăhóaăth i (i = )ăvàăjălàănhómăthuănh p th j (j = ).ăBênăc nh đ căchoălàăchiătiêuăc a h giaăđìnhă

lătrongănhómăthuănh păjăchoăhàngăhóaăiă khu v c q, làăt ngăchiătiêuăc a h gia đìnhălătrongănhómăthuănh p j khu v c q, làăquyămôăc a h giaăđìnhălătrongănhómăthuănh p j khu v c q, làăh s coăgiưnăc aăchiătiêuăhàngăhóaăiăđ i v i

t ngăchiătiêuăc a h giaăđìnhălătrongănhómăthuănh p j c a khu v c q, làăh s co giưnăc aăchiătiêuăhàngăhóaăiăđ i v iăquyămôăc a h giaăđìnhălătrongănhómăthuănh p j

c a khu v căqăvàă làătungăđ g c c aă căl ng

Nghiênăc u c a Ndanshau, Michael O A (1998)ăcóămôăhìnhăv căl ng chi tiêuăc a h giaăđìnhăv i d ng t ngăquátănh ăsau:ăCij = f(TEXj, Aj, HSj, Edj) (2.3)

Trongăđóătácăgi xemăxétăCij làăchiătiêuăhàngăhóaăth i c a h giaăđìnhăth j, TEXjlàă

t ngăchiătiêuăc a h giaăđình,ăAjvàăEdj l năl tălàătu iăvàătrìnhăđ h c v n c a ch

h trongăgiaăđìnhăth j,ăsauăcùngăHSjlàăquyămôăc a h giaăđìnhăth j

Sauăđó,ătácăgi bi năđ iămôăhìnhătrênătrênăthànhămôăhìnhălin-logănh ăsau

Trongăđóăui làăsaiăs ng uănhiênăv i gi đ nhăcóăphânăph i chu năcóătrungăbìnhăb ng 0ăvàăph ngăsaiălàăh ng s

εôăhìnhănghiênăc u c a Tilak (2002) v m i quan h gi aăchiătiêuăgiáoăd c c a

h giaăđìnhăvùngănôngăthônă nă v iăcácăbi n gi iăthíchăcóăliênăquanăđ c s

d ng v i d ng sau:

TrongămôăhìnhătrênălnHHEXălàălogarităchiătiêuăgiáoăd c h ngăn măc a h giaăđình,ă

Xi làăcácăbi n y u t nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoăd c c a h , i làăcácăh s c

l ng h iăquyăt ngă ngăvàă làăsaiăs đi u ki n c aă căl ng

Nh ăth quaăcácămôăhìnhăc aăcácănghiênăc u v m i quan h gi aăchiătiêuăc a

h giaăđìnhăv i t ngăchiătiêuăc a h vàăcácăbi năkhácăcóăliênăquanănh ăquyămôăh giaăđìnhăthìăcácămôăhìnhăth ng s d ng d ngălogarităkép.ăTrongăđó,ămôăhìnhăc a

Tilak (2002) hay c aăBurneyăandăKhană(1991)ălàăcóă uăđi măh n,ăv iămôăhìnhăc a

Burney and Khan (1991) m cădùăcóă cătínhăh s coăgiưnătuyăkháăđ năgi nănh ngă

b gi i h n b i s bi năđ aăvào,ătrongăkhiămôăhìnhăc a Tilak (β00β)ăcóănhi uă uă

đi măh năchoăvi căxâyăd ngămôăhìnhăphùăh p b iăcóăth đ aăcùngălúcănhi u bi n vàoămôăhìnhănh măt ngătínhăgi iăthíchăchoăs bi năthiênăc a bi n ph thu c,ăbênă

c nhătùyăthu căvàoăđ căđi m d ng s li u c a t ng bi nănênăcóăth bi năđ i theo cùngăd ng logarit v i bi n ph thu cămàăt đóăcóăth tính h s coăgiưnănh m t ngă

c ngăsoăsánhăcácăh s căl ng m tăcáchăthu n l i

2.2ăMôăhìnhănghiênăc u th c nghi m c aăđ tƠi

Trongănghiênăc uănàyăcácăbi nănh ăđ căđi m kinh t c a h giaăđình,ăđ căđi m c a

ch h vàăđ căđi m chung c a h đ cămongăđ i s nhăh ngăđ năchiătiêuăgiáoă

d căbìnhăquânăc a h giaăđình.ăDoăđó,ămôăhìnhăkinhăt c a Tilak (β00β)ăđ cătácă

gi s d ngălàmăn n t ngăchoănghiênăc uănày,ăbênăc nhădoăđ căđi m s li u c aăcácă

bi nănênămôăhìnhăcóăhaiăbi năđ căphânătíchăd i d ng logarit t nhiênăg m: chi tiêuăgiáoăd căbìnhăquânăvàăt ngăchiătiêuăbìnhăquânăc a h giaăđình

T đóămôăhìnhăkinhăt t ngăquátăc aănghiênăc uăđ c vi tăd i d ng sau:

lneduexp = 0+ 1 lnA + 2X + 3Z + i

Trongăđóălneduexpăđ căxemălàăgiáătr logarit t nhiênăc aăchiătiêuăgiáoăd căbìnhăquânăc a h giaăđình,ălnAălàăgiáătr logarit t nhiênăc aăvectoăđ căđi m kinh t h giaăđìnhămàătrongăđóăđ i di nălàăt ngăchiătiêuăc a h giaăđình;ăXălàăvectoăcácăđ c

đi m c a ch h giaăđìnhăbaoăg măcácăbi nănh ăgi iătínhăch h , tu i ch h ,ătrìnhă

đ h c v n c a ch h ,ătìnhătr ngăhônănhânăc a ch h vàădânăt c c a ch h ;ăZălàăvectoăcácăđ căđi m chung c a h giaăđìnhănh ăquyămôăc a h , s thànhăviênătheoă

h c c a h , khu v c sinh s ngăthànhăth - nôngăthônăc a h vàăkhuăv căvùngămi n

đ aălýăc a h ;ăcácăh s ilàăcácăthamăs ăc aăcácă căl ngăvàă ilàăsaiăs

2.3ăPh ngăphápăvƠăd li uănghiênăc u

2.3.1ăPh ngăphápănghiênăc u

Quaăcácămôăhìnhăth c nghi m v m i quan h gi a chiătiêuăbìnhăquânăgiáoăd căvàăcácăbi năđ c l păcóăliênăquanăc ngănh ătheoătínhăch t đ căđi măc aăcácăbi năs ăli uăvàăm cătiêuăc aănghiênăc uănênătácăgi ăs ăd ngăph ngăphápăbìnhăph ngăbéănh t

đ ă căl ngămôăhìnhăh iăquy

2.3.2 D li uănghiênăc u

D li u c aă nghiênă c u đ c l y t Kh oă sátă m c s ng h giaă đìnhă Vi t Nam

(VHLSS) n măβ010ăvàăβ01β v i s th c hi n c a T ng c c Th ngăkêăVi t Nam Theoă đóă b d li u VHLSS 2010 và VHLSS β01βă đ că đi u tra trênă γ.1γγăxư/ph ngă đ i di n cho c n c,ă cácă vùng, khu v că thànhă th - nôngă thônă vàă

t nh/thànhăph tr c thu căTrungă ngăv iăquyămôăm uăn măβ010ălàă69.γ60ăh gia đìnhăvàăn măβ01βălàă46.995ăh Cu c kh oăsátăVHδSSăβ010ăđ c thu th păthôngă

tin qua 4 k , m i k m tăquýăt quýăβăđ năquýă4ăn măβ010ăvàăm t k vàoăquýă1ă

n măβ011ăvàăVHδSSăβ01βăc ngăđ c thu th p qua 4 k , m i k m tăquýăt quýă1ă

đ năquýă4ăn măβ014,ăc hai cu c kh oăsátăđ c th c hi n b ngăph ngăphápăđi u

tra ph ng v n tr c ti p ch h vàăcánăb ch ch t c aăxưăcóăđ aăbànăkh oăsát

Cácăh gia đìnhăđ c l a ch nătheoătiêuăchíăcóăchiătiêuăgiáoăd căvàăcóătr điăh c

t 3 tu i tr lên,ătrongăđóăcácăthôngătinăliênăquanăđ n h giaăđìnhăđ cătríchăl c cho nghiênăc u g m t ngăchiătiêuăc a h giaăđình,ăchiătiêuăgiáoăd c c a h , gi iătínhăch

h , tu i ch h , h c v n ch h ,ătìnhătr ngăhônănhânăch h ,ădânăt c ch h ,ăquyămôă

h giaăđình,ăs thànhăviênăđiăh căvàăkhuăv c sinh s ng c a h ăSauăkhiătríchăl căcácănhânăt cóăliênăquanăc a h giaăđìnhăvàălo i tr m t s h khôngăcóăthôngătinăphùă

h p,ănênăVHδSSăβ010ăcóă5679ăquanăsát,ăvàăVHδSSăβ01βăcóă5609ăquanăsát

Quaăcácănghiênăc u th c nghi măđ cănêuătrênăc ngănh ăkhungăphânătích,ăcácăbi n trongănghiênăc uăđ cătómăt t trong b ng 2.1 sau

B ng 2.1 B ngătómăt tăcácăbi nătrongămôăhình

lnttexp Logarit t nhiên t ng chiătiêuăbìnhăquânăc a h giaăđình

hhgen Gi iătínhăc a ch h , 1 n uălàănam,ă0ălàăn

hhage Tu i ch h giaăđình

hhagesq Bìnhăph ngătu i c a ch h giaăđình

hhedu Trìnhăđ h c v n c a ch h

hhmar Tìnhătr ngăhônănhânăc a ch h ,ă1ălàăv ch ng,ă0ălàăđ căthân

eth Dânăt c c a ch h ,ă1ălàădânăt c Kinh-Hoa,ă0ălàăkhác

size Quyămôăh giaăđìnhălàăs l ngăthànhăviênătrong h

memsch S thànhăviênăh c c a h giaăđình

urban Khu v căthànhăth - nôngăthôn, 1ălàăthànhăth ,ă0ălàănôngăthôn

reg1 1 n uălàă ng b ngăsôngăH ng,ă0ălàăkhác

reg2 1 n uălàăTrungăduăvàămi nănúiăphíaăB c,ă0ălàăkhác

reg3 1 n uălàăB c trung b vàăduyênăh i mi nătrung,ă0ălàăkhác

reg4 1 n uălàăTâyăNguyên,ă0ălàăkhác

reg5 1 n uălàă ôngăNamăB ,ă0ălàăkhác

reg6 1 n uălàă ng b ngăSôngăC uăδong,ă0ălàăkhác

Tómăt tăch ngă2

N iădungăch ngănàyăđưătrìnhăbàyăcácămôăhìnhăkinhăt c aăcácănhàănghiênăc u, theo đóătácăgi s d ngămôăhìnhăkinhăt c a Tilak (β00β)ălàmămôăhìnhăc ăs choămôăhìnhă

th c nghi m c aăđ tàiăđ phânătíchăchoăm i quan h gi aăcácăbi năđ c l păvàăph

thu c.ăPh ngăphápănghiênăc uăđ c s d ngălàăph ngăphápăbìnhăph ngăbéănh t

đ căl ngăchoăcácămôăhìnhăh iăquyăvàăd li uăchoănghiênăc uăđ c l y t b d

li uăVHδSSăβ010ăvàăβ01β