Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực - Bằng chứng thực nhgiệm tại Việt Nam và một số nước Châu Á Luận văn thạc sĩ

Byrne và Jun Nagayasu... Do đó c ng nh các bài... Ph ng pháp nghiên c u: Edison và Melick đư áp d ng ba ph ng pháp khác nhau cho các chu i t giá... Các ki m đ nh DF trên ch có giá tr kh

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n th c s “M i quan h gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c - B ng ch ng th c nghi m t i Vi t Nam và m t s

n c Châu ÁẰ là công trình nghiên c u cá nhân d i s h ng d n khoa h c c a

TS Nguy n Kh c Qu c B o Các s li u s d ng trong bài lu n v n là trung th c,

có ngu n g c trích d n rõ ràng Bên c nh đó, bài lu n v n còn s d ng m t s thông tin, ý ki n đánh t các nghiên c u c a các tác gi khác và đ c nêu rõ trong ph n tài li u tham kh o K t qu c a nghiên c u này ch a t ng đ c công b trong b t

k công trình nào khác

Tp H Chí Minh, tháng 10 n m 2014

Tác gi

Lê Th Hi u H nh

M C L C

TRANG PH BỊA

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C B NG, S

DANH M C HỊNH

TịM T T 1

CH NG 1 GI I THI U 2

1.1 Lý do ch n đ tƠi 2

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 Ph ng pháp nghiên c u 4

1.4 B c c bƠi nghiên c u 5

CH NG 2 T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY V M I QUAN H DĨI H N GI A T GIÁ TH C VĨ CHÊNH L CH LĩI SU T TH C 6

2.1 Khung lý thuy t v m i quan h gi a lưi su t vƠ t giá 6

2.1.1 Lý thuy t ngang giá s c mua (PPP) 6

2.1.2 Gi đ nh c a Fisher 7

2.1.3 Lý thuy t ngang giá lưi su t không phòng ng a UIP 8

2.2 Các b ng ch ng th c nghi m c a m i quan h gi a t giá h i đoái th c vƠ chênh l ch lưi su t th c 9

2.2.1 Các nghiên c u tìm ki m b ng ch ng v m i quan h gi a t giá th c và chênh l ch lưi su t th c trong tr ng h p không xem xét đ m đi m gưy c u trúc…… 12

2.2.2 Các nghiên c u tìm ki m b ng ch ng v m i quan h gi a t giá th c và chênh l ch lưi su t th c trong tr ng h p có xem xét đ m đi m gưy c u trúc…… 17

CH NG 3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 20

3.1 Mô hình lý thuy t 20

3.2 Ph ng pháp c l ng 22

3.2.1 Ph ng pháp chung c a bài nghiên c u 22

3.2.2 Các ph ng pháp ki m đ nh c th 25

3.2.2.1 Ki m đ nh tính d ng c a chu i d li u 25

3.2.2.2 Ki m đ nh đ ng liên k t 28

3.2.2.3 Mô hình th hi n m i quan h gi a các bi n s 32

3.3 D li u nghiên c u 35

CH NG 4 K T QU NGHIÊN C U 37

4.1 M i quan h gi a t giá h i đoái th c vƠ chênh l ch lưi su t th c gi a đ ng Vi t Nam vƠ Dollar M 37

4.1.1 K t qu ki m đ nh tính d ng 37

4.1.2 K t qu ki m đ nh đ ng liên k t 45

4.1.3 ánh giá m i quan h trong dài h n và ki m đ nh tính n đ nh c a mô hình…… 51

4.2 M r ng nghiên c u cho các n c trong khu v c 56

4.2.1 K t qu ki m đ nh tính d ng 56

4.2.2 K t qu ki m đ nh đ ng liên k t 59

CH NG 5 K T LU N 62 DANH M C TĨI LI U THAM KH O

PH L C

B ng 4.5 K t qu ki m đ nh đ ng liên k t S&L không xem xét đ n

đi m gãy c u trúc tr ng h p Vi t Nam và M 47

B ng 4.6 K t qu ki m đ nh đ ng liên k t S&L có xem xét đ n đi m

TÓM T T

Bài nghiên c u ti n hành nh m tìm ki m b ng ch ng th c nghi m v m i quan h gi a

t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c trong dài h n

Các b ng ch ng đ c tìm ki m trong m i quan h gi a t giá h i đoái th c và lãi su t

th c hai n c Vi t Nam và M , sau đó bài vi t m r ng nghiên c u sang m t s qu c gia khác trong khu v c Châu Á bao g m Malaysia, Indonesia, Philippine, Thái Lan và Hàn Qu c nh m c ng c k t qu tìm đ c

M t v n đ mà bài vi t đ c bi t quan tâm là s xu t hi n c a đi m gãy c u trúc trong chu i d li u, và nhân t này có th gây ra tác đ ng d n đ n s sai l ch c a các k t q a kinh t l ng Do đó m t đi m đ c bi t c a bài nghiên c u này là s xem xét đ n vai trò c a đi m gãy c u trúc trong chu i d li u khi tìm ki m b ng ch ng v m i quan h

gi a gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c Bài vi t ti n hành ki m đ nh song song hai ph ng pháp: ph ng pháp ki m đ nh truy n th ng không xem xét đ n

đi m gãy c u trúc và ph ng pháp m i có xem xét đ n s xu t hi n c a đi m gãy c u trúc trong chu i d li u T đó đ a ra k t qu cu i cùng và làm n i b t vai trò c a vi c xem xét đ n y u t đi m gãy c u trúc trong quá trình nghiên c u

K t qu thu đ c sau khi ti n hành nghiên c u th c nghi m cho th y r ng t n t i m i quan h dài h n gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c gi a hai qu c gia

Và đi m gãy c u trúc đóng vai trò quan tr ng trong vi c kh ng đ nh m i quan h đó

m t s qu c gia trong b d li u nghiên c u

CH NG 1 GI I THI U

1.1 Lý do ch n đ tài

Lãi su t và t giá là hai y u t nh y c m trong n n kinh t và là các công c h u hi u

c a chính sách ti n t Lãi su t và t giá luôn có m i quan h ch t ch v i nhau, nh

h ng l n nhau và cùng tác đ ng lên các ho ch đ nh c a n n kinh t Chính vì th ,

nh ng nghiên c u v t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c gi a hai qu c gia

t lâu đư là m t trong nh ng v n đ tr ng tâm c a l nh v c tài chính qu c t và đ c các nhà kinh t h c đ c bi t quan tâm M i quan h v m t lý thuy t và th c nghi m

gi a hai bi n s này luôn là m t câu h i đ c nghiên c u và tranh lu n r t nhi u gi a các nhà kinh t h c

Trong khi h u h t các mô hình lý thuy t truy n th ng ng h cho s t n t i m i quan

h gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c, thì các b ng ch ng th c nghi m v s t n t i m i quan h này còn r t m h i u này đư đ t ra câu h i: Li u

th c t có t n t i m i quan h dài h n gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t

th c hay không? N u m i quan h này th c s t n t i, nó s tr thành m t công c h u

hi u cho các nhà làm chính sách đ a ra các quy t đ nh hi u qu trong vi c tác đ ng

đ n các bi n s kinh t nh m đ t m c tiêu kinh t -xã h i Bên c nh đó, s bi n đ ng

c a t giá h i đoái th c theo chênh l ch lãi su t th c c ng là m t trong nh ng công c giúp các nhà qu n tr r i ro tài chính d đoán chính xác h n v t giá trong t ng lai

nh m ho ch đ nh các chi n l c đ phòng r i ro và kinh doanh hi u qu Vì v y, hàng

lo t các bài nghiên c u th c nghi m liên quan đ n v n đ này đư ra đ i, ta có th k

đ n các nghiên c u c a Campbell & Clarida (1987), Meese & Rogoff (1988), Edison

& Pauls (1993) và nhi u nghiên c u khác Tuy nhiên, sau r t nhi u nghiên c u đ c

ti n hành, ng i ta v n tìm th y r t ít các b ng ch ng ng h cho m i quan h gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c

Nh ng th t b i trong vi c tìm ki m m i quan h dài h n gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c trong các nghiên c u tr c đó đ c nh n m nh là do ba lý do sau: th nh t - kh n ng d li u không d ng và nó kéo theo vi c xác đ nh các m i quan h dài h n; th hai ậ ph ng pháp c l ng không phù h p và n l c c i thi n kh n ng c a

ki m đ nh th ng kê b ng cách m r ng b d li u; và cu i cùng - v n đ đi m gãy c u trúc trong các mô hình chu i th i gian (ng i ta nh n th y vi c mô hình hóa các bi n kinh t thành tuy n tính là không chính xác khi chúng b l thu c vào cú s c b t

th ng, làm nh h ng đ n tính h u d ng c a k t qu th ng kê C th , các phép ki m

đ nh nghi m đ n v thông th ng và ki m đ nh đ ng liên k t có xu h ng ch p nh n

gi thi t H0 khi xu t hi n đi m gãy c u trúc trong m t chu i th i gian) Vì th nh ng nghiên c u g n đây đư đ a ra nh ng quan đi m m i v i các ph ng pháp th c nghi m

c i ti n nh m kh c ph c nh ng thi u sót c a các ph ng pháp tr c đây, t đó tìm ra

đ c các b ng ch ng cho th y s t n t i m i quan h dài h n gi a t giá h i đoái th c

và lãi su t th c, đ ng th i nêu b t lên t m quan tr ng c a vi c ki m đ nh đ i v i đi m gãy ho c phi tuy n tính khi xem xét m i quan h này Ta có th k đ n các bài nghiên

c u c a Edison và Melick (1999), Nakagawa (2002)

Ti p theo xu h ng đó, bài vi t này đư ti n hành nghiên c u đ tài ắM i quan h gi a

t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c - B ng ch ng th c nghi m t i Vi t Nam

và m t s n c Châu Ễ” d a trên bài nghiên c u g c ắStructural breaks in the real exchange rate and real interest rate relationship” c a Joseph P Byrne và Jun Nagayasu Qua đó, đ tài này hy v ng s cung c p thêm đ c b ng ch ng th c nghi m t i Vi t Nam và m r ng sang m t s n c Châu Á trong m i quan h gi a hai bi n s kinh t

tr ng y u là t giá th c và lãi su t th c

1.2 M c tiêu nghiên c u

Bài nghiên c u nh m tìm ki m b ng ch ng th c nghi m v m i quan h gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c Tuy nhiên, rõ ràng các bi n chu i th i gian trong

tài chính và kinh t th ng có các c u trúc d li u thay đ i khác nhau d n đ n các m i quan h c b n c a nh ng bi n s trong mô hình thay đ i đáng k Do đó, m t đi m

đ c bi t c a bài vi t là s xem xét đ n vai trò c a đi m gãy c u trúc trong vi c tìm

ki m b ng ch ng v m i quan h gi a t giá th c và chênh l ch lãi su t th c

1.3 Ph ng pháp nghiên c u

Ph ng pháp c a bài nghiên c u s đ c th c hi n thông qua hai h ng ti p c n:

h ng ti p c n truy n th ng không có xem xét đ n hi n t ng đi m gãy c u trúc và

h ng ti p c n th hai có xem xét đ n hi n t ng này trong quá trình nghiên c u v

m i quan h dài h n gi a t giá th c và lãi su t th c c hai h ng ti p c n đ u có chung m t quy trình ph ng pháp nh sau:

Th nh t, tính d ng c a chu i d li u s đ c ki m tra thông qua các ki m đ nh nghi m đ n v ADF, DF-GLS và ki m đ nh nghi m đ n v có xét đ n đi m gãy c u trúc đ c xây d ng theo ph ng pháp c a Saikkonen và Lütkepohl

Th hai, b ng ch ng th c nghi m v m i quan h dài h n gi a các bi n đang nghiên

c u s đ c xác nh n thông qua các ki m đ nh đ ng liên k t Johansen và ki m đ nh

đ ng liên k t c a Saikkonen và Lütkepohl trong c hai tr ng h p không xét và có xét

đ n đi m gãy c u trúc

Th ba, mô hình VECM đ c s d ng đ c l ng m i quan h dài h n gi a các bi n

và sau đó bài vi t s ti n hành m t s ki m đ nh nh m ki m tra đ n đ nh c a mô hình

D li u t giá th c, lãi su t th c c a Vi t Nam, M c ng nh m t s n c Châu Á khác nh m ph c v cho bài vi t s đ c tính toán t các d li u t giá danh ngh a, lưi

su t danh ngh a, t l l m phát, ch s CPI Nh ng d li u trên s đ c thu th p t ngu n d li u tài chính qu c t c a IMF v i kho ng th i gian c a d li u kéo dài t

tháng 1/1996 đ n tháng 5/2014 đ i v i d li u Vi t Nam và t tháng 1/1994 đ n tháng 5/2014 đ i v i d li u các n c còn l i

1.4 B c c bài nghiên c u

Bài nghiên c u đ c trình bày trong n m ph n theo th t sau

u tiên, bài vi t s trình bày m t cách t ng quát v đ tài trong ch ng m t bao g m

lý do ch n đ tài, m c tiêu và các câu h i nghiên c u, c ng nh ph ng pháp nghiên

c u c a bài vi t

Sau đó khung lý thuy t v m i quan h gi a lãi su t và t giá và các nghiên c u th c nghi m v m i quan h dài h n gi a t giá th c và chênh l ch lãi su t th c s đ c

gi i thi u trình bày tóm t t trong ch ng hai

Ph n ti p theo bài vi t s trình bày v cách thu th p và x lý b d li u ph c v cho bài nghiên c u, sau đó xây d ng mô hình lý thuy t và ph ng pháp th c nghi m phù h p

v i đ c tính các chu i d li u

Sau khi ti n hành các ki m đ nh và th c hi n mô hình h i quy, ch ng b n s trình bày

v các k t qu nghiên c u thu đ c, c th là k t qu c a ki m đ nh tính d ng, ki m

đ nh đ ng liên k t trong hai tr ng h p không xét và có xét đ n đi m gãy c u trúc, và

k t qu h i quy m i quan h dài h n gi a các chu i d li u mà bài nghiên c u xem xét

Cu i cùng, trong ch ng 5 bài vi t t ng k t l i công trình nghiên c u, trình bày nh ng

đi m h n ch đ tài còn g p ph i, t đó đ a ra h ng phát tri n ti p theo c a bài nghiên c u

CH NG 2 T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U TR C ÂY

V M I QUAN H DÀI H N GI A T GIÁ TH C VÀ

CHÊNH L CH LÃI SU T TH C

2.1 Khung lý thuy t v m i quan h gi a lãi su t và t giá

Nh đư đ c p trên đây, do t m quan tr ng c a vi c tìm ra m i quan h gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c trong đi u hành n n kinh t v mô nói chung và

đ i v i ho t đ ng xúc ti n th ng m i nói riêng, cho nên, t nhi u n m tr c, các nhà nghiên c u đư t ra r t quan tâm đ n m i quan h gi a t giá h i đoái th c và chênh

l ch lãi su t th c

M i quan h gi a hai bi n s kinh t là t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c

đ c xây d ng d a trên ba n n t ng c b n, đó là: lý thuy t ngang giá s c mua (PPP),

gi đ nh c a Fisher và lý thuy t ngang giá lãi su t không phòng ng a r i ro (UIP) 2.1.1 Lý thuy t ngang giá s c mua (PPP)

Lý thuy t v ngang giá s c mua đư tr thành l i gi i thích quan tr ng cho t giá h i đoái danh ngh a và t giá h i đoái th c c a th gi i trong su t nh ng n m 1970 và

1980

Trong hình th c tuy t đ i, lý thuy t ngang giá s c mua cho th y r ng giá tr c a t

giá h i đoái danh ngh a b ng v i t l m c giá c a hai qu c gia và đ c đ nh ngh a

nh sau:

Trong đó, S là t giá giao ngay danh ngh a, P và P* theo th t là m c giá n i đ a và

n c ngoài Lý thuy t ngang giá s c mua tuy t đ i cho th y r ng s thay đ i trong t giá h i đoái danh ngh a đ c xác đ nh b i s thay đ i giá t ng ng hai qu c gia

Hình th c t ng đ i c a lý thuy t này là m t cách khác gi i thích cho kh n ng b t

hoàn h o c a th tr ng nh chi phí v n chuy n, thu quan, và h n ng ch… Hình th c này công nh n r ng do các b t hoàn h o c a th tr ng, giá c c a các hàng hoá gi ng nhau các n c khác nhau thì không nh t thi t gi ng nhau khi đ c tính b ng m t

đ ng ti n chung Tuy nhiên, t l thay đ i c a giá c hàng hoá s ph n nào gi ng nhau khi đ c tính b ng m t đ ng ti n chung, mi n là chi phí v n chuy n và các hàng rào

m u d ch là không thay đ i Theo đó, ch s giá c hàng hoá tiêu dùng trong n c (Ph) sau khi có l m phát s t ng lên m t t l là (1 + Ih), ch s giá c n c ngoài c ng thay

đ i theo l m phát n c đó và t ng (1 + If) Lý thuy t ngang giá s c mua phát bi u r ng khi có s chênh l ch trong l m phát gi a hai n c, t giá h i đoái không gi nguyên

mà s đi u ch nh đê duy trì ngang giá trong s c mua

T giá th c Khi ngang giá s c mua t n t i, giá c r hàng hoá trong n c s b ng giá

c c a r hàng hoá mua n c ngoài n u tính theo m t đ ng ti n chung T giá quy

đ i b ng đ ng ti n chung này g i là t giá theo ngang giá s c mua Sppp ây là t giá cân b ng gi a s c mua trong n c và ngoài n c Chính ph các n c s d ng th c

đo chênh l ch gi a t giá danh ngh a và t giá PPP đ th c hi n m c tiêu đi u hành cán cân tài kho n vãng lai M t trong nh ng th c đo này là t giá th c T giá th c cho th y t giá danh ngh a đư đ c đi u ch nh theo l m phát trong và ngoài n c, và

nó đo l ng s c mua c a m t đ n v ngo i t trong n n kinh t n c ngoài trong m i quan h t ng đ i v i s c mua c a m t l ng n i t t ng đ ng n n kinh t trong

n c

M t t giá h i đoái th c đ c xác đ nh nh sau:

2.1.2 Gi đ nh c a Fisher

Theo Fisher, lãi su t danh ngh a s t ng đ ng v i lãi su t th c và l m phát, đ c th

hi n qua ph ng trình sau:

(1 + lãi su t danh ngh a) = (1 + lưi su t th c) x (1 + t l l m phát)

V i gi đ nh th tr ng là hoàn h o và các dòng v n có th d ch chuy n t do, lãi su t

th c các qu c gia s ti n v m c cân b ng Lúc này m t s chênh l ch trong lãi su t danh ngh a th hi n chênh l ch trong l m phát Fisher đư dùng gi đ nh là lãi su t th c

là ngang nhau gi a các n c cùng v i gi đ nh ngang giá s c mua t n t i đ đi đ n k t

lu n r ng: M t n c có lãi su t cao t ng đ i so v i m t n c khác thì đ ng ti n n c

đó s gi m giá t ng ng v i chênh l ch lãi su t

2.1.3 Lý thuy t ngang giá lãi su t không phòng ng a UIP

Lý thuy t ngang giá lãi su t không phòng ng a UIP gi i thích m i quan h gi a chênh

l ch lãi su t và bi n đ ng t giá h i đoái UIP đ c d a trên gi đ nh Fisher ắChênh

l ch lãi su t gi a các qu c gia là k t qu c a chênh l ch trong l m phát”

T su t sinh l i th c (r) c a các nhà đ u t khi đ u t vào th tr ng ch ng khoán, th

tr ng ti n t n c ngoài tu thu c vào hai y u t : lãi su t n c ngoài (if) và ph n tr m thay đ i trong giá ngo i t (ef)

R = (1 + if) (1 + ef)

Lý thuy t ngang giá lãi su t không phòng ng a phát bi u r ng: ắTrong đi u ki n th

tr ng hi u qu , t su t sinh l i t đ u t trong n c tính trung bình s b ng t su t sinh l i có hi u l c t đ u t n c ngoài”

 r = ih

 rf = (1 + if) (1 + ef) -1 = ih

Nh v y, lý thuy t ngang giá lãi su t không phòng ng a cho r ng: ắTrong đi u ki n th

tr ng hi u qu thì t giá h i đoái gi a đ ng n i t và ngo i t s thay đ i m t giá tr

g n b ng chênh l ch lãi su t danh ngh a gi a hai đ ng ti n đ duy trì tr ng thái cân

b ng ngang giá lãi su t không phòng ng a trên th tr ng”

2.2 Các b ng ch ng th c nghi m c a m i quan h gi a t giá h i

đoái th c và chênh l ch lãi su t th c

T nh ng lý thuy t n n t ng trên, r t nhi u bài nghiên c u đư c g ng tìm ra b ng

ch ng c a m i quan h cân b ng d a trên cách ti p c n ban đ u này và nhi u k t qu

h n h p khác nhau đư đ c đ a ra n c nh các bài nghiên c u c a Campbell và Clarida (1987), Meese & Rogoff (1988) và Edison và Pauls (1993)

Vào nh ng n m đ u, do không có nhi u các ph ng pháp th c nghi m, cho nên m c

dù có r t nhi u các nhà nghiên c u đư xem xét v s t n t i c a m i quan h gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c, song h u nh các nhà nghiên c u này đ u không th tìm ra b ng ch ng nào v s t n t i c a m i quan h này Mưi đ n nh ng

n m sau này, v i s xu t hi n c a các ph ng pháp th c nghi m c i ti n nh m kh c

ph c nh ng thi u sót trong các ph ng pháp truy n th ng tr c đây, thì ta m i quan sát đ c các b ng ch ng cho th y s t n t i c a m i quan h dài h n gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c Vì v y, bài vi t s đi t nh ng bài nghiên c u đư

đ c th c hi n t r t lâu tr c đây nh m đ a ra m t cái nhìn s l c v quá trình th c

hi n các cu c nghiên c u th c nghi m đ i v i m i quan h gi a hai bi n s kinh t quan tr ng này

M t s đi m c a ph ng pháp lu n đ c nh n m nh trong nghiên c u th c nghi m v

mô hình t giá h i đoái c ng nh h ng đ n cách ti p c n c a chúng ta Bao g m: tính

b n tâm v tính kém hi u qu c a nh ng s li u th ng kê trong ki m đ nh (ch ng

h n nh không th bác b gi thuy t H0 - gi thuy t sai trong ki m đ nh nghi m đ n v

ho c trong ki m đ nh đ ng liên k t) và nh ng n l c c i thi n đ m nh c a các th ng

kê ki m đ nh b ng cách m r ng kho ng th i gian và ph n vi bao ph c a b d li u

xem xét; và cu i cùng là v n đ thay đ i c u trúc trong các mô hình chu i th i gian

Nh ng bài nghiên c u th c nghi m th ng s d ng các k thu t đ ng liên k t đ n

ph ng trình ho c h ph ng trình (single-equation/ system-of-equation cointegration techniques) đ khám phá b ng ch ng cho các m i quan h cân b ng và c ng là đ cung

c p nh ng c l ng đáng tin c y trong dài h n Ta có th k đ n các bài nghiên c u

c a Campbell & Clarida (1987), Meese & Rogoff (1988) và Edison &Pauls (1993)

đư s d ng ph ng pháp đ n ph ng trình nh m ti p c n đ n m i quan h gi a t giá

h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c Tuy nhiên, do tính kém h u hi u c a các

ki m đ nh th ng kê, do đó, các tác gi đư không phát hi n ra b ng ch ng c th nào v

s t n t i m i quan h đang xem xét

T s quan tâm đ n tính kém h u hi u c a các giá tr th ng kê ki m đ nh, hai gi i pháp cho các bài nghiên c u khi xem xét các gi thi t c th trong các nghiên c u v t giá

h i đoái đư đ c đ xu t, đó là: vi c m r ng kho ng m u b ng cách m r ng chu i

th i gian (time series) hay d li u chéo (the cross sectional dimension) c a b d li u Các b d li u b ng bao g m chu i th i gian và d li u chéo đư đ c s d ng đ xác

đ nh m i quan h t giá h i đoái-lưi su t Ví d : Chortareas and Driver (2001) đư s

d ng ph ng pháp b ng (a panel approach) nh m đánh giá m i quan h gi a t giá h i đoái th c và lưi su t th c Và hai ông đư thành công trong vi c tìm th y b ng ch ng r t thuy t ph c có liên quan đ n m i quan h gi a t giá h i đoái - chênh l ch lưi su t,

m c dù s t n t i c a m i quan h này ch t p trung vào m i quan h song ph ng gi a

các n n kinh t m c a t do nh mà không ph i G7 MacDonald và Nagayasu (2000)

c ng s d ng các ph ng pháp đ ng liên k t b ng b ng (panel cointergration methods)

và tìm th y nhi u b ng ch ng h n nghiêng v ng h cho s liên k t gi a t giá h i đoái th c và lưi su t th c trong các qu c gia công nghi p Tuy nhiên, có nhi u s khác

bi t nghiêm tr ng trong h s c l ng đ c dùng đ l y m u t ng ph n trong b ng

d li u, đi u này có th gây ra sai l ch trong vi c c l ng bi n đ ng (xem Pesaran &

Smith, 1995) Campbell và Perron (1991) thì đ xu t r ng vi c m r ng kho ng th i gian c a các b d li u s là m t cách đ c i thi n tính hi u qu c a ki m đ nh th ng

kê i u này đư d n đ n các t p d li u m r ng v t ra kh i th i k h u Bretton Woods c a t giá h i đoái th n i (xem ví d , Lothian & Taylor, n m 1996)

Tuy nhiên, Campbell và Perron (1991) c ng đư cho r ng vi c m r ng kho ng th i gian nh đư đ c s d ng trong các nghiên c u th c nghi m có th xu t hi n s thay

đ i c u trúc trong d li u và vì th s d n đ n nh ng v n đ l n h n v tính hi u qu

c a nh ng ki m đ nh này Perron (1989) đư đ a ra quan đi m cho r ng, khi có s thay

đ i c u trúc trong chu i th i gian đ n bi n thì có th suy ra chu i th i gian này là không d ng T ng t nh v y, đ i v i m t vector đ ng liên k t, vi c m r ng đ n kho ng th i gian có s t n t i s chuy n đ i c u trúc (breaks) trong m i quan h cân

b ng, có th đ a ta đi đ n k t lu n cho các ki m đ nh là không có đ ng liên k t và ch p

nh n gi thi t H0 (t c không có m i quan h cân b ng nào), trong khi th c t l i t n t i

m i quan h này C ng cùng quan đi m nh Perron, Edison và Melick (1999) cho

r ng tr ng thái chuy n đ i c u trúc trong m i quan h gi a t giá h i đoái th c - lãi

su t th c là r t quan tr ng khi ta s d ng các ki m đ nh h ph ng trình cho tính đ ng liên k t G n đây thì Saikkonen và Lütkepohl (2000, 2002) đư đ xu t m t cách ti p

c n h th ng cho vi c ki m tra các m i quan h cân b ng gi a các bi n d a trên mô hình t h i quy vector (VAR) cùng các thay đ i c u trúc

n đây, chúng ta đư có m t cái nhìn t ng quát v nh ng bài nghiên c u tr c đây và

sau đây bài vi t s đi sâu vào xem xét t ng bài nghiên c u c th đ tìm hi u sâu h n

v quá trình th c hi n các nghiên c u th c nghi m v i hai bi n s kinh t quan tr ng này Và bài vi t s ti p c n theo hai nhóm, nhóm th nh t là các nghiên c u tìm ki m

b ng ch ng v m i quan h gi a t giá th c và chênh l ch lãi su t th c trong tr ng

h p không xem xét đ m đi m gãy c u trúc, và nhóm th hai là các nghiên c u tìm

ki m b ng ch ng v m i quan h gi a t giá th c và chênh l ch lãi su t th c trong

tr ng h p có xem xét đ m đi m gãy c u trúc

2.2.1 Các nghiên c u tìm ki m b ng ch ng v m i quan h gi a t giá th c và chênh l ch lãi su t th c trong tr ng h p không xem xét đ m đi m gãy c u trúc

R t nhi u bài nghiên c u đư c g ng tìm ra b ng ch ng c a m i quan h cân b ng và nhi u k t qu h n h p khác nhau đư đ c đ a ra

Campbell và Clarida (1987) v i bài nghiên c u “The dollar and real interest ratesẰ

đư ti n hành đi u tra m i quan h gi a t giá h i đoái th c c a đ ng ôla và chênh

l ch lãi su t th c

V n đ nghiên c u: xem xét xem kh n ng mà s d ch chuy n c a t giá h i đoái th c

có ph n ánh s d ch chuy n c a t giá h i đoái cân b ng dài h n c ng nh nh ng chênh l ch lãi su t th c

D li u nghiên c u: tác gi s d ng d li u c a M , Canada, Anh, c và Nh t t 10/1979 đ n 3/1986

Ph ng pháp ti p c n: Các tác gi đư s d ng ph ng pháp state-space đ c l ng

t m quan tr ng c a s chuy n đ i trong t giá h i đoái cân b ng dài h n, m c đ kéo dài c a các chênh l ch lãi su t ng n h n ti n nghi m, và nh h ng c a chênh l ch lãi

su t này đ n t giá h i đoái Bên c nh đó, Campbell và Clarida còn s d ng mô hình

k v ng c a Mussa cho t giá h i đoái và các báo cáo hi n t i đ làm sáng t k t qu

c a mình

K t qu thu đ c: bài nghiên c u phát hi n đ c r ng s d ch chuy n trong t giá h i

đoái th c c a đ ng ôla M b chi ph i b i nh ng thay đ i không d đoán đ c trong

t giá h i đoái th c dài h n k v ng và ch m t ph n r t nh trong s bi n đ i này

đ c gi i thích do s thay đ i c a chênh l ch lãi su t th c Do đó c ng nh các bài

nghiên c u tr c đó, Campbell và Clarida cho r ng: nh ng thay đ i trong chênh l ch lãi su t th c không ph i là nguyên nhân chính d n đ n s thay đ i trong t giá h i đoái

th c

Meese và Rogoff (1988) trong bài nghiên c u “Was it real? The exchange

rate-interest rate differential relation over the modern floating rate- periodẰ c ng

nghiên c u v m i quan h th c nghi m gi a t giá h i đoái th c và lãi su t th c và hai nhà nghiên c u này c ng tìm th y r t ít b ng ch ng v m t m i quan h b n v ng

gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c

V n đ nghiên c u: Các tác gi mu n tìm hi u xem li u trong th c t có t n t i m i

quan h gi a t giá h i đoái và chênh l ch lãi su t hay không, đ c bi t là trong th i kì

t giá th n i hi n đ i (t n m 1973)

D li u nghiên c u: Các t giá h i đoái đ c tác gi xem xét bao g m đ ng ôla/Mark, ôla/Yên, ôla/B ng t tháng 2 n m 1974 đ n tháng 3 n m 1986

Ph ng pháp ti p c n: D a trên các nghiên c u tr c đây đ c xây d ng b i

Dornbush (1976), Frankel (1979), Hooper và Morton (1982), Meese và Rogroff đư xây

d ng trong bài nghiên c u c a mình m t mô hình gi a t giá h i đoái th c và chênh

l ch lãi su t th c Hai ông ti n hành th c hi n các phân tích th c nghi m bao g m các

ki m đ nh nghi m đ n v , ki m đ nh đ ng liên k t c a Engel và Granger, s d ng

ph ng pháp GMM đ h i quy mô hình, ki m tra m c đ b n v ng c a mô hình

K t qu thu đ c: T giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c có m t m i quan h

có th tìm th y v m t lý thuy t, tuy nhiên v m t th c nghi m m i quan h này không

có ý ngh a th ng kê Do đó, nghiên c u này không thành công trong vi c cung c p

b ng ch ng th c nghi m v m i quan h gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi

su t th c Tuy v y, hai ông có đ c p đ n m t vài lý do khi n cho các mô hình ti n t không có hi u qu , và đ a ra g i ý v gi thuy t nh ng cú s c th c, m c dù th t s thì

Meese và Rogoff v n ch a ch c ch n v vi c đi u đó có ích trong vi c đóng góp xây

d ng m t mô hình t giá h i đoái t t h n hay không

Edison và Paul (1993) v i bài nghiên c u “A re-assessment of the relationship

between real exchange rat es and real interest rateẰ c ng cho r ng vi c nghiên c u

v m i quan h gi a lãi su t th c và t giá h i đoái th c là th c s có ích cho vi c nghiên c u s d ch chuy n c a t giá h i đoái, tuy nhiên k t qu hai ông thu đ c c ng

t ng t v i nghiên c u tr c đó c a Meese và Rogroff (1988)

V n đ nghiên c u: bài vi t xem xét li u có m i quan h gi a t giá h i đoái th c và

lãi su t th c hay không, và li u m i quan h đó có th t s đ c th hi n trong d li u hay không Câu h i nghiên c u c a bài xoay quanh hai v n đ : (1) Có hay không s

t n t i m i quan h gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c và (2) n u có,

d li u đ i di n nào ng h cho s t n t i c a m i quan h này

D li u nghiên c u: quan sát theo quý t n m 1974 đ n n m 1990 s d ng t giá h i đoái bình quân có tr ng s (đ c đo l ng b ng cách đi u ch nh giá tr danh ngh a trong ch s c a M v i CPI n c ngoài) gi a đ ng ôla M v i 10 đ n v ti n t trong nhóm G-10 và đ ng Yên Nh t, Mark c, B ng Anh, ôla Canada, lưi su t danh ngh a là lưi su t đáo h n không đ i 10 n m đ i v i trái phi u kho b c c a M

Ph ng pháp ti p c n: Tác gi s d ng hàng lo t các ki m đ nh nghi m đ n v c ng

nh các ph ng pháp c l ng l m phát k v ng đ xem xét d li u t giá h i đoái

và lãi su t, c danh ngh a và th c, và thu đ c k t qu là t t c các chu i d li u đ u không d ng Ti p theo đó s d ng ki m đ nh đ ng liên k t Engle-Granger v i các chu i d li u t giá h i đoái và lãi su t đ tìm ra m i quan h dài h n gi a các bi n s này K t qu t ng t Meese và Rogoff, Edison và Paul không thu đ c m i quan h dài h n nào gi a t giá h i đoái và lưi su t trong su t th i kì m u nghiên c u Sau đó, tác gi m r ng ki m đ nh, cho thêm các bi n khác nh cán cân tài kho n vãng lai -

m t bi n có th nh h ng đ n t giá h i đoái th c k v ng dài h n, nh ng v n không tìm đ c b ng ch ng nào v tính đ ng liên k t

K t qu thu đ c: M c dù có xét đ n nhi u bi n khác, nh ng c ng t ng t nh các

nghiên c u tr c đó, Edison và Paul c ng không th tìm đ c m t chu i hay m t t p

h p chu i nào đ ng liên k t v i t giá h i đoái th c Vì v y, không có b ng ch ng nào

v m i quan h gi a t giá h i đoái và lưi su t trong dài h n

MacDonald và Nagayasu (2000) v i bài nghiên c u “The long-run relationship

between Real Exchange Rates and Real Interest Rate Differentials: A panel

StudyẰ

V n đ nghiên c u: Bài nghiên c u đư ti n hành xem xét m i quan h trong dài h n

gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c b ng cách s d ng các ph ng pháp đ ng liên k t b ng đ c phát tri n trong kho ng th i gian nghiên c u Bài nghiên

c u c ng cung c p nh ng b ng ch ng m nh nh t, tính đ n th i đi m b y gi , v mô hình th hi n m i quan h t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c

D li u nghiên c u: T t c d li u đ c l y t S li u th ng kê Tài chính Qu c T c a IMF, trong giai đo n quý 1 n m 1976 đ n quý 4 n m 1997 14 n c công nghi p hóa (Úc, Áo, B , Canada, an M ch, Pháp, c, Ý, Nh t, Hà Lan, New Zealand, Na Uy,

Th y S và Anh)

Ph ng pháp ti p c n: B ng cách s d ng ph ng pháp đ ng liên k t b ng, hai ông đư

tìm ra b ng ch ng bác b gi thuy t Ho (gi thi t Ho: không t n t i đ ng liên k t gi a các chu i d li u đang xem xét), th m chí ngay c khi t giá h i đoái th c tr ng thái cân b ng đ c cho là không đ i Vi c bác b gi thuy t Ho là rõ ràng nh t khi lãi su t dài h n đ c s d ng M t cách chi ti t h n, hai ông phân tích các th t liên k t trong

t p d li u b ng cách s d ng các ki m đ nh nghi m đ n v , g i là ki m đ nh ADF (Augmented Dickey-Fuller) Các th ng kê ADF đ c tính toán v i h ng s và h ng s

c ng thêm xu h ng th i gian m t cách l n l t

K t qu thu đ c: bài nghiên c u đư tìm ra b ng ch ng v m i quan h trong dài h n

có ý ngh a th ng kê gi a t giá h i đoái th c và kho n chênh l ch lãi su t th c

Chortareas and Driver (2001) c ng ti n hành nghiên c u “PPP and the real exchange rate –real interest rate differential puzzle revisited: evidence from non- stationary panel dataẰ

V n đ nghiên c u: Bài nghiên c u xem xét hai trong s các m i quan h n n t ng c a

kinh t h c v mô Qu c t u tiên là v PPP- ngang giá s c mua, hay lý thuy t v s

t n t i tr ng thái cân b ng c đ nh trong dài h n c a t giá h i đoái th c Th hai là thi t l p m i quan h gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c

D li u nghiên c u: Bài nghiên c u này đ c th c hi n d a trên d li u c a 18 qu c gia thu c kh i OECD (t ch c h p tác và phát tri n kinh t ), v i vi c coi đ ng Dollar

M nh m t ph ng pháp đ nh giá cho th i kì Bretton Woods, d li u đ c l y trong giai đo n t quý 2 n m 1987 đ n quý 4 n m 1998 v i chu i d li u tính theo t ng quý

và l y t S li u th ng kê Tài chính Qu c T c a IMF

Ph ng pháp ti p c n: Các tác gi đư s d ng các ki m đ nh v i d li u m ng c đ nh

và các ph ng pháp đ ng liên k t đ c phát tri n g n đây phân tích rõ h n, tác gi chia b ng d li u thành 2 nhóm: các n c thu c kh i G7 (m c a t do nhi u) và 11

n c còn l i

K t qu thu đ c: Chortareas and Driver đư tìm ra b ng ch ng v s t n t i c a m i

quan h có hi u l c, c đ nh trong dài h n gi a hai bi n s kinh t đang xem xét Các

b ng ch ng ng h cho m i quan h trong dài h n gi a t giá h i đoái th c và chênh

l ch lãi su t th c xu t hi n nhi u h n V i b ng d li u c a 11 n c tác gi đư tìm ra

b ng ch ng m nh m v tính đ ng liên k t Ng c l i, Chortareas and Driver không tìm ra b ng ch ng v tính đ ng liên k t trong d li u c a các n c thu c G7

Hironobu Nakagawa (2002) v i bài nghiên c u “Real exchange rates and real interest differentials: implications of nonlinear adjustment in real exchange ratesẰ

V n đ nghiên c u: bài nghiên c u này đư xem xét đ n tính ch t phi tuy n tính c a quá

trình đi u ch nh t gía h i đoái th c trong nghiên c u v m i quan h dài h n gi a t giá th c và chênh l ch lãi su t th c

D li u nghiên c u: bài nghiên c u tìm ki m m i quan h gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c trong tr ng h p c a Dollar M so v i Mark c, Yên Nh t,

B ng Anh và Dollar Canada t n m 1974 đ n 1997

Ph ng pháp nghiên c u: Nakagawa cho r ng các nghiên c u tr c đây g p khó kh n

khi đi tìm b ng ch ng v quan h này là do nh ng bi n đ ng trong t giá h i đoái th c kéo dài liên t c và không n đ nh Theo ông, trong các nghiên c u tr c, s h i t c a

t giá h i đoái th c v giá tr cân b ng dài h n c a nó là m t quá trình tuy n tính, t c

t c đ đi u ch nh c a t giá là m t h ng s Trong khi đó, theo Nakagawa, v i s hi n

di n c a chi phí giao d ch thì s h i t c a t giá th c là m t qúa trình phi tuy n Và đ

gi i quy t v n đ này, ông đư m r ng mô hình c a Mundell - Fleming - Dornbusch

b ng cách đ a vào nh ng ng ng t i h n (critical threshold) mà ông g i là vùng không

x y ra kinh doanh chênh l ch giá

K t qu thu đ c: b ng vi c đ a tính ch t phi tuy n tính c a t giá h i đoái th c vào

xem xét trong mô hình, Nakagawa phát hi n đ c b ng ch ng th c nghi m v m i quan h gi a t gía th c và chênh l ch lãi su t th c trong b d li u nghiên c u

2.2.2 Các nghiên c u tìm ki m b ng ch ng v m i quan h gi a t giá th c và chênh l ch lãi su t th c trong tr ng h p có xem xét đ m đi m gãy c u trúc

T nh ng hàm ý t các nghiên c u tr c đó đư đ a ra các nghiên c u càng v sau này càng chú tr ng h n đ n các ki m đ nh cho hi n t ng có th nh h ng đ n d li u,

đ n c nh vi c xu t hi n các đi m gãy c u trúc khi xác đ nh m i quan h gi a t giá

h i đoái th c và lãi su t th c Nh ng bài nghiên c u có xem xét đ n v n đ này có th

k đ n nh :

Edison và Melick (1999) v i bài nghiên c u “Alternative Approaches to Real Exchange Rates and Real Interest Rates: Three Up and Three DownẰ

D li u nghiên c u: bài nghiên c u đ c th c hi n d a trên d li u t giá h i đoái c a

đ ng Mark c, Yên Nh t, Dollar Canada so v i đ ng Dollar M và t giá bình quân

có tr ng s c a M v i các qu c gia trong nhóm G10 t n m 1974 đ n 1997

Ph ng pháp nghiên c u: Edison và Melick đư áp d ng ba ph ng pháp khác nhau

cho các chu i t giá Ph ng pháp th nh t là ph ng pháp tiêu chu n nh t v i n n

t ng là các mô hình tr c đây c a Meese và Rogoff (1988) v i gi đ nh bi n t giá h i đoái th c k v ng trong mô hình là m t h ng s Ph ng pháp th hai g b g a đ nh

c a ph ng pháp chu n và bi u di n bi n t giá h i đoái th c k v ng là m t hàm s

c a m t vài bi n khác Ph ng pháp th ba x lý bi n t giá h i đoái th c k v ng

b ng cách s d ng giá tr h u nghi m và d báo sai s i m đáng l u ý trong bài nghiên c u này đó là Edison và Melick đư đ t v n đ liên quan đ n kh n ng x y ra

đi m gãy c u trúc trong chu i d li u lãi su t c a M trong giai đo n lãi su t có nh ng

bi n đ ng l n t quý 4/1979 đ n quý 4/1982 và gi i quy t b ng cách s d ng bi n gi

K t qu thu đ c: Edison và Melick đư tìm đ c m t s b ng ch ng cho th y m i

quan h gi a t giá th c và chênh l ch lãi su t th c Tuy nhiên, m t s nghiên c u sau này (đ n c nh nghiên c u c a Byrne và Nagayasu 2010) cho r ng k t qu c a Edison và Melick tìm đ c là không đáng tin c y b i ki m đ nh Johansen Trace test đòi h i ph i đi u ch nh giá tr t i h n khi xem xét đ n s hi n di n c a đi m gãy c u trúc

Byrne và Nagayasu (2010) v i bài nghiên c u “Structural breaks in the real exchange rate and real interest rate relationshipẰ đư ti n hành xem xét m i quan h

gi a t giá th c và chênh l ch lãi su t th c c a M và Anh trong kho ng th i gian t

n m 1973 đ n 2005

V n đ nghiên c u: kh o sát th c nghi m v m i quan h gi a t giá h i đoái th c và

chênh l ch lãi su t th c b ng cách s d ng các ph ng pháp kinh t l ng c i ti n đ i

v i s thay đ i c u trúc ti m tàng trong chu i d li u

D li u nghiên c u: ti n hành xem xét m i quan h gi a t giá th c và chênh l ch lãi

su t th c c a M và Anh trong kho ng th i gian t tháng 1/1973 đ n tháng 5/ 2005 Sau đó, tác gi m r ng m u quan sát sang m i hai qu c gia Châu Âu khác bao g m

Áo, B , Canada, Ph n Lan, Pháp, c, Ý, Hà Lan, Na Uy, Tây Ban Nha, Thu i n và Thu S trong kho ng th i gian t tháng 1/1978 đ n 12/1998

Ph ng pháp nghiên c u: s d ng mô hình lý thuy t c a Meese và Rogoff (1988) làm

n n t ng, nh ng so v i ph n l n các nghiên c u tr c đây, Byrne và Nagayasu đ c bi t quan tâm đ n tính d ng c a d li u và xem xét đ n đi m gãy c u trúc trong quá trình nghiên c u v m i quan h dài h n gi a t giá th c và lãi su t th c D a trên lu n

đi m c a Perron (1989), hai h c gi này nh n m nh v n đ v s xu t hi n c a đi m gãy c u trúc có th gây l ch l c đ n các k t qu kinh t l ng gi i quy t v n đ này, sau khi tham kh o nhi u nghiên c u khác, Byrne và Nagayasu đư đ xu t s d ng các ki m đ nh và ph ng pháp phân tích c a Saikkonen và Lütkepohl (2002, 2003)

K t qu thu đ c: Byrne và Nagayasu đ a ra nh n đ nh r ng các k thu t và ki m đ nh

c a Saikkonen và Lütkepohl m nh và b n v ng h n khi có xem xét đ n đi m gãy c u trúc hai ông đưthu đ c b ng ch ng th c nghi m đáng tin c y v m i quan h dài h n

gi a t giá th c và chênh l ch lãi su t th c

CH NG 3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U

3.1 Mô hình lý thuy t

Mô hình lý thuy t b t ngu n t ph ng trình ph n ánh m i quan h gi a t giá h i đoái

th c - lãi su t th c d a theo nghiên c u c a Edison và Pauls (1993) Hai b ph n c u thành chính c a mô hình này là ngang giá lãi su t không phòng ng a r i ro (UIP) và

đi u ki n ngang giá Fisher Bài vi t s trình bày l n l t t ng ph ng trình tr c khi xác đ nh m t ph ng trình c l ng Tr c h t, ta xác đ nh t giá h i đoái th c

nh sau:

Trong đó:

: logarit t nhiên c a t h i đoái danh ngh a giao ngay

và : l n l t là logarit t nhiên c a ch s giá trong n c và n c ngoài

UIP kh ng đ nh r ng v i th tr ng v n m , nh ng thay đ i d ki n trong t giá h i đoái danh ngh a s b ng m c chênh l ch trong lãi su t danh ngh a Khi nhà đ u t là không bàng quang v i r i ro, UIP có th đ c m r ng có tính đ n ph n bù r i ro:

Trong đó:

và : l n l t là lãi su t danh ngh a trong n c và n c ngoài

: s k v ng trong giai đo n hi n hành đ i v i t giá h i đoái trong th i kì ti p theo

: ph n bù r i rot giá

T ph ng trình (1), ta có:

s S ph thu c v m t th i gian trong t giá h i đoái th c k v ng có th đ c mô hình hóa b ng m t bi n gi d ch chuy n (shift dummy), n u tr ng thái cân b ng không thay đ i th ng xuyên Trong quá trình thi t l p mô hình, Joseph P.Byrne và Jun Nagayasu đư gi đ nh r ng t giá h i đoái th c k v ng là h ng s , t ng t nh Meese

và Rogoff (1988), Edison và Pauls (1993) và Baxter (1994) Khi đó, ph ng trình (11)

3.2 Ph ng pháp c l ng

3.2.1 Ph ng pháp chung c a bài nghiên c u

D a trên c s lý thuy t và các lu n đi m c a Byrne và Nakayasu, bài nghiên c u s

ti n hành các ki m đ nh kinh t l ng theo m t trình t t ng quát nh sau đ tìm ra

b ng ch ng v m i quan h gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c gi a

Vi t Nam và M c ng nh các qu c gia trong khu v c Châu Á và M

gi đ nh n n t ng cho vi c th c hi n phân tích h i quy d a trên quy lu t ti m c n s không còn giá tr K t qu các ki m đ nh và h i quy là gi t o và không có giá tr Ti p

theo đó, vi c xác đ nh chu i th i gian không d ng còn mang hàm ý v m i quan h dài

h n gi a các chu i này Vì v y, v n đ đ c nghiên c u đ u tiên trong quy trình là

ki m đ nh tính d ng c a các chu i d li u Các ki m đ nh nghi m đ n v s đ c th c

hi n trên chu i g c (chu i level) và chu i sai phân c a t giá th c và lãi su t th c K

v ng c a ki m đ nh nghi m đ n v trong bài nghiên c u là các bi n s chu i th i gian không d ng b c level và có liên k t b c m t (hay nói cách khác là d ng sai phân

b c m t) Các ki m đ nh nghi m đ n v đ c s d ng đ ti n hành trong b c này là

General Least Square (DF-GLS Test) Ngoài ra, d a trên lu n đi m c a Perron (1989) c ng nh c a Byrne và Nagayasu (2010), s bi n đ i v m t c u trúc trong chu i d li u có th nh h ng đ n đ m nh c a k t qu ki m đ nh tính d ng c a chu i d li u Do đó, quá trình đi tìm b ng ch ng v m i quan h dài h n đòi h i giai

đo n ki m đ nh nghi m đ n v c ng c n ph i có s xem xét đ n y u t đi m gãy c u trúc trong chu i d li u nghiên c u nh m đ a ra k t qu xác th c nh t D a theo đ

xu t c a Byrne và Nagayasu (2010), bài nghiên c u s áp d ng ki m đ nh nghi m

đ n v theo ph ng pháp c a Saikkonen và Lütkepohl (2002) đ gi i quy t v n đ

d trong ph ng trình m i quan h gi a các bi n s Các ki m đ nh nghi m đ ng liên

k t đ c ti n hành trong bài nghiên c u là ki m đ nh Johansen Trace Test, ki m

đ nh Saikkonen và Lütkepohl Trace Test trong tr ng h p không xét và có xét

đ n đi m gãy c u trúc T vi c s d ng ph ng pháp m i song song v i các ph ng

pháp ki m đ nh truy n th ng, bài vi t hy v ng có th nêu b t đ c vai trò c a đi m gãy

c u trúc trong vi c tìm ki m b ng ch ng v m i quan h dài h n gi a t giá h i đoái

th c và chênh l ch lãi su t th c Và qua đó chúng ta có th th y đ c u đi m c a

ph ng pháp Saikkonen và Lütkepohl trong vi c đ a ra các b ng ch ng th c nghi m

Th ba, t vi c tìm đ c m i quan h đ ng liên k t, bài vi t s c l ng ph ng trình dài h n gi a t giá h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c đ làm rõ h n m i

t ng quan gi a các bi n s này Cu i cùng, ph ng pháp h i quy đ c phát tri n b i Johansen (1995) và Hasen và Johansen (1999) đ c s d ng đ ki m đ nh tính n đ nh

và b n v ng trong m i quan h gi a các bi n s này

3.2.2 Các ph ng pháp ki m đ nh c th

Ph ng pháp th c nghi m c a bài nghiên c u bao g m ba giai đo n nh trên Trong

đó, hai b c ki m đ nh đ u tiên đ c áp d ng chung cho nghiên c u trong c tr ng

h p c a Vi t Nam và các qu c gia khác t i Châu Ễ Riêng b c th ba là giai đo n h i quy ph ng trình dài h n cùng m t s ki m đ nh tính n đ nh ch đ c áp d ng cho

tr ng h p c a Vi t Nam nh m làm rõ h n m i quan h dài h n gi a t giá th c và lãi

su t th c

3.2.2.1 Ki m đ nh tính d ng c a chu i d li u

 H ng ti p c n truy n th ng

Ki m đ nh Augmented Dicky Fuller

Ph ng pháp ki m đ nh nghi m đ n v ADF, còn đ c g i là ki m đ nh gia t ng Dicky Fuller, là m t hình th c m r ng c a ki m đ nh DF trong tr ng h p sai s ut trong

Các ki m đ nh DF trên ch có giá tr khi ut là nhi u tr ng (white noise) Trong tr ng

h p các giá tr c a bi n ph thu c (yt) t ng quan v i nhau thì các giá tr ut s t ng quan v i nhau Gi i pháp cho tr ng h p này s s d ng p lag c a bi n ph thu c Nh

v y mô hình t ng quát c a DF s đ c bi n đ i nh sau:

ây chính là mô hình c a ki m đ nh ADF

Gi thi t c a ki m đ nh ADF:

H0: = 0 (ph ng trình có nghi m đ n v , chu i th i gian đang xem xét là không

d ng)

H1: 0 (ph ng trình không có nghi m, chu i th i gian đang xem xét là d ng)

Ki m đ nh Dickey Fuller General Least Square (DF-GLS)

N m 1996, m t phiên b n c i ti n c a ki m đ nh ADF đư đ c Elliott, Rothemborg và Stock công b , còn đ c g i là ki m đ nh nghi m đ n v DF-GLS Nhi u bài nghiên

c u sau này đư ch ng minh đ c r ng các k t qu c a ph ng pháp ki m đ nh GLS thì đáng tin c y h n so v i ki m đ nh ADF

DF-V c b n, ki m đ nh DF-GLS c ng gi ng nh ki m đ nh ADF, nh ng ch khác

đi m là các chu i th i gian s d ng trong ki m đ nh DF-GLS ph i đ c bi n đ i qua

h i quy bình ph ng nh nh t t ng quát (GLS ậ Generalized Least Squares) tr c khi

ti n hành ki m đ nh Do ph n d ut trong ph ng trình có hi n t ng t t ng quan (hay còn g i là hi n t ng ph ng sai thay đ i) vì v y n u s d ng các ki m đ nh thông th ng thì thì s cho ra k t qu h i quy gi t o và không có giá tr T đó,

ph ng pháp DF-GLS đư kh c đi m này b ng cách ti n hành bi n đ i GLS đ i v i các

bi n đ tho mãn gi thi t bình quân t i thi u tiêu chu n, sau đó đ a các thông tin này vào mô hình và ti n hành h i quy

 H ng ti p c n m i (có xem xét đ n đi m gãy c u trúc)

Ki m đ nh Saikkonen và Lütkepohl

Saikkonen và Lütkepohl đư c i ti n ki m đ nh nghi m đ n v b ng cách đ a thêm bi n

gi d ch chuy n (shift dummy) vào ph ng trình ki m đ nh Ngày d ch chuy n g n li n

v i d li u đ c s d ng, do đó, ph ng pháp này cho phép chúng ta ki m tra xem

li u s suy đoán v th i đi m xu t hi n đi m gãy (breaks) d a trên nh ng s ki n l ch

s có phù h p v i b d li u thu th p đ c hay không

Mô hình s d ng trong ki m đ nh S&L (không xét đ n xu h ng tuy n tính):

Trong bài nghiên c u c a Joseph P.Byrne và Jun Nagayasu, hai ông ch t p trung vào

tr ng h p ngày d ch chuy n (shift date, TB) đ c mô t nh m t bi n gi d ch chuy n (shift dummy, dt) Do đó, hàm d ch chuy n s có d ng sau:

Trong đó TB là th i đi m xu t hi n đi m gãy c u trúc, và t th i đi m TB tr lùi v

tr c các giá tr trong hàm s đ c gán b ng 0, đ ng th i t TB tr v th i đi m sau này các giá tr trong hàm s đ c gán b ng 1

Gi thi t c a ki m đ nh S&L:

H0: chu i th i gian đang xem xét có nghi m đ n v (chu i không d ng)

H1: chu i th i gian đang xem xét không có nghi m đ n v (chu i d ng)

Trong bài nghiên c u này, các b c th c hi n theo ph ng pháp ki m đ nh nghi m

đ n v c a Saikkonen và Lütkepohl đ u đ c ti n hành b ng cách s d ng ph n m m JMulti 4 Trong đó, theo bài nghiên c u g c c a Byrne và Nagayasu (2010), quy c

v đ tr c a chu i th i gian đ c l a ch n theo tiêu chu n thông tin AIC v i đ tr t i

đa là 12 M t khác, ph n m m JMulti 4 s đ xu t đi m gãy c u trúc trong t ng chu i

d li u nghiên c u

3.2.2.2 Ki m đ nh đ ng liên k t

Engle và Granger (1987) cho r ng n u k t h p tuy n tính c a các chu i th i gian không d ng là m t chu i d ng thì các chu i th i gian không d ng đó có xu h ng di chuy n cùng nhau theo th i gian và đ c cho là có m i quan h đ ng liên k t K t h p tuy n tính d ng đ c g i là ph ng trình đ ng liên k t và đ c s d ng đ gi i thích cho m i quan h cân b ng dài h n gi a các bi n s Ngh a là, n u ph n d trong mô hình h i quy gi a các chu i th i gian không d ng là m t chu i d ng, thì k t qu h i quy là có giá tr và th hi n m i quan h cân b ng dài h n gi a các bi n trong mô hình

N u nh mô hình là đ ng liên k t thì s không x y ra tr ng h p h i quy gi m o, khi

đó các ki m đ nh d a trên tiêu chu n t và F v n có ý ngh a Có nhi u ph ng pháp

ki m đ nh m i quan h đ ng liên k t: ki m đ nh Engle-Granger…và ki m đ nh theo

ph ng pháp c a Johansen

Thông th ng vi c k t h p hai bi n s có liên k t b c nh t I(1) s d n đ n k t qu h i qui vô ngh a Tuy nhiên n u th t s gi a hai bi n có quan h dài h n, thì sai s c a mô hình s có xu h ng gi m d n và s b ng 0, t c là sai s c a mô hình là chu i d ng ậ I(0)

N u t n t i quan h gi a hai dãy s liên k t b c nh t ậ I(1) sao cho ph n d (residuals)

c a mô hình h i qui là chu i d ng thì hai bi n s này g i là đ ng liên k t (cointegration) và chúng có m i quan h cân b ng dài h n

Trong bài nghiên c u này, s d ng hai h ng ti p c n khi ki m đ nh đ ng liên k t

H ng ti p c n truy n th ng không xét đ n đi m gãy c u trúc s d ng ph ng pháp

ki m đ nh Johansen Trace Test (1988, 1992) và ph ng pháp đ xu t b i Saikkonen và Lütkepohl (2000) trong không xem xét đi m gãy c u trúc Ti p theo, đ nêu b t vai trò

c a đi m gãy c u trúc trong vi c tìm ra b ng ch ng v m i quan h dài h n gi a t giá

h i đoái th c và chênh l ch lãi su t th c trong d li u nghiên c u, h ng ti p c n m i

đ c s d ng đ ki m đ nh đ c th c hi n theo ph ng pháp đ xu t b i Saikkonen và Lütkepohl đ a thêm đi m gãy c u trúc vào mô hình ki m đ nh

 H ng ti p c n truy n th ng

Ki m đ nh Johansen Trace Test

Ki m đ nh Johansen là ph ng pháp c b n đ ki m đ nh tính đ ng liên k t gi a các chu i th i gian Các ch s th ng kê mô t c a Johansen đ u là phân ph i không chu n,

ph thu c vào kích th c (K ậ r) (v i K là s bi n và r là s vector đ ng liên k t trong

gi thi t H0) và c u trúc c a k quan sát Trong ph ng pháp ki m đ nh này, Johansen

đư đ xu t hai lo i giá tr ki m đ nh, đó là: Trace và maximal Eigenvalue Bài vi t này

t p trung vào s d ng giá tr ki m đ nh Trace thông th ng, theo nh h ng ti p c n

c a bài nghiên c u g c c a Joseph P.Byrne và Jun Nagayasu

Giá tr ki m đ nh Trace Johansen:

LRTrace(r) = - T

V i: là ch s đ c tr ng nh nh t c a công th c đ nh l ng t ng đ ng

T là kho ng th i gian quan sát (chi u dài c a chu i d li u)

Ki m đ nh Trace Johansen xem xét c p gi thuy t:

H0: Rank ( , t n t i vector đ ng liên k t gi a K bi n trong mô hình

H1: rank( , t n t i t i đa vector đ ng liên k t gi a K bi n trong mô hình

T nh ng ki m đ nh v nghi m đ n v và đ ng liên k t ta nh n th y r ng s thay đ i

c u trúc trong chu i d li u theo th i gian có th nh h ng đ n quá trình ti n hành

ki m đ nh c bi t đ i v i nh ng m u nh , ta có th dùng ki m đ nh đ ng liên k t c a Saikkonen & Lütkepohl (2000) Gi đ nh r ng m c đ thay đ i c a các bi n trong m t

h th ng chu i d li u ch a bi t roc th i gian Ki m đ nh này b c đ u yêu c u c

l ng s th i gian thay đ i và ti p theo là th c hi n ki m đ nh đ ng liên k t u tiên

ta s x lý d li u ban đ u theo ph ng pháp GLS Trong m u nh thì ngày thay đ i ắbreak day” nh h ng m nh đ n ki m đ nh đ ng liên k t C th là, kích c m c đ

thay đ i c a c l ng “break dayẰ và ki m đ nh quan tr ng trong nh ng ki m đ nh

đ i v i m u nh Trong bài nghiên c u đ c đ a ra vào n m 2000 mang tên “Testing for the cointegrating rank of a VAR process with structural shiftsẰ, Saikkonen &

Lütkepohl đư ti n hành xem xét mô hình ki m đ nh S&L cho tr ng h p có s t n t i

c a s d ch chuy n c u trúc Các đi m gưy (break points) đ c gi đ nh là đư có s n

Và k t qu mà các tác gi thu đ c là vi c bao g m bi n gi trong mô hình và vi c c

l ng cho h s c a chúng hoàn toàn không nh h ng đ n phân ph i đ nh h n c a

ki m đ nh đ ng liên k t S&L (the limiting distribution of the S&L cointegration test)

Nh v y, đ i v i c tr ng h p không xét đ n bi n gi hay đ a bi n gi vào mô hình thì các giá tr t i h n c a Ki m đ nh S&L là nh nhau

Giá tr ki m đ nh Trace S&L:

Mô hình ki m đ nh S&L không có bi n gi :

Mô hình ki m đ nh S&L có bi n gi , bi n gi đ c thêm vào vì trong chu i th i gian

đ c xét trong bài g n v i nh ng bi n đ ng l ch s nh h ng đ n s n đ nh c a chu i d li u trong 1 kho n th i gian

Trong đó:

: là tham s c a vector

: là bi n gi đ c th hi n qua nh sau: khi t < và b ng 1 khi t ≥

3.2.2.3 Mô hình th hi n m i quan h gi a các bi n s

i v i tr ng h p gi a hai n c Vi t Nam ậ M , sau khi đư xác nh n đ c s t n t i

m i quan h đ ng liên k t gi a t giá th c và chênh l ch lãi su t th c, ph ng trình

bi u di n cho m i quan h này s đ c c l ng nh m hi u rõ s tác đ ng qua l i

gi a các bi n v i nhau, c th là s thay đ i trong lãi su t th c c a hai n c có th gi i thích nh th nào cho nh ng thay đ i trong t gía th c th c hi n giai đo n này, mô hình VECM đ c l a ch n là mô hình thích h p có th áp d ng cho các chu i d li u trong nghiên c u c a chúng ta b i b ng ch ng v s đ ng liên k t gi a các bi n s mà chúng ta thu đ c t các giai đo n ki m đ nh trên

Mô hình vector hi u ch nh sai s VECM

Nh chúng ta đư bi t, m i quan h gi a các bi n s kinh t không ph i lúc nào c ng ch mang m t chi u h ng nh t đ nh Các bi n đ c l p (bi n gi i thích) không ph i luôn luôn tác đ ng lên bi n ph thu c mà trong nhi u tr ng h p bi n ph thu c có th tác

đ ng ng c tr l i lên bi n đ c l p Do v y, đ đ m b o tính h p lý, ta ph i xét nh

h ng qua l i c a các bi n này trong cùng m t lúc Chính vì th , mô hình kinh t l ng