Ảnh hưởng của ro thanh khoản đến khả năng sinh lợi của ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu

CH NGă2.ăTH CăTR NGă NH H NGăC AăR IăROăTHANHăKHO NăNăKH ăN NGăSINHăL IăC AăNGỂNăHẨNGăTMCPăỄăCHỂU: .... 25 2.1 T ngăquanăv ăs ăhìnhăthƠnhăvƠăphátătri năc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơu: .... 2

B ăGIỄOăD CăVẨă ẨOăT O

-

PH NăỄăCHỂU

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP.H ăChíăMinhăậ N mă2014

B ăGIỄOăD CăVẨă ẨOăT O

-

PH NăỄăCHỂU Chuyên ngành : Tài chính ngân hàng

Mƣăs ă:ă60340201

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP.H Chí Minh ậ N mă2014

L IăCAMă OAN

Tôi cam đoan nh ng n i dung trong lu n v n này là k t qu c a quá trình h c

t p, nghiên c u khoa h c đ c l p và nghiêm túc c a tôi Các s li u trong lu n v n

là trung th c, chính xác và đ c thu th p t nh ng ngu n chính th ng và đáng tin

M C L C

L IăCAMă OAN

M C L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T

DANH M C B NG BI U

PH N M U 1

1.Tính c p thi t c aăđ tài 1

2.M c tiêu nghiên c u 2

3 iăt ng và ph m vi nghiên c u 3

4.Ph ngăphápănghiênăc u 3

5.K t c u lu năv n 3

CH NGă 1.T NG QUAN V NHă H NG C A R I RO THANH KHO Nă N KH N NGăSINHăL I C AăNGỂNăHẨNGăTH NGăM I VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U 5

1.1R i ro trong ho tăđ ng kinh doanh c aăngơnăhƠngăth ngăm i: 5

1.1.1 Khái ni m r i ro: 5

1.1.2 Các lo i r i ro trong ho tăđ ng kinh doanh c aăngơnăhƠngăth ngăm i: 5 1.2 R i ro thanh kho n: 7

1.2.1 Khái ni m thanh kho n: 7

1.2.2 Khái ni m r i ro thanh kho n: 7

1.2.3 Các ch tiêuăxácăđ nh r i ro thanh kho n: 8

1.2.3.1 Tr ng thái thanh kho n ròng 8

1.2.3.2 T l v kh n ngăchi tr 9

1.2.3.3 Khe h tài chính (Financing gap) 9

1.2.4 Các nhân t nhăh ngăđ n r i ro thanh kho n: 11

1.3 Kh n ngăsinhăl i c aăngơnăhƠngăth ngăm i: 12

1.3.1 Khái ni m kh n ngăsinhăl i: 12

1.3.2 Các ch tiêuăxácăđ nh kh n ngăsinhăl i: 12

1.3.2.1 T l l i nhu n ròng trên v n ch s h u trung bình (ROAE - Return

on average equity) 12

1.3.2.2 T l l i nhu n ròng trên t ng tài s n trung bình (ROAA - Return on average assets) 13

1.3.2.3 T l thu nh p lãi c n biên (NIM - Net interest margin) 13

1.3.3 Các y u t nhăh ngăđ n kh n ngăsinhăl i c aăngơnăhƠngăth ngăm i: 14

1.3.3.1 cătr ngăngơnăhƠng 14

1.3.3.2 C u trúc th tr ng 15

1.3.3.3 Giám sát và l p quy 15

1.3.3.4 Môiătr ngăv ămô 16

1.4 Mô hình nghiên c u: 16

1.4.1 Mô t bi n: 16

1.4.2 Mô hình nghiên c u: 19

1.4.3 K v ng nghiên c u: 20

1.5 Kinh nghi m v ki m soát nhăh ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ngă sinh l i c a NHTM m t s n c trên th gi i: 21

1.5.1Kinh nghi m v ki m soát nhăh ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ngăsinhăl i c aăNgơnăhƠngăNothernăRockăn mă2007: 21

1.5.1.1Vài nét v Ngân hàng Nothern Rock: 21

1.5.1.2Kinh nghi m v ki m soát nhăh ng c a r i ro thanh kho năđ n kh n ngăsinhăl i c a Ngân hàng Nothern Rock: 21

1.5.2Kinh nghi m ki m soát nhăh ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ngă sinh l i c a Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC): 22

1.5.2 1T ngăquanăv ăSumitomoăMitsuiăBankingăCorporation 22

1.5.2 2Kinhănghi măki măsoátă nhăh ngăc a r iăroăthanhăkho n đ năkh ăn ngă sinhăl i c aăSumitomoăMitsuiăBankingăCorporation 23

K tălu năCh ngă1: 24

CH NGă2.ăTH CăTR NGă NH H NGăC AăR IăROăTHANHăKHO Nă

NăKH ăN NGăSINHăL IăC AăNGỂNăHẨNGăTMCPăỄăCHỂU: 25

2.1 T ngăquanăv ăs ăhìnhăthƠnhăvƠăphátătri năc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơu: 25

2.1.1 QuáătrìnhăhìnhăthƠnhăvƠăphátătri năc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơu: 25

2.1.2 C ăc uăt ăch căc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơu: 26

2.1.2.1 S ăđ ăt ăch c 26

2.1.2.2 C ăc uăt ăch căqu nălỦ 27

2.1.3 K tăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơu: 27

2.2ăTh cătr ngăv ătìnhăhìnhăthanhăkho năc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơu: 33

2.2.1ăT ăch căqu nălỦăr iăroăthanhăkho năc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơu: 33

2.2.1.1 yăbanăqu nălỦăr iăro 33

2.2.1.2 H iăđ ngăQu nălỦăTƠiăs năcóăvƠăTƠiăs năn ă(ALCO) 33

2.2.2ăCácăquyăđ nhăc aăNgơnăhƠngăNhƠăN căVi tăNamăv ăqu nălỦ,ăki măsoátă r iăroăthanhăkho n: 34

2.2.3ăQu n lỦăr iăroăthanhăkho năc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơu: 35

2.2.4ăTh cătr ngăv ătìnhăhìnhăthanhăkho năc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơu: 36

2.3ăTh cătr ngăv ă nhăh ngăc aăr iăroăthanhăkho năđ năkh ăn ngăsinhăl iăc aă Ngân hàng TMCP Á Châu: 40

2.3.1ăS ăc ăthanhăkho năn mă2003: 40

2.3.1.1Di năbi năs ăc ăthanhăkho n 40

2.3.1.2 nhăh ngăc aăs ăc ăthanhăkho nă2003ăđ năkh ăn ngăsinhăl iăc aăACB 40

2.3.2ăThanhăkho năvƠng: 40

2.3.2.1 Di năbi năthanhăkho năvƠng 40

2.3.2.2 nhă h ngă c aă r iă roă thanhă kho nă vƠngă đ nă kh ă n ngă sinhă l iă c aă ACB 42

2.3.3 S ăc thanhăkho năcu iăn mă2012ă- 2013: 43

2.3.3.1 Di năbi năs ăc ăthanhăkho năcu iăn mă2012ă- 2013 43

2.3.3.2 nhăh ngăc aăs ăc ăthanhăkho năcu iăn mă2012ă- 2013ăđ năkh ăn ngă

sinhăl iăc aăACB 44

2.4ăKh oăsátămôăhìnhăănghiênăc uă nhăh ngăc aăr iăroăthanhăkho năđ năkh ă n ngăsinhăl iăc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơu: 45

2.4.1ăKi măđ nhănghi măđ năv ăđ iăv iătínhăd ng: 45

2.4.2ă căl ngămôăhìnhăh iăquy: 45

2.4.2.1V iăROAAălƠăbi năph ăthu c 45

2.4.2.2V iăROAEălƠăbi năph ăthu c 51

2.4.2.3V iăNIMălƠăbi năph ăthu c 55

2.5 ánhă giáă nhă h ngă c a r iă roă thanhă kho n đ nă kh ă n ngă sinhă l i c aă Ngân hàng TMCP Á Châu: 59

K tălu năCh ngă2 64

CH NGă3.GI IăPHỄPăKI MăSOỄTă NHăH NGăC A R IăROăTHANHă KHO N Nă KH ă N NGă SINHă L I NH Mă NỂNGă CAOă KH ă N NGă SINHăL IăC AăNGỂNăHẨNGăTMCPăỄăCHỂU 66

3.1ă nhăh ngăphátătri năc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơuă đ năn mă2015ă vƠă t mănhìnăđ năn mă2020: 66

3.1.1ă nhăh ngăphátătri năchung: 66

3 1.2ă nhăh ngăqu nălỦăr iăroăthanhăkho n: 67

3.2ăGi iăphápăki măsoát nhăh ngăc a r iăroăthanhăkho n đ năkh ăn ngăsinhă l i nh măănơngăcaoăkh ăn ngăsinhăl iăc aăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơu: 68

3.2.1ăNhómăgi iăphápădoăb năthơnăNgơnăhƠngăTMCPăỄăChơuăth căhi n: 68

3.2.1.1 Qu nă lỦ,ă ki mă soátă r iă roă thanhă kho nă thôngă quaă khe h ă tƠiă chínhă (FGAP) 68

3.2.1.2 C ăc uăl iădanhăm căTƠiăs năn ăvƠăTƠiăs năcó 71

3.2.1.3 Qu nătr ăt tăngu năv năhuyăđ ngăđ c 72

3.2.1.4 Theoădõiăr iăroăthanhăkho năchoăt ngălo iăngo iăt 73

3.2.1.5 L păk ăho chăd ăphòng,ăđánhăgiáăm căđ ăr iăroăthanhăkho năvà cách kh căph c,ăx ălỦ 73

3.2.1.6 Th c hi năt tăcôngătácătruy năthông 74

3.2.1.7 Nghiênăc uăr iăroăthanhăkho nătrongăm iăt ngăquanăcácălo iăr iăroă khác nhau 75

3.2.1.8 Côngă b ă thôngă tină minhă b ch,ă chính xác,ă nă đ nhă lòngă tină c aă khách hàng 75

3.2.1.9 Ch úătr ngăqu nătr ăngu nănhơnăl c 76

3.2.2ăNhómăgi iăphápăh ătr : 76

3.2.2.1 iăv iăNgơnăhƠngăNhƠăN c 76

3.2.2.2 iăv iăcácăNgơnăhƠngăth ngăm iăkhác 81

K tălu năCh ngă3: 82

K TăLU N 83 TẨIăLI UăTHAMăKH O

PH ăL C

DANHăM CăCỄCăKụăHI U,ăCH ăVI TăT T

(Ngân hàng Th ng m i C ph n Á Châu)

(H i đ ng qu n lỦ tài s n n - có)

(Bi n quy đ nh ho t đ ng ngân hàng)

(T l gi a khe h tài chính và t ng tài s n)

(Hi p h i toàn c u c a chuyên gia r i ro)

(T l gi a d phòng cho vay và cho vay)

14 NHTM Ngân hàng th ng m i

(T l lãi c n biên)

(Tr ng thái thanh kho n ròng)

(Công ty Open Solutions)

(Nghi p v th tr ng m )

(Quy n l c c a c quan giám sát)

(Ch s giám sát t nhân)

22 Q Quy t đ nh

(Hi u su t sinh l i trên t ng tài s n trung bình)

(Hi u su t sinh l i trên v n ch s h u trung bình)

(C u trúc – Qu n lỦ – Hi u su t)

(Gi i pháp ngân hàng toàn di n)

31 TT – NHNN Thông t – Ngân hàng Nhà N c

32 VAMC Vietnam Asset Management Company

(Công ty thu mua n qu c gia)

(Ngân hàng Th Gi i)

PH NăM ă U 1.Tínhăc păthi tăc aăđ ătƠi:

Cu c kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn c u b t đ u t M vào kho ng tháng 8 n m 2007 không ch đe d a đ n M , mà còn tác đ ng m nh đ n n n kinh t toàn c u, trong khi các ngân hàng l n có nhi u n m tu i b phá s n ho c

đ ng bên b v c phá s n do m t tính thanh kho n H n n a, nó mang l i thách th c

to l n cho s phát tri n toàn di n trong ng n h n và dài h n cho ngành ngân hàng Chính vì v y, r i ro thanh kho n và công tác qu n lỦ thanh kho n đã tr thành tâm

đi m c a công chúng trong cu c kh ng ho ng th ch p d i chu n c a M , khi mà

s can thi p c a nhà n c trên quy mô l n ch a t ng có là đi u c n thi t đ tránh s

s p đ c a h th ng tài chính

Vi t Nam, tình hình thanh kho n c a các ngân hàng th ng m i ngày càng

đ c chú tr ng, đ c bi t khi có m t s s c thanh kho n l n, thu hút s chú Ủ c a

d lu n, gây nh h ng l n đ n kh n ng sinh l i và tình hình ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i R i ro thanh kho n là r i ro l n nh t trong các r i

ro c a ngân hàng, nó không ch đe d a s an toàn c a b n thân t ng ngân hàng

th ng m i, mà còn liên quan đ n s an toàn c a c h th ng, chính vì v y r i ro thanh kho n c n đ c quan tâm h n n a

Các quy đ nh nghiêm ng t c a ngân hàng nhà n c đ i v i các ngân hàng

th ng m i ch y u t p trung vào các r i ro nh r i ro tín d ng, r i ro ho t đ ng

nh ng v n ch a th c s chú tr ng đ n r i ro thanh kho n trong các ngân hàng

th ng m i, m c dù v n đ r i ro thanh kho n ngày càng tr nên rõ nét, và có nh

h ng to l n đ n n n kinh t Do đó, đ duy trì s n đ nh, s c m nh tài chính và

uy tín, c ng nh có th ng phó v i nh ng tình hu ng thanh kho n có th x y ra b t

c lúc nào, Ngân hàng Th ng m i C ph n Á Châu c n có chi n l c qu n tr r i

ro thanh kho n đ phù h p v i đ c đi m kinh doanh và kinh nghi m qu n lỦ c a

mình Bên c nh cách đo l ng r i ro thanh kho n b ng t l đ m b o kh n ng chi

tr , Ngân hàng Th ng m i C ph n Á Châu c n có nh ng công c khác h tr đ

có th ki m soát r i ro thanh kho n m t cách hi u qu

Chính vì th , bài nghiên c u s s d ng công c đo l ng m i là t s khe h thanh kho n trên tài s n (FGAPR) v i khe h thanh kho n đ c gi i thi u b i Saunders & Cornett đ đo l ng r i ro thanh kho n c a ACB trong bài nghiên c u :

“ nh h ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a Ngân hàng Th ng

m i C ph n Á Châu”

2.M cătiêuănghiênăc u:

Bài nghiên c u đ ra nh ng m c tiêu nghiên c u nh sau:

- Cung c p cách đo l ng và ki m soát r i ro thanh kho n b ng khe h thanh kho n (FGAP) đ c gi i thi u b i Saunders & Cornett (2006), bên c nh cách

đo l ng truy n th ng là t l đ m b o kh n ng chi tr

- Phân tích th c tr ng r i ro thanh kho n và nh h ng c a r i ro thanh kho n

đ n kh n ng sinh l i c a Ngân hàng TMCP Á Châu ánh giá nh ng k t qu

đ t đ c, nh ng h n ch và nguyên nhân trong vi c ki m soát r i ro thanh kho n c a Ngân hàng TMCP Á Châu

- Kh o sát mô hình nh h ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a Ngân hàng TMCP Á Châu đ tìm ra nh h ng cùng chi u hay ng c chi u, và

m c đ nh h ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ng sinh l i

- xu t các gi i pháp đ i v i b n thân Ngân hàng TMCP Á Châu, và các gi i pháp h tr t phía Ngân hàng Nhà N c và các Ngân hàng th ng m i khác

giúp cho Ngân hàng TMCP Á Châu có th qu n lỦ t t r i ro thanh kho n, nh m nâng cao kh n ng sinh l i c a ACB

3 iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u:

- i t ng nghiên c u : nh h ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ng sinh

l i c a Ngân hàng TMCP Á Châu

- Ph m vi nghiên c u:

+ V không gian : Ngân hàng TMCP Á Châu

+ V th i gian : t n m 2003 đ n n m 2013

4.Ph ngăphápănghiênăc u:

Bài nghiên c u s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh tính k t h p nghiên c u

đ nh l ng đ phân tích nh h ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a

Ngân hàng TMCP Á Châu

- Ph ng pháp nghiên c u đ nh tính :

Ph ng pháp th ng kê, so sánh, phân tích s li u v r i ro thanh kho n,

kh n ng sinh l i c a Ngân hàng TMCP Á Châu t n m 2003 đ n n m 2013

T đó, tìm m i quan h gi a r i ro thanh kho n và kh n ng sinh l i trên c s

th c ti n, làm ti n đ đ th c hi n nghiên c u đ nh l ng, c l ng mô hình

h i quy

- Ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng :

Ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng nh m c l ng giá tr c a các bi n

kh o sát : bi n ph thu c ( hi u su t sinh l i trên tài s n trung bình ROAA, hi u

su t sinh l i trên v n ch s h u trung bình ROAE, t l thu nh p thu n trên tài

s n có sinh l i trung bình NIM) và các bi n gi i thích : r i ro thanh kho n

(FGAPR), quy mô ngân hàng (SIZE), bình ph ng quy mô ngân hàng ( ),

t l v n ch s h u trên tài s n (ETA), c u trúc th tr ng (CON), t l d

phòng cho vay trên cho vay (LLPL), t ng tác gi a bi n n ng l c giám sát c a

c quan giám sát và t c đ t ng tr ng kinh t (OSPxGDPC), t ng tác gi a

bi n giám sát t nhân và t c đ t ng tr ng kinh t (PMIxGDPC), t ng tác

gi a nghiêm c m ngân hàng ho t đ ng trong các l nh v c b t đ ng s n, ch ng khoán, b o hi m và t c đ t ng tr ng kinh t (BARxGDPC), t c đ t ng

D li u các bi n OSP, PMI, BAR đ c thu th p thông qua b ng câu h i

kh o sát v i các câu h i kh o sát đ c trích t World Bank D li u v các bi n

giám sát OSP, PMI, BAR có s n trong d li u Giám sát và l p quy ngân hàng

và các công trình nghiên c u liên quan c a Barth, Capiro, Levine (2004, đ c

c p nh t vào 2008, 2012)

D li u các bi n GDPC, INF đ c thu th p t b ng th ng kê s li u t ng

tr ng kinh t c a Vi t Nam t các ngu n T ng c c th ng kê Vi t Nam, IMF, WB,…

Sau khi thu th p đ các s li u c n thi t, bài nghiên c u s d ng ph n

m m Eview 7.0 đ h tr x lỦ d li u, c l ng mô hình và th c hi n các

ki m đ nh th ng kê

5.K tăc uălu năv n:

Ngoài ph n m đ u và k t lu n, k t c u lu n v n g m 3 ch ng chính:

- Ch ng I: T ng quan v nh h ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ng sinh

l i c a Ngân hàng th ng m i, và mô hình nghiên c u

- Ch ng II: Th c tr ng nh h ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ng sinh

l i c a Ngân hàng TMCP Á Châu

- Ch ng III: Gi i pháp ki m soát nh h ng c a r i ro thanh kho n đ n kh

n ng sinh l i nh m nâng cao kh n ng sinh l i c a Ngân hàng TMCP Á Châu

CH NGă1 T NG QUAN V NHăH NG C A R I RO THANH KHO Nă N KH N NGăSINHăL I C AăNGỂNăHẨNGăTH NGă

M I VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U 1.1 R i ro trong ho tăđ ng kinh doanh c aăngơnăhƠngăth ngăm i:

1.1.1 Khái ni m r i ro:

Theo nghiên c u các lo i r i ro c a ngân hàng (2008), GARP (Global

Association of Risk Professionals – Hi p h i toàn c u c a chuyên gia r i ro) cho

r ng : R i ro g m m t s đ nh ngh a sau : kh n ng m t s ki n không mong mu n

x y ra, m c đ thi t h i do s ki n b t ng , xác xu t s vi c x y ra ngoài d đoán,

nh h ng c a m t k t qu b t l i Các ngân hàng ph i đ i m t v i m t s lo i r i

ro, sau đây là ví d các lo i r i ro mà ngân hàng g p ph i nh : ng i vay không th

thanh thoán hay thanh toán tr h n, ng i g i ti n có th rút ti n tr c h n, lãi su t

th tr ng thay đ i, kho n đ u t vào ch ng khoán có th m t đi, l i h th ng máy

tính, r i ro đ o đ c con ng i

Tr n Huy Hoàng, Qu n tr ngân hàng (2010, trang 158) : “R i ro là nh ng

bi n c không mong đ i mà khi x y ra s d n đ n s t n th t v tài s n c a ngân

hàng, gi m sút l i nhu n th c t so v i d ki n ho c ph i b ra thêm m t kho n chi phí đ có th hoàn thành đ c m t nghi p v tài chính nh t đ nh”

Tóm l i, R i ro là kh n ng, xác su t nh ng bi n c không mong đ i x y ra

d n đ n t n th t v tài s n c a ngân hàng, thua l hay gi m sút l i nhu n th c t so

v i d ki n ho c ph i gia t ng chi phí đ có th hoàn thành m t nghi p v tài chính

nh t đ nh

1.1.2 Các lo i r i ro trong ho tăđ ng kinh doanh c aăngơnăhƠngăth ngăm i:

Theo nghiên c u các lo i r i ro c a ngân hàng (2008), GARP (Global

Association of Risk Professionals - Hi p h i toàn c u c a chuyên gia r i ro) cho

r ng : Basel II t p trung vào các lo i r i ro sau : r i ro tín d ng, r i ro th tr ng, r i

ro ho t đ ng, đ ng th i c ng nh c đ n trong ho t đ ng ngân hàng c ng còn có các

lo i r i ro khác

R i ro tín d ng là lo i r i ro phát sinh trong quá trình c p tín d ng c a ngân

hàng, khi con n không th c hi n ngh a v tr lãi hay tr ti n vay theo các đi u ki n

đã th a thu n trong h p đ ng vay R i ro tín d ng là r i ro l n nh t mà h u h t các ngân hàng ph i đ i m t R i ro tín d ng th ng đ c đ nh ngh a là kh n ng con n không tr đ c n

R i ro th tr ng là r i ro thua l c a ngân hàng phát sinh t s bi n đ ng giá

c c a th tr ng nh s bi n đ ng lãi su t, t giá h i đoái,c phi u và giá c hàng

hóa R i ro th tr ng bao g m :

R i ro lãi su t : Là kh n ng thua l do s thay đ i lãi su t R i ro này xu t

hi n khi các tài s n c a ngân hàng (kho n cho vay và trái phi u) th ng có k

h n dài h n so v i n ngân hàng (ti n g i) R i ro này đ c đ nh ngh a theo 2 cách : th nh t, n u lãi su t t ng, giá tr c a các tài s n dài h n s gi m so v i giá tr c a n ng n h n, gi m v n ch s h u c a ngân hàng , và th hai, n u lãi su t t ng,các ngân hàng s ph i tr lãi su t cao h n đ i v i ti n g i khi mà các kho n vay dài h n v i lãi su t đã th a thu n tr c

R i ro v n c ph n : là r i ro thua l do s thay đ i giá c phi u

R i ro t giá : là r i ro thay đ i giá tr tài s n hay n c a ngân hàng do s bi n

đ ng c a t giá

R i ro hàng hóa là r i ro thua l do s thay đ i giá c hàng hóa Có nhi u lo i

r i ro hàng hóa, bao g m : r i ro hàng hóa nông nghi p (lúa, mì, ), hàng hóa công nghi p và n ng l ng (gas, d u, ) Giá tr c a hàng hóa thay đ i theo cung c u th tr ng

R i ro ho t đ ng là r i ro thua l trong quá trình ho t đ ng xu t phát t ho t

đ ng n i b , con ng i và h th ng, ho c t bên ngoài R i ro ho t đ ng bao g m

c r i ro pháp lỦ, nh ng không bao g m r i ro chi n l c và r i ro v uy tín

R i ro thanh kho n liên quan đ n kh n ng c a ngân hàng không th đáp ng

các ngh a v , bao g m c tài tr cho s gia t ng c a tài s n

R i ro kinh doanh là kh n ng t n th t do s gi m sút v th c nh tranh c a

ngân hàng và các k v ng v tri n v ng phát tri n c a ngân hàng khi th tr ng thay

đ i

R i ro uy tín là kh n ng suy gi m uy tín do các d lu n Ngân hàng m t lòng

tin c a khách hàng, m c dù h th ng, quy trình và kh n ng tài chính đ u t t

1.2 R i ro thanh kho n:

1.2.1 Khái ni m thanh kho n:

y ban Basel v giám sát ngân hàng (2008) : “Thanh kho n là kh n ng tài tr cho s t ng lên trong tài s n và th c hi n các ngh a v khi đ n h n Trong đ nh ngh a này, gi đ nh các ngh a v s đ c th c hi n chi phí h p lỦ”

Tr n Huy Hoàng, Qu n tr ngân hàng (2010, trang 185) : “Thanh kho n là kh

n ng ti p c n các kho n tài s n ho c ngu n v n có th dùng đ chi tr v i chi phí

h p lỦ ngay khi nhu c u v n phát sinh”

Tóm l i, thanh kho n là kh n ng ti p c n các kho n tài s n ho c ngu n v n

đ tài tr cho s t ng lên trong tài s n và th c hi n các ngh a v khi đ n h n v i chi phí h p lỦ

1.2.2 Khái ni m r i ro thanh kho n:

y ban Basel v giám sát ngân hàng (2008): “R i ro thanh kho n phát sinh t

vi c ngân hàng không có kh n ng đáp ng s suy gi m trong kho n ph i tr hay tài

tr cho vi c gia t ng trong tài s n Khi m t ngân hàng thi u thanh kho n, nó không

th có đ ti n b ng cách huy đ ng v n ho c chuy n đ i các tài s n k p th i, chi phí h p lý, do đó nh h ng đ n l i nhu n”

Tr n Huy Hoàng, Qu n tr ngân hàng (2010, trang 185) : “R i ro thanh kho n

là lo i r i ro xu t hi n trong tr ng h p ngân hàng thi u kh n ng chi tr , không chuy n đ i k p các lo i tài s n ra ti n ho c không có kh n ng vay m n đ đáp

ng yêu c u c a các h p đ ng thanh toán”

Tóm l i, r i ro thanh kho n là r i ro xu t hi n trong tr ng h p ngân hàng

không có kh n ng ti p c n các kho n tài s n ho c ngu n v n đ đáp ng s suy

gi m trong kho n ph i tr hay tài tr cho vi c gia t ng trong tài s n m c chi phí

h p lỦ, do đó nh h ng đ n l i nhu n c a ngân hàng

1.2.3 Các ch tiêuăxácăđ nh r i ro thanh kho n:

Có r t nhi u ch tiêu khác nhau đ xác đ nh r i ro thanh kho n c a m t t ch c tín d ng, sau đây bài nghiên c u nêu m t s ch tiêu xác đ nh r i ro thanh kho n

nh sau:

1.2.3.1 Tr ng thái thanh kho n ròng:

Tr ng thái thanh kho n ròng (NPLt) = T ng cung thanh kho n – T ng c u thanh kho n

V i:

Cung thanh kho n : là các kho n v n làm t ng kh n ng chi tr c a ngân hàng,

là ngu n cung c p thanh kho n cho ngân hàng, bao g m : các kho n ti n g i đang đ n, doanh thu t vi c bán các kho n d ch v , thu h i các kho n tín d ng

đã c p, bán các tài s n đang kinh doanh và s d ng, vay m n t th tr ng ti n

t

C u thanh kho n : là nhu c u v n cho các m c đích ho t đ ng ngân hàng,các kho n làm gi m qu c a ngân hàng, bao g m : khách hàng rút các kho n ti n

g i, yêu c u c p các kho n tín d ng có ch t l ng cao, hoàn tr các kho n vay

m n phi ti n g i, chi phí phát sinh khi kinh doanh các s n ph m và d ch v

s n Có không có kh n ng sinh l i (t n qu ti n m t quá l n), ho c có th do

ngân hàng t ng v n quá nhanh trong khi ch a có ph ng án s d ng v n hi u

qu

Thanh kho n th a đ c ngân hàng s d ng nh sau : mua các ch ng khoán

d tr th c p đã bán ra tr c đó, cho vay trên th tr ng ti n t , g i ti n t i các

t ch c tín d ng khác,…

Thi u h t thanh kho n khi NPLt < 0 : Ngân hàng đang trong tình tr ng thi u h t

v n đ ho t đ ng Thi u h t thanh kho n d đ m t nh ng c h i đ u t t t mang l i l i nhu n cho ngân hàng, th m chí có kh n ng m t khách hàng

Trong tr ng h p thi u h t thanh kho n nhà qu n tr ph i đ a ra quy t

đ nh b sung thanh kho n đ đáp ng nhu c u v n v i chi phí th p nh t và k p

T l v kh n ng chi tr đ c quy đ nh t i Thông t 13/2010/TT-NHNN, và

đ c s a đ i t i Thông t 19/2010/TT-NHNN (Xem thêm Ph l c 4)

- T l v kh n ng chi tr t i thi u 15% gi a giá tr các tài s n “Có” có th

thanh toán ngay và các tài s n “N ” s đ n h n thanh toán trong th i gian 1 tháng ti p theo

- T l t i thi u b ng 1 gi a t ng tài s n “Có” : có th thanh toán ngay trong

kho ng th i gian 7 ngày ti p theo và t ng tài s n N ph i thanh toán trong kho ng th i gian 7 ngày ti p theo

1.2.3.3 Khe h tài chính (Financing gap)

Khe h tài chính (Financing gap) đo l ng r i ro thanh kho n đ c gi i thi u

b i Saunders & Cornet (2007) đ c s d ng trong bài nghiên c u này

Saunders & Cornet cho r ng nên k t h p gi a qu n tr d tr thanh kho n và

qu n tr n đ có th đáp ng nhu c u rút ti n ho c nhu c u cho vay m i c a khách

hàng (Xem thêm các ví d ph l c 1, 2, 3)

Ngoài ra có th ti p c n khe h tài chính và xác đ nh yêu c u tài chính theo k

h n đ có th qu n tr t t thanh kho n c a ngân hàng Các nhu c u thanh kho n

th ng xuyên hàng ngày, thì có th đ c đáp ng b ng d tr (d tr ti n m t t i

qu , các ch ng khoán kh m i, ti n g i t i các ngân hàng khác), các nhu c u thanh kho n không th ng xuyên có th d đoán tr c (theo mùa v , chu k và xu

h ng) s đ c h tr b ng các th a thu n tr c v các h n m c tín d ng t các ngân hàng đ i lỦ ho c nh ng nhà c p v n khác V i nhu c u thanh kho n có tính

đ t xu t, không th l ng tr c thì đ c đáp ng t vay m n ng n h n trên th

tr ng ti n t Các nhu c u thanh kho n dài h n c n đ c ho ch đ nh, có chi n l c

d phòng rõ ràng, t ng d n d tr các tài s n có tính thanh kho n cao, ki m soát khe

h tài chính m c đ cho phép, đ ng th i tìm ki m các ngu n v n bên ngoài có th tài tr khi r i ro thanh kho n x y ra

o l ng r i ro thanh kho n:

Khe h tài chính (financing gap) = trung bình các kho n cho vay - trung bình các kho n ti n g i

M c dù ng i g i ti n có quy n rút ti n g i c a h , nh ng h không làm v y trong tr ng h p bình th ng Vì v y, t ch c tín d ng c n tính toán l ng ti n g i trung bình đ đo l ng khe h tài chính c a h , vì l ng ti n g i trung bình là

l ng ti n g i khá n đ nh, và là ngu n c b n đ các t ch c tín d ng cho vay Khe h tài chính đ c đ nh ngh a nh là chênh l ch gi a trung bình các kho n cho vay và trung bình các kho n ti n g i c a ngân hàng

Các t ch c tài chính có th vay t ngu n v n bên ngoài đ bù đ p khe h tài

chính này Do đó,ngân hàng nào đ c l p v i ngu n v n bên ngoài thì s d n đ n r i

ro thanh kho n cao Tuy nhiên, n u ngân hàng có khe h tài chính quá l n, ngu n

v n vay bên ngoài không đ bù đ p đ c khe h này, thì s d n đ n tình tr ng thi u

h t thanh kho n nghiêm tr ng, d d n đ n phá s n

Yêu c u tài chính = khe h thanh kho n + tài s n có tính thanh kho n cao

N u khe h tài chính > 0, hay trung bình các kho n cho vay > trung bình các kho n ti n g i, ngân hàng c n ph i có ngu n tài tr t bên ngoài đ đáp ng khe h tài chính này v i yêu c u tài chính = khe h thanh kho n + tài s n có tính thanh kho n cao

N u khe h tài chính < 0, hay trung bình các kho n cho vay < trung bình các kho n ti n g i

Xét yêu c u tài chính = khe h tài chính + tài s n thanh kho n

N u yêu c u tài chính < 0 thì ngân hàng có ngu n v n d th a và có th gia

t ng d tr thanh kho n b ng cách mua tài s n có tính thanh kho n cao, ho c

có th s d ng đ cho vay trên th tr ng liên ngân hàng, đ u t tài chính,…Vi c gia t ng d tr thanh kho n hay cho vay, đ u t bên ngoài thì

c n ph i cân nh c N u gia t ng d tr thanh kho n thì có th đ m b o nhu

c u thanh kho n trong t ng lai, tuy nhiên l i xu t hi n chi phí v n khi mà tài

s n thanh kho n không ho c ít sinh l i N u đ u t vào tài s n khác thì có th mang l i l i nhu n cao cho ngân hàng nh ng đ ng th i l i có r i ro cao h n

N u yêu c u tài chính > 0 thì ngân hàng ph i có ngu n tài tr t bên ngoài, khi

c n thi t có th vay đ bù đ p thanh kho n

1.2.4 Các nhân t nhăh ng đ n r i ro thanh kho n :

Theo công trình nghiên c u “Thanh kho n và hi u su t” c a Yi-Kai-Chen và

c ng s (2009) thì có các nhân t tác đ ng đ n r i ro thanh kho n nh sau :

- Quy mô c a ngân hàng : Ngân hàng có quy mô l n thì có xu h ng cho vay nhi u h n, do đó khe h tài chính l n h n Tuy nhiên, các ngân hàng l n nh t

s đ i m t v i r i ro thanh khoán th p b i vì suy lu n “ quá l n đ s p đ ” Do

đó, m i quan h gi a quy mô và r i ro thanh kho n là phi tuy n

- T l tài s n có tính thanh kho n cao trên tài s n : Ngân hàng có t l tài s n có

tính thanh kho n cao trên tài s n cao có th làm gi m r i ro thanh kho n

- S đ c l p v i ngu n v n bên ngoài : Các ngân hàng d a vào th tr ng ti n t

ng n h n h n là ti n g i c b n đ cho vay có th đ i m t v i v n đ thanh kho n trong t ng lai

- Giám sát c a c quan giám sát : C quan giám sát có nhi u quy n l c s yêu

c u ngân hàng gia t ng tích tr thanh kho n, do đó làm gi m r i ro thanh kho n

- Giám sát t nhân : Ngân hàng bu c ph i báo cáo thông tin chính xác cho công

chúng v d tr thanh kho n, do đó có th làm gi m r i ro thanh kho n

- Các nghiêm c m nghiêm ng t lên ho t đ ng ngân hàng s làm gi m r i ro và

gia t ng tích tr thanh kho n, do đ gi m r i ro thanh kho n

- T c đ t ng tr ng kinh t và l m phát : Khi n n kinh t phát tri n, ngân hàng cho vay nhi u h n, do đó làm gi m sút d tr thanh kho n, và làm gia t ng r i

Theo Oxford Dictionary : Kh n ng sinh l i là m c đ mà m t cá nhân, m t

công ty ho c m t giao d ch đ t đ c l i ích tài chính

Tóm l i, kh n ng sinh l i là th c đo b ng ti n, đ đo đ ng m c đ sinh l i

c a m t cá nhân, m t t ch c, m t doanh nghi p

1.3.2 Các ch tiêuăxácăđ nh kh n ngăsinhăl i:

đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, có nhi u ch tiêu liên quan đ n l i nhu n đ c s d ng Tuy nhiên, bài lu n v n s s d ng 3 ch tiêu

sau đ đánh giá kh n ng sinh l i c a ngân hàng, g m :

1.3.2.1 T l l i nhu n ròng trên v n ch s h u trung bình (ROAE ậ return

đ nh c a pháp lu t, th ng d v n c ph n, các qu d tr b sung v n đi u l , qu

đ u t phát tri n nghi p v , qu d phòng tài chính và l i nhu n đ l i

ROAE đo l ng t l thu nh p cho các c đông c a ngân hàng, nó th hi n thu

nh p mà các c đông nh n đ c t vi c đ u t v n vào ngân hàng

ụ ngh a: V m t lỦ thuy t, ROAE càng cao thì hi u qu s d ng v n càng có

hi u qu

1.3.2.2 T l l i nhu n ròng trên t ng tài s n trung bình (ROAA ậ Return on

average asset):

T l l i nhu n ròng trên t ng tài s n (ROAA) hay còn g i là ch tiêu hoàn

v n tài s n trung bình, h s quay vòng c a tài s n trung bình,t su t sinh l i trên

t ng tài s n trung bình, b ng l i nhu n ròng chia cho t ng tài s n trung bình

ROAA là ch tiêu đánh giá hi u qu công tác qu n lỦ c a ngân hàng, cho th y

kh n ng trong quá trình chuy n đ i tài s n c a ngân hàng thành thu nh p ròng

ụ ngh a : N u t s này l n h n 0 thì có ngh a doanh nghi p làm n có lãi

T s càng cao cho th y doanh nghi p làm n càng hi u qu N u t s nh h n 0,

thì doanh nghi p làm n thua l M c lãi hay l đ c đo b ng ph n tr m c a giá tr

bình quân t ng tài s n c a doanh nghi p T s cho bi t hi u qu qu n lỦ và s

d ng tài s n đ t o ra thu nh p c a doanh nghi p

T l l i nhu n ròng trên tài s n trung bình ph thu c vào mùa v kinh doanh

và ngành ngh kinh doanh Do đó, c n ph i so sánh doanh nghi p v i bình quân

toàn ngành ho c v i doanh nghi p khác cùng ngành và so sánh cùng m t th i k

1.3.2.3 T l thu nh p lãi c n biên (NIM ậ Net interest Margin):

T l thu nh p lãi c n biên (NIM) là chênh l ch gi a thu nh p lãi và chi phí

lãi, chia cho tích s n sinh lãi trung bình T l thu nh p lãi c n biên đ c các ch

Ngân hàng quan tâm theo dõi vì nó giúp cho ngân hàng d báo tr c kh n ng sinh

lãi c a ngân hàng thông qua vi c ki m soát ch t ch tài s n sinh l i và vi c tìm

ki m nh ng ngu n v n cho chi phí th p nh t

Tài s n có sinh l i = T ng tài s n Có – (Ti n m t + Tài s n c đ nh)

ụ ngh a : T l NIM cao là m t d u hi u quan tr ng cho th y ngân hàng đang thành công trong vi c qu n lỦ tài s n có và tài s n n Ng c l i, NIM th p cho

th y ngân hàng đang g p khó kh n trong vi c t o l i nhu n

1.3.3 Các y u t nhăh ngăđ n kh n ngăsinhăl i c a ngân hàng th ngăm i:

Có r t nhi u công trình nghiên c u v các y u t nh h ng đ n kh n ng sinh

l i c a ngân hàng th ng m i, và có nhi u k t qu khác nhau v các bi n nh

h ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng th ng m i Sau đây, là các y u t mà

bài lu n v n s d ng đ nghiên c u d a trên công trình nghiên c u “Thanh kho n

ngân hàng và hi u su t” c a Yi-Kai-Chen và c ng s (2009)

1.3.3.1 cătr ngăc a ngân hàng:

- Quy mô c a m i ngân hàng : Các ngân hàng l n có th huy đ ng v n v i chi

phí r h n, và do đó có th gia t ng l i nhu n c a ngân hàng Tuy nhiên, n u quy mô c a ngân hàng quá l n, đ n m t m c nào đó có th tác đ ng ng c l i,

l i nhu n ngân hàng s s t gi m, do nh h ng c a quan liêu

- S c m nh tài chính : Các ngân hàng có t l v n c ph n trên tài s n đ c xem

là an toàn h n khi thua l hay phá s n, bên c nh đó t l v n c ph n trên tài

s n cao có th làm gi m chi phí ki t qu tài chính Ngoài ra,các ngân hàng có t

l v n c ph n trên tài s n cao h n s có nhu c u th p h n đ i v i ngu n v n

bên ngoài, do đó kh n ng sinh l i cao h n, vì n u vay n nhi u h n thì m c dù

n mang l i l i ích t t m ch n thu nh ng nó l i làm gi m l i nhu n sau thu

- D phòng r i ro tín d ng : Các ngân hàng cho vay n v i r i ro cao thì l i

nhu n thu đ c s cao Tuy nhiên, khi r i ro tín d ng gia t ng thì chi phí d phòng c ng gia t ng, do đó làm gi m l i nhu n c a ngân hàng

- R i ro thanh kho n : Các ngân hàng có r i ro thanh kho n l n thì s ph thu c

nhi u vào ngu n v n vay bên ngoài đ bù đ p thanh kho n, do đó làm gia t ng chi phí s d ng v n c a ngân hàng, d n đ n làm gi m kh n ng sinh l i c a

ngân hàng Tuy nhiên, các ngân hàng có r i ro thanh kho n l n h n hay các tài

s n ít có tính thanh kho n thì r i ro cao, mang l i l i nhu n cao h n Do đó, nh

h ng c a r i ro thanh kho n đ n ngân hàng là không th ng nh t

1.3.3.2 C u trúc th tr ng:

Theo lỦ thuy t c u trúc-qu n lỦ-hi u su t (SCP), các ngân hàng trong th

tr ng t p trung cao, th ng có xu h ng thông đ ng và tìm ki m l i nhu n đ c quy n

1.3.3.3 Giám sát và l p quy:

- Quy n l c c a c quan giám sát : C quan giám sát có nhi u quy n l c có th

ng n ng a các ngân hàng không tham gia quá nhi u vào các ho t đ ng có nhi u

r i ro, do đó làm gi m r i ro trong ho t đ ng ngân hàng, t ng kh n ng thu h i

v n, do đó làm t ng kh n ng sinh l i c a ngân hàng Tuy nhiên, n u c quan giám sát có quá nhi u quy n l c thì có th s l i d ng quy n l c đ làm l i cho các t ch c đ c u ái, d n đ n tham nh ng, làm gi m s c nh tranh và phát tri n c a ngân hàng, t đó làm gi m kh n ng sinh l i c a ngân hàng

- Giám sát khu v c t nhân : Giám sát khu v c t nhân càng cao, các ngân hàng

bu c ph i công b thông tin ra công chúng, do đó s h n ch đ c nh ng ho t

đ ng nhi u r i ro, gi m chi phí d phòng, gi m kh n ng m t mát, do đó làm

t ng l i nhu n c a ngân hàng

- Các nghiêm c m v ho t đ ng và s h u c a ngân hàng: Vi c m r ng các ho t

đ ng s đa d ng hóa l nh v c có th làm t ng l i nhu n c a ngân hàng Tuy

nhiên, n u nh ngân hàng t p trung nhi u quá vào các l nh v c nhi u r i ro nh

b t đ ng s n, ch ng khoán,…thì có th d n đ n v n h th ng, dùng l i nhu n

t l nh v c này đ bù đ p cho thua l các l nh v c khác, t đó d n đ n gi m sút

l i nhu n ngân hàng

1.3.3.4 Môiătr ngăv ămô:

h n t ng chi phí, do đó làm t ng l i nhu n ngân hàng Và ng c l i, n u nh

l m phát không đ c d đoán đ y đ thì làm gi m kh n ng sinh l i c a ngân

hàng

1.4 Mô hình nghiên c u:

1.4.1 Mô t bi n:

M t s công trình nghiên c u tr c đây nghiên c u các nhân t nh h ng

đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng th ng m i d a trên lỦ thuy t SCP g m các

bi n v c u trúc, các bi n v c u th tr ng, các bi n v s khác bi t giá phí gi a các doanh nghi p, và các bi n ki m soát Các công trình nghiên c u tr c đây cho

r ng bi n r i ro thanh kho n là bi n ngo i sinh, do đó bài nghiên c u s đ a bi n r i

ro thanh kho n vào trong mô hình các nhân t nh h ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng th ng m i đ kh o sát tác đ ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a ACB

Bi n ph thu c là kh n ng sinh l i c a ngân hàng th ng m i : Bài nghiên

c u s d ng t l l i nhu n ròng trên t ng tài s n trung bình (ROAA), t l l i nhu n ròng trên v n ch s h u trung bình (ROAE), và t l thu nh p lãi c n biên (NIM) đ lo i b tính mùa v trong các bi n kh n ng sinh l i

Bi n đ c l p g m:

Bi n đ c tr ng c a ngân hàng:

- Quy mô c a ngân hàng đ c l ng hóa b ng SIZE, đ ng th i dùng đ

mô t m i quan h phi tuy n gi a quy mô ngân hàng và kh n ng sinh l i c a ngân hàng th ng m i

- T l v n c ph n trên tài s n đ c l ng hóa b ng ETA, đ di n t s c m nh tài chính c a ngân hàng

- T l d phòng cho vay trên cho vay c a ngân hàng đ c l ng hóa b ng LLPL

đ di n t m c đ d phòng c a ngân hàng đ i v i các kho n cho vay

- R i ro thanh kho n đ c đo l ng b ng t s khe h tài chính (FGAPR) b ng khe h tài chính trên t ng tài s n ngân hàng, v i khe h tài chính đ c gi i thi u b i Saunders & Cornett

Bi n giám sát: (Ph l c 6)

- N ng l c giám sát c a c quan giám sát ( Vi t Nam, c quan giám sát là

Ngân hàng Nhà N c Vi t Nam) đ c l ng hóa b ng bi n OSP Bi n n ng

l c giám sát c a c quan qu n lỦ (OSP) đo l ng m c đ mà c quan giám sát

có quy n ra quy t đ nh c th đ ng n ng a và gi i quy t các v n đ phát sinh

G m có 3 ch báo :

 Kh c ph c nhanh chóng : o l ng vi c c quan giám sát có đi u

ki n,quy n h n đ thi t l p lu t, xác đ nh m c đ s vi c và có th can thi p m t cách nhanh chóng

 Quy n h n tái c c u : o l ng m c đ mà c quan giám sát có quy n h n tái c c u và t ch c l i ngân hàng khi ngân hàng lâm vào tình tr ng khó

kh n

 Quy n tuyên b ngân hàng đang khó kh n trong vi c chi tr : o l ng

m c đ mà c quan giám sát có quy n tuyên b m t ngân hàng khó kh n trong vi c chi tr

Giá tr bi n n ng l c giám sát c a c quan giám sát càng cao, ch ng t Ngân hàng Nhà N c có quy n h n cao, và có kh n ng gi i quy t các v n đ phát

sinh càng cao

- Giám sát t nhân đ c l ng hóa b ng bi n PMI, di n t s giám sát c a khu

v c t nhân đ i v i ngân hàng Ch s giám sát t nhân (PMI) đo l ng m c

đ giám sát t nhân, g m 4 ch báo:

 Yêu c u ch ng ch ki m toán : Các báo cáo tài chính c a ngân hàng ph i

đ c ki m toán b i ki m toán viên bên ngoài, đ có th đánh giá m t cách

đ c l p, chính xác đ i v i các thông tin đ c phát hành ra công chúng

 Ph n tr m c a 10 ngân hàng đ c đánh giá cao nh t đ c đánh giá b i c quan x p h ng tín d ng qu c t Ph n tr m càng l n thì m c đ nh n th c

v ngành ngân hàng nh là bên đ c l p th 3 càng cao

 Không có k ho ch b o hi m ti n g i rõ ràng : Ch s này b ng 1 n u có s

rõ ràng v b o hi m ti n g i,và b ng 0 n u khác Giá tr càng th p thì ch s giám sát t nhân càng cao

 K toán ngân hàng : ch s này b ng 1 khi báo cáo thu nh p c a ngân hàng bao g m c các kho n ph i tr , lãi d n tích, ho c các kho n n x u, và đ c

ph n ánh c trong các báo cáo tài chính h p nh t

 Ngoài ra ch s giám sát t nhân còn đ c đo l ng b ng các câu h i “có, không” c bi t, đ c n đ nh b ng 1 n u m c ngo i b ng đ c phát hành

ra công chúng,n u ngân hàng ph i báo cáo công tác qu n tr r i ro ra công chúng, và n u n c a các đ n v tr c thu c, có liên quan đ c xem nh v n theo quy đ nh Giá tr càng cao cho th y ch s giám sát t nhân càng cao

- Các nghiêm c m đ i v i các ho t đ ng đ u t có r i ro cao đ c l ng hóa

b ng bi n ch báo n ng l c ngân hàng trong các ho t đ ng ch ng khoán, b o

hi m và b t đ ng s n (BAR) Bi n quy đ nh v ho t đ ng ngân hàng (BAR)

đo l ng d a trên các c quan l p pháp c a m t s qu c gia cho phép ngân

hàng th c hi n các giao d ch có phí h n là các giao d ch truy n th ng ch d a trên s chênh l ch lãi su t G m 3 ch báo:

 Ho t đ ng ch ng khoán : Ngân hàng tham gia ho t đ ng b o lãnh phát hành ch ng khoán, môi gi i, giao d ch và t t c các ho t đ ng khác c a qu

h t ng

 Ho t đ ng b o hi m : Ngân hàng tham gia phát hành và bán b o hi m

 Ho t đ ng b t đ ng s n : Ngân hàng tham gia trong l nh v c đ u t b t

đ ng s n, phát tri n và qu n lỦ b t đ ng s n

- Các bi n OSP, PMI, BAR đ c mô t trong các m i quan h t ng tác gi a

ph n tr m thay đ i GDP và ch s quy n l c giám sát c a c quan giám sát (GDPC x OSP), t ng tác gi a ph n tr m thay đ i GDP và ch s giám sát t (GDPC x PMI), t ng tác gi a ph n tr m thay đ i GDP và các nghiêm c m

đ i v i ho t đ ng đ u t có r i ro (BAR), vì các quy đ nh v giám sát ngân hàng phù h p v i s phát tri n kinh t trong t ng th i k

: Kh n ng sinh l i c a ngân hàng t i th i đi m t (ROAA, ROAE, NIM)

: R i ro thanh kho n c a ngân hàng t i th i đi m t

: Quy mô ngân hàng t i th i đi m t

: Bình ph ng quy mô ngân hàng t i th i đi m t

: T l v n c ph n trên t ng tài s n t i th i đi m t

: T l d phòng cho vay/cho vay t i th i đi m t

: C u trúc th tr ng t i th i đi m t

: Ph n tr m thay đ i GDP t i th i đi m t

: Ph n tr m thay đ i l m phát t i th i đi m t

: Bi n mô t n ng l c giám sát c a c quan giám sát t i th i đi m t

: Bi n mô t giám sát t nhân t i th i đi m t

: Bi n mô t các ch báo v n ng l c c a ngân hàng trong cam k t bao tiêu ch ng khoán, b o lãnh phát hành b o hi m, bán b o hi m, và đ u t , phát tri n,

Bài nghiên c u k v ng bi n r i ro thanh kho n có tác đ ng ng c chi u v i

hi u su t sinh l i trên t ng tài s n trung bình ROAA, hi u su t sinh l i trên v n c

ph n trung bình ROAE và có tác đ ng cùng chi u v i t l thu nh p lãi thu n NIM Các ngân hàng v i s thi u h t ngu n v n n đ nh và chi phí th p l n, và do đó

ph i s d ng tài s n có tính l ng ho c ngu n v n bên ngoài nhi u đ đáp ng nhu

c u v v n, làm gia t ng chi phí s d ng v n c a ngân hàng, do đó làm gi m ROAA, ROAE Tuy nhiên, các ngân hàng v i t l tài s n khó quy đ i ra ti n m t

cao trong các kho n cho vay có th nh n đ c thu nh p lãi cao h n, do đó làm t ng

NIM

1.5 Kinh nghi m v ki m soát nhăh ng c a r i ro thanh kho n đ n kh

n ngăsinhăl i c a NHTM m t s n c trên th gi i:

1.5.1 Kinh nghi m v ki m soát nhăh ng c a r i ro thanh kho n đ n kh

n ngăsinhăl i c a NgơnăhƠngăNothernăRockăn mă2007:

1.5.1.1 Vài nét v Ngân hàng Nothern Rock:

Nothern Rock Building Soceity đ c thành l p vào ngày 08/07/1965, v n là

m t t ch c chuyên c p tín d ng đ xây nhà có tr s đ t t i Newcastle – vùng đông

b c n c Anh Ban đ u Nothern Rock là m t ngân hàng nh , nh ng đ n n m 1965, Nothern Rock đ ng th 60 trong b ng x p h ng các t ch c cung c p tín d ng xây

d ng Sau 40 n m ho t đ ng, nh vào vi c ti p qu n và mua l i các qu đ u t c ng

nh đa d ng hóa hình th c kinh doanh và th c hi n cho vay, cho thuê nhà, Nothern Rock đã tr thành m t trong 10 ngân hàng cho vay th ch p l n nh t n c Anh, sau

đó ti p qu n thành công T ch c tín d ng North of England N m 2006, l i nhu n ngân hàng đ t 1,18 t b ng Anh

1.5.1.2 Kinh nghi m ki m soát nhăh ng c a r i ro thanh kho năđ n kh

n ngăsinhăl i c a Nothern Rock:

Ngân hàng Nothern Rock là m t trong nh ng ngân hàng có r i ro thanh kho n cao đi kèm v i kh n ng sinh l i cao R i ro thanh kho n cao là do r i ro tín d ng cao, xu t phát t vi c cho vay th ch p b ng nhà đ t, Ngân hàng Nothern Rock đã cho vay nhi u g p 125% giá tr nhà th ch p Tuy nhiên, khi r i ro tín d ng t ng cao quá m c do Ngân hàng Nothern Rock ti p t c cho khách hàng vay c m c nhi u

g p 5 l n thu nh p c a ng i cho vay, đ ng th i b t ch p l i c nh báo v s không

n đ nh c a n n kinh t c ng nh giá b t đ ng s n gi m m nh Chính vì th , s c thanh kho n đã x y ra khi Nothern Rock không th ki m soát đ c r i ro, và ph i vay t Ngân hàng Trung ng Anh cho vay 3 t B ng Anh ng n h n đ chi tr ngh a v tài chính đ n h n c a mình, do đó làm s t gi m m nh l i nhu n c a ngân

hàng

Không nh ng th , Nothern Rock n m gi ít tài s n có tính thanh kho n cao, nên khi x y ra s c thanh kho n, không đ tài s n đ đáp ng nhu c u tài chính Có

th th y, khi r i ro thanh kho n cao thì mang l i l i nhu n cao cho ngân hàng,

nh ng khi r i ro thanh kho n quá m c, ngân hàng không th ki m soát đ c thì l i làm ngân hàng m t mát, l i nhu n gi m sút m nh, d d n đ n phá s n Do đó, đ có

th ki m soát t t nh h ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a ngân

hàng m c h p lỦ t s c thanh kho n Nothern Rock, các ngân hàng th ng m i

có th rút ra m t s bài h c kinh nghi m nh sau : t ng tích l y tài s n có tính thanh kho n cao, tránh đ u t quá nhi u vào các tài s n có r i ro cao, tránh vi c l i vào ngu n v n bên ngoài, vi c này không nh ng làm gia t ng r i ro thanh kho n, mà còn làm gia t ng chi phí, s t gi m l i nhu n, bên c nh đó t ng c ng công tác

truy n thông, gây d ng lòng tin công chúng

1.5.2 Kinh nghi m ki m soát nhăh ng c a r i ro thanh kho n đ n kh n ngă

sinh l i c a Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC):

1.5.2.1 T ng quan v Sumitomo Mitsui Banking Corporation:

Sumitomo Mitsui Banking Corporation (vi t t t là SMBC) là m t ngân hàng

Nh t B n đ c thành l p vào n m 1876 nh m t ngân hàng t nhân v i c phi u

v n là 2.000.000¥, t i Yurakucho, Chiyoda, Tokyo, Nh t B n Tính đ n 30/9/2013,

t ng tài s n là 125,729.1 t Yên, v n c ph n lên đ n 1,770.9 t Yên, v i s 439 chi nhánh trong n c, và 16 chi nhánh n c ngoài Sumitomo Mitsui Banking Corporation không ch là m t trong nh ng ngân hàng th ng m i hàng đ u c a

Nh t B n, có uy tín, ti m l c tài chính và nhi u kinh nghi m trong l nh v c tài chính ngân hàng t i khu v c Châu Á Thái Bình D ng, mà còn là m t trong nh ng ngân hàng hàng đ u trên th gi i v quy mô và m c đ tín nhi m

1.5.2.2 Kinh nghi m ki m soát nhăh ng r i ro thanh kho n đ n kh n ngă

sinh l i c a Sumitomo Mitsui Banking Corporation:

T i SMBC, r i ro thanh kho n đ c coi là m t trong nh ng r i ro l n Ki m

soát r i ro thanh kho n c a SMBC đ c d a trên khuôn kh bao g m các gi i h n

v khe h tài chính, và h ng d n duy trì các ngu n có tính thanh kho n cao, và thi t l p các k ho ch d phòng, tránh s t gi m l i nhu n đ t ng t

SMBC không quá ph thu c vào các ngu n v n trên th tr ng ng n h n đ tài

tr cho các dòng ti n ra, SMBC đã đ t các quy đ nh, và gi i h n v khe h tài chính cho các chi nhánh ngân hàng t ng khu v c, bao g m c k ho ch qu n lỦ ti n

m t, phân tích tình hình tài chính, môi tr ng bên ngoài, đ c đi m c a t ng đ a

ph ng và các y u t khác Ngoài ra, còn có m t h n m c r i ro đ c thi t l p đ

gi m gi i h n khe h thanh kho n và có các h ng d n đ th c hi n

đ ng huy đ ng ti n nhàn r i t các tài kho n ph vào tài kho n chính, các gi i pháp

t i u hóa lãi su t: g i ti n nhàn r i vào tài kho n ti n g i k h n đ t i đa hóa l i

nhu n, Do đó, khi có nhu c u rút ti n đ t ng t, SMBC có th đáp ng t t nhu c u, tránh gia t ng r i ro thanh kho n, làm s t gi m l i nhu n đ t ng t

SMBC th c hi n ph i h p gi a tài s n có và tài s n n m t cách th ng nh t và

nh p nhàng SMBC luôn ch đ ng trong công tác phòng ch ng r i ro thanh kho n

nh luôn d tr m t l ng thanh kho n d phòng h p lỦ, kỦ k t các đi u kho n v i

t ch c b o hi m nh m h n ch r i ro thanh kho n Bên c nh đó, SMBC còn th c

hi n chi n l c phát tri n th tr ng bán l nh m t ng thu nh p và phân tán r i ro,

m r ng các chi nhánh, t ng v n đi u l đ m r ng ho t đ ng kinh doanh,…

T các kinh nghi m ki m soát nh h ng r i ro thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a SMBC có th rút ra bài h c kinh nghi m đ i v i các ngân hàng th ng

m i khác nh gia t ng tích tr d d thanh kho n d phòng h p lỦ, ki m soát t t các lo i r i ro khác, tránh vi c kéo theo r i ro thanh kho n, kỦ k t các h p đ ng v i

t ch c b o hi m nh m h n ch r i ro thanh kho n, đ ng th i xây d ng k ho ch d phòng khi s c thanh kho n x y ra, có th qu n lỦ r i ro thanh kho n thông qua khe h tài chính,…

K tălu năch ngă1 :

Ch ng 1 đã gi i thi u t ng quan v r i ro thanh kho n đ i và kh n ng sinh

l i c a ngân hàng th ng m i ng th i, Ch ng 1 c ng đã nêu lên cách đo l ng

r i ro thanh kho n m i b ng t l khe h tài chính đ c gi i thi u b i Saunders &

Cornet (2007) Ch ng 1 c ng nêu lên các kinh nghi m v ki m soát nh h ng

c a r i ro thanh kho n đ n kh n ng sinh l i c a NHTM trên th gi i Ngoài ra,

Ch ng 1 gi i thi u mô hình nghiên c u và các bi n nh h ng đ n kh n ng sinh

l i c a ngân hàng th ng m i, c th g m: bi n đ c tr ng ngân hàng (quy mô ngân

hàng (SIZE, ), t l v n c ph n trên tài s n (ETA), t l d phòng cho vay

trên cho vay (LIPL), r i ro thanh kho n(FGAPR), c u trúc th tr ng (CON), giám

sát(OSP, BAR, PMI), và bi n v mô (GDPC, , INF, ), nh m kh o sát nh h ng c a r i ro thanh kho n đ i v i kh n ng sinh l i c a ngân hàng

th ng m i

CH NGă2 TH C TR NG NHăH NG C A R I RO THANH KHO Nă N KH N NGăSINHăL I C A NGÂN HÀNG TMCP Á

CHÂU 2.1 T ng quan v s hình thành và phát tri n c a Ngân hàng TMCP Á Châu: 2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a Ngân hàng TMCP Á Châu:

Ngày 04/06/1993, ACB chính th c đi vào ho t đ ng, theo gi y phép s

0032/NH-GP do Ngân hàng Nhà N c Vi t Nam c p ngày 24/04/1993, Gi y phép

s 533/GP-UB do y ban Nhân dân TP.H Chí Minh c p ngày 13/05/1993

Giai đo n 1993 -1995 : ây là giai đo n hình thành ACB, đ nh h ng trong giai đo n này là h ng v khách hàng cá nhân và các doanh nghi p nh và v a trong khu v c t nhân

Giai đo n 1996 – 2000 : ACB là ngân hàng TMCP đ u tiên phát hành th tín

d ng qu c t Master Card và Visa v i tài tr c a IFC ( m t công ty con c a World Bank) N m 1997, ACB đã ti p c n nghi p v ngân hàng hi n đ i N m 1999, ACB

th c hi n ch ng trình hi n đ i hóa công ngh thông tin ngân hàng N m 2000, khi

th tr ng ch ng khoán hoàn thành, ACB thành l p Công ty TNHH Ch ng khoán

ACB (ACBS)

Giai đo n 2001- 2005 : N m 2001, ACB v n hành h ngân hàng lõi là TCBS (The Complete Banking Solution: Gi i pháp ngân hàng toàn di n) N m 2003, ACB

đã xây d ng h th ng qu n lỦ ch t l ng theo tiêu chu n ISO 9001:2000 N m

2004, Công ty Qu n lỦ n và khai thác tài s n Ngân hàng Á Châu (ACBA) đ c thành l p N m 2005 : ACB và Ngân hàng Standard Chartered (SCB) kỦ k t th a thu n h tr k thu t toàn di n và SCB tr thành c đông chi n l c c a ACB

Giai đo n 2006 – 2010: ACB niêm y t t i Trung tâm giao d ch ch ng khoán

Hà N i vào tháng 10/2006 N m 2007, ACB thành l p Công ty cho thuê tài chính

ACB; t ng c ng h p tác v i các đ i tác nh Công ty Open Solutions (OSI) – Thiên Nam đ nâng c p h ngân hàng lõi, v i Microsoft v áp d ng công ngh thông tin vào v n hành và qu n lỦ, v i Ngân hàng Standard Chartered v phát hành trái phi u, và n m 2008, v i T ch c American Express v séc du l ch, v i T ch c

JCB v d ch v ch p nh n thanh toán th JCB N m 2009, ACB hoàn thành c b n

ch ng trình tái c u trúc ngu n nhân l c, xây d ng mô hình chi nhánh theo đ nh

h ng bán hàng N m 2010, ACB xây d ng Trung tâm d li u d phòng đ t chu n

t nh ng Nai, phát tri n h th ng kênh phân ph i phi truy n th ng nh ngân hàng đi n t và bán hàng qua đi n tho i Trong giai đo n này, ACB đ c Nhà n c

Vi t Nam t ng hai huân ch ng lao đ ng và đ c nhi u t p chí tài chính có uy tín

trong khu v c và trên th gi i bình ch n là ngân hàng t t nh t Vi t Nam

N m 2011 : nh h ng Chi n l c phát tri n c a ACB giai đo n 2011-2015

và t m nhìn 2020 đ c ban hành Trong đó, nh n m nh đ n ch ng trình chuy n

đ i h th ng qu n tr đi u hành phù h p v i các quy đ nh pháp lu t Vi t Nam và

h ng đ n áp d ng các thông l qu c t t t nh t Cu i n m, ACB đã khánh thành Trung tâm D li u d ng mô-đun (enterprise module data center) t i TP.HCM ây

là trung tâm d li u xây d ng theo tiêu chu n qu c t đ u tiên t i Vi t Nam Ngoài

ra, Trung tâm Vàng ACB là đ n v đ u tiên trong ngành cùng m t lúc đ c t ch c QMS Australia ch ng nh n h th ng qu n lỦ ch t l ng đáp ng yêu c u tiêu chu n ISO 9001:2008 và T ch c Công nh n Vi t Nam (Accreditation of Vietnam) công

nh n n ng l c th nghi m và hi u chu n (xác đ nh hàm l ng vàng) đáp ng yêu

c u tiêu chu n ISO/IEC 17025:2005

N m 2012 – 2013 : S c tháng 8/2012 – s ki n ông Nguy n c Kiên và

m t s lãnh đ o cao c p b c quan ch c n ng x lỦ - đã tác đ ng đáng k đ n nhi u

m t ho t đ ng c a ACB, đ c bi t là huy đ ng và kinh doanh vàng ACB đã ng phó

t t s c rút ti n x y ra trong tu n cu i tháng 8 ACB c ng lành m nh hóa c c u

b ng t ng k t tài s n thông qua vi c x lỦ các t n đ ng liên quan đ n ho t đ ng

kinh doanh vàng theo ch tr ng c a Ngân hàng Nhà n c

2.1.2 C ăc u t ch c c a Ngân hàng TMCP Á Châu:

2.1.2.1 S ăđ t ch c:

Xem thêm Ph l c 8

2.1.2.2 C ăc u t ch c qu n lý:

C c u t ch c qu n lỦ c a ACB bao g m i h i đ ng c đông, H i đ ng

qu n tr , Ban ki m soát và T ng giám đ c theo nh quy đ nh c a Lu t các t ch c tín d ng n m 2010 t i i u 23.1 v c c u t ch c qu n lỦ c a t ch c tín d ng

i h i đ ng c đông là c quan có th m quy n cao nh t c a Ngân hàng ( i u

27.1 i u l ACB 2012) i h i đ ng c đông b u, bãi nhi m, mi n nhi m thành viên H i đ ng qu n tr và Ban ki m soát ( i u 29.1.d i u l ACB 2012)

T p đoàn ACB g m có Ngân hàng và các công ty con Ngân hàng bao g m các đ n v H i s và kênh phân ph i Các đ n v H i s g m 9 kh i và 8 phòng ban

tr c thu c T ng giám đ c Kênh phân ph i hi n nay có 342 chi nhánh và phòng giao d ch

2.1.3 K t qu ho tăđ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Á Châu:

B ngă2.1 K t qu ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Á Châu

n v tính : Tri u đ ng, %

Ngu n : Báo cáo tài chính ACB t n m 2003 đ n n m 2013

N mă2003, ACB đ u t m r ng, phát tri n kênh phân ph i, m r ng m ng

l i chi nhánh, phòng giao d ch thêm 11 đ n v , quy mô tài s n gia và v n ch s

h u t ng, do đó m c dù l i nhu n gia t ng nh ng t s ROAA và ROAE l i gi m so

v i n m 2002 V i s c thanh kho n cu i n m 2003 đã làm gia t ng chi phí tr lãi,

d n đ n s t gi m NIM

N mă2004, vi c m r ng quy mô tài s n n m 2003 đã làm gia t ng thêm l i

nhu n cho ngân hàng, ROAA và ROAE gia t ng V i m c t ng v n ch s h u ch 1,39% so v i n m 2003, ROAE đ t m c cao nh t trong giai đo n 2003 – 2013 v i

30,15%

N mă 2005, quy mô tài s n c a ACB l i đ c m r ng, v i t c đ t ng là

57,42% cao h n so v i m c t ng l i nhu n ròng, do đó ROAA gi m sút

N mă2006, ROAA ti p t c gi m do gia t ng quy mô tài s n, nh ng ROAE l i

l i đ i v i l nh v c ngân hàng, nh th tr ng b t đ ng s n bi n đ ng b t th ng và

th tr ng liên ngân hàng di n bi n ph c t p, Ngân hàng Nhà n c đã kh ng ch d

n cho vay kinh doanh ch ng khoán, và t ng t l d tr b t bu c Nh ng, ACB đã

t n d ng c h i và có đ nh h ng phát tri n đúng, làm cho ACB đ t đ c l i nhu n

v t k ho ch và có m c t ng tr ng l i nhu n sau thu cao, do t c đ t ng tr ng

d n cho vay cao nh t giai đo n t n m 1996 đ n 2007, đ ng th i vi c qu n lỦ r i

ro, đ c bi t là r i ro th tr ng và r i ro tín d ng th c hi n r t t t, nên t l n x u

d i m c 0,08% trên t ng d n , so v i t l toàn ngành là 2% Ph n l n các kho n

n đ c đ m b o b ng b t đ ng s n th ng m i nên có nhi u kh n ng thu h i Ngoài ra, n m 2007, ACB c ng đa d ng hóa danh m c s n ph m c a ACB, v i hàng lo t s n ph m tín d ng và tín d ng m i và chính th c cung c p các d ch v