Các nhân tố ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án xây dựng cơ bản ở các tỉnh thành phía Nam Luận văn thạc sĩ

Othman et al... Nguy n Duy Long et al.. Nguy n Duy Long et al.

-

Chuyên ngành: Qu n tr kinh doanh

d ng trong lu n v n u c d n ngu n và có chính xác cao nh t trong ph m vi

hi u bi t c a tôi Lu n v n này không nh t thi t ph n ánh quan i m c a Tr ng

i h c Kinh t thành ph H Chí Minh

TP H Chí Minh, ngày 19 tháng 9 n m 2014

Tác gi lu n v n

Nguy n Duy C ng

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C B NG BI U TRONG TÀI

DANH M C HÌNH V TRONG TÀI

DANH M C BI U TRONG TÀI

DANH M C PH L C

TÓM T T LU N V N

CH NG 1 T NG QUAN 1

1.1 LÝ DO CH N TÀI 1

1.2 M C TIÊU NGHIÊN C U 3

1.3 I T NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U 4

1.4 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 4

1.5 I M M I C A TÀI 5

1.6 Ý NGH A TH C TI N C A TÀI 6

1.7 K T C U C A LU N V N 6

CH NG 2 T NG QUAN C S LÝ THUY T VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U 8

2.1 GI I THI U 8

2.2 CÁC KHÁI NI M 8

2.2.1 D án 8

2.2.4 Ch m ti n .9

2.3 T NG QUAN C S LÝ THUY T 10

2.3.1 Các nghiên c u trên th gi i 10

2.3.2 Các nghiên c u t i Vi t Nam 12

2.4 MÔ HÌNH NGHIÊN C U 13

2.4.1 Ti n hoàn thành d án 14

2.4.2 Các gi thuy t nghiên c u 14

2.4.3 Mô hình nghiên c u xu t 23

2.5 TÓM T T CH NG 2 23

CH NG 3 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 24

3.1 GI I THI U 24

3.2 THI T K NGHIÊN C U 24

3.2.1 Ph ng pháp nghiên c u 24

3.2.2 Qui trình nghiên c u 25

3.3 PH NG PHÁP THU TH P S LI U VÀ S L NG M U KH O SÁT 30

3.3.1 Ph ng pháp thu th p s li u 30

3.3.2 S l ng m u quan sát 30

3.4 THANG O 31

3.4.1 Thang o nhân t môi tr ng bên ngoài 31

3.4.2 Thang o nhóm nhân t do i u ki n t nhiên 31

3.4.5 Thang o nhóm nhân t liên quan n s thu n l i trong ti n trình th c hi n

d án 33

3.4.6 Thang o nhóm nhân t liên quan n s cam k t 34

3.5 TÓM T T CH NG 3 34

CH NG 4 PHÂN TÍCH D LI U VÀ K T QU NGHIÊN C U 35

4.1 GI I THI U 35

4.2 MÔ T M U NGHIÊN C U 35

4.2.1 Th ng kê mô t và t n s v c tr ng cá nhân c kh o sát 35

4.2.2 Th ng kê mô t và t n s v c tr ng c a d án 37

4.3 X P H NG CÁC NHÂN T GÂY CH M TI N .38

4.4 ÁNH GIÁ S B THANG O 42

4.4.1 K t qu Cronbach alpha 42

4.4.2 K t qu EFA 43

4.5 HI U CH NH L I MÔ HÌNH NGHIÊN C U 47

4.6 K T QU PHÂN TÍCH H I QUY VÀ KI M NH GI THI T 49

4.6.1 Xác nh bi n c l p và bi n ph thu c 49

4.6.2 Xem xét ma tr n h s t ng quan 49

4.6.3 H i quy tuy n tính b i 52

4.6.4 Ki m nh các gi nh h i qui 54

4.6.5 Ki m nh các gi thuy t nghiên c u: 58

4.6.6 M c nh h ng c a các nhóm nhân t n ti n hoàn thành d án 59

5.1 GI I THI U 62

5.2 K T QU CHÍNH VÀ ÓNG GÓP C A NGHIÊN C U 62

5.2.1 Ph n x p h ng các nhân t 63

5.2.2 Mô hình lý thuy t và hàm ý cho các bên liên quan tham gia d án 63

5.3 H N CH VÀ H NG NGHIÊN C U TI P THEO 66 TÀI LI U THAM KH O

B ng 4.1 X p h ng các nhân t nh h ng n ti n .41

B ng 4.2 Cronbach alpha c a các khái ni m nghiên c u 42

B ng 4.3 Ki m nh KMO and Barlett's Test 44

B ng 4.4 K t qu phân tích nhân t 46

B ng 4.5 Cronbach alpha c a các khái ni m nghiên c u n ng l c nhà th u và n ng l c nhà cung ng 47

B ng 4.6 Ma tr n t ng quan gi a các bi n c l p v i nhau và gi a các bi n c l p v i bi n ph thu c 51

B ng 4.7 Các thông s th ng kê c a t ng bi n trong ph ng trình (l n 1) 52

B ng 4.8 H s R2 i u ch nh 53

B ng 4.9 B ng phân tích ph ng sai ANOVA 53

B ng 4.10 Ki m nh t ng quan h ng Spearman 56

B ng 4.11 B ng k t qu ki m tra gi nh không có t ng quan gi a các ph n d 58 B ng 4.12 Ki m nh các gi thuy t nghiên c u 58

Hình 1-2 C u trúc tài và khung nghiên c u 7

Hình 2-1 Mô hình nghiên c u xu t 23

Hình 3-1 Qui trình nghiên c u 26

Hình 4-1 th mô t v trí c a cá nhân c kh o sát khi tham gia d án 36

Hình 4-2 th mô t th i gian ho t ng trong l nh v c xây d ng 37

Hình 4-3 th mô t lo i hình công trình c a d án 38

Hình 4-4 Mô hình nghiên c u c hi u ch nh 48

DANH M C BI U TRONG TÀI Bi u 4.1 Bi u ki m nh liên h tuy n tính và ph ng sai b ng nhau 54

Bi u 4.2 Bi u Histogram cho ph n d 57

Xây d ng nói chung hay Xây d ng C b n (XDCB) nói riêng là m t trong

nh ng ngành công nghi p quan tr ng i v i n n kinh t Vi t Nam V n u tXDCB chi m t tr ng v n r t l n, do ó r t c n m t s quan tâm chính áng nh m

ti t ki m nh t cho tài nguyên qu c gia Trong u t XDCB thì ti n là m t trong

nh ng y u t tác ng l n n chi phí, n th i gian hoàn thành công trình nh ng

th c tr ng c a n c ta trong vài n m g n ây thì v n tr ti n trong XDCB v n

là tài luôn c th o lu n và ánh giá M c tiêu c a nghiên c u này nh m: (1)xây d ng mô hình g m các nhân t tác ng n ti n các d án XDCB và (2) o

l ng m c tác ng c a các nhân t này n ti n d án

Mô hình nghiên c u ban u g m 6 nhóm nhân t d a trên c s lý thuy t.Nghiên c u nh tính c th c hi n nh m i u ch nh b sung bi n quan sát chocác thang o Nghiên c u nh l ng c th c hi n t k t qu phân tích nhân t t

155 cá nhân tr c ti p tham gia vào các d án XDCB trên a bàn các t nh thành phíaNam ph n ánh có 7 nhân t tác ng n bi n ng ti n hoàn thành d án Qua

ki m nh mô hình h i qui a bi n kh ng nh 5/7 nhân t có m i quan h ngh ch

bi n n bi n ng ti n hoàn thành d án, x p theo m c tác ng t m nh

n y u là nhân t s thu n l i; nhân t n ng l c nhà th u chính; nhân t n ng l c

ch u t ; nhân t i u ki n t nhiên; nhân t s cam k t

T khóa: nhân t nh h ng n ti n hoàn thành d án, tr ti n , d

án xây d ng c b n

1

T NG QUAN

1.1 LÝ DO CH N TÀI

Trong m t d án nói chung, c ng nh d án xây d ng c b n nói riêng thì v n

ti n là m t trong nh ng y u t quan tr ng Ti n , chi phí, ch t l ng là

m t trong 3 tiêu chí hàng u c t ra khi ánh giá s thành công c a b t k d

án nào k c d án xây d ng (Nguy n Th Minh Tâm and Cao Hào Thi, 2009,p.104) t bi t trong các d án l n v i v n vay cao thì vi c y nhanh ti n không ch n gi n là rút ng n th i gian th c hi n d án mà chính nó còn giúp cho

ch u t tránh c các r i ro do các y u t v mô nh h ng làm t ng chi phí,

t ng t ng m c u t c a d án so v i giá tr ban u, nh ng hi n nay vi c ch m

ti n g n nh là tình tr ng chung c a công tác xây d ng c b n n c ta.Haseeb et al (2011) v i nghiên c u c a mình ã ch ra nh ng tác ng tiêu c c do

vi c ch m ti n gây nên nh tài s n, th i gian, n ng l c i v i ch u t ó là

s s t gi m c a thu nh p, không có ph ng ti n s d ng i v i nhà th u ó là

m t ti n cho trang thi t b , nguyên v t li u, ti n thuê nhân công và m t th i gian

(Ngu n: tính toán t s li u B Tài Chính)

(Ngu n: tính toán t s li u T ng c c Th ng kê)

1 S li u t 2005-2011 là s li u quy t toán

0 100,000 200,000 300,000 400,000 500,000 600,000

T ng chi Chi th ng xuyên Chi u t phát tri n

Chi u t xây d ng c

b n

0 100,000 200,000 300,000 400,000 500,000 600,000 700,000 800,000 900,000 1,000,000

2005 2007 2008 2009 2010 2011 S b

2012

T ng chi Chi th ng xuyên Chi u t phát tri n

C c u d toán chi ngân sách trong giai o n 2010 2014 (hình 1-1) v i t lchi cho u t XDCB luôn chi m t l vào kho ng 13% n 17%, tuy nhiên t lquy t toán chi u t phát tri n h ng n m (chi m trên 90% là chi u t XDCB)theo nh s li u c a T ng c c Th ng kê (hình 1-2) thì con s th c t l i vào kho ng20% n 30% i u này cho th y chi ngân sách h ng n m dành cho u t XDCB

v n luôn chi m t tr ng l n, tiêu t n m t l ng ngân sách r t cao

Tuy nhiên trong nh ng n m g n ây tình tr ng tr ti n trong các d ánXDCB g n nh là m t th c tr ng chung n c ta Theo báo cáo c a B K ho ch

1.2 M C TIÊU NGHIÊN C U

Nghiên c u này có các m c ích sau:

- Tìm ki m các nhân t tác ng n ti n xây d ng các d án xây d ng

i t ng kh o sát:

Các cá nhân ã tr c ti p tham gia các d án xây d ng c b n các t nh thànhphía Nam bao g m: nhà th u, ch u t , các n v t v n thi t k , t v n giámsát

Các nghiên c u s b này c th c hi n t i TP.HCM Nghiên c u s b

c th c hi n thông qua k thu t th o lu n tay ôi Thông tin thu th p t nghiên

c u s b nh m i u ch nh thang o, thêm ho c b t các nhân t phù h p Nghiên

c u s b c th c hi n b ng k thu t ph ng v n tr c ti p i t ng kh o sát làcác cá nhân ã tham gia các d án xây d ng c b n t i các t nh thành phía Nam

B c 2: Nghiên c u chính th c

Nghiên c u chính th c c ng c th c hi n b ng nghiên c u nh l ng,dùng k thu t thu th p thông tin tr c ti p b ng cách ph ng v n tr c ti p và g i b ngcâu h i thông qua các ph ng v n viên và g i b ng kh o sát tr c tuy n n các cánhân ang công tác ngoài TP.HCM

M u c ch n theo ph ng pháp thu n ti n, phi xác su t

i t ng nh n c b ng câu h i tr c ti p t tác gi và các ph ng v n viên,gián ti p thông qua b ng kh o sát tr c tuy n

S d ng thang o Likert 5 th b c (t 1: hoàn toàn không ng ý n 5: hoàntoàn ng ý) l ng hóa

K t qu kh o sát s c nh p li u vào ph m m m x lý s li u th ng kêSPSS 22.0 ti n hành: (1) ánh giá tin c y Cronbach s Alpha c a thang o vàphân tích nhân t EFA (Exploratory Factor Analysis) xác nh các nhân t nh

h ng n ti n d án; (2) t ng quan và h i quy xây d ng ph ng trình mô

th y l i s có nh ng c thù riêng so v i các d án xây d ng nói chung và m c

tiêu c a nghiên c u nh m xác nh các nhân t tác ng n ti n và o l ng

et al., 2006), do ó các công tác rút ng n ti n trong các d án xây d ng trong

i u ki n kinh t khó kh n, th t ch t u t công c ng m t ph n nào gi m chi tiêucông c a chính ph trong tình hình hi n nay

i v i t m vi mô, k t qu nghiên c u giúp các ch u t có th t p trungvào các nhân t nào y nhanh ti n , h n ch nhân t nào kìm hãm, làm ch m ti n

d án

1.7 K T C U C A LU N V N

K t c u c a báo cáo nghiên c u c chia thành n m ch ng

Ch ng 1: Gi i thi u t ng quan v d án nghiên c u

Ch ng 2: Trình bày c s lý thuy t và xây d ng mô hình lý thuy t chonghiên c u

Ch ng 3: Trình bày ph ng pháp nghiên c u ki m nh thang o và môhình lý thuy t cùng các gi thuy t ra

Ch ng 4: Trình bày ph ng pháp phân tích thông tin và k t qu nghiên c u

Ch ng 5: Tóm t t nh ng k t qu c a nghiên c u, nh ng óng góp, hàm ý c anghiên c u c ng nh các h n ch c a nghiên c u nh h ng cho nh ng nghiên

c u ti p theo

Hình 1-3 C u trúc tài và khung nghiên c u

tr c ây v ti n hoàn thành d án ng th i m t mô hình lý thuy t v i các githi t c ng c xây d ng.

s d ng tài nguyên có gi i h n ( Th Xuân Lan, 2012)

Ngoài ra theo PMBOK (2004) thì d án là m t n l c t m th i c th c hi n

2.2.2 D án xây d ng

D án xây d ng theo nh ngh a c a Lu t Xây D ng (2003)1 là S n ph m

c t o thành b i s c lao ng c a con ng i, v t li u xây d ng, thi t b l p t

thi t k Công trình xây d ng bao g m công trình công c ng, nhà , công trình công nghi p, th y l i, nông nghi p và các công trình khác

2.2.3 D án u t xây d ng c b n

Theo Bùi M nh C ng (2008) thì u t xây d ng c b n ( TXDCB) là

ho t ng u t nh m t o ra các công trình xây d ng theo m c ích c a ng i

u t , là l nh v c s n xu t v t ch t t o ra các tài s n c nh (TSC ) và t o ra c

s v t ch t k thu t cho xã h i TXDCB là m t ho t ng kinh t

Lu t Xây D ng (2003) nh ngh a d án u t xây d ng công trình2 Là t p

t o nh ng công trình xây d ng nh m m c ích phát tri n, duy trì, nâng cao ch t

l ng công trình ho c s n ph m, d ch v trong m t th i h n nh t nh.

2.2.4 Ch m ti n

Theo O'Brien (1976) thì ch m ti n trong xây d ng là v t quá th i gian

so v i h p ng ho c so v i th i h n mà các bên ã th a thu n Trong c hai

2014) Hay theo nh Zack (2003) thì Ch m ti n c nh ngh a là m t hành

ng ho c m t s ki n kéo dài th i gian c n thi t th c hi n hay hoàn thành công

vi c (trích d n b i Marzouk and El-Rasas, 2014)

1 Kho ng 2, i u 3

2 Kho ng 7, i u 3

2.3 T NG QUAN C S LÝ THUY T

2.3.1 Các nghiên c u trên th gi i

Abdul-rahman et al (2009) trong nghiên c u chuyên sâu v nguyên nhân gây

nên vi c ch m tr ti n do các v n v tài chính b ng cách g i 110 b ng câu h i

n khách hàng, nhà th u, nhà t v n và ngân hàng K t qu thu c c a nghiên

c u cho th y r ng qu n lý dòng ti n kém là y u t quan tr ng nh t d n n s ch m

tr c a d án ti p theo ó là thanh toán ch m, không ngu n l c tài chính và b t

n th tr ng tài chính K t qu nghiên c u c ng ch ra r ng khách hàng óng vaitrò quan tr ng nh t trong vi c gi m tác ng c a các v n tài chính i v i m c

ch m tr c a d án (Khách hàng trong nghiên c u này c hi u là ch u t

c a d án)

Othman et al (2006) sau khi nghiên c u nh l ng t 244 d án thoát n c

và công trình th y l i, các tác gi ã khuy n ngh c n chú ý t i công tác l p k

ho ch và công tác thi t k trong vi c gi m thi u s ch m tr ti n

Nghiên c u c a Pakseresht and Asgari (2012) c th c hi n nh m xác nhcác y u t quan tr ng trong các d án xây d ng c a công ty Pars Garma K t qu

c a nghiên c u ch ra r ng các nhân t thành công trong d án xây d ng có nh ng

u tiên và tr ng s khác nhau Xem xét t m quan tr ng thì các nhân t thành côngquan tr ng l n l t là: s ánh giá v y u t kinh t và y u t công ngh c a nh ngngu n l c c n thi t cho d án, thành tích và kinh nghi m c a giám c d án, l p k

ho ch chi n l c c a d án và kinh nghi m i u hành c a i ng nhà th u v dán

Chan and Kumaraswamy (1997) sau khi ti n hành kh o sát 83 nhân t nh

h ng n s ch m tr t i các d án H ng Kông ánh giá t m quan tr ng c a

nh ng nhân t này K t qu nghiên c u ch ra r ng có 5 nguyên nhân ch y u và

ph bi n: (1) qu n lý và giám sát công tr ng y u kém; (2) không l ng tr c c

i u ki n m t b ng; (3) t c ra quy t nh ch m c a các bên liên quan; (4) các

nhân t liên quan n khách hàng; (5) các nhân t c a công vi c c n thi t.

Các nghiên c u ban u v s thành công hay th t b i c a d án u t p trungvào nh ng nguyên nhân th t b i h n là thành công c a d án (Belassi and Tukel,1996) Trong nghiên c u này c ng ch ra nh ng nhân t nh h ng n thành công

c a d án và o l ng m c tác ng c a các nhân t này, giúp các giám c d

án hi u rõ h n các nhân t này và làm th nào o l ng chúng h n là vi c chxem xét ch t l ng c a d án là m c tiêu quan tr ng nh t

Theo Assaf and Al-Hejji (2006) thì trong i u ki n Saudi Arabia ch 30% d

án xây d ng là hoàn thành s m ti n và các d án tr ti n th ng trung bìnhtrong kho ng t 10% n 30% (trích d n b i Sambasivan and Soon, 2007)

Nghiên c u c a Chan and Kumaraswamy (2002) c p n v n nâng cao

hi u qu thông tin liên l c và chuy n giao thông tin nhanh chóng là r t quan tr ngtrong vi c giúp y nhanh quá trình xây d ng công trình

Prabhakar (2008) sau khi t ng k t các nghiên c u v các nhân t tác ng nthành công c a d án, tác gi nh n m nh n vai trò c a giám c d án và c ng r tnhi u tác gi khác nhau trong các nghiên c u c a mình c ng ng ý v i quan i mnày Bài nghiên c u này ã c g ng a ra các y u t liên quan n phong cáchlãnh o qu n lý d án có tác ng sâu s c n s thành công c a d án

Toor and Ogunlana (2007) nhóm các nhân t tác ng n thành công d ánthành 4 nhóm nhân t COMs: hi u bi t (COMprehension), cam k t (COMmitment),

n ng l c (COMpetence), h th ng liên l c (COMmunication) Nghiên c u c ng ch

ra r ng các bên liên quan khác nhau trong m t d án xây d ng quy mô l n s có

nh n th c khác nhau v các nhân t thành công nh ng t c thành công thì

h c n ph i có m t s th a thu n v m c tiêu d án và k ho ch th c hi n d án.Marzouk and El-Rasas (2014) l i có cách ti p c n riêng trong nghiên c u c amình khi nhóm các nhân t gây nh h ng n ch m ti n d án theo các bên liênquan Nghiên c u th c hi n b ng cách ph ng v n b ng câu h i i v i 36 chuyêngia trong ngành xây d ng bao g m ch u t , nhà t v n, nhà th u Theo k t qu

nghiên c u thì m c nh h ng n ch m ti n t các nhân t liên quan n

ch u t là cao nh t, sau ó l n l t t nhà th u, nhân t bên ngoài, nhà t v n,nhân công và thi t b , cu i cùng là nhóm nhân t liên quan n v t li u

Nghiên c u c a Doloi et al (2012) là nghiên c u u tiên l i n v v n xác nh các nhân t quan tr ng tác ng n vi c tr ti n trong ngành xây d ng

n và sau ó thành l p m i quan h gi a các thu c tính quan tr ng cho vi cphát tri n mô hình d oán ánh giá tác ng c a các nhân t i v i vi c tr

ti n Các nhóm nhân t gây nh h ng n vi c ch m ti n trong d án c

ch ra trong nghiên c u là: (1) thi u s cam k t; (2) qu n lý công tr ng kém hi u

qu ; (3) ph i h p t i công tr ng không hi u qu ; (4) l p k ho ch không chínhxác; (5) qui mô d án không rõ ràng; (6) thi u trao i thông tin; (7) h p ng d ichu n

2.3.2 Các nghiên c u t i Vi t Nam

Lê Hoài Long et al (2008) sau khi ti n hành nghiên c u trên m t m u g m 87

chuyên gia xây d ng Vi t Nam ã k t lu n 3 nguyên nhân l n nh t gây bi n nglàm gi m ti n d án xây d ng và t ng chi phí là: giám sát và qu n lý công tr ng

y u kém, khó kh n v tài chính c a ch u t và c a nhà th u, thay i thi t k

B ng cách g i b ng câu h i kh o sát n 166 chuyên gia, L u Tr ng V n et

nghiên c u ch ra r ng khó kh n tài chính c a ch u t và nhà th u, nhà th u thi ukinh nghi m, thi u nguyên v t li u là nh ng nguyên nhân chính gây ch m tr trongcác d án xây d ng t i Vi t Nam

Cao Hào Thi and Swierczek (2010) ã th c hi n nghiên c u trên m u g m

239 thành viên và giám c d án ã tham gia vào các d án c s h t ng t i Vi tNam, nghiên c u ch ra r ng ba nhóm nhân t bao g m n ng l c nhà qu n lý, n ng

l c thành viên tham gia và s n nh môi tr ng bên ngoài có m i quan h tích

c c áng k n tiêu chí thành công c a d án

Nguy n Duy Long et al (2004b) ã nhóm 15 nhân t nh h ng n thànhcông c a d án và nhóm thành 4 nhóm nhân t g i là 4 nhóm nhân t COMs: thu n

l i (COMfort), ch c n ng (COMpetence), cam k t (COMmitment) và truy n thông(COMmunication)

Nguy n Duy Long et al (2004a) là m t nghiên c u toàn di n các nhân t nh

h ng không ch là ti n d án mà còn nh h ng n v n v t chi phí, ch t

l ng, an toàn, hi u su t Phân tích d li u cho th y có n m nhóm nhân t c n l u

ý trong công tác qu n lý d án xây d ng t i Vi t Nam: (1) thi t k và nhà th ukhông n ng l c; (2) ánh giá và qu n lý thay i y u kém; (3) v n xã h i vàcông ngh ; (4) v n liên quan n công tr ng; (5) công c và k thu t không phù

h p

Nghiên c u v nguyên nhân nh h ng n ti n d án xây d ng nhìnchung ã c th c hi n khá nhi u trên th gi i V i m i c thù các qu c gia thìcác nhân t c li t kê có th khác nhau và k t qu c a nh ng nghiên c u này

c ng không hoàn toàn gi ng nhau Bên c nh ó c ng ã có nh ng nghiên c u c a

m t s tác gi trong i u ki n t i Vi t Nam v i nh ng cách ti p c n riêng c a mình,

nh ng nhìn chung thì các k t qu c a nh ng nghiên c u này u có nh ng i m

t ng ng và c ng phù h p v i m t qu c gia ang phát tri n nh n c ta Tuynhiên các nghiên c u này m c dù i t ng nghiên c u là các d án xây d ng t i

Vi t Nam, nh ng vì i t ng kh o sát ph n nhi u là các d án xây d ng dân d ng

và ch a có nghiên c u chuyên sâu nào v các d án xây d ng c b n D án xây

d ng c b n, mà tiêu bi u là các d án C u ng s có nh ng c thù riêng nên

r t c n m t nghiên c u riêng bi t nh m có m t s ánh giá phù h p và h p lý h n

i v i các nhân t , c ng nh m c nh h ng nh h ng c a nh ng nhân t này

n ti n

2.4 MÔ HÌNH NGHIÊN C U

Ph n này trình bày v mô hình lý thuy t áp d ng cho nghiên c u bao g m

bi n ph thu c là ti n hoàn thành d án và các nhóm nhân t tác ng lên ti n

hoàn thành d án, ng th i phát bi u các gi thuy t và mô hình nghiên c u

Trong nghiên c u này thu n ti n trong quá trình x lý s li u kh o sát, tác

gi ngh s d ng ch s TPIcorrectth hi n s sai l ch gi a ti n th c hi n th c

t và ti n theo k ho ch c a d án Công th c tính ch s TPIcorrectnh sau:

Nhóm nhân t môi tr ng bên ngoài

Các nhóm nhân t môi tr ng bên ngoài bao g m môi tr ng chính sách, môi

tr ng kinh t , môi tr ng xã h i, môi tr ng khoa h c công ngh , môi tr ng tnhiên, khách hàng, i th c nh tranh, nhà th u ph (Belassi and Tukel, 1996) i

v i môi tr ng công ngh do c thù các d án XDCB t i Vi t Nam u v n áp

d ng các bi n pháp thi công l c h u, quá trình áp d ng các công ngh hi n i v ncòn dè d t, ch a ph bi n r ng b i các công ngh hi n i th ng i kèm v i chiphí u t ban u l n và c n m t quá trình chuy n giao n m b t công ngh nên có

th lo i b nhân t này cho phù h p Tách nhóm nhân t môi tr ng t nhiên là m tnhóm nhân t khác vì các d án XDCB s ph i ch u tác ng r t l n i v i nhómnhân t này ng th i nhân t khách hàng c hi u trong nghiên c u này chính là

ch u t (CDT) Nghiên c u c a Nguy n Th Minh Tâm and Cao Hào Thi (2009)

c ng c p n nhóm nhân t v chính sách nh là nhóm nhân t nh h ng n

vi c t ng chi phí c a d án Các nhân t chính sách, tình hình kinh t v mô s tác

ng n giá nhân công, t giá hay m t s chính sách thu làm t ng chi phí d án,

Gi thuy t H1:

n nh c a môi tr ng bên ngoài có m i t ng quan âm n ti n

c rút ng n.

Nhóm nhân t do i u ki n t nhiên

V i các s c do công tác kh o sát a ch t không k l ng ã kéo theo nhi u

s c công trình nh d án h m chui V n Thánh 2, hay các s c do i u ki n th i

ti t ã gây nên nh ng thi t h i cho các d án XDCB, làm ch m ti n , t ng chiphí Theo Cao Hào Thi and Swierczek (2010) thì các y u t do i u ki n t nhiên

ph c t p này ã gây nên nh ng thi t h i, làm t ng chi phí c a d án Nhóm y u t

v i u ki n t nhiên c ng c xem xét nh là nhóm y u t môi tr ng bên ngoài

nh h ng n thành công hay th t b i c a d án (Nguy n Th Minh Tâm and CaoHào Thi, 2009) nh ng trong i u ki n a ch t ph c t p c a các t nh thành ph phíaNam nên nhóm y u t t nhiên c n c xem xét nh là m t nhóm nhân t quan

tr ng riêng i u ki n th i ti t kh c nghi t và s thay i v các qui nh hay lu t l

c a chính ph là hai nhân t c x p vào nhóm nhân t ngo i sinh nh h ng n

ti n c a d án nh ng nhân t th i ti t là khó kh c ph c nh t (Sweis et al 2008).

Do ó nghiên c u xu t nhóm nhân t i u ki n t nhiên bao g m các nhân

t :

- a ch t

- Th i ti t

- Thiên tai

Gi thuy t H2:

án Hay là i u ki n t nhiên càng thu n l i thì ti n d án càng c rút ng n.

Nhóm nhân t n ng l c c a các bên tham gia

Theo Chan et al (2004) thì n ng l c c a các bên tham gia d án nh h ng

l n n s thành công c a d án bao g m n ng l c Ch u t , T v n, Nhà th u,Nhà cung ng (trích d n b i Nguy n Th Minh Tâm and Cao Hào Thi, 2009) Khái

ni m Ch u t trong các nghiên c u là khách hàng, ng i s d ng cu i cùng(client/owner) nh ng c thù các d án XDCB t i Vi t Nam thì Ch u t th ng

- Nhân s c a nhà cung ng

- Tài chính c a nhà cung ng

- Máy móc thi t b c a nhà cung ng

Gi thuy t H3:

Hay là n ng l c c a các bên tham gia càng cao thì ti n d án càng c rút

ng n.

N ng l c c a giám c d án là m t trong nh ng nhân t quan tr ng tác ng

n s thành công c a d án (Cao Hào Thi and Swierczek, 2010; Belassi and Tukel,1996) Tuy n d ng, l a ch n giám c d án v i chuyên môn k thu t và n ng l c

i u hành có m i liên h tích c c n s thành công d án, t bi t là trong giai

o n u c a d án (Pinto and Slevin, 1989) Wang and Huang (2006) c ng ngtình v i quan i m nhóm nhân t ch d án (project owner) là nhóm nhân t óngvai trò quan tr ng nh t trong s thành công c a d án và hi u qu c a ban qu n lý

d án có m i t ng quan tích c c n tiêu chí thành công c a d án Mir andPinnington (2014) l i là m t nghiên c u chuyên sâu v m i t ng quan gi a cácnhóm nhân t liên quan n n ng l c qu n lý d án (PMP) n thành công c a d

án nói chung và tác gi c ng c p n m i t ng quan gi a ng i lãnh o d án(PM Leadership) n s thành công c a m t d án

Nhìn chung các d án xây d ng trên th gi i thì ch u t óng vai trò là

Nhóm nhân t s thu n l i trong ti n trình d án

Nhân t s s n có c a kinh phí c ng c c p trong nghiên c u c a

Nguy n Duy Long et al (2004b), chính s s n có c a kinh phí s giúp cho d án

c ti n hành suôn s Ngoài ra kinh phí và ngu n l c y là m t trong cácnhóm nhân t c ánh giá cao nh t tác ng tích c c n s thành công c a d án(White and Fortune, 2002) Theo Sanvido (1992) thì m t trong b n nhân t CSFs ó

là h p ng cho phép và khuy n khích nh ng trách nhi m khác nhau c x lý

nh là m t i ng không có xung t l i ích và m c tiêu khác nhau Các h p ng

ph i phân b r i ro và trao th ng theo nh ng t l chính xác (trích d n b i Nguy n

Duy Long et al., 2004b) Nh ng h p ng không y s d d n t i xung t vàtranh ch p và i u này s a n vi c tr ti n cho d án (Yusuwan and Adnan,2013), trong nghiên c u này các tác gi ã nêu hai ki n ngh quan tr ng kh c

ph c v n tranh ch p h p ng ó là c n nâng cao v n qu n lý h p ng hi u

qu và t ch c t t công tác l u tr h s Trong nghiên c u c a Lê Hoài Long et al.

(2008) ã nêu nên th c tr ng qu n lý h p ng luôn luôn là m t v n c a các

n c ang phát tri n, các công vi c liên quan n h p ng th ng c quan tâmkhiêm t n, i u này d n t i h p ng không còn là công c gi i quy t xung tcác bên

Do ó mô hình nghiên c u xu t nhóm nhân t s thu n l i trong ti n trình

Gi thuy t H5:

Nhóm nhân t liên quan n s thu n l i trong ti n trình th c hi n d án có

M c cam k t t c p cao trong nghiên c u Belassi and Tukel (1996) c

c p n nh là nhóm nhân t liên quan n t ch c S h tr này th ng hi u

ti n ho c các v n v chi phí (Frimpong et al., 2003) Nghiên c u c a Dvira et

al (2003) là m t nghiên c u chuyên sâu v m i liên h gi a công tác l p k ho ch

v i thành công d án, tác gi xu t vi c ng d ng các công c tính toán hi n i

và tích h p ào t o công tác l p k ho ch vào các khóa qu n lý d án là c n thi t

M c tiêu d án rõ ràng, h tr t qu n lý c p cao c ánh giá là 2 nhân t quan

tr ng nh t trong nghiên c u c a White and Fortune (2002)

Do ó mô hình nghiên c u xu t nhóm nhân t liên quan n m c cam

k t g m 5 thành ph n:

- M c cam k t, tinh th n trách nhi m c a lãnh o c p cao c a các bênliên quan

- M c h tr t các qu n lý c p cao c a các bên liên quan

- M c rõ ràng c a công tác l p k ho ch và ki m soát d án

- M c rõ ràng c a vi c xác nh m c tiêu và các u tiên c a các bên liênquan

Gi thuy t H6:

Nhóm nhân t liên quan n s cam k t có m i t ng quan âm n ti n

2.4.3 Mô hình nghiên c u xu t

Trên c s 6 nhóm nhân t nh h ng n ti n th c hi n d án v i 26nhân t i di n nêu trên, mô hình nghiên c u xu t nh hình v i 6 gi thuy t

t ng ng nh sau:

2.5 TÓM T T CH NG 2

Ch ng 2 ã trình bày khái quát các khái ni m v ti n d án, d án xây

d ng c b n giúp chúng ta có cái nhìn t ng quan, rõ ràng h n các khái ni m

c s d ng trong tài

ng th i trong ch ng này c ng a ra m t mô hình nghiên c u nghcùng các gi thuy t cho mô hình t các mô hình lý thuy t c s ban u

ôi (in-depth interviews), i t ng th o lu n là nh ng chuyên gia trong c quan

c a tác gi , nh ng cá nhân này ã tham gia vào các d án xây d ng c b n v i vaitrò Tr ng T v n Giám sát, là nh ng ng i có nhi u kinh nghi m trong công tácchuyên môn M c ích c a quá trình ph ng v n nh m thêm b t các nhân t cho phù

h p h n v i i u ki n c thù t i Vi t Nam Ngoài ra m c ích c a quá trình th o

lu n này c ng i u ch nh l i b ng câu h i kh o sát sao cho các thu t ng s d ng d

hi u h n và tránh làm cho i t ng b c kh o sát chính t c hi u không úng

m c ích câu h i

Nghiên c u s b nh l ng c th c hi n ánh giá s b v tin c y

và giá tr c a các thang o ã thi t k và i u ch nh cho phù h p Nghiên c u nh

l ng này c th c hi n b ng ph ng pháp ph ng v n tr c ti p thông qua b ng

câu h i toàn b nhân viên trong phòng c a tác gi , nh ng ng i ã tham gia tr c

ti p các công tác t i hi n tr ng các d án Nghiên c u này c th c hi n vàotháng 4 n m 2014 t i TPHCM

Nghiên c u chính th c c ng c th c hi n b ng ph ng pháp nghiên c u

nh l ng Nghiên c u nh l ng này c th c hi n b ng ph ng pháp ph ng

v n tr c ti p b i tác gi và 3 ph ng v n viên K t qu kh o sát c s d ng

ki m nh l i mô hình o l ng c ng nh mô hình lý thuy t và các gi thuy t trong

mô hình Nghiên c u chính th c này c th c hi n t i TPHCM vào tháng 6 n m2014

B c 2 : Nghiên c u nh tính

Do s khác nhau c tr ng riêng c a m i qu c gia, ngoài ra còn có s khácnhau v i t ng nghiên c u (d án xây d ng c b n) nên c n ph i i u ch nh l ithang o cho phù h p h n Nên t p các thang o c i u ch nh và b sung thôngqua nghiên c u nh tính v i công c là th o lu n tay ôi (in-depth interviews)

Th o lu n tay ôi c th c hi n v i 5 ng i là nh ng chuyên gia ã tham gia vàocác d án XDCB nh ng v trí quan tr ng, t bi t là 2 chuyên gia cao c p v i s

n m kinh nghi m trên 30 n m trong ngành Giao thông

K t qu c a th o lu n tay ôi cho th y các nhân t Môi tr ng công ngh ,

d án nên ã c lo i b (xem m c 2.4.2) Ngoài ra nhân t Nhân s ch u t

trong nhóm nhân t N ng l c các bên tham gia (NL) trùng l p v i nhóm nhân t

ng v i nhóm nhân t S thu n l i (TL) nên c ng ti n hành lo i b 2 nhân t này.

Thông qua k t qu c a nghiên c u nh tính này, thang o nháp c i u

ch nh Sau khi i u ch nh, thang o nháp này (g i là thang o nháp II) c dùngcho nghiên c u nh l ng s b

B c 3 : Nghiên c u nh l ng s b

Thang o nháp II c ánh giá thông qua nghiên c u s b nh l ng v i

m t m u có kích th c n = 20 Các thang o này c i u ch nh thông qua ph ngpháp h s tin c y Cronbach alpha (Cronbach, 1951) Theo nh Nunnally andBernstein (1994) khi Cronbach alpha .60 thì thang o có th ch p nh n v m ttin c y và ch p nh n các bi n có h s t ng quan bi n t ng (item totalcorrection) d i 30 trong phân tích Cronbach alpha (trích d n b i Nguy n ình

Th , 2012)

B c 4 : Nghiên c u nh l ng chính th c

D li u ph c v kh o sát nh l ng chính th c c thu th p s c mã hóa

h s Cronbach s Alpha > 0.6 (Nunnally and Bumstein, 1994).

Phân lo i, s p x p các y u t và ki m nh mô hình

Sau khi x p h ng các y u t , phân tích nhân t khám phá (EFA) s c s

d ng nh m phân lo i và s p x p các y u t nh h ng n ti n trong nghiên c uthành các nhóm d a vào ánh giá giá tr c a các y u t