Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Gia Định

Nhân t bên trong ngân hàng .... Nhân t khách hàng .... Nhân t khách quan ..... ôiănétăv quá trình hình thành và phát tri n v BIDV Chi nhánh Gia nh ...

TR NGă I H C KINH T TP.HCM

-o0o -

PH M TH C M NHUNG

TP H Chí Minh ậ N mă2014

TR NGă I H C KINH T TP.HCM

-o0o -

PH M TH C M NHUNG

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng

Mã s : 60340201

NG IăH NG D N KHOA H C PGS.TS TR N HOÀNG NGÂN

TP H Chí Minh ậ N mă2014

L IăCAMă OAN



Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u khoa h c đ c l p và làm vi c

v i tinh th n nghiêm túc c a b n thân tôi v i s h ng d n c a PGS.TS Tr n

Hoàng Ngân S li u th ng kê là trung th c, n i dung và k t qu nghiên c u c a

lu n v n này ch a t ng đ c công b trong b t c công trình nào cho t i th i đi m

hi n nay

TP HCM, ngày … tháng … n m 2014

Tác gi

Ph m Th C m Nhung

M C L C



TRANG PH BÌA

L IăCAMă OAN

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T i

DANH M C CÁC B NG iii

DANH M C CÁC HÌNH V iv

PH N M U 1

1 Lý do ch n đ tài 1

2 M c tiêu nghiên c u 2

3 Câu h i nghiên c u 3

4 i t ng nghiên c u 3

5 Ph m vi nghiên c u 3

6 Ph ng pháp và ph ng pháp lu n nghiên c u 3

7 ụ ngh a c a đ tài 4

8 K t c u đ tài 4

CH NGă 1:ă Lụ LU N V CÁC NHÂN T NHă H NGă N R I RO TÍN D NG C AăNGỂNăHẨNGăTH NGăM I 5

1.1 R i ro tín d ng c aăngơnăhƠngăth ngăm i 5

1.1.1 Khái ni m r i ro tín d ng 5

1.1.2 B n ch t c a r i ro tín d ng 6

1.1.3 Bi u hi n c a r i ro tín d ng 6

1.1.4 Phân lo i r i ro tín d ng 7

1.2 Các nhân t nhăh ngăđ n r i ro tín d ng 9

1.2.1 Nhân t bên trong ngân hàng 9

1.2.2 Nhân t khách hàng 12

1.2.3 Nhân t khách quan 15

1.3 H u qu c a r i ro tín d ng 16

1.3.1 Tác đ ng đ n ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i 16

1.3.2 Tác đ ng đ n n n kinh t - xã h i 17

1.3.3 Tác đ ng đ n khách hàng 18

1.4 oăl ng r i ro tín d ng 18

1.4.1 Mô hình đ nh tính v r i ro tín d ng 18

1.4.2 L ng hóa r i ro tín d ng 19

1.5 L c kh o các nghiên c u có liên quan 25

K t lu n 30

CH NGă2:ăPHỂNăTệCHăCÁC NHÂN T NHăH NGă N R I RO TÍN D NG T Iă NGỂNă HẨNGă TMCPă Uă T ă VẨă PHÁTă TRI N VI T NAM CHIăNHÁNHăGIAă NH 31

2.1 ôiănétăv quá trình hình thành và phát tri n v BIDV Chi nhánh Gia nh 31

2.1.1 Mô hình t ch c và cán b 31

2.1.2 M ng l i ho t đ ng c a chi nhánh 32

2.2 Tình hình ho tăđ ng c a BIDV ậ ChiănhánhăGiaă nh t 2011ăđ n 2013 33

2.2.1 K t qu ho t đ ng kinh doanh 33

2.2.2 Tình hình ho t đ ng tín d ng 36

2.3 oăl ng r i ro tín d ng t iăBIDVăChiănhánhăGiaă nh 43

2.4 Phân tích các nhân t nhăh ngăđ n r i ro tín d ng t i BIDV Chi nhánhăGiaă nh 44

2.4.1 K t qu phân tích đ nh tính 44

2.4.2 Phân tích đ nh l ng d a vào mô hình Probit 52

2.5 K t qu đ tăđ c và nh ng v năđ còn t n t i trong ho tăđ ng c p tín d ng t iăBIDVăChiănhánhăGiaă nh 63

2.5.1 Nh ng m t đ t đ c 63

2.5.2 Nh ng t n t i trong ho t đ ng c p tín d ng 66

K t lu n 67

CH NGă3:ăM T S GI I PHÁP VÀ KI N NGH NH M H N CH R I

NHÁNHăGIAă NH 69

3.1 M t s gi i pháp nh m h n ch r i ro tín d ng t i Ngân hàng TMCP uăt ăvƠăPhátătri n Vi t Nam ậ ChiănhánhăGiaă nh 69

3.1.1 a d ng hóa c c u cho vay theo ngành và thành ph n kinh t b ng cách ch đ ng ti p th , l a ch n khách hàng đ cho vay 69

3.1.2 Nâng cao công tác th m đ nh d án Chi nhánh 70

3.1.3 T ng c ng vi c ki m tra, giám sát kho n vay 70

3.1.4 Không quá chú tr ng vào các tài s n b o đ m 71

3.1.5 Tuân th các quy đ nh v vi c phân lo i n và trích l p d phòng 72

3.1.6 B o hi m tín d ng 72

3.1.7 Bi n pháp x lý n x u, n quá h n 73

3.1.8 Nâng cao ch t l ng h th ng thông tin tín d ng 74

3.1.9 Nâng cao ch t l ng cán b 75

3.1.10 Nâng cao hi u qu c a b máy ki m tra, ki m soát n i b 77

3.1.11 y m nh ti p th các s n ph m d ch v khác 78

3.2 Nh ng ki n ngh đ i v iăc ăquanăbanăngƠnh 78

3.2.1 i v i Chính ph 78

3.2.2 i v i Ngân hàng Nhà n c 80

3.2.3 i v i h i s Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam 81

3.3 Ki n ngh đ i v i khách hàng vay v n 84

K t lu n 85

K T LU N 86 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T



ATM Máy rút ti n t đ ng (Automatic Teller Machine)

BIDV Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam

BSMS D ch v g i nh n tin nh n qua đi n tho i di đ ng c a BIDV

CBCNV Cán b công nhân viên

CIC Trung tâm Thông tin tín d ng c a Vi t Nam

CPI Ch s giá tiêu dùng (Consumer Price Index)

IBMB D ch v ngân hàng trên internet c a BIDV

MHB Ngân hàng Phát tri n Nhà ng b ng Sông C u Long

DANH M C CÁC B NG



B ng 2.1: K t qu ho t đ ng kinh doanh t i Chi nhánh (2011 – 2013) 33

B ng 2.2: B ng t ng h p DSCV, DSTN (2011 – 2013) 36

B ng 2.3: B ng c c u cho vay phân theo th i h n (2011 – 2013) 37

B ng 2.4: B ng c c u cho vay phân theo thành ph n kinh t (2011 – 2013) 38

B ng 2.5: B ng c c u cho vay phân theo ngành kinh t (2011 – 2013) 39

B ng 2.6: B ng c c u cho vay phân theo nhóm n (2011 – 2013) 41

B ng 2.7: C c u m u theo th i h n vay 52

B ng 2.8: C c u m u theo lo i hình kinh t 53

B ng 2.9: C c u m u theo m c đích vay 53

B ng 2.10: C c u m u theo nhóm n 54

B ng 2.11: C c u m u theo kinh nghi m c a ng i vay 54

B ng 2.12: C c u m u theo v n t có tham gia 55

B ng 2.13: C c u m u theo t l v n vay/tài s n b o đ m 55

B ng 2.14: C c u m u theo s d ng v n 56

B ng 2.15: M t s đ c đi m khác c a m u nghiên c u 56

B ng 2.16: K t qu ch y mô hình Probit 57

B ng 2.17: Ma tr n h s t ng quan gi a các bi n gi i thích 58

B ng 2.18: K t qu h i quy ph n d (Ut) v i các giá tr tr Ut-1 58

B ng 2.19: K t qu h i quy ph n d (Ut) v i các giá tr tr Ut-1, Ut-2 59

B ng 2.20: K t qu h i quy ph n d bình ph ng v i các bi n đ c l p và các tích chéo gi a chúng 60

DANH M C CÁC HÌNH V



Hình 1.1: Các hình th c r i ro tín d ng 8

Hình 2.1: T l n x u và n quá h n 2011 – 2013 35

Hình 2.2: C c u cho vay phân theo ngành kinh t 2011 – 2013 40

Hình 2.3: T c đ t ng tr ng GDP 2008 – 2013 49

Hình 2.4: Ch s CPI t 2007 – 2013 50

PH N M U

1 Lý do ch n đ tài

Sau khi tr thành thành viên chính th c c a WTO n n kinh t Vi t Nam đang trên đ ng h i nh p cùng v i th gi i Nhu c u h i nh p qu c t thúc đ y t do hóa

tài chính ngày càng phát tri n, cùng v i đó là s l n m nh và m r ng quy mô ho t

đ ng c a h th ng các ngân hàng Các dòng v n đ u t n c ngoài ch y vào Vi t

Nam ngày m t nhi u h n t o ra môi tr ng đ u t hi u qu và s c c nh tranh l n

không ch đ i v i các doanh nghi p mà còn đ i v i các ngân hàng th ng m i trong

n c, đ c bi t là s xâm nh p c a các ngân hàng n c ngoài giàu kinh nghi m, am

hi u th tr ng và có ngu n v n l n V i t cách là trung gian tài chính, h th ng ngân hàng đang đóng vai trò to l n trong vi c luân chuy n v n gi a các ch th

trong n n kinh t Nh ta đư bi t ngân hàng kinh doanh ti n t nên m c đ r i ro là

r t l n, đ c bi t r i ro tín d ng b i tín d ng là nghi p v quan tr ng, c b n chi m

ph n l n trong các ho t đ ng kinh doanh c v doanh thu và l i nhu n Khi m t

ngân hàng g p ph i r i ro tín d ng quá l n d n đ n phá s n s d d n đ n s p đ c

h th ng ngân hàng nh cu c kh ng hoàng tài chính toàn c u 2008

Sau cu c kh ng ho ng, n n kinh t n c ta lâm vào suy thoái, các doanh

nghi p kinh doanh thua l , th m chí đi đ n phá s n Các ngân hàng c ng b nh

h ng n ng n khi t l n x u gia t ng m t cách đáng k do doanh nghi p không

tr đ c n Tr c tình hình đó, Chính Ph đư yêu c u các ngân hàng đ a ra hàng

lo t các gói tín d ng u đưi, h tr doanh nghi p v a và nh , s n xu t hàng xu t

kh u, hàng nông s n…Tuy nhiên kh n ng h p th v n c a n n kinh t còn y u,

kh n ng tài chính c a các doanh nghi p trong n c th p c ng v i s y u kém c a

m t s ngân hàng nh đang khi n h th ng ngân hàng Vi t Nam g p ph i r i ro tín

d ng cao trong nh ng n m g n đây

Hi n nay, Ngân hàng Nhà n c đư kh n tr ng xây d ng án “Tái c c u

h th ng các t ch c tín d ng giai đo n 2011-2015” Trong đó, Ngân hàng Nhà

n c đư ti n hành phân lo i h th ng các t ch c tín d ng Vi t Nam thành 3 nhóm

đ xác đ nh m c đ r i ro và đ ra nh ng gi i pháp tái c c u c th c n tri n khai

th c hi n, khoanh vùng 9 t ch c tín d ng y u kém ph i g p rút xây d ng đ án tái

c c u M c tiêu c a nh ng đ án này là đ m b o tính thanh kho n, tránh đ v , bù

đ p đ y đ m i t n th t c a nh ng ngân hàng b x lý Bên c nh đó v i vi c thành

l p Công ty qu n lý tài s n c a các t ch c tín d ng Vi t Nam (VAMC) Ngân hàng

Nhà n c đang ti n hành x lý hàng ch c nghìn t đ ng n x u Các ngân hàng

th ng m i c ng đang ki m soát ch t ch quy trình c p tín d ng

Qua đó ta th y r i ro tín d ng th c s là m i quan tâm hàng đ u đ i v i các

ngân hàng hi n nay, nh t là trong b i c nh n n kinh t khó kh n, th ph n ngày càng

b thu h p, các ngân hàng ph i c nh tranh trên t ng khách hàng trong khi ph i không ng ng m r ng quy mô, t ng tr ng tín d ng thúc đ y n n kinh t phát tri n

gi m thi u r i ro tín d ng trong ho t đ ng kinh doanh, các ngân hàng c n

tìm ra nh ng nhân t nh h ng đ t đó có các bi n pháp ki m soát ngu n v n vay

M c tiêu nghiên c u c a đ tài là đánh giá và phân tích các nhân t nh h ng

đ n r i ro tín d ng t i BIDV Chi nhánh Gia nh ng th i, đ tài đi sâu vào

nghiên c u và phân tích th c tr ng r i ro tín d ng c a BIDV Chi nhánh Gia nh trong giai đo n 2011-2013 T đó đ a ra đ xu t nh m h n ch r i ro tín d ng t i Chi nhánh tài th c hi n phân tích đ nh tính, đ nh l ng nh m gi i quy t các v n

đ sau:

 R i ro tín d ng t i BIDV Chi nhánh Gia nh trong th i gian qua

 Phân tích các nhân t nh h ng đ n r i ro tín d ng t i BIDV Chi nhánh Gia

nh

 a ra m t s gi i pháp và ki n ngh nh m h n ch r i ro trong ho t đ ng tín

d ng t i BIDV Chi nhánh Gia nh

4 iăt ng nghiên c u

i t ng nghiên c u c a đ tài là các nhân t nh h ng đ n r i ro tín d ng

t i BIDV Chi nhánh Gia nh

5 Ph m vi nghiên c u

- Không gian nghiên c u: BIDV Chi nhánh Gia nh

- Th i gian nghiên c u: T n m 2011 đ n 2013

- Quy mô nghiên c u: 134 kho n vay c a khách hàng cá nhân, doanh nghi p

phát sinh tr c 01/01/2013 và còn d n đ n 31/12/2013 t i BIDV Chi nhánh Gia nh Kích th c m u này đ c xác l p d a trên công th c kinh

nghi m th ng dùng đ tính kích th c m u cho mô hình h i quy b i:

(n: kích th c m u t i thi u c n thi t, p: s l ng bi n đ c l p

trong mô hình) (Nguy n ình Th , 2011)

6 Ph ngăphápăvƠăph ngăphápălu n nghiên c u

- Mô hình nghiên c u c a đ tài ch y u d a trên bài nghiên c u c a 2 tác gi

Tr ng ông L c & Nguy n Th Tuy t (2011) phân tích v các nhân t nh

h ng đ n r i ro tín d ng t i VCB Chi nhánh C n Th

- tài s d ng ph ng pháp phân tích đ nh tính và đ nh l ng

 nh tính: ánh giá r i ro tín d ng trong ho t đ ng kinh doanh c a BIDV

Chi nhánh Gia nh

 nh l ng: S d ng mô hình Probit trên ph n m m Eview 6.0 đ xác đ nh

các nhân t nh h ng đ n r i ro tín d ng t i BIDV Chi nhánh Gia nh

7 ụăngh aăc aăđ tài

Bài nghiên c u s là c s đ BIDV Gia nh đ ra cách th c qu n lý, giám

sát tín d ng c ng nh các bi n pháp đ h n ch r i ro tín d ng T đó Chi nhánh

nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh và gia t ng l i nhu n c a mình

8 K t c uăđ tài

Ch ng 1: Lý lu n v các nhân t nh h ng đ n r i ro tín d ng c a Ngân hàng th ng m i

Ch ng 2: Phân tích các nhân t nh h ng đ n r i ro tín d ng t i BIDV Chi nhánh Gia nh

Ch ng 3: M t s gi i pháp và ki n ngh nh m h n ch r i ro tín d ng t i

BIDV Chi nhánh Gia nh

CH NGă1:ăLÝ LU N V CÁC NHÂN T NHăH NGă N

1.1 R i ro tín d ng c a ngân hàngăth ngăm i

1.1.1 Khái ni m r i ro tín d ng

R i ro tín d ng là r i ro th t thoát tài s n có th phát sinh khi m t bên đ i tác

không th c hi n m t ngh a v tài chính ho c ngh a v theo h p đ ng đ i v i m t

ngân hàng bao g m c vi c không th c hi n thanh toán n cho dù đ y là n g c hay

n lãi khi kho n n đ n h n Hi u m t cách khác thì r i ro tín d ng đó là r i ro

không thu h i đ c n khi đ n h n do ng i vay đư không th c hi n đúng cam k t

vay v n theo h p đ ng tín d ng, không tuân th theo nguyên t c hoàn tr khi đáo

Hi u theo ngh a r ng, r i ro tín d ng có th xu t hi n trong các m i quan h

mà trong đó ngân hàng là ch n , mà khách hàng n l i không th c hi n ho c

không đ kh n ng th c hi n ngh a v tr n khi đ n h n Nó di n ra trong quá

trình cho vay, chi t kh u công c chuy n nh ng và gi y t có giá, cho thuê tài

chính, b o lưnh, bao thanh toán… c a ngân hàng và k c ngân hàng mua các lo i

trái phi u c a các doanh nghi p

- Khách hàng không tr đ c n cho ngân hàng

1.1.2 B n ch t c a r i ro tín d ng

R i ro tín d ng g n li n v i ho t đ ng quan tr ng c a nh t, có quy mô l n

nh t c a ngân hàng th ng m i - ho t đ ng tín d ng

R i ro tín d ng s x y ra khi m t trong hai y u t là kh n ng tr n / ho c

thi n chí tr n không đ c hình thành đ y đ Trong đó, thi n chí tr n là m t y u

t vô hình, không th đ nh l ng đ c Do đó, r i ro tín d ng xu t phát t b n ch t

c a quan h tín d ng, ngân hàng không th tri t tiêu, lo i b hoàn toàn đ c M t

khác, trong quá trình khách hàng s d ng tín d ng có r t nhi u bi n c khách quan ngoài t m ki m soát c a c ngân hàng l n khách hàng, làm kh n ng tr n thay đ i,

vi v y, đ r i ro ti m n trong các quan h tín d ng là khá cao, các ngân hàng ch có

th ki m soát đ h n ch nó mà thôi

1.1.3 Bi u hi n c a r i ro tín d ng

Khi ti n hành c p tín d ng các ngân hàng th ng m i đ u mong mu n kho n

tín d ng đ c hoàn tr đ y đ và đúng th i h n nh đư tho thu n Chính vì th , sau

khi c p tín d ng cho khách hàng, ngân hàng th c hi n theo dõi, giám sát vi c s

d ng v n vay c a h N u th y có bi u hi n s d ng v n sai m c đích ho c có s

khác th ng có th d n đ n vi c không hoàn tr đ c v n vay c a khách hàng,

ngân hàng ph i tìm bi n pháp ng n ng a, can thi p k p th i Các bi u hi n th ng

- Ngu n thu nh p không n đ nh

- Thi u s h p tác khi cán b tín d ng đ n th m c s s n xu t kinh doanh

- Có s bi n đ ng l n v t ch c c a doanh nghi p nh thay đ i c a ban lãnh

đ o doanh nghi p

- Ho t đ ng s n xu t kinh doanh b nh h ng do nh ng y u t khách quan

nh bưo l t, h a ho n hay do cháy kho hàng, m t tr m, tham ô

- Gia t ng các tài s n c đ nh qua vi c sát nh p ho c mua l i c a doanh nghi p khác

- Khách hàng có ý xin hoãn n ho c kh t n , gia h n n , ch m ch trong vi c thanh toán lãi hàng k , hoàn tr n vay ngân hàng ch m ho c quá k h n,

không đ c tr nh cam k t

Các d u hi u trên đây là bi u hi n c a nh ng khó kh n v m t tài chính t phía

khách hàng, khi các d u hi u này xu t hi n có kh n ng là khách hàng khó hoàn tr

các món vay Vì v y, chúng là c s đ ngân hàng tìm hi u bi n pháp đi u ch nh và

ng n ch n k p th i, tránh nh ng kho n n quá h n có th gây r i ro tín d ng

1.1.4 Phơnălo iăr iăroătínăd ng

Bao g m r i ro giao d ch (Transaction risk) và r i ro danh m c (Portfolio

risk):

- R iăroăgiaoăd ch: nguyên nhân phát sinh là do nh ng h n ch trong quá trình

giao d ch và xét duy t cho vay, đánh giá khách hàng R i ro giao d ch có ba b ph n chính là r i ro l a ch n, r i ro b o đ m và r i ro nghi p v

+ăR iăroăl aăch n là r i ro có liên quan đ n quá trình đánh giá và phân tích

tín d ng, khi ngân hàng l a ch n nh ng ph ng án vay v n có hi u qu đ ra quy t

đ nh cho vay

+ăR iăroăb oăđ m phát sinh t các tiêu chu n đ m b o nh các đi u kho n

trong h p đ ng cho vay, các lo i tài s n đ m b o, ch th đ m b o, cách th c đ m

b o và m c cho vay trên tr giá c a tài s n đ m b o

+ăR iăroănghi păv là r i ro liên quan đ n công tác qu n lỦ kho n vay và ho t

đ ng cho vay, bao g m c vi c s d ng h th ng x p h ng r i ro và k thu t x lỦ các kho n cho vay có v n đ

- R iăroădanhăm c: Là m t hình th c c a r i ro tín d ng mà nguyên nhân

phát sinh là do nh ng h n ch trong qu n lỦ danh m c cho vay c a ngân hàng, đ c

phân chia thành hai lo i: R i ro n i t i (Intrinsic risk) và r i ro t p trung

(Concentration risk)

+ R iăroăn iăt i xu t phát t các y u t , các đ c đi m riêng có, mang tính

riêng bi t bên trong c a m i ch th đi vay ho c ngành, l nh v c kinh t Nó xu t phát t đ c đi m ho t đ ng ho c đ c đi m s d ng v n c a khách hàng vay v n

+ R iăroăt pătrung là tr ng h p ngân hàng t p trung v n cho vay quá nhi u

đ i v i m t s khách hàng, cho vay quá nhi u doanh nghi p ho t đ ng trong cùng

1.2 Các nhân t nhăh ngăđ n r i ro tín d ng

1.2.1 Nhân t bên trong ngân hàng

1.2.1.1 Chính sách tín d ng

Chính sách tín d ng c a m t ngân hàng là kim ch nam cho ho t đ ng tín d ng

c a ngân hàng đó Bên c nh vi c ph i phù h p v i đ ng l i phát tri n c a nhà

n c thì chính sách tín d ng còn ph i đ m b o k t h p hài hoà quy n l i c a ng i

g i ti n, ng i đi vay và quy n l i c a chính b n thân ngân hàng Chính sách tín

d ng ph i t o ra s công b ng, không nh ng ph i đ m b o an toàn cho ho t đ ng

Quy trình tín d ng là t p h p nh ng n i dung, nghi p v c b n, các b c ti n

hành trong quá trình cho vay, thu n nh m đ m b o an toàn v n tín d ng Nó bao

g m các b c b t đ u t khâu chu n b cho vay, gi i ngân, ki m tra trong quá trình cho vay cho đ n khi thu h i đ c n

Trong quy trình tín d ng, b c chu n b cho vay r t quan tr ng Bao g m 3 giai đo n: (1) khai thác và tìm ki m khách hàng; (2) h ng d n khách hàng v đi u

ki n tín d ng và thành l p h s vay; (3) phân tích th m đ nh khách hàng và ph ng

án, d án vay v n Ch t l ng tín d ng tu thu c nhi u vào ch t l ng công tác

th m đ nh và quy đ nh v đi u ki n, th t c cho vay c a t ng ngân hàng th ng

m i Ki m tra quá trình s d ng v n vay giúp cho ngân hàng n m đ c di n bi n

c a kho n tín d ng đư cung c p cho khách hàng đ có nh ng hành đ ng đi u ch nh

can thi p khi c n thi t, s m ng n ng a r i ro có th x y ra Ho t đ ng giám sát ch

y u t p trung vào m t s v n đ nh : s tuân th vi c s d ng v n đúng m c đích

c a khách hàng; ti n đ tr n ; quá trình s d ng, b o qu n và bi n đ ng giá tr tài

s n c a khách hàng; nh ng v n đ m i n y sinh trong quá trình th c hi n ph ng

án Làm t t công tác này s giúp ngân hàng phát hi n và ng n ch n k p th i nh ng

bi u hi n tiêu c c nh s d ng v n sai m c đích, âm m u t u tán tài s n, l a đ o

ngân hàng, t đó gi m thi u r i ro tín d ng Thu h i và gi i quy t n là khâu quy t

càng khách quan, giám sát kho n vay càng t t, ch t l ng tín d ng càng cao t đó

ngân hàng s h n ch r i ro trong ho t đ ng kinh doanh c a mình

1.2.1.3 Ph m ch t cán b tín d ng

Ch t l ng đ i ng cán b ngân hàng là nhân t quy t đ nh đ n s thành b i

trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng nói chung và trong ho t đ ng tín d ng

nói riêng S d nh v y là vì cán b tín d ng là ng i tham gia tr c ti p vào m i

khâu c a quy trình tín d ng, t b c đ u tiên đ n b c cu i cùng Cán b tín d ng

mà không có đ o đ c ngh nghi p, làm vi c thi u tinh th n trách nhi m, c ý làm

trái pháp lu t s làm nh h ng đ n ch t l ng tín d ng

M t cán b tín d ng gi i v chuyên môn nghi p v , có k n ng, có kinh

nghi m, có đ o đ c ngh nghi p s đánh giá khách quan, chính xác tính kh thi c a

ph ng án, xác đ nh đ c tính chân th c c a các báo cáo tài chính, phát hi n các

hành vi c tình l a đ o c a khách hàng Ng c l i n u cán b tín d ng thi u tinh

th n trách nhi m s d n đ n đánh giá n ng l c c a khách hàng s sài, th m đ nh

không t t, có th ch p nh n cho vay nh ng kho n vay không kh thi ho c b khách hàng l a g t M t s v án kinh t l n trong th i gian v a qua có liên quan đ n

NHTM đ u có s ti p tay c a m t s cán b tín d ng cùng v i khách hàng làm gi

h s vay, hay nâng giá tài s n th ch p, c m c lên quá cao so v i th c t đ rút

ti n ngân hàng

Vì v y, đ o đ c c a cán b là m t trong các y u t t i quan tr ng đ gi i quy t

v n đ h n ch r i ro tín d ng

1.2.1.4 N ng l c c a ngân hàng trong vi c th m đ nh d án, th m đ nh

khách hàng

M t trong nh ng tiêu chí đánh giá ch t l ng ho t đ ng cho vay d án đ u t

c a m t ngân hàng là v n và lưi vay đ c thanh toán đ y đ và đúng h n i u này

s không th có đ c n u nh vi c th c hi n d án không đ t hi u qu mong mu n,

ho c doanh nghi p không có thi n chí, c tình l a đ o ngân hàng h n ch nguy

c đó ngân hàng c n ph i th c hi n t t công tác th m đ nh d án, th m đ nh khách hàng Thông th ng công tác th m đ nh khách hàng đ c ti n hành tr c và ch

y u t p trung xem xét các m t: kh n ng qu n lý, kh n ng đi u hành, n ng l c s n

xu t kinh doanh, m c đ tín nhi m Nh ng khách hàng đáp ng đ c đ y đ nh ng

yêu c u do ngân hàng đ ra thì d án đ u t s đ c xem x t đ ra quy t đ nh có

cho vay hay không V n đ đ t ra đây là th t c và các đi u ki n, tiêu chu n đ c

s d ng làm c n c đ đánh giá khách hàng và d án đ u t có h p lý hay không

N u quy trình, đi u ki n đ t ra không ch t ch có th khi n ngân hàng m c nh ng

sai l m đáng ti c trong vi c ra quy t đ nh cho vay, d n đ n r i ro tín d ng Chính vì

v y trong quá trình ho t đ ng các ngân hàng ph i không ng ng c i ti n nâng cao trình đ th m đ nh c a mình Làm đ c nh v y s giúp ngân hàng l a ch n đ c

chính xác nh ng khách hàng th c s đáng tin c y, nh ng d án th c s kh thi và

đó là ti n đ đ nâng cao ch t l ng cho vay c a ngân hàng

1.2.1.5 Ki m soát n i b

Thông qua ki m soát n i b giúp cho nhà lưnh đ o ngân hàng n m đ c tình

hình ho t đ ng kinh doanh đang di n ra; phát hi n nh ng thu n l i, khó kh n, sai

trái t đó đ ra các bi n pháp gi i quy t k p th i Ch t l ng tín d ng ph thu c vào

vi c ch p hành nh ng chính sách và quy đ nh nên phát hi n k p th i các sai sót s

h n ch r i ro trong quá trình th c hi n m t kho n tín d ng

ch t l ng tín d ng đ c nâng cao h n Tuy nhiên n n thi u thông tin tín d ng ho c

thông tin tín d ng không chính xác, k p th i, ch a có danh sách phân lo i doanh

nghi p, ch a có s phân tích đánh giá khách hàng m t cách khách quan, đúng đ n

s d n đ n r i ro tín d ng cao làm gi m ch t l ng tín d ng c a ngân hàng

1.2.2 Nhân t khách hàng

i v i khách hàng là cá nhân

 c đi m, thói quen c a t ng khách hàng

M i cá nhân có ngh nghi p, đ tu i, s thích, thói quen… khác nhau nên đ o

đ c, thi n chí tr n c a t ng khách hàng c ng khác nhau i v i khách hàng cá

nhân, thi n chí tr n là c c k quan tr ng vì ngân hàng ra quy t đ nh cho vay d a

trên ti n l ng hàng tháng/thu nh p t ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a khách

hàng Các kho n vay c a khách hàng cá nhân đa ph n là nh l nên đòi h i cán b

tín d ng ph i theo dõi sát sao m i có th n m b t đ c đi m, thói quen c a t ng khách hàng i u này s giúp cán b tín d ng có nh ng đánh giá th c ch t v khách

hàng, giám sát kho n vay ch t ch đ thu h i v n, h n ch r i ro tín d ng x y ra

 N ng l c tài chính c a khách hàng

V i m i cán b tín d ng v n đ quan tâm đ u tiên v khách hàng c a mình là

kh n ng tr n M t kho n vay v n đ c ngân hàng ch p nh n khi khách hàng đáp

ng đ y đ nh ng yêu c u v n ng l c tài chính đ l n và lành m nh đ th c hi n ngh a v tr n Ngân hàng c n xem xét k l ng nh ng ngu n tr n nghi ng v

tính lành m nh ho c ngu n đ m nh nh ng không n đ nh

i v i khách hàng là t ch c

 N ng l c qu n lý c a doanh nghi p

Bao g m ch t l ng nhân s qu n lý, s ph i k t h p gi a các thành viên

trong ban qu n lý nh m xây d ng m t c c u t ch c h p lý trong doanh nghi p,

cho phép t n d ng t i đa ngu n tài l c, v t l c c a doanh nghi p đ đ t m c tiêu

kinh doanh cao nh t Trong đi u ki n n n kinh t th tr ng c nh tranh gay g t và

đ y bi n đ ng thì vai trò c a công tác qu n lý trong doanh nghi p ngày càng quan

tr ng, b i trong đi u ki n đó đòi h i ho t đ ng c a doanh nghi p ph i th ng xuyên đ c đi u ch nh đ thích ng v i nh ng bi n đ ng c a môi tr ng kinh

doanh, c a chính b n thân doanh nghi p

 V th c a doanh nghi p

i u này đ c th hi n uy tín, ch t l ng s n ph m, kh n ng thích nghi c a

doanh nghi p v i nhu c u th tr ng, kh i l ng s n ph m và doanh thu mang l i

V th , n ng l c th tr ng c a doang nghi p l n có ngh a là doanh nghi p s d dàng h n trong vi c chi m l nh th tr ng và chi n th ng trong c nh tranh

 V n ng l c tài chính

i u này th hi n t tr ng và quy mô v n t có c a doanh nghi p tham gia vào ph ng án vay Quy mô và t tr ng này càng cao càng cho th y ti m l c tài

chính l n m nh c a doanh nghi p đó T tr ng v n c a doanh nghi p tham gia vào

ph ng án cao còn có tác d ng kích thích doanh nghi p nâng cao trách nhi m trong

vi c th c hi n ph ng án nh m tránh nh ng r i ro cho chính h c ng nh cho ngân hàng Thông th ng, đi u ki n tín d ng c a ngân hàng s quy đ nh t l v n t có

t i thi u c a doanh nghi p tham gia vào ph ng án tu theo t ng tr ng h p c th

 Các nhân t thu c v l nh v c s n xu t kinh doanh

L i nhu n luôn đi kèm v i các r i ro i v i các l nh v c nh b t đ ng s n,

ch ng khoán, xây d ng khi n n kinh t h ng th nh, th tr ng kinh doanh thu n l i

thì l i nhu n các doanh nghi p thu đ c t các ngành ngh này là r t l n Nh ng

khi n n th tr ng g p nhi u bi n đ ng b t l i, ho t đ ng kinh doanh c a các doanh

nghi p này g p nhi u khó kh n, kh n ng ph c h i kém Vì v y r i ro tín d ng c ng

l n h n so v i các doanh nghi p ho t đ ng trong l nh v c khác

Vi c s d ng v n

Ngân hàng c p tín d ng d a vào vi c th m đ nh ph ng án vay v n c a khách

hàng N u khách hàng s d ng v n sai m c đích có ngh a là ngu n tr n không

đ n t ph ng án đó mà sinh ra t m t ngu n khác ng ngh a v i vi c ngân hàng

không th ki m soát đ c dòng ti n c a khách hàng, xác su t không tr đ c n gia

t ng

Tài s n b o đ m

Tài s n b o đ m tuy ch là đi u ki n ràng bu c khách hàng gia t ng thi n chí

tr n và là ngu n tr n th hai Nh ng n u ngân hàng nh n các tài s n th

ch p/c m c có tính thanh kho n th p, nhi u r i ro nh hàng t n kho, thành ph m,

quy n đòi n , máy móc thi t b … thì xác su t x y ra r i ro tín d ng là r t l n n u

khách hàng không tr đ c n Vì các lo i tài s n này khó qu n lý, d gi m giá trên

th tr ng, kh n ng chuy n đ i thành ti n m t kém… Trong khi n u ngân hàng

nh n các tài s n b o đ m càng có tính thanh kho n cao nh các lo i ti n g i, trái

phi u kho b c, tín phi u… thì kh n ng ngân hàng d dàng x lỦ đ thu h i đ n vì

v y r i ro tín d ng gi m

o đ c, thi n chí c a khách hàng

Trong quan h tín d ng, mu n có hi u qu cao đòi h i ph i có s h p tác t c hai phía ng i cho vay và ng i đi vay N u nh khách hàng không có thi n chí thì

s r t khó kh n cho ngân hàng trong vi c thu h i n S thi u thi n chí c a khách

hàng có th bi u tr c ti p trong quan h tín d ng v i ngân hàng nh c tình s d ng

v n sai m c đích, tìm cách l a đ o ngân hàng, ho c c ng có th là các hành vi gián

ti p nh h ng t i ch t l ng tín d ng ngân hàng nh kinh doanh trái pháp lu t, l a

đ o chi m d ng v n l n nhau T t c các hành vi đó đ u mang l i r i ro cho ngân

hàng

Nhi u khách hàng dùng ti n vay đ c đ u t vào nh ng k ho ch s n xu t có

r i ro cao nh m tìm ki m nhi u l i nhu n, s d ng v n sai m c đích d n đ n không

có kh n ng tr đ c n cho ngân hàng Trong th c t , ho t đ ng th m đ nh đư xu t

hi n nhi u tr ng h p khách hàng l p ph ng án kinh doanh (th c ch t là ph ng

án kinh doanh gi , th m chí nh t v n l p ph ng án kinh doanh ch đ rút đ c

ti n c a ngân hàng) có v r t hi u qu , ký k t h p đ ng kinh t ch ng minh đ u vào, đ u ra r t kh thi, tài s n th ch p r t c th nh ng đ n khi vay đ c v n ngân

doanh nghi p trên th tr ng N n kinh t n đ nh s là đi u ki n, môi tr ng thu n

l i đ các doanh nghi p ho t đ ng s n xu t kinh doanh và thu đ c l i nhu n cao,

t đó góp ph n t o nên s thành công trong kinh doanh c a ngân hàng Trong

tr ng h p ng c l i, s b t n t t nhiên c ng bao trùm đ n các ho t đ ng c a ngân

hàng, làm nh h ng t i ch t l ng tín d ng, gây t n th t cho ngân hàng

Môi tr ng chính tr

Môi tr ng chính tr đang và s ti p t c đóng vai trò quan tr ng trong kinh doanh, đ c bi t đ i v i các ho t đ ng kinh doanh ngân hàng Tính n đ nh v chính

tr trong n c s là m t trong nh ng nhân t thu n l i cho các doanh nghi p ho t

đ ng kinh doanh có hi u qu , thu nh p bình quân đ u ng i t ng N u x y ra các

di n bi n gây b t n chính tr nh : chi n tranh, xung đ t đ ng phái, c m v n, b o

đ ng, bi u tình, bưi công,…có th d n đ n nh ng thi t h i cho doanh nghi p và c

n n kinh t nói chung (làm tê li t s n xu t, l u thông hàng hoá đình tr ,…) Và nh

v y, nh ng món ti n khách hàng vay ngân hàng s khó đ c hoàn tr đ y đ và đúng h n d n đ n r i ro tín d ng

Chính sách kinh t v mô c a Nhà n c

Trong n n kinh t th tr ng các chính sách kinh t v mô c a Nhà n c bao

g m các chính sách tài chính ti n t , chính sách lãi su t, chính sách đ i ngo i có

vai trò quan tr ng đ i v i ho t đ ng c a n n kinh t nói chung và ho t đ ng c a các

ngân hàng, các doanh nghi p nói riêng Chính sách kinh t trong hoàn c nh này thì

có tác d ng cho c ngân hàng và doanh nghi p nh ng trong hoàn c nh khác thì l i

ng c l i Các chính sách này nh m u tiên phát tri n hay h n ch m t ngành nào

đó đ đ m b o cân đ i cho n n kinh t Do v y các ch tr ng, chính sách c a Nhà

n c ph i đúng đ n thì m i thúc đ y s n xu t kinh doanh phát tri n, là đi u ki n

c n đ đ t đ c ch t l ng và hi u qu c a các kho n tín d ng ngân hàng

Môi tr ng pháp lý

M t trong nh ng b ph n c a môi tr ng bên ngoài nh h ng đ n ho t đ ng

kinh doanh c a khách hàng nói chung và NHTM nói riêng là h th ng pháp lu t

V i m t môi tr ng pháp lỦ ch a hoàn ch nh, thi u tính đ ng b , th ng nh t gi a

các lu t, v n b n d i lu t, đ ng th i v i nó là s s c nhi u c a các có quan hành

chính có liên quan s khi n cho doanh nghi p g p ph i nh ng khó kh n, thi u đi

tính linh ho t c n thi t, v n đ a vào kinh doanh d b r i ro Do đó, xây d ng môi

tr ng pháp lý lành m nh s t o thu n l i trong vi c nâng cao hi u qu kinh doanh

c a các doanh nghi p trong đó có các NHTM

Các đi u ki n t nhiên

Các y u t r i ro do thiên nhiên gây ra nh l l t, ho ho n, đ ng đ t, d ch

b nh… có th gây ra nh ng thi t h i không l ng tr c đ c cho c ng i vay và

ngân hàng M c dù nh ng r i ro này là khó d đoán nh ng bù l i nó chi m t l

không l n, m t khác ngân hàng th ng đ c chia s thi t h i v i các Công ty B o

hi m ho c đ c Nhà n c h tr

1.3 H u qu c a r i ro tín d ng

R i ro tín d ng luôn ti m n trong kinh doanh ngân hàng và đư gây ra nh ng

h u qu nghiêm tr ng, nh h ng nhi u m t đ n đ i s ng kinh t - xã h i c a m i

qu c gia, th m chí có th lan r ng trên ph m vi toàn c u

1.3.1 Tácăđ ngăđ n ho tăđ ng c aăcácăngơnăhƠngăth ngăm i

1.3.1.1 nh h ng đ n ngân hàng b r i ro

Khi r i ro tín d ng x y ra, ngân hàng không thu đ c v n tín d ng đư c p,

nh ng ngân hàng ph i tr v n và lãi cho kho n v n huy đ ng đ n h n, đi u này s

làm ngân hàng m t cân đ i trong vi c thu chi, vòng quay v n tín d ng gi m làm cho

ngân hàng kinh doanh không hi u qu , chi phí c a ngân hàng t ng lên so v i d

ki n N u m t kho n vay nào đó b m t kh n ng thu h i thì ngân hàng ph i s

d ng các ngu n v n c a mình đ tr cho ng i g i ti n, đ n m t ch ng m c nào

đ y, ngân hàng không còn đ v n đ tr cho ng i g i ti n thì ngân hàng s r i vào

tình tr ng m t kh n ng thanh toán, có th d n đ n nguy c g p r i ro thanh kho n

Và k t qu là làm thu h p quy mô kinh doanh, n ng l c tài chính gi m sút, uy tín,

s c c nh tranh gi m không nh ng trong th tr ng n i đ a mà còn lan r ng ra các

n c, k t qu kinh doanh c a ngân hàng ngày càng x u có th d n ngân hàng đ n

thua l ho c đ a đ n b v c phá s n n u không có bi n pháp x lý, kh c ph c k p

th i

1.3.1.2 i v i h th ng ngân hàng

M i ngân hàng trong 1 qu c gia đ u có liên quan đ n h thông ngân hàng và

các t ch c kinh t , xã h i và cá nhân trong n n kinh t Do v y, n u m t ngân hàng

có k t qu ho t đ ng x u, th m chí d n đ n m t kh n ng thanh toán và phá s n thì

s có nh ng tác đ ng dây chuy n nh h ng x u đ n các ngân hàng và b ph n

kinh t khác N u không có s can thi p k p th i c a ngân hàng nhà n c và chính

ph thì tâm lý s m t ti n s lây lan đ n toàn b ng i g i ti n và h s đ ng lo t

rút ti n t i các ngân hàng th ng m i khác, làm cho các ngân hàng khác vô hình chung c ng r i vào tình tr ng m t kh n ng thanh toán

1.3.2 Tácăđ ngăđ n n n kinh t - xã h i

B t ngu n t b n ch t và ch c n ng c a ngân hàng là m t t ch c trung gian tài chính chuyên huy đ ng v n nhàn r i trong n n kinh t đ cho các t ch c, các

doanh nghi p và cá nhân có nhu c u vay l i Do đó, th c ch t quy n s h u nh ng

kho n cho vay là quy n s h u c a ng i đư g i ti n vào ngân hàng B i v y, khi

r i ro tín d ng x y ra thì không nh ng ngân hàng ch u thi t mà quy n l i c a ng i

g i ti n c ng b nh h ng Khi m t ngân hàng g p ph i r i ro tín d ng hay b phá

s n thì s nh h ng đ n tình hình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Chính vì

có m i quan h ch t ch v i n n kinh t nh v y nên m t ngân hàng b phá s n s

làm cho n n kinh t b r i lo n, ho t đ ng kinh t b m t n đ nh và ng ng tr , m t

bình n v quan h cung c u, l m phát, th t nghi p, t n n xã h i gia t ng, tình hình

an ninh chính tr b t n Ngoài ra, r i ro tín d ng c ng nh h ng đ n n n kinh t

th gi i vì ngày nay n n kinh t m i qu c gia đ u ph thu c vào n n kinh t khu

v c và th gi i Kinh nghi m cho ta th y cu c kh ng ho ng tài chính châu Á (1997), cu c kh ng ho ng tài chính Nam M (2001-2002), kh ng ho ng kinh t th

gi i (2008) đư làm rung chuy n toàn c u M t khác m i liên h v ti n t , đ u t

gi a các n c phát tri n r t nhanh nên r i ro tín d ng t i m t n c s nh h ng

tr c ti p đ n n n kinh t các n c liên quan

1.3.3 Tácăđ ngăđ n khách hàng

Thông th ng r i ro tín d ng là h qu c a r i ro kinh doanh c a khách hàng

V i n quá h n ng i đi vay hoàn toàn m t ngu n tài tr t các ngân hàng, c h i

kinh doanh c ng m t đi Bên c nh đó tài s n c ng b t ch thu ho c phát m i, khách

hàng đ ng tr c nguy c phá s n

Tóm l i, r i ro tín d ng c a m t ngân hàng x y ra s gây nh h ng các m c

đ khác nhau: nh nh t là ngân hàng b gi m l i nhu n khi không thu h i đ c lãi

cho vay, n ng nh t khi ngân hàng không thu đ c v n g c và lãi vay, n th t thu

v i t l cao d n đ n ngân hàng b l và m t v n N u tình tr ng này kéo dài không

kh c ph c đ c, ngân hàng s b phá s n, gây h u qu nghiêm tr ng cho n n kinh t

nói chung và h th ng ngân hàng nói riêng Chính vì v y đòi h i các nhà qu n tr

ngân hàng ph i h t s c th n tr ng và có nh ng bi n pháp thích h p nh m gi m thi u r i ro trong cho vay

Ngân hàng ph i xem xét v l ch s đi vay và tr n vay c a khách hàng c i v i

khách hàng m i thì c n thu th p thông tin t nhi u ngu n khác nh t Trung tâm

thông tin tín d ng c a NHNN (CIC), t các TCTD khác, t các c quan thông tin

đ i chúng

(2) N ng l c c a ng i vay (Capacity)

Là n ng l c pháp lý và kh n ng tr n vay c a khách hàng òi h i ng i đi

vay ph i có n ng l c pháp lu t dân s và n ng l c hành vi dân s C th n u ng i

đi vay là m t pháp nhân thì ph i có gi y phép đ ng kỦ kinh doanh, gi y phép hành

ngh , có quy t đ nh thành l p, quy t đ nh b nhi m ban giám đ c và k toán tr ng

Th c hi n h ch toán đ c l p, t ch v tài chính N u ng i đi vay là th nhân thì

ph i trên 18 tu i, không m c b nh tâm th n…B t k nhu c u vay v n là gì thì ng i

đi vay ph i ch ng minh đ c là mình có kh n ng vay v n, t o ra ngu n đ tr n

(3) Thu nh p c a ng i đi vay (Cash)

ngân hàng ph i thu th p các thông tin t nhi u ngu n khác nhau liên quan đ n tình

tr ng kinh doanh c a m t s khách hàng có vai trò đ i di n trong ngành

d ng t ng đ i ph bi n:

1.4.2.1 Mô hình x p h ng c a Moody’s và Standard & Poor’s

R i ro tín d ng trong cho vay và đ u t th ng đ c th hi n b ng vi c x p

h ng trái phi u và kho n cho vay Vi c x p h ng này đ c th c hi n b i m t s

d ch v x p h ng t nhân trong đó có Moody’s và Standard & Poor’s là nh ng d ch

v t t nh t

i v i Moody x p h ng cao nh t t Aaa nh ng v i Standard & Poor thì cao

nh t là AAA Vi c x p h ng gi m d n t Aa (Moody’s) và AA (Standard & Poor’s) sau đó th p d n đ ph n ánh r i ro không hoàn v n cao Trong đó kho ng cho vay

trong 4 lo i đ u đ c xem nh là lo i cho vay ngân hàng nên đ u t , kho ng vay bên d i th p h n thì ngân hàng không cho vay Nh ng th c t vì ph i xem xét m i

quan h t l thu n gi a r i ro và l i nhu n nên nh ng kho n cho vay tuy đ c x p

h ng th p (R i ro không hoàn v n cao) nh ng l i có l i nhu n cao nên đôi lúc ngân

hàng v n ch p nh n đ u t vào các lo i cho vay này

1.4.2.2 Mô hình đi m s Z

Mô hình đ nh tính đ c xem là mô hình c đi n đ đánh giá r i ro tín d ng

Hi n nay, h u h t các ngân hàng đ u ti p c n ph ng pháp đánh giá r i ro hi n đ i

là s d ng các mô hình đ nh l ng Sau đây là m t s mô hình l ng hóa r i ro tín

d ng th ng đ c s d ng nhi u nh t

T mô hình đi m s Z đ c Giáo S Edward I Altman đư phát tri n ra Z’ và

Z’’ đ có th áp d ng theo t ng lo i hình và ngành c a doanh nghi p, nh sau:

 Môăhìnhă1:ă iăv iădoanhănghi păđƣăc ăph năhoá,ăngƠnhăs năsu t

Z = 1.2X1 + 1.4X2 + 3.3X3 + 0.64X4 + 1.00X5

 N u Z > 2.99 Doanh nghi p n m trong vùng an toàn, ch a có nguy c phá s n

 N u 1.8 < Z <

2.99

Doanh nghi p n m trong vùng c nh báo, có th có nguy c phá s n

 N u Z <1.8 Doanh nghi p n m trong vùng nguy hi m, nguy c phá s n cao

 Môăhìnhă2:ă iăv iădoanhănghi păch aăc ăph năhoá,ăngƠnhăs năsu t

 N u Z’ < 1.23 Doanh nghi p n m trong vùng nguy hi m, nguy c phá s n cao

 Môăhìnhă3:ă iăv iăcácădoanhănghi păkhác

Ch s Z’’ d i đây có th đ c dùng cho h u h t các ngành, các lo i hình doanh nghi p Vì s khác nhau khá l n c a X5 gi a các ngành, nên X5 đư

đ c đ a ra Công th c tính ch s Z’’ đ c đi u ch nh nh sau:

Z’’ă=ă6.56X1ă+ă3.26X2ă+ă6.72X3ă+ă1.05X4

 N u Z’’ > 2.6 Doanh nghi p n m trong vùng an toàn, ch a có nguy c phá s n

 N u 1.2<Z’’<

2.6

Doanh nghi p n m trong vùng c nh báo, có th có nguy c phá s n

 N u Z’’ < 1.1 Doanh nghi p n m trong vùng nguy hi m, nguy c phá s n cao Trong đó:

X1= V n L u ng trên T ng Tài S n (Working Capitals/Total Assets)

X2= L i Nhu n Gi L i trên T ng Tài S n (Retain Earnings/Total Assets)

X3= L i Nhu n Tr c Lưi Vay và Thu trên T ng Tài s n (EBIT/Total Assets)

X4= V n Ch S H u trên T ng N (Total Equity/Total Liabilities)

X5= Doanh S trên T ng Tài S n (Sales/Total Assets)

uăđi m: K thu t đo l ng r i ro tín d ng t ng đ i đ n gi n

Nh căđi m:

Mô hình này ch cho phép phân lo i nhóm khách hàng vay có r i ro không và không có r i ro Tuy nhiên trong th c t m c đ r i ro tín d ng ti m n ng c a m i

khách hàng là khác nhau, t m c th p nh ch m tr lưi, không đ c tr lưi cho đ n

m c m t hoàn toàn c v n và lãi vay c a kho n vay

Mô hình không tính đ n m t s nhân t khó đ nh l ng nh ng có th đóng m t

vai trò quan tr ng nh h ng đ n m c đ c a các kho n vay (danh ti ng c a khách

hàng, m i quan h lâu dài gi a khách hàng và ngân hàng hay các y u t v mô nh

s bi n đ ng c a chu k kinh t )

1.4.2.3 Mô hình đi m s tiêu dùng

Ngoài mô hình đi m s Z, nhi u ngân hàng còn áp d ng mô hình cho đi m đ

x lỦ đ n xin vay c a ng i tiêu dùng nh : mua xe h i, trang thi t b gia đình, b t

đ ng s n Các y u t quan tr ng liên quan đ n khách hàng s d ng mô hình này

bao g m: h s tín d ng, tu i đ i, tr ng thái tài s n, s ng i ph thu c, s h u nhà,

đi n tho i c đ nh, s tài kho n cá nhân, th i gian công tác Mô hình này th ng s

d ng 7-12 h ng m c, m i h ng m c đ c cho đi m t 1-10

uăđi m: mô hình lo i b đ c s phán xét ch đ ng trong quá trình cho

vay và gi m đáng k th i gian ra quy t đ nh tín d ng

Nh căđi m: mô hình không th t đi u ch nh m t cách nhanh chóng đ

thích ng v i nh ng thay đ i trong n n kinh t và trong cu c s ng gia đình

Các y u quan tr ng liên quan đ n khách hàng s d ng trong mô hình cho đi m

s tín d ng tiêu dùng bao g m: H s tín d ng, tu i đ i, tr ng thái tài s n, s ng i

ph th c s h u nhà, thu nh p, đi n tho i c đ nh, s tài kho n cá nhân, th i gian

công tác

Khách hàng có đi m s cao nh t theo mô hình v i 8 m c tiêu nêu trên là 43

đi m, th p nh t là 9 đi m Gi s ngân hàng bi t m c 28 đi m là ranh gi i gi a

khách hàng t t và khách hàng có tín d ng x u, t đó ngân hàng hình thành khung

chính sách tín d ng theo mô hình đi m s nh sau:

T ng s đi m c a khách hàng Quy tăđ nh tín d ng

T 28 đi m tr xu ng T ch i tín d ng

29 – 30 đi m Cho vay đ n 500 USD

29 – 33 đi m Cho vay đ n 1.000 USD

29 – 36 đi m Cho vay đ n 2.500 USD

29 – 38 đi m Cho vay đ n 3.500 USD

29 – 40 đi m Cho vay đ n 5.000 USD

29 – 43 đi m Cho vay đ n 8.000 USD

Thanh toán qu c t (BIS) t i Washington ho c t i thành ph Basel (Th y S ) Quan

đi m c a Basel: S y u kém trong h th ng ngân hàng c a m t qu c gia, dù qu c

gia phát tri n hay đang phát tri n, s đe d a đ n s c n đ nh v tài chính trong c

n i b qu c gia đó Vì v y nâng cao s c m nh c a h th ng tài chính là v n đ

trung tâm y ban Basel không ch bó h p ho t đ ng trong ph m vi các n c thành

viên mà còn m r ng m i liên h v i các chuyên gia trên toàn c u và ban hành 2 n

ph m:

Nh ng nguyên t c c b n cho vi c giám sát ho t đ ng c a ngân hàng m t cách

hi u qu (h th ng các nguyên t c và chu n m c v bi n pháp th n tr ng) - Tài li u

h ng d n (đ c c p nh t đ nh k ) v i các khuy n cáo, các h ng d n và tiêu

chu n c a y ban Basel Nh v y, t ch là di n đàn trao đ i kinh nghi m, h p tác

qu c t v thanh tra và giámsát ngân hàng, y ban Basel ngày nay đư tr thành c

quan xây d ng và phát tri n các chu n m c ngân hàng đ c qu c t công nh n y ban Basel đư ban hành 17 nguyên t c v qu n lý n x u mà th c ch t là đ a các

nguyên t c trong qu n tr r i ro tín d ng, đ m b o tính hi u qu và an toàn trong

ho t đ ng c p tín d ng Các nguyên t c này t p trung vào nh ng n i dung c b n

sau:

Xây d ng môi tr ng tín d ng thích h p (3 nguyên t c): trong n i dung này, y

ban Basel yêu c u H i đ ng qu n tr ph i th c hi n phê duy t đ nh k chính sách r i

ro tín d ng, xem xét r i ro tín d ng và xây d ng m t chi n l c xuyên su t trong

ho t đ ng c a ngân hàng (t l n x u, m c đ ch p nh n r i ro ) Trên c s này,

các nhà qu n tr ngân hàng có trách nhi m th c thi các đ nh h ng này và phát tri n

các chính sách, th t c nh m phát hi n, đo l ng, theo dõi và ki m soát n x u trong

m i ho t đ ng, c p đ c a t ng kho n tín d ng và c danh m c đ u t Các ngân

hàng c n xác đ nh và qu n lý r i ro tín d ng trong m i s n ph m và ho t đ ng c a mình, đ c bi t là các s n ph m m i ph i có s phê duy t c a H i đ ng qu n tr ho c

y ban c a H i đ ng qu n tr

Th c hi n c p tín d ng lành m nh (4 nguyên t c):

Các ngân hàng c n xác đ nh rõ ràng các tiêu chí c p tín d ng lành m nh (th

tr ng m c tiêu, đ i t ng khách hàng, đi u kho n và đi u ki n áp d ng ) Ngân

hàng c n xây d ng các h n m c tín d ng cho t ng lo i khách hàng vay v n và nhóm khách hàng vay v n đ t o ra các lo i hình r i ro tín d ng khác nhau nh ng có th so sánh và theo dõi đ c trên c s x p h ng tín d ng n i b đ i v i khách hàng trong các l nh v c, ngành ngh khác nhau Ngân hàng ph i có quy trình rõ ràng trong phê

duy t tín d ng, các s a đ i tín d ng v i s tham gia c a các b ph n ti p th , b ph n

phân tích tín d ng và ph i phân trách nhi m r ch ròi các b ph n tham gia, đ ng th i

c n phát tri n đ i ng nhân viên qu n lý r i ro có kinh nghi m, có ki n th c nh m

đ a ra các nh n đ nh th n tr ng trong vi c đánh giá, phê duy t và qu n lý r i ro tín

d ng Vi c c p tín d ng c n đ c th c hi n trên c s giao d ch công b ng gi a các bên, đ c bi t c n có s c n tr ng và đánh giá h p lỦ đ i v i các kho n tín d ng c p

cho các khách hàng có quan h

Duy trì m t quá trình qu n lỦ, đo l ng và theo dõi tín d ng phù h p (10

nguyên t c): các ngân hàng c n có h th ng qu n lý m t cách c p nh t đ i v i các

danh m c đ u t có r i ro tín d ng, bao g m c p nh t h s tín d ng, thu th p thông

tin tài chính hi n hành, d th o các v n b n nh h p đ ng vay theo quy mô và

m c đ ph c t p c a ngân hàng ng th i h th ng này ph i có kh n ng n m b t

và ki m soát tình hình tài chính, s tuân th các giao kèo c a khách hàng đ phát

hi n k p th i nh ng kho n vay có v n đ Ngân hàng c n có h th ng kh c ph c

s m đ i v i các kho n tín d ng x u, qu n lý các kho n tín d ng có v n đ Các

chính sách r i ro tín d ng c a ngân hàng c n ch rõ cách th c qu n lý, trách nhi m

đ i v i các kho n tín d ng này đ c giao cho b ph n nào gi i quy t? y ban Basel

c ng khuy n khích các ngân hàng phát tri n và xây d ng h th ng x p h ng tín d ng

n i b trong qu n lý r i ro tín d ng, giúp phân bi t các m c đ r i ro tín d ng trong

các tài s n có ti m n ng r i ro c a ngân hàng Nh v y trong xây d ng mô hình qu n

lý r i ro tín d ng, nguyên t c Basel có m t s đi m c b n sau:

- Phân tách b máy c p tín d ng theo các b ph n ti p th , b ph n phân tích tín

d ng và b ph n phê duy t tín d ng c ng nh trách nhi m r ch ròi c a các b

ph n tham gia

- Nâng cao n ng l c c a cán b qu n lý r i ro tín d ng

- Xây d ng 1 h th ng qu n lý và c p nh t thông tin hi u qu đ duy trì m t quá

trình đo l ng, theo dõi tín d ng thích h p, đáp ng yêu c u th m đ nh và

qu n lý r i ro tín d ng

1.5 L c kh o các nghiên c u có liên quan

Qua vi c phân tích các h u qu c a r i ro tín d ng đ i v i n n kinh t nói

chung và h th ng ngân hàng nói riêng ta th y vi c qu n tr r i ro tín d ng trong các

ngân hàng th ng m i là th t s c n thi t nh m h n ch nh ng tác đ ng to l n nh

h ng đ n s phát tri n kinh t Vì v y đư có nhi u đ tài nghiên c u v các nhân t

nh h ng đ n r i ro tín d ng, d n ch ng b ng m t s bài nh sau:

Tr ng ông L c và Nguy n Th Tuy t (2011) nghiên c u các nhân t nh

h ng đ n r i ro tín d ng c a Ngân hàng th ng m i c ph n Ngo i th ng chi

nhánh thành ph C n Th V i m c tiêu tìm ra nguyên nhân d n đ n r i ro tín

d ng, bài nghiên c u đư s d ng mô hình probit v i c m u 438 khách hàng c a

Ngân hàng K t qu phân tích cho th y các nhân t nh h ng đ n r i ro tín d ng

c a ngân hàng bao g m: Kh n ng tài chính c a khách hàng đi vay, vi c s d ng

v n vay, kinh nghi m c a cán b tín d ng, s l n ki m tra, giám sát kho n vay c a cán b tín d ng và vi c đa d ng hóa ho t đ ng kinh doanh c a khách hàng vay

Nguy n Thùy D ng và Nguy n Thanh Tùng (2012) v i nghiên c u “L a

ch n mô hình đo l ng r i ro cho m t kho n vay t p đoàn kinh t Nhà n c t i các ngân hàng th ng m i Vi t Nam” đư đ a ra các nhân t nh h ng đ n kh n ng

hoàn tr n c a khách hàng bao g m: m c đ x p h ng tín d ng, quy mô kho n

vay, b o đ m ti n vay, m i quan h gi a ngân hàng và khách hàng, m c đích kho n vay và đ i t ng khách hàng là các Tâp đoàn kinh t Nhà n c V i kích th c

m u nghiên c u là 490 khách hàng, trong s các khách hàng không hoàn tr n

đúng h n và sau 90 ngày, T p đoàn kinh t Nhà n c chi m 50% và có đ n 70% giá

tr các kho n vay này có m c đích là xây d ng và b t đ ng s n

Mai Thùy Dung (2011) v i nghiên c u d a trên s li u thu th p t 23 ngân

hàng th ng m i c ph n trên đ a bàn t nh Bình D ng v i c m u là 1.015 khách

hàng, bài nghiên c u đư áp d ng mô hình Logit và xác đ nh đ c b n nguyên nhân

đ nh l ng nh h ng đ n RRTD v i m c đ tác đ ng theo th t t th p đ n cao

nh sau: Kh n ng tài chính c a khách hàng vay, tính ch t ngu n tr n , quá trình

ki m tra giám sát v n vay, m c đích s d ng v n vay Trên c s phân tích, đánh

giá nh ng m t t n t i và xác đ nh đ c nh ng nguyên nhân ch y u gây ra RRTD,

đ tài c ng đư đ ra m t s gi i pháp nh m h n ch RRTD t i chi nhánh các NHTMCP trên đ a bàn t nh Bình D ng

Lâm Kim Qu Lan (2012) ng d ng SPSS d a vào d li u thu th p t vi c

ph ng v n các đ i t ng ho t đ ng trong l nh v c ngân hàng am hi u v tín d ng

k t h p cùng ph ng pháp phân tích đ nh tính đư đ a ra m t s nguyên nhân d n

đ n r i ro trong ho t đ ng tín d ng c a MHB Chi nhánh C n Th ó là Chi nhánh

ch a xây d ng m t quy trình qu n tr RRTD thích h p mà ch y u ch ph thu c

vào n ng l c qu n tr c a c p lãnh đ o c ng nh trình đ , n ng l c, kinh nghi m

c a cán b tín d ng Khi th m đ nh cho vay mang nhi u y u t c m tính khi ch a

đ c trang b các công c h tr hi u qu nh : các ngu n thông tin v khách hàng

vay v n trong n i b và bên ngoài, ch a có nh ng h th ng c nh báo r i ro, h

th ng x p h ng tín d ng n i b ch a hoàn thi n…T đó tác gi đư đ xu t các gi i

pháp nh m nâng cao ch t l ng tín d ng t i MHB Chi nhánh C n Th

Tr n Duy Khánh (2013) cho r ng các nhân t nh h ng đ n r i ro tín d ng

t i Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn Vi t Nam chi nhánh Phú Nhu n là: kinh nghi m c a ng i đi vay, kh n ng tài chính c a khách hàng đi vay,

tài s n b o đ m, vi c s d ng v n vay và kinh nghi m c a cán b tín d ng

1.6 Gi i thi u mô hình nghiên c u

K t qu c a các bài nghiên c u trên cho th y r i ro tín d ng t i các Ngân hàng

th ng m i ch u nh h ng r t l n b i các nhân t bên trong ngân hàng và nhân t

thu c v khách hàng nh kinh nghi m c a cán b tín d ng, m c đ x p h ng tín

d ng, vi c giám sát kho n vay, n ng l c c a khách hàng, tài s n b o đ m, m c đích vay vv… ây là các nhân t có tác đ ng tr c ti p và th ng xuyên đ n ch t l ng

c a m i kho n vay

Trên c s đó tôi đư đ a ra 7 bi n đ c l p: kinh nghi m c a ng i vay (KN),

kh n ng tài chính c a ng i vay (KNTC), t l v n vay trên tài s n b o đ m

(TSBD), vi c s d ng c a khách hàng (SDV), kinh nghi m c a CBTD (KNCB),

vi c ki m tra, giám sát kho n vay (KTSDV) và m c đích vay (MDVAY) đ xem

xét m c đ nh h ng chúng đ n r i ro tín d ng t i BIDV Chi nhánh Gia nh nh

th nào T đó tôi đ xu t mô hình xác su t Probit theo ph ng trình sau:

Y= 0 + 1 KN+ 2 KNTC + 3 TSBD + 4 SDV + 5 KNCB+ 6 KTSDV +

7 MDVAY+ u

Trong đó:

- Y: là m c đ r i ro c a các kho n vay đ c đo l ng b ng hai giá tr 1 (có

r i ro) và 0 (không có r i ro) Trong đ tài này, tác gi đ nh ngh a các kho n vay có

r i ro là nh ng kho n vay thu c nhóm n 2, 3, 4 và 5 còn nh ng kho n vay không

có r i ro thu c nhóm 1 Các kho n n đ c phân nhóm phù h p theo quy t đ nh s 493/2005/Q -NHNN ngày 22/04/2005 và quy t đ nh s 18/2007/Q -NHNN ngày

25/04/2007 c a Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam Trong quá trình thu th p m u

nghiên c u tôi đư xem xét hi u ch nh m t s kho n vay đ c ngân hàng phân lo i

ch a phù h p Tuy nhiên các tr ng h p ph i đi u ch nh là không đáng k

- Các bi n KN, KNTC, TSBD, SDV, KNCB, KTSDV, MDVAY đ c gi i thích theo b ng sau:

đi m vay (đ i v i khách hàng cá nhân

tính b ng s n m kinh nghi m đi làm)

T ng s l n đư ki m tra tr c khi

kho n vay chuy n sang n x u/T ng

th i gian đư vay đ n khi kho n vay

Bi n th nh t, kinh nghi m c a khách hàng đi vay (KN) Các nghiên c u v

r i ro tín d ng đư k t lu n r ng n ng l c qu n tr và kinh nghi m làm trong l nh v c

ngành hàng kinh doanh c a ng i vay là nh ng y u t quan tr ng đ th c hi n

thành công m t d án, ph ng án kinh doanh Ng i nhi u kinh nghi m s có kh

n ng d báo nh ng tình hu ng x u nh t c ng nh có kh n ng ng phó k p th i

nh ng b t tr c x y ra mà không gây ra h u qu n ng n Trong nghiên c u này, tôi

k v ng r ng nh ng ng i càng làm lâu trong ngành ngh nào đó thì kh n ng

thành công càng cao hay kinh nghi m c a ng i vay t l ngh ch v i r i ro tín

d ng

Bi n th hai, kh n ng tài chính c a khách hàng vay (KNTC), đ c đo l ng

b ng t l gi a v n t có tham gia vào d án/ph ng án trên t ng nhu c u v n c a

d án/ph ng án đó Theo các nghiên c u thì ti m l c c a ng i vay càng m nh s

làm kh n ng ch u đ ng r i ro càng cao Vì v y trong nghiên c u này, tôi k v ng

r ng v n t có c a ng i vay tham gia vào d án/ph ng án càng l n thì d

án/ph ng án s d thành công h n và r i ro th p h n, hay n ng l c tài chính c a

khách hàng vay t l ngh ch v i r i ro tín d ng

Bi n th ba, tài s n b o đ m c a khách hàng vay (TSBD) Bi n s đ c l p này

đ c đo l ng b ng t s gi a s ti n vay trên giá tr tài s n b o đ m Kho n vay có

tài s n b o đ m s ch c ch n h n và kh n ng thu h i n cao h n vì lúc đó ng i

vay b ràng bu c ngh a v thanh toán n cho ngân hàng, có ngh a là t s này có

quan h t l thu n v i r i ro tín d ng

Bi n th t , s d ng v n vay (SDV) Trong t t c các ph ng án vay v n,

ng i vay đ u ph i ghi rõ m c đích s d ng v n vay và sau khi đư phát vay ngân

hàng có nhi m v ph i ki m tra vi c s d ng v n vay này M i m c đích vay v n s

g n li n v i th i gian và ngu n tr n khác nhau N u ng i vay s d ng v n sai

m c đích s nh h ng đ n kh n ng tr n không đúng h n hay nói cách khác bi n

này t l ngh ch v i r i ro tín d ng Nghiên c u này s d ng bi n gi b ng 1 n u s

d ng v n đúng m c đích và b ng 0 n u s d ng sai m c đích

Bi n th n m, kinh nghi m c a cán b tín d ng (KNCB) M t cán b tín d ng

có ki n th c và đư công tác lâu n m trong công vi c tín d ng có kh n ng phân tích

tình hình tài chính c a ng i vay, d báo khó kh n và có th t v n t t cho ng i

vay Vì v y, chúng tôi k v ng r ng cán b tín d ng càng làm vi c lâu n m khi

qu n lý kho n vay s h n ch đ c r i ro h n, có ngh a bi n s này t l ngh ch v i

r i ro tín d ng

Bi n th sáu, ki m tra, giám sát n vay (KTSDV) M t trong nh ng nguyên nhân gây ra r i ro tín d ng là vi c ki m tra, giám sát sau khi cho vay không ch t

ch Tôi đư ph i nghiên c u và suy xét k khi c g ng đ nh l ng y u t này c ng

nh cách đo l ng bi n, b i l khi kho n vay x y ra r i ro thì s l n ki m tra t ng

lên Cu i cùng tôi quy t đ nh đo l ng b ng cách l y t ng s l n đư ki m tra tr c

khi kho n vay chuy n sang n x u ho c đ n 31/12/2013 chia cho t ng th i gian đư vay đ n khi kho n vay phát sinh n x u ho c đ n 31/12/2013 (tính theo n m) và k

v ng r ng n u s l n ki m tra càng nhi u thì r i ro tín d ng càng th p hay y u t

ki m tra, giám sát t l ngh ch v i r i ro tín d ng

Bi n th b y, m c đích vay (MDVAY) ây là bi n gi , n u m c đích c a

kho n vay là kinh doanh b t đ ng s n, ch ng khoán ho c xây d ng thì nh n giá tr 1

còn các m c đích khác thì nh n giá tr 0 Vì th tr ng c a các l nh v c này khá b t

n khi n n kinh t bi n đ ng vì v y mà chúng ti m n nhi u r i ro Bài h c t cu c

kh ng ho ng kinh t toàn c u 2008 cho th y nguyên nhân sâu xa b t ngu n t

chúng Do đó bi n MDVAY đ c k v ng có m i quan h cùng chi u v i Y

K t lu n

Ho t đ ng tín d ng mang l i nhi u l i nhu n cho ngân hàng nh ng đi kèm v i

đó là nh ng r i ro ti m n, không th nào tránh kh i Nó có th x y ra nhi u m c

đ khác nhau: nh nh t là ngân hàng b gi m l i nhu n, n ng nh t là ngân hàng b

m t v n N u tình tr ng này kéo dài không ch làm ngân hàng phá s n mà còn nh

h ng n ng n đ n c h th ng ngân hàng, gây h u qu nghiêm tr ng cho n n kinh

t Vì v y các ngân hàng c n ph i xây d ng qui trình qu n lý r i ro tín d ng bao

g m các b c nh n di n, d báo, đo l ng, đi u ti t và giám sát r i ro Trên c s

lý lu n Ch ng 1 đư nêu ra là ti n đ c n thi t đ đi đ đi sâu vào phân tích và đánh

giá th c tr ng r i ro tín d ng t i BIDV Chi nhánh Gia nh