GIẢI PHÁP NÂNG CAO TỶ SUẤT SINH LỢI CỦA CÁC CỔ PHIẾU NIÊM YẾT TẠI SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TPHCM.PDF

--- NGUY Nă ĨOăXUỂN GI IăPHỄPăNỂNGăCAOăT ăSU Tă SINHăL IăC AăCỄCăC ăPHI UăNIểMă Y TăT IăS ăGIAOăD CHăCH NGă KHOỄNăTHĨNHăPH ăH ăCHệăMINH B ăGIỄOăD CăVĨă ĨOăT O... --- NGUY Nă ĨOăXUỂN G

-

NGUY Nă ĨOăXUỂN

GI IăPHỄPăNỂNGăCAOăT ăSU Tă SINHăL IăC AăCỄCăC ăPHI UăNIểMă

Y TăT IăS ăGIAOăD CHăCH NGă KHOỄNăTHĨNHăPH ăH ăCHệăMINH

B ăGIỄOăD CăVĨă ĨOăT O

-

NGUY Nă ĨOăXUỂN

GI IăPHỄPăNỂNGăCAOăT ăSU Tă SINHăL IăC AăCỄCăC ăPHI UăNIểMă

Y TăT IăS ăGIAOăD CHăCH NGă KHOỄNăTHĨNHăPH ăH ăCHệăMINH

Chuyên ngành: Tài chính-Ngân hàng

B ăGIỄOăD CăVĨă ĨOăT O

L I CAMă OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n ắGi i pháp nâng cao t su t sinh l i c a các c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh” là k t qu c a quá trình h c t p, nghiên c u nghiêm túc c a tôi d i s h ng d n c a TS.Thân Th Thu Th y

Các thông tin, d li u trong lu n v n đ c thu th p t th c t có ngu n g c rõ

ràng, đáng tin c y Tôi xin cam đoan không sao chép c a ng i khác, ch s d ng tài li u, s li u tham kh o t các bài nghiên c u, sách, giáo trình, báo cáo, t p chí và các ngu n t internet K t qu nghiên c u trong lu n v n trung th c và ch a đ c công b t i b t k công trình nghiên c u nào

TP.H Chí Minh, ngày tháng n m 2014

Tác gi

Nguy n ào Xuân

M CăL C

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các t vi t t t

Danh m c các b ng

Danh m c các bi u đ

L I M ă U 1

1 LỦ do ch n đ tài 1

2 M c tiêu nghiên c u 1

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

4 Ph ng pháp nghiên c u 2

5 K t c u n i dung 2

CH NGă1: T NGăQUANăV ăT ăSU TăSINHăL IăC AăCỄCăC ăPHI Uă NIểMăY TăT IăS ăGIAOăD CHăCH NGăKHOỄN 3

1.1 Nh ngăv năđ ăc ăb năv ăc ăphi uăniêmăy t t iăS ăgiaoăd chăch ngăkhoán… 3 1.1.1 Khái ni m v c phi u niêm y t 3

1.1.2 c đi m c a c phi u niêm y t 3

1.1.3 Phân lo i c phi u niêm y t 4

1.1.4 Th tr ng c phi u niêm y t 5

1.2 T ăsu tăsinhăl iăc a c ăphi uăniêmăy tăt iăS ăgiaoăd chăch ngăkhoán 6

1.2.1 Khái ni m 6

1.2.2 Ph ng pháp xác đ nh t su t sinh l i 8

1.3 Các nhân t ă nhăh ngăđ năt ăsu tăsinhăl i c aăc ăphi uăniêmăy tăt iăS ă giaoăd chăch ngăkhoán 13

1.3.1 Các nhân t ngo i sinh 13

1.3.2 Các nhân t n i sinh 17

1.4 S ăc năthi tăph iănơngăcao t ăsu tăsinhăl iăc a c ăphi uăniêmăy tăt iăS ăgiaoă d chăch ngăkhoán 19

1.4.1 i v i các công ty c ph n có c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng

khoán 19

1.4.2 i v i th tr ng c phi u niêm y t 20

1.4.3 i v i các nhà đ u t 21

K TăLU NăCH NGă1 21

CH NGă 2: TH Că TR NGă T ă SU Tă SINHă L Iă C Aă CỄCă C ă PHI Uă NIểMăY TăT IăS ăGIAOăD CHăCH NGăKHOỄNăTHĨNHăPH ăH ăCHệă MINH 22

2.1 Gi iăthi uăv ăcácăc ăphi uăniêmăy tăt iăS ăgiaoăd chăch ngăkhoánăThành ph ăH ăChíăMinh 22

2.1.1 Các c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí

Minh 22

2.1.2 K t qu ho t đ ng kinh doanh c a các công ty niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh 27

2.2ăTh cătr ngăt ăsu tăsinhăl i c aăcácăc ăphi uăniêmăy tăt iăS ăgiaoăd chăch ngă khoán T hƠnhăph ăH ăChíăMinh 34

2.2.1 T su t sinh l i trên c t c ti n m t 34

2.2.2 T su t lãi v n 36

2.2.3 T su t sinh l i danh ngh a 38

2.2.4 T su t sinh l i n i b 40

2.3 Cácănhơnăt ă nhăh ngăđ năt ăsu tăsinhăl i c aăcácăc ăphi uăniêmăy tăt iă S ăgiaoăd chăch ngăkhoánăThƠnhăph ăH ăChíăMinh 41

2.3.1 nh h ng c a các nhân t ngo i sinh 41

2.3.2 nh h ng c a các nhân t n i sinh 45

2.4 ánhăgiáăth cătr ngăt ăsu tăsinhăl i c aăcácăc ăphi uăniêmăy tăt iăS ăgiaoă d chăch ngăkhoánăThƠnhăph ăH ăChíăMinh 51

2.4.1 K t qu v t su t sinh l i c a các c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh 51

2.4.2 Nh ng t n t i 54

2.4.3 Nguyên nhân c a nh ng t n t i 55

K TăLU NăCH NGă2 60

CH NGă3:ăGI IăPHỄPăNỂNGăCAOăT ăSU TăSINHăL I C AăCỄCăC ă PHI Uă NIểMă Y Tă T Iă S ă GIAOă D CHă CH NGă KHOỄNă THĨNHă PH ă H ăCHệăMINH 61

3.1 nhăh ngăphátătri năc aăth ătr ngăch ngăkhoánăVi tăNam 61

3.1.1 Tái c u trúc t ch c th tr ng ch ng khoán Vi t Nam 61

3.1.2 Tính công khai, minh b ch c a th tr ng đ c nâng cao 61

3.1.3 Gia t ng và c i thi n ch t l ng cung hàng hóa trên th tr ng 62

3.1.4 Làn sóng tái c u trúc các công ty ch ng khoán 62

3.1.5 a d ng hóa và nâng cao tính chuyên nghi p cho các nhà đ u t 63

3.2 Gi iăphápăđ iăv iăcácăcôngătyăc ăph năđ ănơngăcaoăt ăsu tăsinhăl i c aăcácă c ăphi uăniêmăy tăt iăS ăgiaoăd chăch ngăkhoánăThƠnhăph ăH ăChíăMinh 64

3.2.1 Th c hi n t t công tác nghiên c u, d báo, qu n tr r i ro liên quan đ n t su t sinh l i c a c phi u niêm y t 64

3.2.2 L a ch n chính sách c t c ti n m t phù h p v i tình hình phát tri n t i công ty 65

3.2.3 Thay đ i s l ng c phi u niêm y t th i đi m thích h p 65

3.2.4 B o v l i ích c a c đông hi n h u 66

3.2.5 Hoàn thi n h th ng k toán t i công ty 67

3.2.6 Th c hi n t t ho t đ ng quan h nhà đ u t 68

3.3 G i iăpháp đ i v i S giao d ch ch ngăkhoán ThƠnhăph ăH ăChí Minh 70

3.3.1 Nâng cao tính công khai, minh b ch c a th tr ng 70

3.3.2 Nâng cao ch t l ng c phi u niêm y t 73

3.3.3 Thu hút s tham gia c a các nhà đ u t 74

3.4 G i iăphápăh ătr 74

3.4.1 i v i Chính ph 74

3.4.2 i v i y ban ch ng khoán nhà n c 76

KểTăLU NăCH NGă3 78

K TăLU N 79

Tài li u tham kh o

Ph l c 1: Danh sách 162 công ty niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph

H Chí Minh giai đo n 2010-2013

Ph l c 2: T su t sinh l i trên c t c c a các c phi u niêm y t t i S giao d ch

ch ng khoán Thành ph H Chí Minh giai đo n 2010-2013

Ph l c 3: T su t lãi v n c a các c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán

Ph l c 4: T su t sinh l i danh ngh a c a các c phi u niêm y t t i S giao d ch

ch ng khoán Thành ph H Chí Minh giai đo n 2010-2013

Ph l c 5: T su t sinh l i n i b c a các c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng

khoán Thành ph H Chí Minh giai đo n 2010-2013

DANHăM C CÁC T ăVI TăT T

ASEAN : Hi p h i các qu c gia khu v c ông Nam Á

(Association of Southeast Asian Nations) BCTC : Báo cáo tài chính

CBTT : Công b thông tin

CPNY : C phi u niêm y t

CTNY : Công ty niêm y t

CTCP : Công ty c ph n

DPS : C t c trên m i c ph n (Dividend per share)

EPS : Thu nh p trên m i c ph n (Earning per share)

GDP : T ng s n ph m qu c n i (Gross domestic product)

HOSE : S giao d ch ch ng khoán thành ph H Chí Minh

IRR : T su t sinh l i n i b (Internal rate of return)

SGDCK TP.HCM : S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh

TB13 : T su t sinh l i danh ngh a bình quân n m

TTCK : Th tr ng ch ng khoán

(Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement) TSSL : T su t sinh l i

TSSL DN : T su t sinh l i danh ngh a

TTLKCK : Trung tâm l u kỦ ch ng khoán

UBCKNN : y ban ch ng khoán nhà n c

VN-Index : Ch s giá c phi u niêm y t t i HOSE

WTO : T ch c th ng m i th gi i (World trade organization)

DANHăM C CÁC B NG

B ng 2.1 : S l ng CPNY t i HOSE giai đo n 2010-2013 22

B ng 2.2 : Kh i l ng và giá tr CPNY t i HOSE giai đo n 2010-2013 23

B ng 2.3 : Th c tr ng phân ngành các CPNY t i HOSE giai đo n 2010-2013 25

B ng 2.4 : Quy mô giao d ch kh p l nh CPNY t i HOSE giai đo n 2010-2013 26

B ng 2.5 : Quy mô giao d ch th a thu n CPNY t i HOSE giai đo n 2010-2013…27

B ng 2.6 : T c đ t ng tr ng doanh thu thu n bình quân c a các CTNY t i HOSE giai đo n 2010-2013 28

B ng 2.7 : Các CTNY có LNST âm t i HOSE giai đo n 2010-2013 29

B ng 2.8 : T c đ t ng tr ng LNST c a nhóm CTNY có LNST d ng 4 n m liên

t c t i HOSE giai đo n 2010-2013 30

B ng 2.9 : EPS bình quân c a các CPNY t i HOSE giai đo n 2010-2013 31

B ng 2.10 : S l ng CTNY t i HOSE tr c t c ti n m t giai đo n 2010-2013… 32

B ng 2.11: DPS bình quân c a các CPNY t i HOSE giai đo n 2010-2013 33

B ng 2.12: TSSL trên c t c ti n m t bình quân c a các CPNY t i HOSE giai đo n

2010-2013 34

B ng 2.13: So sánh TSSL trên c t c ti n m t v i t l DPS/MG th c t hàng n m

c a các CPNY t i HOSE giai đo n 2010-2013 35

B ng 2.14: S l ng CPNY có t su t lãi v n d ng t i HOSE theo giai đo n và theo t ng n m 37

B ng 2.15: T su t lãi v n bình quân hàng n m c a các CPNY t i HOSE giai đo n

2010-2013 38

B ng 2.16: TSSL DN BQ c a các CPNY t i HOSE giai đo n 2010-2013 39

B ng 2.17: IRR c a các CPNY t i HOSE giai đo n 2010-2013 40

B ng 2.18: Các nhân t kinh t v mô và bi n đ ng TSSL DN c a các CPNY t i HOSE giai đo n 2010-2013 43

B ng 2.19: S v thao túng giá c phi u niêm y t t i HOSE đã đ c phát hi n giai

đo n 2010-2013 47

B ng 2.20: T tr ng giao d ch bình quân c a N TNN so v i toàn th tr ng CPNY

t i HOSE giai đo n 2010-2013 48

B ng 2.21: Các hành vi sai ph m đã b x ph t c a các CTCK t i Vi t Nam giai

đo n 2010-2013 60

DANHăM CăCÁC BI Uă

Bi u đ 2.1: Giá tr v n hóa so v i giá tr niêm y t c a các CPNY t i HOSE giai

đo n 2010-2013 24

Bi u đ 2.2: Xu h ng bi n đ ng các nhân t kinh t v mô và s l ng CPNY t i HOSE có TSSL t ng, gi m t ng n m giai đo n 2010-2013 43

Bi u đ 2.3: Ch s VN-Index giai đo n 2010-2013 45

Bi u đ 2.4: Bi n đ ng SL CPNY t i HOSE có TSSL d ng, âm trong các th i k

t ng, gi m c a VN-Index giai đo n 2010-2013 46

Bi u đ 2.5: Giá tr mua ròng c a N TNN t i HOSE giai đo n 2010-2013 49

Bi u đ 2.6: S v vi ph m CBTT giao d ch c a c đông l n, c đông n i b là cá nhân và ng i có liên quan trên TTCK Vi t Nam giai đo n 2010-2013 59

L IăM ă U

1 LỦădoăch năđ ătƠi

V i g n 14 n m hình thành và phát tri n, th tr ng c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh v n còn r t non tr Th tr ng có lúc bùng n d d i vào th i đi m cu i n m 2006 đ n đ u n m 2007 mang l i s giàu có cho m t th h tiên phong các nhà đ u t ch ng khoán Th tr ng có lúc lao d c không phanh vào th i đi m t n m 2008 đ n đ u n m 2009 cu n trôi m i thành qu đ t đ c vào tr c đó và khi n cho không ít nhà đ u t lâm vào c nh phá

s n, n n n T đ u n m 2009 đ n cu i n m 2013, m c dù ch s VN-Index v n th

hi n nh ng b c dao đ ng dè d t quanh m c 500 đi m trong m t th i dài nh ng th

tr ng c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh đã

có nh ng b c phát tri n đáng k v l ng và ch t Bên c nh đó, v n còn nhi u t n

t i và đ t ra nhi u bài toán khó cho các nhà qu n lỦ và các công ty c ph n tham gia

th tr ng

Liên quan đ n ch t, m t trong nh ng bài toán đó là làm sao đ nâng cao đ c

t su t sinh l i c a các c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph

H Chí Minh nh m thu hút ngày càng nhi u các nhà đ u t , giúp cho th tr ng c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh nói riêng và

th tr ng ch ng khoán Vi t Nam nói chung tr ng thành, hoàn thi n và tr thành

m t kênh huy đ ng v n hi u qu trong t ng lai

tài ắGi i pháp nâng cao t su t sinh l i c a các c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh” đ c th c hi n v i mong mu n

gi i quy t m t ph n c a bài toán trên

2 M cătiêuănghiênăc u

úc k t lỦ lu n t ng quan v t su t sinh l i c a c phi u niêm y t

Phân tích th c tr ng t su t sinh l i c a các c phi u niêm y t t i S giao d ch

ch ng khoán Thành ph H Chí Minh

xu t các gi i pháp nâng cao t su t sinh l i c a các c phi u niêm y t t i

S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh trong th i gian s p t i

3 iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u

T su t sinh l i c a các c phi u niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán Thành

ph H Chí Minh trong giai đo n 2010-2013

Các c phi u niêm y t đ c ch n trong nghiên c u thu c 162 công ty đã ti n

hành niêm y t tr c n m 2010 và đang niêm y t t i S giao d ch ch ng khoán

Thành ph H Chí Minh trong giai đo n t đ u n m 2010 đ n cu i n m 2013

4 Ph ngăphápănghiênăc u

S d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh tính v i th ng kê mô t d li u giá, c

t c và so sánh, phân tích t su t sinh l i c a các c phi u niêm y t t i S giao d ch

ch ng khoán Thành ph H Chí Minh giai đo n 2010-2013

5 K tăc uăn iădung

1.1.1.1ăKháiăni măc ăphi u

Theo Mishkin (2004), trang 5: ắC phi u là lo i ch ng khoán ch ng minh quy n s h u và l i ích c a c đông trong thu nh p ho c tài s n c a t ch c phát hành”

Theo Bùi Kim Y n và các c ng s (2011), trang 49: ắC phi u là lo i ch ng khoán xác nh n quy n s h u h p pháp c a ng i s h u đ i v i m t ph n v n c a

t ch c phát hành”

1.1.1.2ăKháiăni măniêmăy tăch ngăkhoán

Theo Bùi Kim Y n và các c ng s (2011), trang 143: ắNiêm y t ch ng khoán

là vi c đ a ch ng khoán đ tiêu chu n vào đ ng kỦ và giao d ch t i th tr ng giao

d ch ch ng khoán t p trung”

1.1.1.3ăKháiăni măc ăphi uăniêmăy t

T khái ni m c phi u và khái ni m niêm y t ch ng khoán, c phi u niêm y t

đ c hi u là c phi u đ tiêu chu n niêm y t đ c đ ng kỦ và giao d ch t i th

tr ng giao d ch ch ng khoán t p trung

1.1.2ă căđi măc aăc ăphi uăniêmăy t

M i ho t đ ng liên quan đ n CPNY đ u ph i tuân th theo các quy đ nh đ c

đ t ra b i các c quan qu n lỦ và các thành ph n khác tham gia trong th tr ng giao

M c c t c chi tr cho c đông khá linh ho t tùy thu c vào k t qu ho t đ ng

s n xu t kinh doanh và chính sách c t c c a CTNY

C đông có quy n tham gia bi u quy t các v n đ liên quan đ n CTCP trong

đ i h i c đông và th ng là ng i cu i cùng đ c h ng giá tr còn l i c a tài s n thanh lỦ khi công ty b phá s n…

Ngoài ra, CPNY mang đ y đ các hình th c giá tr c a c phi u th ng là

m nh giá, th giá, giá tr n i t i, th giá

ngh a, ít có Ủ ngh a v kinh t

ph n c a công ty t i m t th i đi m nh t đ nh

toán d a vào c t c, tri n v ng phát tri n công ty và lãi su t th tr ng

đ c xác đ nh d a vào quan h cung c u trên th tr ng

Vì đ c giao d ch t i TTCK t p trung nên giá c a CPNY bi n đ ng nhanh

nh y d i s nh h ng c a các nhân t ngo i sinh nh môi tr ng chính tr , môi

tr ng xã h i, môi tr ng kinh t v mô… và các nhân t n i sinh nh s bi n đ ng

c a ch s ch ng khoán, giao d ch c a N TNN, k t qu ho t đ ng kinh doanh và chính sách c t c c a CTNY…

1.1 3ăPhơnălo iăc ăphi uăniêmăy t

1.1.3.1 C n c ăvƠoăth iăđi măniêmăy t

- CPNY l n đ u là CPNY trên TTCK t p trung trong đ t niêm y t l n đ u tiên

c a CTNY

- CPNY b sung là CPNY đ c phép niêm y t b sung trong đ t phát hành thêm cho m c đích t ng v n, sáp nh p, tr c t c…

tr c đây do CTNY không đáp ng đ c các tiêu chu n c a SGDCK

1.1 3.2ăC năc ăvƠoăquy năgiaoăd ch

- CPNY không h n ch giao d ch là CPNY đ c phép giao d ch theo các quy

đ nh c a TTCK t p trung

- CPNY h n ch giao d ch do r i vào m t s tr ng h p đ c bi t nh :

• Toàn b CPNY c a m t CTNY ch a đ c phép giao d ch do th i đi m

CPNY c a CTNY b t m ng ng giao d ch do CTNY có nh ng bi n đ ng

b t th ng v giá và kh i l ng giao d ch; vi ph m quy đ nh c a TTCK

t p trung; đang trong quá trình h p nh t, sáp nh p, chia tách…

• M t ph n CPNY c a m t CTNY ch a đ c phép giao d ch do thu c các

đ i t ng s h u b h n ch quy n giao d ch trong các tình hu ng nh CPNY l n đ u trong th i gian c m chuy n nh ng c a các c đông sáng

l p, CPNY phát hành thêm cho c đông chi n l c d i hình th c phát hành riêng l ho c cho cán b công nhân viên d i các hình th c th ng, bán u đãi…

1.1.4 Th ătr ng c ăphi uăniêmăy t

Th tr ng CPNY là th tr ng giao d ch t p trung t i SGDCK

Các thành ph n tham gia th tr ng CPNY bao g m:

• Các nhà đ u t cá nhân: là nh ng cá nhân có v n t m th i nhàn r i tham

gia mua bán trên th tr ng CPNY v i m c đích tìm ki m l i nhu n t

ho t đ ng đ u t

• Các nhà đ u t có t ch c: là các công ty đ u t , công ty b o hi m, các

qu h u trí t nguy n và các qu b o hi m xã h i khác, các qu đ u t

ch ng khoán… th ng xuyên ti n hành mua bán CPNY v i s l ng

l n Các nhà đ u t có t ch c đ u là nh ng chuyên gia giàu kinh nghi m th c hi n các quy t đ nh đ u t đ t o l i nhu n và chia c t c cho các thành ph n tham gia góp v n

- Các t ch c kinh doanh:

• SGDCK: th c hi n v n hành TTCK t p trung, ban hành nh ng quy đ nh

đi u ch nh các ho t đ ng giao d ch ch ng khoán t i SGDCK phù h p v i các quy đ nh c a lu t pháp và UBCKNN

• Hi p h i các nhà kinh doanh ch ng khoán: là t ch c c a các CTCK và các nhà kinh doanh ch ng khoán, đ c thành l p v i m c đích b o v l i ích c a các thành viên

• T ch c l u kỦ và thanh toán bù tr ch ng khoán: nh n l u gi các ch ng khoán và ti n hành các nghi p v thanh toán bù tr cho các giao d ch

ch ng khoán

• Các công ty d ch v máy tính ch ng khoán: cung c p h th ng máy tính

v i các ch ng trình đ thông qua đó th c hi n các l nh giao d ch m t

cách chính xác nhanh chóng

• Các t ch c tài tr ch ng khoán: là t ch c đ c thành l p v i m c đích khuy n khích m r ng và t ng tr ng c a TTCK

• Công ty đánh giá h s tín nhi m: cung c p d ch v đánh giá n ng l c thanh toán v n g c và lãi c a các ch th phát hành ch ng khoán

• Các công ty cung c p các d ch v liên quan đ n ho t đ ng mua bán CPNY: là các công ty truy n thông, cung c p s li u th ng kê, cung c p các ph n m m phân tích CPNY, đào t o ki n th c v đ u t CPNY…

1.2ăT ăsu tăsinhăl iăc a c ăphi uăniêmăy tăt iăS ăgiaoăd chăch ngăkhoán

1.2.1ăKháiăni m

Khi mua CPNY t i SGDCK, nhà đ u t có th nh n đ c nh ng ngu n thu

nh p sau: thu nh p t vi c bán c phi u v i giá cao h n giá mua; thu nh p khi nh n

c t c b ng ti n, b ng c phi u; thu nh p t vi c nh n các quy n mua c phi u v i giá u đãi; thu nh p khi nh n thêm c phi u d i các hình th c th ng, nh n c t c, chia tách c phi u…Trong quá trình mua và n m gi CPNY, hai ngu n thu nh p đáng k c a nhà đ u t có th tách bi t rõ ràng là thu nh p thu n t c t c b ng ti n

m t và chênh l ch gi a thu nh p thu n t vi c bán CPNY v i chi phí b ra ban đ u

T l ph n tr m c a thu nh p thu n t c t c ti n m t so v i chi phí mua ban

đ u đ c g i là TSSL trên c t c c a CPNY Giá tr này luôn l n h n ho c b ng 0

T l ph n tr m c a chênh l ch gi a thu nh p thu n t vi c bán CPNY v i chi phí mua ban đ u t o thành t su t lãi v n c a CPNY Giá tr này có th âm, d ng

ho c b ng 0 th hi n nhà đ u t có th lãi, l ho c hòa v n trong kinh doanh chênh

l ch giá CPNY

TSSL c a CPNY chính là t ng c a TSSL trên c t c và t su t lãi v n TSSL

c a CPNY có th âm, d ng ho c b ng 0 tùy thu c vào hai thành t TSSL trên c

t c và t su t lãi v n

Khái ni m TSSL c a CPNY trong m t th i k đ u t đ c th hi n qua công

th c nh sau:

Hay:

Trong đó:

1.2.2ăPh ngăphápăxácăđ nhăt ăsu tăsinhăl i

1.2.2.1ăT ăsu tăsinhăl iădanhăngh a

TSSL DN c a CPNY th hi n TSSL nhà đ u t đã đ t đ c sau khi bán CPNY đã mua và n m gi ra bên ngoài th tr ng mà ch a tính đ n nh h ng c a

l m phát

- T ăsu tăsinhăl iădanhăngh aătrongăm tăth iăk

TSSL DN c a CPNY trong m t th i k là t l ph n tr m c a t ng thu nh p thu n t c t c ti n m t và thu nh p t chênh l ch gi a thu nh p thu n t vi c bán CPNY v i chi phí mua CPNY

i v i tr ng h p giao d ch kh p l nh đ nh k , TSSL DN c a CPNY trong

m t th i k theo công th c (1.1) là thích h p Tuy nhiên, đ i v i tr ng h p giao

d ch kh p l nh liên t c, vi c tính giá t i t ng th i đi m t và t-1 là r t ph c t p vì t c

đ kh p l nh tính theo đ n v giây r t nhanh chóng đ n gi n v n đ tính toán, kho ng th i gian gi a hai th i đi m t và t-1 th ng tính theo các đ n v th i gian dài h n nh gi , ngày, tu n… Nh v y, gi a hai th i đi m t và t-1 có vô s giao

d ch, vi c tính toán TSSL DN c a CPNY s ph thu c vào s l n g p l i nhu n vào

v n trong k Lúc này công tính TSSL c a CPNY ph bi n trên th tr ng tài chính

s t ng t nh công th c tính toán TSSL c a các th tr ng tài s n khác là:

Trong đó:

+ Côngăth c gi n đ nătínhătoánăt ăsu tăsinhăl iădanhăngh aăc aăc ăphi uăniêmă

V i các gi đ nh:

• CPNY s đ c mua đ u k và bán cu i k

• C t c đ c l nh cu i k

• Các nhà đ u t s th c hi n quy n mua c phi u v i giá u đãi

• Không tính đ n thu và chi phí giao d ch

+ i uăch nhăgiáăkhiătínhătoánăt ăsu tăsinhăl iădanhăngh aăc aăc ăphi uăniêmăy tă

t ăcôngăth căgi năđ n

Khi m t công ty ti n hành t ng CPNY d i các hình th c nh chi tr c t c, tách, th ng, phát hành thêm t ngu n v n ch s h u ho c phát hành quy n mua

v i giá u đãi s làm s l ng CPNY t ng lên, giá CPNY gi m đi m t m c sao cho

t ng giá tr công ty không đ i Ng c l i, n u công ty ti n hành gi m CPNY d i hình th c g p CPNY s làm s l ng CPNY gi m đi, giá CPNY t ng lên m t m c sao cho t ng giá tr công ty không đ i Trong c hai tr ng h p, n u tính TSSL c a

CPNY d a trên giá tr t i th i đi m th c t s không ph n ánh đ c tính công b ng trên th tr ng

Do đó đ tính TSSL đ c chính xác c n ph i ti n hành đi u ch nh giá c phi u M t khác, m i công ty có th ti n hành thay đ i s l ng CPNY nhi u l n trong n m nên vi c đi u ch nh giá c ng ph i đ c ti n hành t ng ng v i s l n thay đ i

Công th c đi u ch nh giá t ng quát đ tính TSSL c a CPNY nh sau:

Công th c trên ch đ c p đ n các tình hu ng thay đ i s l ng c phi u nh

tr c t c b ng c phi u, th ng b ng c phi u, tách g p c phi u ch không đ c p

đ n vi c tính giá đi u ch nh do phát hành quy n mua v i giá u đãi

Khi có ho t đ ng phát hành c phi u v i giá u đãi thì vi c tính giá đi u ch nh

c a CPNY đ c t ng h p theo Nguy n H u L p (2012) nh sau:

+ă i uăch nhăc ăt căkhiătínhătoánăt ăsu tăsinhăl iădanhăngh aăc aăc ăphi uăniêmă

y tăt ăcôngăth căgi năđ n

N u đ c phân b sau khi s l ng c phi u thu c s h u c a nhà đ u t thay

đ i do chia c t c, th ng, phát hành thêm, tách g p c phi u ho c thông qua quy n mua v i giá u đãi trong m t k , c t c ti n m t ph i đ c đi u ch nh t ng ng

v i s l ng c phi u phát hành thêm này đ ph n ánh đúng TSSL mà nhà đ u t

nh n đ c Công th c tính c t c đi u ch nh khi tính TSSL c a CPNY đ c t ng

h p nh sau:

+ i uăch nhătínhătoánăt ăsu tăsinhăl iădanhăngh aăt ăcôngăth căgi năđ n

Công th c (1.4) s đ c đi u ch nh v công th c sau:

T ng t , công th c (1.3) s đ c đi u ch nh v công th c sau:

Trong đó:

- Pđc(t) : Giá c phi u niêm y t đã đi u ch nh k t

- Pđc(t-1) : Giá c phi u niêm y t đã đi u ch nh k t-1

- Ddct : C t c ti n m t đã đi u ch nh k t

V i các gi đ nh:

• CPNY s đ c mua đ u k và bán cu i k

• C t c đ c l nh cu i k

• Các nhà đ u t s th c hi n quy n mua c phi u v i giá u đãi

• Không tính đ n thu và chi phí giao d ch

- T ăsu tăsinhăl iădanhăngh aătrongănhi uăth iăk

+ T ngăt ăsu tăsinhăl i danhăngh aănhi uăk

Gi s toàn b c t c l i đ c tái đ u t và c ng thu đ c m t t su t lãi v n,

ta g i kho ng th i gian đ u t là t k thì t ng TSSL DN c a CPNY s đ c tính nh

đ c n u ti p t c đ u t toàn b c t c nh n đ c vào CPNY đã mua ban đ u trong

m t giai đo n Công th c này thích h p đ so sánh v i TSSL nh n đ c t các vi c

đ u t c t c vào các th tr ng khác

+ T ăsu tăsinhăl i danhăngh aăbìnhăquơn s ăh că

Công th c nh sau:

Trong đó:

- R1, R2, , Rt :T su t sinh l i danh ngh a k 1, 2, …, t

Ý ngh a: TSSL DN bình quân s h c cho bi t TSSL DN bình quân trong m t

th i k đ u t là bao nhiêu và thích h p đ so sánh gi a các giai đo n đ u t CPNY

có cùng s k đ u t khi không tái đ u t c t c TSSL DN bình quân c ng thích

h p đ tính toán các ch tiêu th ng kê

+ T ăsu tăsinhăl i danhăngh a bình quân l yăk ătheoăt ngăk ă

Công th c tính nh sau:

) Hay:

Trong đó:

Ý ngh a: TSSL th c t cho bi t TSSL mà nhà đ u t nh n đ c sau khi đã tr

đi nh h ng c a l m phát Nhà đ u t nên cân nh c có nên đ u t không trong khi TSSL DN d ng nh ng TSSL th c t l i âm

1.2.2.3ăT ăsu tăsinhăl iăn iăb ă

TSSL n i b c a CPNY làm cân b ng gi a t ng chi cho đ u t và các kho n thu nh p trong t ng lai

Công th c tính nh sau:

Trong đó:

- IRR : T su t sinh l i n i b c a c phi u niêm y t

- Pn : Giá bán đã đi u ch nh c a c phi u niêm y t

- D1, D2,…, Dn : C t c ti n m t đã đi u ch nh c a c phi u niêm y t

Ý ngh a: TSSL n i b th hi n TSSL làm cân b ng gi a các kho n chi và các

kho n thu Không tính đ n y u t l m phát, nhà đ u t hòa v n khi đ t m c TSSL

Môi tr ng xã h i bao g m chính tr , kinh t , v n hóa, th thao, l ch s , giáo

d c, pháp lu t… Con ng i là nhân t trung tâm tham gia và chi ph i m i ho t đ ng

c a môi tr ng này

Xét t ng th , môi tr ng xã h i nh h ng t i h t t ng c a m t n c và góp ph n hình thành thái đ s ng c ng nh nhân cách c a các cá nhân tham gia và

qua đó nh h ng t i ho t đ ng c a n n kinh t

Tùy theo t ng khía c nh, môi tr ng xã h i s nh h ng t i TSSL c a các CPNY theo các h ng khác nhau Ví d nh m t qu c gia đang trong th i gian di n

ra m nh m s chuy n giao quy n l c lãnh đ o t i các công ty liên quan đ n đ tu i

h u trí có th nh h ng đ n TSSL c a CPNY c a các công ty này theo h ng t t

ho c x u theo xét đoán c a nhà đ u t M t qu c gia có tình tr ng tham nh ng, quan liêu ph bi n khi n cho các nhà đ u t n c ngoài nghi ng v hi u qu ho t đ ng

c a các công ty và h n ch dòng v n đ u t vào CPNY i u này có kh n ng làm suy gi m đáng k TSSL c a CPNY và gi m tính h p d n c a th tr ng CPNY c a

n c này so v i các n c khác Ng c l i, thái đ tích c c trong s h i nh p v m i

m t v i c ng đ ng qu c t thông qua các chính sách, th t c và c ch thông thoáng

s t o ra môi tr ng đ u t thu n l i, làm t ng ti m n ng và gia t ng TSSL c a

CPNY thu c các CTNY đang ho t đ ng t i n c đó so v i các n c khác

1.3.1.2 Môiătr ngăchínhătr

Môi tr ng chính tr c a m t qu c gia đ c đi u hành b i m t chính ph và

h th ng chính tr nhi u c p xoay quanh đ m b o ki m soát c b n m i ho t đ ng

c a các thành viên là công dân ho c hi n di n t i qu c gia đó

Tình hình chính tr bao g m nh ng thay đ i v chính ph và các ho t đ ng chính tr , nh ng thay đ i v các chính sách đi u hành m t qu c gia

Tình hình chính tr c a m t n c có nh h ng to l n đ n TSSL c a th tr ng CPNY c a n c đó và có th nh h ng ph m vi qu c t

Tình hình chính chính tr n đ nh và h th ng chính tr lành m nh là đi u ki n

t t đ chính ph t p trung gi i quy t các v n đ kinh t và an sinh T đó t o môi

tr ng kinh doanh t t cho các doanh nghi p và môi tr ng đ u t an toàn cho các nhà đ u t tham gia th tr ng CPNY c a qu c gia này K t qu này s khi n TSSL

c a các CPNY t i qu c gia này s h p d n h n so v i các qu c gia đang có nh ng

đ ng chính tr theo h ng t t nh ch đ đ c tài b l t đ b i phe chính ngh a, các chính sách c m v n kinh t đ c g b hay chính sách ngo i giao c a m t qu c gia

tr nên m m m ng h n…đ u có th là m t c h i khi n TSSL c a th tr ng CPNY

t i qu c gia đó gia t ng

Ngoài ra m t s thay đ i v môi tr ng chính tr có th khi n cho nhi u quy

đ nh và ki m soát c a chính ph trong m t s ngành đ c th t ch t và n i l ng trong m t s ngành khác i u này c ng s tác đ ng đ n TSSL c a CPNY c a các

công ty trong ngành b chi ph i b i các quy đ nh trên

1.3.1.3 Môiătr ngăphápălu t

Chính ph và các c quan qu n lỦ th tr ng tác đ ng đ n th tr ng CPNY nói riêng và TTCK nói chung thông qua pháp lu t Tùy theo ph m vi đi u ch nh mà các v n b n pháp lu t s nh h ng đ n ho t đ ng c a toàn b th tr ng CPNY hay

c a t ng công ty c ph n có c phi u đ c niêm y t trên th tr ng này Vi c ban hành quy đ nh m i v biên đ giao đ ng giá có th nh h ng đ n TSSL c a t t c các CPNY Trong khi đó, vi c ban hành quy đ nh m i v đi u ki n niêm y t có th

ch nh h ng t i TSSL c a CPNY thu c các công ty không đáp ng đ c đi u

ki n niêm y t m i

Môi tr ng pháp lu t c n đ c xem xét các góc đ :

• S hoàn thi n c a h th ng hành lang pháp lỦ c a TTCK trong vi c đ m

b o th tr ng v n hành theo các nguyên t c trung gian, đ u giá, công khai c ng nh vi c đ m b o các quy n l i và ngh a v c a các thành ph n

tham gia vào th tr ng CPNY

• Kh n ng th c thi pháp lu t

• S n đ nh c a h th ng lu t pháp, kh n ng s a đ i và nh h ng c a

1.3.1.4 Môiătr ngăkinhăt ăv ămô

- T ngătr ngăt ngăs năph măqu căn i

T ng tr ng GDP là s gia t ng t ng kh i l ng hàng hóa và d ch v cu i cùng

do công dân c a m t n c s n xu t ho c tiêu dùng trong m t th i k nh t đ nh

M t s gia t ng trong t ng tr ng GDP là m t ch báo l c quan c a n n kinh

L m phát tác đ ng đ n TSSL c a các CPNY theo nhi u con đ ng khác nhau

L m phát làm gia t ng các lo i chi phí bi n đ i c a CTCP, t đó s khi n k t qu

ho t đ ng kinh doanh c a công ty b sút kém vì l i nhu n sau thu gi m n l t

nó s tác đ ng tiêu c c đ n TSSL c a CPNY tr c cái nhìn bi quan c a nhà đ u t

L m phát c ng có khi nh h ng t t đ n k t qu ho t đ ng kinh doanh c a công ty do s gia t ng giá c hàng hóa bán ra nhi u h n so v i chi phí đ u vào i u này s tác đ ng tích c c lên TSSL c a CPNY tr c cái nhìn tích c c c a nhà đ u t

L m phát đ ng ngh a v i vi c đ ng ti n b m t giá M t kho n đ u t mang l i

l i nhu n danh ngh a cao nh ng l i nhu n th c có th b âm n u nh không bù đ p

n i m t t l l m phát gia t ng Do đó, n u xét toàn c c, l m phát t ng th ng tác

đ ng tiêu c c đ n TSSL c a toàn bô th tr ng CPNY Do đó, m t s t ng lên hay

gi m sút t l l m phát c ng có th làm cho TSSL c a các CPNY bi n đ ng ngh ch chi u

- T ăsu tăsinhăl iăc aăcácăth ătr ngăkhác

TSSL c a các th tr ng khác nh th tr ng kim lo i quỦ, th tr ng nông

s n, th tr ng n ng l ng…có th khi n TSSL c a các CPNY c a các công ty ho t

đ ng trong l nh v c này bi n đ ng nhi u h n so v i các công ty thu c các ngành khác ng th i TSSL c a các th tr ng khác t ng c ng gia t ng dòng v n đ u t

ch y sang các th tr ng này và có kh n ng làm cho TSSL c a th tr ng CPNY b

s t gi m Ví d , lãi su t huy đ ng t ng cao và h p d n s khi n cho dòng ti n ch y vào th tr ng ti n g i ti t ki m thay vì vào kênh đ u t c phi u có quá nhi u r i

ro chi u ng c l i, lãi su t huy đ ng gi m và TSSL c a th tr ng CPNY h p

d n s khi n cho dòng ti n ch y m nh vào kênh đ u t c phi u thay vì khu v c ti t

ki m

1.3.2 Các nhân t ăn iăsinh

1.3.2.1ăCh ăs ăđ iădi năth ătr ngăc ăphi uăniêmăy t

M i th tr ng CPNY s đ a ra m t ch s đ i di n cho danh m c g m toàn b CPNY trong th tr ng đó S bi n đ ng lên xu ng c a ch s đ i di n c a th

tr ng CPNY là m t ch báo ph n ánh chi u h ng bi n đ ng c a ph n l n CPNY,

đ ng th i đ n l t nó s nh h ng đ n TSSL c a các CPNY d i s xét đoán c a các nhà đ u t

1.3.2.2 CácăhƠnhăviătiêuăc cătrênăth ătr ngăc ăphi uăniêmăy t

Các hành vi tiêu c c trên th tr ng CPNY s gây méo mó th tr ng, làm m t lòng tin c a nhà đ u t , t đó có tác đ ng x u đ n TSSL c a các CPNY trong th

tr ng này

Các hành vi tiêu c c có th là che d u l , thao túng giá c phi u, giao d ch n i gián, tung tin đ n sai s th t ho c th c hi n các hành vi khác vi ph m các quy đ nh

c a TTCK và l i ích chính đáng c a các nhà đ u t

1.3.2.3 Giaoăd chăc aănhƠăđ uăt ăn căngoƠi

Giao d ch c a N TNN có nh h ng đáng k đ n TSSL c a các CPNY vì đây

t khác trên th tr ng ng th i N TNN th ng là nh ng t ch c đ u t chuyên nghi p nên khi h th c hi n giao d ch CPNY v i kh i l ng l n có th hàm Ủ m t

đi u gì đó s p x y ra v i công ty mà công chúng có th ch a bi t Khi đó thông tin giao d ch c a N TNN k t h p v i y u t tâm lỦ nhà đ u t s kích thích ho t đ ng giao d ch CPNY đó, t đó có th gia t ng ho c gi m sút TSSL c a CPNY

1.3.2.4 K tăqu ăho tăđ ngăkinhădoanh

K t qu ho t đ ng kinh doanh c a CTNY th hi n qua các BCTC Nh ng con

s và các ch tiêu t t đ p đ c tính toán d a trên các báo cáo này khi so sánh v i các n m tr c ho c v i các đ i th c nh tranh trong ngành ho t đ ng s t o ra m t

ph n h i tích c c đ n các nhà đ u t T đó gia t ng c u CPNY c a công ty đó d n

đ n t ng giá và TSSL c a CPNY Ng c l i m t k t qu k t qu ho t đ ng kinh doanh y u kém có th khi n cho các nhà đ u t nghi ng v kh n ng sinh l i c a CPNY thu c các công ty này và chuy n h ng sang CPNY thu c nh ng công ty làm n hi u qu

M t s ch tiêu tính toán d a trên các BCTC th ng đ c s d ng nh l i nhu n sau thu , EPS, DPS…

1.3.2.5 Chínhăsáchăc ăt căvƠăphátăhƠnhăthêmăc ăphi uăchoăc ăđôngăhi năh u

Các chính sách c t c và phát hành thêm c phi u cho c đông hi n h u tác

đ ng tr c ti p đ n giá đi u ch nh c a CPNY là c t c ti n m t, c t c b ng c phi u, c phi u th ng, c phi u phát hành thêm cho c đông hi n h u t v n ch

s h u, ho t đ ng tách g p c phi u, phát hành quy n mua v i giá u đãi…Vào ngày giao d ch không h ng quy n, các l i ích mà các c đông nh n đ c t các quy n này s đ c đi u ch nh tr tr c ti p vào giá tham chi u c a CPNY t i SGDCK Bên c nh đó, chính sách không chia c t c s làm cho th giá c phi u luôn b ng v i giá đi u ch nh c a c phi u n u xét trong giai đo n chính sách này

đ c th c thi

C t c ti n m t tác đ ng tr c ti p t i TSSL trên c t c c a CPNY Do đó, quy t đ nh gia t ng c t c ti n m t s làm cho TSSL trên c t c c a CPNY t ng lên

và ng c l i

m t s CTNY, các nhà qu n tr có th ra quy t đ nh chia c t c ti n m t r t

ít ho c không chia đ dành toàn b l i nhu n gi l i đ tái đ u t i u này có kh

n ng làm gia t ng k v ng trên TSSL k v ng trên v n c a CPNY vì nhà đ u t tin

r ng giá k v ng c a c phi u niêm y t s t ng lên cùng v i s phát tri n c a công

ty

M t quy t đ nh khác có th làm cho c đông hài lòng h n là nh n c t c b ng

c phi u, nh n c phi u th ng hay nh n thêm c phi u phát hành thêm T ng t

nh ho t đ ng tách c phi u, c đông s gia t ng đ c l ng c phi u n m gi v i giá r h n nh ng t ng giá tr là không đ i B ng cách th c hi n các chính sách này,

t ng v n ch s h u c a công ty v n không đ i, c đông không ph i b thêm b t c

đ ng v n nào N u may m n, giá c phi u trong t ng lai s t ng lên v i TSSL m i cao h n TSSL c theo t l chia

M t quy t đ nh mà CTNY s ph i suy ngh nhi u h n là th c hi n chính sách phát hành thêm c phi u v i giá u đãi cho c đông hi n h u Trong tình hu ng này, c đông ph i b thêm m t kho n ti n theo t ng giá u đãi đ s h u thêm

l ng c phi u l n h n n u h mu n Nh ng đi u này là không b t bu c tuy nhiên

n u không th c hi n quy n nhà đ u t s b l vào ngày giao d ch không h ng quy n do giá CPNY b đi u ch nh gi m Trong nhi u tr ng h p, khi giá u đãi quá cao so v i k v ng c a c đông, h s bán luôn c phi u ngay khi có th đ tránh r i

ro b pha loãng quy n s h u trong công ty niêm y t trên N u cân nh c vi c th c

hi n quy n mua, khi th giá xu ng quá th p so v i giá u đãi s làm l c a nhà đ u

t trong m t kho ng th i gian v t quá t ng l t i đa trong biên đ cho phép so v i các c phi u thông th ng khác

1.4 S ăc năthi tăph iănơngăcao t ăsu tăsinhăl iăc a c ăphi uăniêmăy tăt iăS ăgiaoă

Nâng cao TSSL do t ng giá c phi u c ng s làm t ng giá tr v n hóa th

tr ng c a CTNY, gia t ng đ c các ch s P/E, P/B n u t c đ t ng giá th tr ng nhanh h n so v i t c đ t ng EPS hay giá tr s sách, t đó s giúp t o ra đ c hình

nh t t đ p v s phát tri n c a công ty ng th i t o đi u ki n thu n l i đ CTNY gia t ng v n b ng cách phát hành thêm c phi u d i các hình th c đ u giá, phát hành riêng l cho c đông chi n l c hay bán c phi u v i giá u đãi cho c đông

hi n h u Công ty c ng s nh n đ c ph n h i tích c c h n trong vi c chia c t c hay th ng b ng c phi u cho c đông hi n h u thay vì c t c b ng ti n, v n này s

l y đi b t m t ph n l i nhu n sau thu c a công ty và gi m b t ngu n v n đ u t cho các d án t ng lai

H n h t, khi TSSL c a CPNY đ t đ n m t m c đ an toàn, nguy c b thâu tóm, b sáp nh p c a công ty c ng gi m xu ng vì có th các đ i th c nh tranh s không đ v n ho c khó ti n hành ho t đ ng mua c phi u trên th tr ng th c p do các nhà đ u t th y r ng c phi u còn nhi u ti m n ng trong t ng lai nên mong

mu n là m t c đông trung thành c a công ty Vi c này th hi n qua hành đ ng ti p

t c n m gi và gia t ng l ng CPNY c a công ty trong danh m c c a nhà đ u t

Cu i cùng, vì nâng cao TSSL c a CPNY là đi u c n ph i làm trong s phát tri n chung c a TTCK, áp l c này s khi n công ty ph i luôn không ng ng thay đ i

và phát tri n đ đ t m c tiêu trên, là m t đ ng l c tích c c giúp đ i m i công ty m i

ph ng di n

1.4.2ă iăv iăth ătr ngăc ăphi uăniêmăy t

Nâng cao TSSL c a các CPNY t i SGDCK s giúp gia t ng kh n ng c nh tranh và tính h p d n c a th tr ng CPNY so v i các th tr ng đ u t khác Trong

m t th gi i có quá nhi u cách th c đ khi n đ ng v n sinh l i nh t o d ng m t doanh nghi p, hùn v n buôn bán nh , mua bán vàng b c, b t đ ng s n hay g i ti t

ki m, mua c phi u…nhà đ u t khôn ngoan ch c ch n s ch n n i có TSSL cao

nh t trong ph m vi r i ro h có th ch p nh n đ c B n thân th tr ng CPNY có

r t nhi u u đi m so v i các th tr ng khác vì không đòi h i nhà đ u t ph i có ngu n v n c c l n m i đ t đ c TSSL cao nh đ u t b t đ ng s n hay vàng, không khi n cho đ ng v n nhà đ u t sinh l i m t cách ch m ch p nh g i ti t

ki m, không đòi h i nhà đ u t ph i dành quá nhi u th i gian và công s c đ quán xuy n m i ho t đ ng kinh doanh nh thành l p m t doanh nghi p, c ng nh các hàng hóa đ u là nh ng c phi u có ch t l ng và đ c ki m soát ch t ch b i các

c quan qu n lỦ Tuy nhiên t t c nh ng đi u đó s tr nên vô ngh a n u nh TSSL các CPNY l i không b ng hàng hóa các th tr ng đ u t khác ho c TSSL c a các

c phi u này quá cao nh ng l i quá nhi u r i ro xu t hi n có th nh h ng đ n s

an nguy tài chính c a nhà đ u t Rõ ràng, n u nâng cao đ c TSSL c a các CPNY

s giúp t o ra kênh đ u t an toàn và ngày càng h p d n các nhà đ u t , gián ti p

ng h cho vi c huy đ ng v n c a th tr ng s c p

Nâng cao TSSL c a các CPNY s giúp cho th tr ng giao d ch các CPNY phát tri n sôi đ ng, giúp phát tri n ngành d ch v ch ng khoán nói riêng và ngành

d ch v tài chính nói chung, góp ph n t o ra công n vi c làm và thu nh p cho m t

s l ng đáng k các t ch c và cá nhân tham gia vào ho t đ ng kinh doanh trong

TTCK

1.4.3ă iăv iăcácănhƠăđ uăt

Nâng cao TSSL c a CPNY giúp t o ra m t n i đ u t v n an toàn, ít r i ro

n u nh các nhà đ u t luôn n l c không ng ng trong vi c tích l y ki n th c và kinh nghi m đ tìm ki m các c phi u ti m n ng và không th c hi n các ho t đ ng giao d ch nh h ng đ n tính công khai, minh b ch c a th tr ng Nâng cao TSSL

c a CPNY giúp các nhà đ u t nh l tránh đ c các t n h i tài chính l n và nhanh chóng do t c đ di chuy n lu ng v n đ u t CPNY gi a các th tr ng CPNY t i

m t qu c gia ho c gi a các qu c gia di n ra ngày càng thu n l i h n và tránh đ c các thi t h i do th tr ng b méo mó b i các hành vi thao túng giá CPNY

Tham gia th tr ng CPNY không đòi h i các nhà đ u t không chuyên, các nhà đ u t cá nhân ph i theo dõi th ng xuyên và t o d ng danh m c đ u t riêng

H có th tìm đ n các nhà đ u t chuyên nghi p h n nh là các công ty qu n lỦ qu , các qu đ u t , qu h u trí t nguy n… đ góp v n, y thác ho t đ ng đ u t Do

đó, n u nh TSSL c a CPNY đ c nâng cao s giúp các lo i hình qu đ u t này phát tri n m nh m trong t ng lai

K tălu năch ngă1

Ch ng 1 trình bày nh ng v n đ c b n v CPNY thông qua khái ni m, đ c

2.1.1.1ăThôngătinăniêmăy tăc ăphi u

B ngă2.1:ăS ăl ngăCPNY t iăHOSEăgiaiăđo nă2010-2013

2010 c ng ghi nh n k l c 81 CPNY m i, cao nh t trong su t 10 n m ho t đ ng c a TTCK Vi t Nam Bên c nh đó, v n có 2 c phi u b h y niêm y t là HT2 và NKD

đ u vì lỦ do sáp nh p

C n m 2011 ghi nh n 30 tr ng h p niêm y t c phi u m i và 4 tr ng h p

h y niêm y t là FPC, DVD, DCC, VPL T i cu i n m 2011, t ng s CPNY t i

SGDCK TP.HCM là 301

Ho t đ ng niêm y t c phi u m i trong n m 2012 s t gi m h n 50% so v i

n m 2011v i 14 CPNY m i Bên c nh đó, có 7 tr ng h p h y niêm y t là BAS, CAD, VKP, MCV, TRI, MKP, CSG Ngoài ra còn có 2 công ty: CTCP đ u t và

xây d ng HUD4 (HU4) và CTCP phân bón và hóa ch t d u khí ông Nam B (PSE) tuy đã đ c ch p thu n niêm y t nh ng không th c hi n th t c đ a c phi u

vào giao d ch nên c ng đã b h y niêm y t Cu i n m 2012 có 308 c phi u đ c niêm y t và giao d ch t i SGDCK TP.HCM

N m 2013 ch có 4 CPNY m i là FCM, FLC, HAR, NLG ng th i 11 lo i

c phi u đã b h y niêm y t vì nhi u lỦ do khác nhau: DDM, FBT, IFS, SBS, VES, VSG, NTB, PHT, VFC, AGD, PVF Nh v y t i th i đi m cu i n m này, SGDCK TP.HCM hi n có 301 CPNY, gi m 2.2% so v i n m 2012

B ng 2.2: T ngăkh iăl ngăvƠăgiáătr ăCPNYăt iăHOSE giaiăđo nă2010-2013

(Ngu n: Báo cáo th ng niên c a HOSE giai đo n 2010-2013)

2.1.1.2 Giáătr ăv năhóa vƠăgiáătr ăniêmăy t toƠnăth ătr ngăc ăphi uăniêmăy tăt iă

S ăgiaoăd chăch ngăkhoánăThƠnhăph ăH ăChíăMinh

Giá tr v n hóa th tr ng n m 2010 đ t 591.345 nghìn t đ ng, cao g p 3.8

l n so v i giá tr niêm y t 155.602 nghìn t đ ng cùng v i s th ng hoa c a th

tr ng CPNY trong n m này

Giá tr v n hóa th tr ng đã có s suy gi m 23.26% trong n m 2011 m c dù giá tr niêm y t trong n m này v n t ng 21.35% so v i n m 2010

S t ng tr ng giá tr v n hóa th tr ng đã ph c h i trong n m 2012 và đ t

678.403 nghìn t đ ng, t ng 49.49% so v i n m 2011 do đ c h tr b i đ t t ng giá c a các CPNY vào th i đi m đ u n m

B c sang n m 2013, v n hóa th tr ng đ t 842.105 nghìn t đ ng, t ng 24.13% so v i n m 2012 Hai công ty có m c t ng tr ng giá tr v n hóa th tr ng đáng k là GAS, VNM, chi m t tr ng l n l t là 30.96% và 22.93% trong t ng

chênh l ch t ng 163,702 nghìn t đ ng giá tr v n hóa c a toàn th tr ng CPNY t i

SGDCK TP.HCM

Bi uăđ ă2.1:ăGiáătr ăv năhóa soăv iăgiáătr ăniêmăy t c aăcácăCPNYăt iăHOSEăgiaiă

đo nă2010-2013

n v : nghìn t đ ng

Giá tr v n hóa th tr ng luôn v t tr i so v i giá tr niêm y t qua các n m

do đa s các CPNY v n hóa l n đ u duy trì th giá cao h n m nh giá, có nh ng đ t niêm y t b sung v i kh i l ng CPNY l n kèm theo nh ng đ t t ng giá th ng

xu t hi n vào th i đi m cu i n m trong giai đo n 2010-2013

2.1.1.3ăTh cătr ngăphơnăngƠnhăcácăc ăphi uăniêmăy tăt iăS ăgiaoăd chăch ngă

khoán Thàn hăph ăH ăChíăMinh

N m 2010 là n m đ u tiên SGDCK TP.HCM th c hi n phân ngành các CTNY K t qu có 184 trong t ng s 196 CTNY đ c x p vào 12 ngành theo tiêu chí c a SGDCK TP.HCM

N m 2011 ghi nh n xu t hi n thêm mã CPNY c a các công ty thu c các ngành

m i tham gia niêm y t (mã ngành E và N), mã c phi u RIC cùng v i mã c phi u

m i niêm y t DSN đ c x p vào mã ngành m i (R), nâng t ng s ngành có CPNY niêm y t lên con s 15 và đã có 250 trong t ng s 275 CTNY đ c phân ngành

B ngă2.3:ăTh cătr ngăphơnăngƠnhăCPNYăt iăHOSEăgiaiăđo nă2010-2013

(Ngu n: Danh sách phân ngành các CTNY t i HOSE)

Ghi chú: Danh sách phân ngành các n m giai đo n 2010-2013 đ c c p nh t t ng ng v i danh sách c phi u niêm y t t i SGDK TP.HCM vào cu i các n m tr c đó

N m 2012 ghi nh n thêm 32 công ty m i đ c phân ngành, t ng 12.8% so v i

n m 2010 Nh v y, t i cu i n m này, 282 trong t ng s 301 CTNY đ c phân ngành, chi m t tr ng 93.68%

N m 2013, 293 trong t ng s 308 CTNY đ c phân ngành Trong đó, chi m

t tr ng l n trong t ng s các CTNY t i SGDCK TP.HCM l n l t là các công ty thu c ngành C (32.6%), G (13.63%), L (33%), F (9.7%)

2.1.1.4ăQuyămôăgiaoăd chăcácăc ăphi uăniêmăy t t iăS ăgiaoăd chăch ng khoán ThƠnhăph ăH ăChíăMinh

B ng 2.4: Quyămôăgiaoăd chăkh păl nhăCPNYăt iăHOSEăgiaiăđo nă2010-2013

(Ngu n: Báo cáo th ng niên c a HOSE t n m 2010 đ n n m 2013)

N m 2010, 10,486,614,950 CPNY đ c giao d ch v i kh i l ng giao d ch bình quân phiên đ t 41,946,459 CPNY Trong khi đó, giá tr giao d ch CPNY 335,525.848 t VN và giá tr giao d ch bình quân phiên đ t 1,342.103 t VN , đ t

m c cao nh t trong giai đo n 2010-2013

N m 2011, kh i l ng và giá tr giao d ch kh p l nh CPNY l n l t s t gi m 37.63% và 65.37% so v i n m 2010 Tính thanh kho n c a th tr ng c ng s t gi m

m nh trong n m này, kh i l ng giao d ch kh p l nh bình quân phiên gi m 37.12% trong khi giá tr giao d ch bình quân phiên gi m t i 65.09% so v i n m tr c ây

N m 2013, 14,759,811,740 c phi u đ c giao d ch v i t ng giá tr giao d ch

kh p l nh trong n m này là 218,827.660 t đ ng, ghi l i m t d u n tích c c khi l n

l t t ng 27.52% và 35.73% so v i n m tr c và góp ph n làm gia t ng tính thanh kho n c a toàn th tr ng

B ngă2.5:ăQuyămôăgiaoăd chăth aăthu năCPNYăt iăHOSEăgiaiăđo nă2010-2013

(Ngu n: Báo cáo th ng niên c a HOSE t n m 2010 đ n n m 2013)

i v i tình hình giao d ch tho thu n, xu h ng gia t ng kh i l ng và giá tr giao d ch th a thu n c phi u niêm y t t i SGSCK TP.HCM th hi n m i quan h thu n chi u trong giai đo n t n m 2010 đ n n m 2012 và có d u hi u gi m sút trong n m 2013

N m 2010, kh i l ng và giá tr giao d ch th a thu n CPNY có s gia t ng

m nh m so v i n m 2009 và gi đ c tính n đ nh trong n m 2011 N m 2012

đ c xem là n m bùng n c a giao d ch th a thu n v i kh i l ng giao d ch đ t 2,406,195,145 c phi u và giá tr giao d ch đ t 54,657.497 t đ ng, cao nh t trong

l ch s TTCK Vi t Nam à t ng tr ng c a ho t đ ng giao d ch th a thu n trong

n m 2013 đã không đ c duy trì khi t ng kh i l ng và t ng giá tr giao d ch th a thu n gi m so v i n m 2012 l n l t các m c 45.41%, 22.89%

2.1.2ăK tăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăcácăcôngătyăniêmăy tăt iăS ăgiaoăd chă

ch ngăkhoánăThƠnhăph ăH ăChíăMinh

2.1.2.1 T căđ ăt ngătr ngădoanh thuăthu n

Trong giai đo n 2010-2013, 12 nhóm ngành đ u có t c đ t ng tr ng doanh thu thu n bình quân d ng, cao nh t là nhóm B (23.00%/n m), th p nh t là nhóm R

(0.43%/n m) 44 trong t ng s 162 công ty có s t ng tr ng doanh thu thu n

d ng trong 4 n m liên t c chi u ng c l i, 3 trong t ng s 162 công ty có t c

đ t ng tr ng doanh thu thu n gi m liên ti p là MHC, DIG, KHA

B ngă2.6:ăT căđ ăt ngătr ngădoanhăthuăthu năbìnhăquơn c aăcácăCTNY t iă

HOSE giaiăđo nă2010-2013

nh t

T ngătr ngădoanhă thuăthu năBQ th pă

(Ngu n: BCTC đã ki m toán c a các CTNY t i HOSE)

N m 2010, 130 công ty có s t ng tr ng doanh thu thu n d ng Nhi u công

ty có t c đ t ng tr ng doanh thu thu n n t ng trên 100% nh CTG (171.62%),

HRC (103.21%), KMR (113.66%), DXG (340.77%), VRC (119.55%) 32 công ty

còn l i có t c đ t ng tr ng doanh thu thu n âm, m t s công ty s t gi m doanh thu thu n nhi u nh t là ICF (-30.98%), TMP (-39.61%), VNE (-39.75%), GIL

(623.16%), PTC (-40.20%), VPH (-91.07%)

N m 2011, 122 công ty gia t ng doanh thu thu n so v i n m 2010 21 trong s

32 công ty có doanh thu thu n âm n m 2010 đã ph c h i trong n m 2011, n t ng