Xác định lãi suất cho vay tại các ngân hàng thương mại Việt Nam Luận văn thạc sĩ

ADB Asian Development Bank: Ngân hàng phát tri n châu Ễ.. BCTC: Báo cáo tài chính.. CPI Consumer price index: Ch s giá tiêu dùng.. ECCU Eastern Caribbean Currency Union: δiên minh ti n t

th c, n i dung và k t qu nghiên c u c a lu n v n này ch a t ng đ c công b trong b t c

công trình nào cho t i th i đi m này

TPHCε, ngày … tháng 09 n m β014

Tác gi

TRANG PH BÌA

L I CAε OAN

M C L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T

DANH M C CÁC B NG

DANH M C CÁC HÌNH V , TH

1 δý do ch n đ tài 1

2 ε c tiêu nghiên c u 2

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

4 Ph ng pháp nghiên c u 2

5 C u trúc c a đ tài 3

CH NGă1:ăT NG QUAN V KHO NG R NG LÃI SU T CHO VAY VÀ HUY NG 4 1.1 δưi su t và kho ng r ng lưi su t 4

1.2 Các y u t nh h ng đ n IRS 5

1.2.1Các y u t vi mô 5

1.2.2Các y u t v mô 10

1.3 ε t s nghiên c u th c nghi m 14

K t lu n ch ng 1 18

CH NGă2: H TH NG NHTM VÀ IRS T I VI T NAM 19 2.1 T ng quan v h th ng ngân hàng c a Vi t Nam 19

2.1.3 Ngân hàng th ng m i nhà n c ( n 30/6/2013) 23

2.1.4Ngân hàng chính sách 23

2.1.5 Ngân hàng TεCP trong n c (đ n 30/6/2013) 24

2.1.6 Chi nhánh ngân hàng n c ngoài ( n 30/6/2013) 24

2.1.7 Ngân hàng liên doanh ( n 30/6/2013) 24

2.1.8Ngân hàng 100% v n n c ngoài ( n 30/6/2013) 25

2.2 Di n bi n lưi su t cho vay và huy đ ng t i các ngân hàng t β000 ậ 2013 26

2.3 Nh ng y u t tác đ ng đ n kho ng r ng lưi su t t i Vi t Nam 30

2.3.1Các y u t vi mô 30

2.3.2Các y u t v mô 45

K t lu n ch ng β 61

CH NGă3: K T QU NGHIÊN C U VÀ GI IăPHỄPă XU T 62 3.1 Mô hình 62

3.2 Ngu n g c d li u và ph ng pháp nghiên c u 63

3.3 K t qu th c nghi m 65

3.4 Ki n ngh đ i v i các c qu n lý 71

3.5 Ki n ngh đ i v i ngân hàng 74

K t lu n ch ng γ 79

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

ADB (Asian Development Bank): Ngân hàng phát tri n châu Ễ

BCTC: Báo cáo tài chính

CARICOM (Caribbean Community): C ng đ ng Caribbean

CPI (Consumer price index): Ch s giá tiêu dùng

ECCU (Eastern Caribbean Currency Union): δiên minh ti n t ông Caribbean

Eximbank: Ngân hàng Th ng m i C ph n Xu t Nh p Kh u Vi t Nam

IFS (International Financial Statistics): Th ng kê tài chính qu c t

IRS (Interest rate spread): Kho ng r ng lưi su t cho vay và huy đ ng

NIM (Net interest margin): T l lưi c n biên

Sacombank: Ngân hàng Th ng m i C ph n Sài Gòn Th ng Tín

VCB: Ngân hàng Th ng m i C ph n Ngo i Th ng Vi t Nam

Vietinbank: Ngân hàng Th ng m i C ph n Công Th ng Vi t Nam

B ng γ.1: B ng mô t d li u 64

th β.1: Di n bi n lãi su t cho vay và huy đ ng t i các ngân hàng t 2000 ậ 2013 27

th β.β: Chênh l ch lưi su t m t s qu c gia 29

th 2.3: T l Chi phí ho t đ ng trên T ng tài s n sinh lãi c a 5 ngân hàng 30

th 2.5: IRS và chi phí ho t đ ng/t ng tài s n c a 5 ngân hàng 32

th 2.7: Thu nh p ngoài lãi/t ng tài s n và IRS c a 5 ngân hàng 36

th 2.11: T l tài s n có tính l ng và IRS t i 5 ngân hàng 42

M U

1 Lý do ch năđ tài

N n kinh t Vi t Nam đang g p nhi u khó kh n và thách th c trong công cu c đ i m i

và phát tri n t sau khi gia nh p WTO phát tri n và h i nh p, n n kinh t c n nhi u ngu n v n tài tr đ n t các thành ph n kinh t c a xư h i H th ng tài chính phát tri n h

tr r t nhi u cho kinh t qu c gia phát tri n M t trong nh ng ch c n ng chính c a h th ng tài chính nói chung và đ c bi t h th ng ngân hàng nói riêng là t o c h i thu n l i cho t ng

tr ng kinh t thông qua ch c n ng trung gian tài chính hi u qu gi a ngu n ti t ki m và

nhu c u đ u t Ngân hàng là m t kênh d n xu t quan tr ng chuy n ngu n v n t n i th a

đ n n i thi u c a xư h i

Kho ng r ng lưi su t đ c hi u là chênh l ch gi a lưi su t huy đ ng và cho vay

(Interest rate spreads (IRS)) ây là ch s quan tr ng đ phân tích tính hi u qu ho t đ ng

c a ngân hàng và m c đ phát tri n c a h th ng tài chính Nó nh h ng không nh đ n

vi c l u thông c a ngu n v n này Akinlo & Owoyemi (β01β) cho r ng IRS l n th ng khuy n khích ti t ki m ti m n ng và vì v y ngu n v n dành cho đ u t ti m n ng c ng b

gi i h n Kho ng r ng lưi su t ph thu c vào nhi u y u t , bao g m trong và ngoài c a

Ngân hàng Kho ng r ng lưi su t đ c xem nh lưi c n biên c a các ngân hàng th ng m i Adnan Kasman và c ng s (β010) cho r ng v i vai trò trung gian tài chính t l lưi c n biên c a ngân hàng (xem nh chi phí trung gian) nh h ng đ n t n th t xư h i IRS ph n

nh thông tin v hi u qu ho t đ ng c a h th ng ngân hàng Do v y, vi c xác đ nh các y u

t quy t đ nh IRS s giúp các ngân hàng nhìn nh n thay đ i hi u qu ho t đ ng qua th i gian và đ a ra các ng ý giúp các nhà ho ch đ nh chính sách t o l p môi tr ng v mô cho khu v c ngân hàng H n n a, đ tránh hi n t ng th ng l nh th tr ng t o chi phí biên cao không khuy n khích ti t ki m và th c hi n đ u t , các nhà qu n lý mong mu n h th ng các ngân hàng th ng m i ph i hi u qu và c nh tranh

Trong n c các tranh lu n v IRS c a h th ng ngân hàng th ng m i VN còn r t ít,

trong khi v n đ này th c s r t quan tr ng Vì v y bài nghiên c u ắXácăđ nhălƣiăsu tăchoă

vayă t iă cácă ngơnă hƠngă th ngă m i Vi tă Nam” đ c ti n hành đ b sung vào kho ng

tr ng trong nghiên c u trong n c

2 M cătiêuănghiênăc u

Bài nghiên c u này t p trung vào th o lu n các v n đ liên quan đ n h th ng ngân hàng th ng m i Vi t Nam và đ c tr ng IRS c a m t s ngân hàng th ng m i l n, chi m

ph n l n th ph n trong n c Bài vi t t p trung vào các m c tiêu c th nh sau:

- Tìm hi u t m quan tr ng c a IRS và nh ng y u t tác đ ng đ n IRS

i t ng nghiên c u: kho ng r ng lưi su t cho vay và huy đ ng t i Vi t Nam

Ph m vi nghiên c u: lãi su t cho vay và huy đ ng c a 5 ngân hàng th ng m i c

ph n chi m th ph n huy đ ng và cho vay l n c a Vi t Nam là Vietinbank, Vietcombank,

ACB, Eximbank và Sacombank

4 Ph ngăpháp nghiên c u

Ph ng pháp so sánh đ i ch ng: D a trên s li u th c t thu th p đ c nghiên c u so

sánh v i m c tiêu, ch tiêu c th đ t đó rút ra nh ng đi m đ c và ch a đ c

Ph ng pháp phân tích kinh t l ng: Thông qua d li u thu th p đ c t Báo cáo tài

chính có ki m toán c a các ngân hàng và các t ch c qu c t nh ADB, IFS, … tác gi s

d ng ph n m m Stata 11 phân tích h i quy d li u b ng đ tìm ra m i quan h gi a các y u

t

Nguyên t c phân tích: Khi phân tích các y u t tác đ ng đ n IRS nghiên c u d a trên

nguyên t c cetaris paribus Ngh a là, khi nghiên c u tác đ ng c a m t nhân t thì ta c đ nh

các nhân t khác

ụăngh aăth c ti n c aăđ tài

Vi c kh o sát nh ng y u t tác đ ng đ n IRS t i Vi t Nam giúp các c quan qu n lý

và ngân hàng ch đ ng trong công tác đi u hành lãi su t và đi u ch nh các y u t cho phù

h p v i tình hình th c t c a th tr ng

5 C u trúc c a đ tài

Ngoài ph n m đ u các ph n ti p theo là n i dung c a bài nghiên c u Ch ng 1 là

gi i thi u t ng quan v IRS Ch ng β trình bày th c tr ng kho ng r ng lãi su t cho vay và

huy đ ng t i vi t nam Ch ng γ phân tích các y u t nh h ng đ n IRS b ng mô hình

th c nghi m Ph n cu i cùng là k t lu n và các hàm ý chính sách

CH NGă1:ăT NG QUAN V KHO NG R NG LÃI SU T CHO

1.1 Lãi su t và kho ng r ng lãi su t

Lãi su t: Khi s d ng b t k kho n tín d ng nào, ng i vay c ng ph i tr thêm m t

ph n giá tr ngoài ph n v n g c vay ban đ u T l ph n tr m c a ph n t ng thêm này so v i

ph n v n vay ban đ u đ c g i là lãi su t Lãi su t là giá mà ng i vay ph i tr đ đ c s

d ng ti n không thu c s h u c a h và là l i t c ng i cho vay có đ c đ i v i vi c trì

hoãn chi tiêu

Lãi su t cho vay: là m c lãi su t áp d ng đ tính lãi cho kho ng th i gian tính lãi

trong th i h n tr n ho c trong th i h n gia h n n mà hai bên đư th a thu n trong h p

đ ng tín d ng, trong biên b n gia h n n

Lãi su tăhuyăđ ng: là m c lãi su t áp d ng đ tính lãi cho kho ng th i gian tính lãi

trong th i h n g i ti n mà hai bên đư th a thu n trong h p đ ng ti n g i

Kho ng r ng lãi su t (Interest rate spreads (IRS)) là chênh l ch gi a lãi su t ngân

hàng cho vay và lãi su t ngân hàng huy đ ng v n Cách đo l ng IRS c ng chính là cách đo

l ng t l lãi c n biên1 Trong các nghiên c u th c nghi m IRS đ c xác đ nh nh sau:

IRS = (T ng thu nh p lãi/T ng tài s n sinh lãi) ậ (T ng chi phí lãi/T ng n ph i tr )

Nh đư nêu ph n m đ u IRS l n làm c n tr vi c h tr tài chính c n thi t cho s

phát tri n c a n n kinh t , IRS làm gia t ng chi phí tín d ng đ i v i khách hàng vay đ ng

th i làm gi m lãi su t huy đ ng c a khách hàng g i ti n qua đó gi m ngu n ti n g i T i

nh ng qu c gia có IRS l n s làm gia t ng chi phí, h n ch s ti p c n th tr ng tín d ng

c a khách hàng vay ti m n ng qua đó gi m đ u t và h n ch s phát tri n c a n n kinh t

IRS l n không nh ng ph n ánh s thi u hi u qu c a h th ng ngân hàng mà còn c a

l nh v c tài chính IRS mang ý ngh a quan tr ng trong s t ng tr ng và phát tri n c a n n

kinh t Quaden (2004) cho r ng h th ng ngân hàng hi u qu s mang l i nhi u l i ích cho

1 Xem thêm Espinosa và c ng s (2011)

n n kinh t thông qua thu nh p nhi u h n cho khách hàng g i ti n và chi phí ít h n cho

khách hàng vay ti n khi đ u t d án m i và c n s h tr tài chính t ngân hàng

M t t ch c tài chính hi u qu có hai vai trò quan tr ng: th nh t là trung gian chuy n

v n t khách hàng g i ti n đ n khách hàng vay ti n và th hai là đ nh h ng dòng v n vào

đ u t s n xu t và có hi u qu

IRS nh phí b o hi m cho r i ro mà ngân hàng ph i ch u, đ ng th i là th c đo s

hi u qu c a ngân hàng và nh ng y u t chính tác đ ng đ n chi phí trung gian này thu hút

s chú ý đang ngày m t gia t ng c a các nhà nghiên c u và nh ng nhà làm chính sách

Nhi u nghiên c u cho th y IRS là do nh ng y u t n i t i c a ngân hàng, trong khi nhi u nghiên c u khác l i cho r ng IRS là do kinh t v mô và lu t l , quy đ nh mà ngân

hàng ho t đ ng trong môi tr ng đó Nh ng cu c tranh lu n này ch có th đ c gi i quy t thông qua phân tích đ nh l ng nh ng y u t tác đ ng đ n IRS

Trong nghiên c u th c nghi m, nghiên c u đ u tiên v xác đ nh lãi su t biên ngân

hàng đ c Ho và Saunder công b n m 1981 Trong nghiên c u tác gi cho r ng lãi su t

biên t i u c a ngân hàng ph thu c vào b n y u t : m c đ ng i r i ro, c u trúc th tr ng,

quy mô giao d ch trung bình, và b t n lãi su t ti n g i và cho vay Ho & Saunder (1981) đư

nghiên c u th c nghi m mô hình ngân hàng t i M Sau đó có r t nhi u tác gi đư nghiên

c u và tìm ra nhi u y u t khác có nh h ng đ n lãi c n biên (hay IRS) nh Angbazo

(1997), Claessens và c ng s (2001), Akinlo & Owoyemi (2012),…

Trong ph n ti p theo bài vi t trình bày các v n đ liên quan đ n các y u t nh h ng

đ n IRS Các y u t này đư đ c nhi u nhà nghiên c u ki m tra trong các mô hình th c

nghi m nhi u qu c gia khác nhau

1.2 Các y u t nhăh ngăđ n IRS

1.2.1 Các y u t vi mô

Chi phí ho tăđ ng (Operating cost): phát sinh trong quá trình cho vay và ph c v

khách hàng g i ti n, là chi phí qu n tr , chi phí tr l ng hay phát sinh ng u nhiên nh chi

phí thành l p chi nhánh m i (trang b c s v t ch t, trang trí, tuy n thêm lao đ ng cho chi

nhánh m i đ thu hút khách hàng), thu hút và gi chân ngu n nhân l c có ch t l ng, chi

phí qu ng cáo và nh ng chi phí khác phát sinh nh m gia t ng th ph n và công vi c kinh

doanh Chi phí ho t đ ng chi m vai trò quan tr ng trong t ng chi phí c a các doanh nghi p

nói chung và ngân hàng nói riêng Thông qua chi phí ho t đ ng phát sinh trong quá trình

kinh doanh, chúng ta có th đánh giá đ c công tác qu n tr chi phí c a chính ngân hàng đó

có hi u qu hay không Chi phí ho t đ ng th p so v i quy mô hi n có là do ngân hàng có h

th ng qu n tr chi phí hi u qu đánh giá đúng ch t l ng công vi c c a ng i lao đ ng, nâng cao n ng su t làm vi c c a ng i lao đ ng thông qua vi c ng i lao đ ng h ng đ c

chính thành qu và công s c c a h , đ n gi n là làm nhi u h ng nhi u, làm ít h ng ít

ng th i, ngoài chi phí tr l ng đ c đánh giá đúng, nh ng chi phí khác nh đi n, n c,

v n phòng ph m, … đư đ c ngân hàng ti t ki m và s d ng có hi u qu trong quá trình

kinh doanh Chi phí ho t đ ng cao so v i quy mô hi n có là do không hi u qu trong ho t

đ ng hay ngân hàng qu n tr chi phí không t t Chi phí cao nh v y là do ngân hàng tr

l ng cao h n kh n ng hay n ng su t làm vi c c a ng i lao đ ng, lưng phí đi n, n c,

v n phòng ph m, … Và ngân hàng s chuy n chi phí này sang cho khách hàng gánh ch u

thông qua nâng lãi su t cho vay hay gi m lãi su t huy đ ng góp ph n nâng cao IRS Kunt và

Huizinga (1999) ch ng minh đ c r ng IRS và chi phí ho t đ ng có m i quan h thu n

chi u T ng t , Barajas và nh ng ng i khác (1999, 2000) và Brock và Suarez (2000)

c ng ch ng minh đ c m i quan h này gi a IRS và chi phí ho t đ ng

Trong ho t đ ng c a b t k t ch c nào nói chung và ngân hàng nói riêng, chi phí ho t

đ ng đóng vai trò c c k quan tr ng vì nó quy t đ nh l i nhu n cu i cùng c a ngân hàng

M t ngân hàng qu n tr chi phí không t t hay b máy t ch c và ho t đ ng c ng k nh thi u

hi u qu làm chi phí ho t đ ng t ng cao gây s c ép lên doanh thu n u ngân hàng mu n đ t

đ c l i nhu n mong mu n M t ngân hàng qu n tr chi phí t t s giúp gi m chi phí ho t

đ ng góp ph n nâng cao l i nhu n c a ngân hàng

D tr b t bu c (Reserve Requirements): Các ngân hàng th ng m i đ c yêu c u

ph i duy trì m t s ti n t l v i t ng huy đ ng, d tr b t bu c đ c xem nh công c đ

đi u hành chính sách ti n t và h th ng ngân hàng Ngân hàng nhà n c s d ng công c

d tr b t bu c đ th c thi chính sách đi u hành, thông qua nâng t l d tr b t bu c đ

h n ch tín d ng c a các ngân hàng th ng m i nh m ki m ch l m phát hay t ng tr ng

nóng c a n n kinh t hay gi m t l d tr b t bu c đ thúc đ y tín d ng c a c a các ngân hàng th ng m i góp ph n thúc đ y n n kinh t phát tri n khi n n kinh t suy thoái hay t ng

tr ng ch m ch p D tr này làm t ng chi phí và làm gi m thu nh p c a ngân hàng M c

dù ngân hàng v n ph i tr lãi cho khách hàng s ti n duy trì d tr b t bu c nh ng ngân

hàng l i không th kinh doanh hay cho vay s ti n trên, đi u này làm chi phí v n c a s ti n

đ c kinh doanh hay cho vay còn l i t ng lên d n đ n l i nhu n gi m sút Ngân hàng có th

chuy n ph n thi t h i v thu nh p này v phía khách hàng g i ti n thông qua vi c h nh n

đ c lãi su t th p h n, hay chuy n ph n thi t h i này cho khách hàng vay ti n thông qua

vi c khách hàng ph i ch u lãi su t cao h n, qua đó làm gia t ng IRS

IRS gi a các ngân hàng còn ph n ánh tính hi u qu trong ho t đ ng c a t ch c tài chính đó Ngân hàng ho t đ ng không hi u qu và đi u ki n kinh t , th tr ng b t l i làm gia t ng chi phí D tr b t bu c và IRS có t ng quan thu n, d tr b t bu c nh m t lo i

thu tài chính chìm làm t ng chi phí v n mà ngân hàng ph i ch u, Chirwa và Mlachila

(2004) gi i thích đi u này: ắchi phí c h i c a vi c d tr làm ngân hàng thu đ c ít ho c không có lưi làm gia t ng chi phí v n và ngân hàng ph i chuy n chi phí này cho khách hàng” Barajas và nh ng ng i khác (2000) ch ng minh đ c IRS và d tr b t bu c có m i

liên h thu n chi u Brock và Suarez (2000) và Saunders và Schumacher (2000) ch ng minh

đ c d tr b t bu c đóng vai trò nh thu và làm cho IRS l n t i m t s n c M Latin và

m t s n c phát tri n

Thu nh p ngoài lãi (Non interest income) c a ngân hàng làm gi m áp l c l i nhu n

mà d n tín d ng ph i gánh ch u đ bù đ p chi phí tr lãi và chi phí ho t đ ng góp ph n

gi m IRS Ngân hàng đ t đ c l i nhu n mong mu n mà không c n thi t ph i t ng IRS IRS có t ng quan ng c chi u v i thu nh p ngoài lãi Ngu n thu nh p này đ n t ho t

đ ng d ch v , ho t đ ng kinh doanh ngo i h i, ho t đ ng mua bán ch ng khoán kinh doanh,

ho t đ ng mua bán ch ng khoán đ u t , ho t đ ng góp v n mua c ph n và ho t đ ng khác,… ph c v cho nh ng ho t đ ng này có hi u qu , các ngân hàng đư thành l p các

phòng ban chuyên bi t hay b ph n chuyên môn đ chuyên trách th c hi n nh ng nghi p v

và ho t đ ng trên Thông qua thu nh p ngoài lãi, ngân hàng có th đa d ng hóa ngu n thu

nh p đ gi m s ph thu c vào thu nh p t ho t đ ng tín d ng

Nh ng ho t đ ng này góp ph n h tr cho ho t đ ng cho vay c a ngân hàng m t cách

có hi u qu và gia t ng tính c nh tranh c a các s n ph m tín d ng gia t ng và phát tri n

ngu n thu nh p này, ngân hàng c n cung c p cho khách hàng nh ng d ch v gia t ng nh

d ch v ngân qu , d ch v tr h ti n l ng qua ngân hàng, d ch v y thác và qu n lý tài

s n, d ch v t v n tài chính,…Bên c nh đó, ngân hàng c n n m b t tình hình th c t c a th

tr ng đ có chính sách phù h p góp ph n t i đa hóa ngu n thu nh p này

Ch tăl ng n (Loan quality): đây là m t trong nh ng y u t quan tr ng không kém

nh h ng đ n IRS c a ngân hàng N u ch t l ng d n không t t ngân hàng s gánh ch u

chi phí qu n lý và d phòng cao làm t ng chi phí góp ph n làm gi m l i nhu n, đ bù đ p

cho chi phí này ngân hàng s chuy n chi phí này sang cho khách hàng gánh ch u thông qua nâng lãi su t cho vay hay gi m lãi su t huy đ ng góp ph n làm IRS t ng cao đ bù đ p N

x u / T ngăd ăn th hi n ch t l ng n , t l này càng cao thì ch t l ng n c a ngân

hàng đó càng kém, n x u là n t nhóm γ đ n nhóm 5 theo phân lo i n c a ngân hàng

Nguyên nhân d n đ n n x u phát sinh bao g m nh ng y u t khách quan và ch quan c a

n n kinh t Nguyên nhân khách quan đ n t nh ng y u t bên ngoài mà ngân hàng và

khách hàng không th nào kh ng ch đ c Nh ng nguyên nhân khách quan nh khó kh n

chung c a n n kinh t , l m phát, lãi su t, t giá, … nh h ng tiêu c c đ n khách hàng d n

đ n phát sinh n x u Nh ng nguyên nhân ch quan nh cán b c a ngân hàng l i d ng

quy n h n cho vay sai quy đ nh hay l a đ o, khách hàng c tình chi m đo t v n vay, …

c ng nh h ng không nh làm phát sinh n x u

Randall (1998) ch ng minh đ c có m i quan h thu n chi u gi a IRS và ch t l ng

n t i nh ng n c Caribbean, Brock và Suarez (2000), và Barajas và nh ng ng i khác

(1999, 2000) c ng xác nh n đi u t ng t t i h th ng tài chính c a Colombia Nguyên

nhân ch t l ng n th p đ n t vi c qu n tr r i ro y u trong n i b ngân hàng và nh ng khó kh n khách quan c a n n kinh t Nh ng ngân hàng có h th ng qu n tr r i ro t t s

ch u chi phí này ít h n nh ng ngân hàng có h th ng qu n tr r i ro y u

Th ph n (Market share) huy đ ng và cho vay, n u ngân hàng có th ph n huy đ ng

t t thì s n đ nh lãi su t đ u vào, qua đó làm gi m s bi n đ ng lãi su t Các ngân hàng

không có th ph n cao s nâng lãi su t huy đ ng đ thu hút ngu n ti n g i và qua đó nâng

cao lãi su t cho vay Khi lãi su t cho vay cao thì s ph i đ u t vào nh ng ngành có r i ro

cao, khi r i ro cao thì đ ng ngh a v i chi phí qu n lý và bù đ p cho r i ro đó c ng cao Qua

đó làm cho IRS t ng cao, th ph n huy đ ng đ c tính b ng: Huyăđ ng v n c a ngân hàng

/ T ngăhuyăđ ng c a h th ng Th ph n cho vay cao c ng có tác đ ng đ n IRS: D ăn

cho vay c a ngân hàng / T ngăd ăn c a h th ng

Các ngân hàng chi m đ c th ph n l n v huy đ ng và cho vay th ng là nh ng ngân

hàng l n có m ng l i r ng kh p và d ch v đa d ng Cu c tranh giành th ph n gi a các

ngân hàng ngày càng gay go và quy t li t mà các ngân hàng l n và lâu n m có u th không

nh Nh ng chính s đ i m i, ch t l ng d ch v t t và đa d ng t ng c ng tính c nh tranh

cho nh ng ngân hàng nh hay m i thành l p Vi c c nh tranh thu hút th ph n thúc đ y các ngân hàng th ng xuyên đ i m i và c i thi n ch t l ng s n ph m, d ch v góp ph n ph c

v t t h n cho khách hàng

Ch tiêu (Target) do h th ng đ t ra, đ đ t đ c ch tiêu, các ngân hàng s nâng lãi

su t cho vay lên cao đ đ t ch tiêu v doanh thu, l i nhu n n u thu nh p ngoài lưi không đ

l n hay gi m lãi su t cho vay thu hút thêm khách hàng vay đ đ t ch tiêu v d n T ng

t , ngân hàng s nâng lãi su t huy đ ng thu hút thêm nhi u khách hàng g i ti n đ đ t ch

tiêu v huy đ ng v n

Các t ch c nói chung và ngân hàng nói riêng th ng d a trên k t qu đ t đ c trong

n m c và đ t ra ch tiêu đ ph n đ u cho toàn h th ng trong n m m i bao g m ch tiêu v

d n , doanh thu, l i nhu n, t l n x u, … Ngân hàng s đ t ra các kho n th ng hay ph t

đ thúc đ y h th ng nh m đ t đ c nh ng m c tiêu đư đ ra Các chi nhánh tùy theo tình

hình n i t i và th tr ng mà đi u ch nh lãi su t cho vay và huy đ ng cho phù h p Vi c

nâng hay gi m lãi su t cho vay và huy đ ng đ đ t đ c m c tiêu đư đ ra có nh h ng

không nh đ n IRS c a chính ngân hàng đó

R i ro thanh kho n (Liquidity risk): ây là m t trong nh ng y u t n i t i nh

h ng không nh đ n lãi su t cho vay và huy đ ng, qua đó nh h ng đ n IRS c a ngân

hàng tính r i ro thanh kho n s dùng công th c: Tài s n có tính l ng / T ng tài s n

Tài s n có tính l ng cao trong ngân hàng đó là: Ti n m t, vàng b c, đá quý, ti n g i l i Ngân hàng Nhà n c, ti n vàng g i t i các T ch c tín d ng khác và cho vay các T ch c

tín d ng khác Vi c n m gi danh m c tài kho n có tính l ng nhi u hay ít xu t phát t chính sách kinh doanh và ho t đ ng c a các ngân hàng Theo lý thuy t kinh t , r i ro càng cao thì

l i nhu n càng cao Các ngân hàng n m gi tài s n có tính l ng t l càng cao thì hi u qu

ho t đ ng và l i nhu n mang l i c a tài s n c a nh ng ngân hàng đó l i càng không cao,

vi c tài s n có th nhanh chóng chuy n thành ti n làm cho l i nhu n thu đ c t nh ng tài

s n đó không đ c cao Tuy nhiên, vi c n m gi nh ng tài s n nh v y giúp ngân hàng an

toàn h n trong ho t đ ng, s n sàng thanh toán cho khách hàng khi c n làm cho r i ro thanh

kho n th p T ng t , nh ng ngân hàng thay vì n m gi nh ng tài s n có tính l ng càng cao

thì s n m gi nh ng tài s n khó chuy n hóa thành ti n h n, nh ng tài s n này có t su t

sinh l i cao h n nh ng tài s n có tính l ng t t Nh ng ngân hàng này đánh đ i r i ro thanh

kho n c a mình v i hi u qu ho t đ ng c a tài s n, v i l i nhu n Các ngân hàng có h

th ng qu n tr r i ro t t có th cân đ i đ c hai y u t này, v a gi cho r i ro thanh kho n

th p hay m c ch p nh n đ c l i v a nâng cao hi u qu ho t đ ng c a tài s n góp ph n đem v l i nhu n t i u cho ngân hàng H s này t l ngh ch v i IRS, t c là t l này càng

cao hay r i ro thanh kho n càng th p thì IRS càng th p và t l này càng th p hay r i ro thanh kho n càng càng cao thì IRS càng l n Brock and Franken (2002) nh n th y thanh kho n c a ngân hàng có m i liên h v i IRS t i Chile Khi h th ng ngân hàng d th a

thanh kho n thì r i ro thanh kho n th p góp ph n làm gi m IRS

1.2.2 Các y u t v ămô

S c m nh th tr ng (Market power): là c u trúc th tr ng t n t i m t s ngân

hàng đóng vai trò quan tr ng và có s c nh h ng đ n IRS, đó là nh ng ngân hàng có th

ph n huy đ ng và cho vay cao, có kh n ng d n d t th tr ng thông qua lãi su t huy đ ng

và cho vay mà các ngân hàng này đ a ra Lý thuy t kinh t th a nh n r ng áp l c c nh tranh

t vi c t do gia nh p th tr ng và c nh tranh giá s nâng cao hi u qu c a trung gian tài

chính thông qua vi c gi m IRS Chirwa et al (2004) ng h gi thuy t IRS có liên quan cùng chi u v i s c m nh th tr ng S c m nh th tr ng càng l n (c nh tranh ít) thì IRS

càng l n

đo s c m nh th tr ng trong h th ng ngân hàng dùng HerfindahlậHirschman

index (HHI) Hai y u t đ tính toán đó là s l ng t ch c và th ph n c a m i t ch c,

càng ít t ch c thì càng d áp đ t giá cao, t ng t th ph n càng l n thì càng d áp đ t giá

Công th c đ c tính b ng cách bình ph ng th ph n c a m i t ch c và sau đó c ng l i

HHI index < 0,01 (hay 100) cho th y th tr ng c nh tranh cao

HHI index < 0,15 (hay 1.500) cho th y th tr ng không t p trung

HHI index t 0,15 ậ 0,25 (hay 1.500 ậ 2.500) cho th y th tr ng t p trung v a ph i

HHI index > 0,25 (> 2.500) cho th y th tr ng t p trung cao

Nh ng ngân hàng có th ph n huy đ ng và cho vay cao thông th ng là nh ng ngân

hàng có quy mô tài s n l n và m ng l i r ng kh p Nh ng ngân hàng có quy mô tài s n

l n t o ni m tin cho khách hàng g i ti n hay có kh n ng tài tr cho nh ng d án đ u t l n đòi h i nhi u v n, m ng l i r ng kh p t o nhi u đi u ki n thu n l i cho khách hàng giao

d ch góp ph n nâng cao th ph n chi m gi c a ngân hàng Tuy nhiên, nh ng y u t khác

nh công ngh , ch t l ng ph c v và s n ph m đa d ng, … c ng góp ph n không nh giúp

ngân hàng thu hút th ph n ây là nh ng y u t mà nh ng ngân hàng nh và m i thành l p

h ng t i n u mu n c nh tranh có hi u qu v i nh ng ông l n c a ngành

L m phát (Inflation): là s gi m s c mua c a đ ng ti n L m phát là m t trong

nh ng y u t v mô tác đ ng không nh đ n n n kinh t và đ i s ng xã h i, đ ng th i tác

đ ng đ n lãi su t cho vay và huy đ ng, qua đó nh h ng đ n IRS L m phát do hai nguyên

nhân là c u kéo và chi phí đ y V i m t n n kinh t ph thu c nhi u vào nguyên v t li u

nh p kh u nh Vi t Nam thì y u t l m phát tác đ ng m nh đ n n n s n xu t và kinh t c a

n c ta, ch c n m t bi n đ ng v giá nguyên v t li u c a th gi i thì giá c c a các s n

ph m làm ra có s bi n đ ng m nh ngay l p t c S s t gi m t ng cung hay s n l ng ti m

n ng, đi u này có th là do thiên tai, ho c t ng giá c a nguyên li u đ u vào Ví d , gi m đ t

ng t trong vi c cung c p d u, d n đ n giá d u t ng lên, có th gây ra l m phát Các nhà s n

xu t mà d u là m t ph n chi phí c a h sau đó có th chuy n thông tin này cho ng i tiêu dùng d i hình th c giá t ng lên, đó là l m phát chi phí đ y S gia t ng chi tiêu c a cá

nhân và chính ph làm t ng c u t ng lên khuy n khích t ng tr ng kinh t đ ng th i đ y giá lên, đó là l m phát c u kéo

L m phát t ng lên làm thu nh p th c t c a ng i dân gi m xu ng m c dù thu nh p danh ngh a không h gi m hay t ng ch m h n l m phát T ng t , l m phát c ng làm cho

thu nh p th c t c a khách hàng g i ti n gi m xu ng Và theo lý thuy t kinh t , đ khách

hàng g i ti n có thu nh p th c d ng, ngân hàng s t ng lưi su t huy đ ng Chi phí lãi su t huy đ ng đ u vào đư t ng làm lưi su t cho vay đ u ra c ng t ng theo, qua đó nh h ng đ n

IRS Nhi u bài nghiên c u v IRS đư kh o sát tác đ ng c a l m phát đ n IRS, sau khi phân tích đ nh l ng đ u rút ra k t lu n là l m phát có m i liên h thu n chi u v i IRS, đ c bi t

t i nh ng n c đang phát tri n có t l l m phát cao (theo Kunt và Huizinga, 1999; Brock

và Suarez, 2000; Claessens và nh ng ng i khác, 2001) Nh ng n c có l m phát cao, đ

phòng ng a nh ng r i ro do l m phát gây ra, ngân hàng s nâng cao IRS đo l m phát

trong bài này, ta s d ng ch s CPI hi n t i so sánh v i CPI cùng k n m tr c

Bi năđ ng c a lãi su t (Volatility of interest rates) là s lên xu ng c a lãi su t trên

th tr ng Bi n đ ng lãi su t xu t phát t tình hình kinh t v mô không n đ nh, l m phát,

t giá … bi n đ ng Bi n đ ng c a lãi su t nh h ng đ n lãi su t cho vay và huy đ ng, thông qua đó nh h ng đ n IRS c a th tr ng tài chính Các ngân hàng đ a ra IRS l n

trong th tr ng bi n đ ng m nh đ phòng ng a s không ch c ch n c a lãi su t, c a nh ng

khách hàng có r i ro cao Qu n tr s bi n đ ng lãi su t thông qua qu n tr ngu n v n t t có

th giúp gi m IRS, đ i di n là s bi n đ ng c a lãi su t liên ngân hàng (hay lãi su t c b n)

S bi n đ ng c a lãi su t là m t bi n đ c đ a vào mô hình h i quy đ kh o sát tác đ ng

c a nó lên IRS c a h th ng ngân hàng và đ c đo b ng đ l ch chu n c a lãi su t c b n

so v i γ quý tr c đó

Ho tăđ ng kinh t (Economic activity): Theo lý thuy t có m i liên h thu n chi u

gi a ho t đ ng kinh t và IRS Trong n n kinh t m r ng, nhu c u vay v n gia t ng làm lưi

su t cho vay t ng cao, qua đó gia t ng IRS Tuy nhiên, nh ng bài nghiên c u th c nghi m

tìm th y k t qu không trùng kh p nhau Randall (1998) trong nghiên c u c a cô y tìm ra

m i quan h ng c chi u gi a ho t đ ng kinh t và IRS trong khi Moore và Craigwell

(2000) trong nghiên c u c a h l i tìm ra m i quan h thu n chi u t i nh ng n c

CARICOM Trong nghiên c u c a Randall (1998) t i nh ng n c có n n kinh t th tr ng

nh , các n c ECCU d b t n th ng b i nh ng cú s c t bên ngoài và th m h a thiên nhiên, đi u này làm gia t ng n x u trong h th ng ngân hàng, qua đó gia t ng áp l c lên lãi

su t cho vay Moore and Craigwell (2000) gi i thích r ng thu nh p gia t ng, nhu c u vay

v n gia t ng, làm nâng cao lưi su t cho vay và IRS Ho t đ ng kinh t th hi n qua t c đ

t ng tr ng GDP (t ng s n ph m qu c n i) so v i cùng k n m tr c và đ c s d ng nh

bi n tác đ ng đ n IRS c a h th ng ngân hàng

Lãi su t chi t kh u (Discount rate): là chi phí mà ngân hàng th ng m i ph i đ i

m t khi vay t Ngân hàng Trung ng thông qua chi t kh u gi y t có giá, lãi su t chi t

kh u đ c dùng nh công c đi u hành chính sách ti n t c a Ngân hàng nhà n c Lãi su t

chi t kh u đ c đ a ra cao hay th p ph thu c vào chính sách ti n t mà Ngân hàng nhà

n c theo đu i Khi n n kinh t t ng tr ng nóng d n đ n tình tr ng bong bóng và l m phát, Ngân hàng nhà n c đ a ra m c lãi su t cao nh m thu hút ti n v t các ngân hàng th ng

m i nh m gi m t c đ t ng tr ng tín d ng và n đ nh kinh t v mô Ng c l i, khi n n

kinh t có d u hi u ch ng l i hay gi m phát thì Ngân hàng nhà n c s h lãi su t chi t

kh u xu ng nh m đ a ti n ra ngoài th tr ng kích thích n n kinh t phát tri n Lãi su t

chi t kh u có t ng quan thu n v i IRS, t c là khi lãi su t chi t kh u t ng lên thì IRS c ng

t ng lên theo và ng c l i Khi lãi su t chi t kh u t ng lên đ ng ngh a v i vi c t ng chi phí

v n đ u vào, theo đó lưi su t đ u ra c ng t ng lên theo làm IRS bi n đ ng bù đ p chi phí này thì các Ngân hàng th ng m i s chuy n chi phí này sang khách hàng thông qua

t ng lãi su t cho vay, do đó làm gia t ng IRS

S bi n đ ng c a kinh t v mô còn đ c th hi n qua Bi nă đ ng c a t giá

(Volatility of exchange rates) trong n n kinh t V i m t n n kinh t nh p siêu nh Vi t

Nam thì t giá là m t trong nh ng y u t tác đ ng không nh đ n t ng th chung c a n n

kinh t Khi t giá t ng s làm cho giá c các lo i nguyên li u đ u vào t ng theo d n đ n giá

c đ u ra c ng thay đ i theo và ng c l i T giá và lãi su t có m i t ng quan nh h ng

l n nhau Vì v y, s bi n đ ng c a t giá đ c đ a vào bài nghiên c u nh m t bi n đ c l p

đ xác đ nh nó nh h ng nh th nào đ n IRS C ng gi ng nh l m phát và lãi su t, s

bi n đ ng c a t giá nh h ng r t sâu r ng đ n n n kinh t và nhi u m t c a đ i s ng xã

h i, đ phòng ng a r i ro thì h th ng ngân hàng s t ng IRS S bi n đ ng c a t giá đ c

đo b ng đ l ch chu n c a t giá so v i γ quý tr c đó

H th ng lu t pháp, quy đ nh ch tài, tình tr ng tham nh ng, môi tr ng kinh t v mô

… là nh ng y u t c b n đ h tr ho t đ ng ngân hàng hi u qu εôi tr ng chính sách

và s không n đ nh c a kinh t v mô có tác đ ng đ n IRS

1.3 M t s nghiên c u th c nghi m

Trong nghiên c u The Determinants of Interest Rate Spreads in Nigeria: An

Empirical Investigation c a Akinlo, Owoyemi, bài nghiên c u kh o sát nh ng y u t tác

đ ng đ n IRS t i Nigeria thông qua d li u c a 1β ngân hàng giai đo n 1986-2007 K t qu

cho th y d tr b t bu c ti n m t, d n trung bình trên t ng huy đ ng v n trung bình, thu

nh p trên t ng tài s n và GDP có nh h ng thu n chi u lên IRS Tuy nhiên, thu nh p

không ph i t lãi cho vay trên t ng tài s n trung bình, ch ng ch qu và s phát tri n c a

ch ng khoán có m i quan h ng c chi u v i IRS Nhìn chung, k t qu c a bài nghiên c u

đ ngh vi c gi m t l d tr ti n m t, chi phí ho t đ ng s góp ph n làm gi m IRS t i

Nigeria

Trong nghiên c u Determinants of commercial banks interest rate spreads: some

empirical evidence from the Eastern Caribbean Currency Union c a Grenade, bài

nghiên c u phân tích xu h ng IRS c a các ngân hàng th ng m i t i ECCU giai đo n

1993-2003 K t qu cho th y, đ u tiên IRS l n và cho th y ít tín hi u thu h p, th hai, ngân hàng n c ngoài ho t đ ng v i IRS l n h n ngân hàng trong n c Bài nghiên c u s d ng

ph ng pháp d li u b ng đ đo l ng tác đ ng c a các y u t vi mô và v mô lên IRS K t

qu ch ra r ng IRS b tác đ ng b i m c đ t p trung cao c a h th ng ngân hàng, chi phí

ho t đ ng cao, n x u và lãi su t huy đ ng đi u ch nh c a ngân hàng Trung ng

Trong nghiên c u Financial Intermediation in the Pre-Consolidated Banking

Sector in Nigeria c a Hesse, bài nghiên c u s d ng thông tin t B ng cân đ i k toán và

Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng riêng l đ kh o sát v hi u qu

trung gian c a l nh v c ngân hàng tr c khi h p nh t c a Nigeria giai đo n 2000-2005 Tác

gi phân tích chính sách c a Ngân hàng Trung ng Nigeria có th đ c nhìn th y thông

qua nh ng y u t tác đ ng đ n IRS Vi c phân tích IRS và d li u b ng cho th y c i cách trong l nh v c ngân hàng là b c đ u tiên đ nâng cao hi u qu trung gian trong l nh v c

ngân hàng c a Nigeria Tác gi nh n th y nh ng ngân hàng l n thì ch u chi phí c đ nh ít

h n, vi c t p trung trong l nh v c ngân hàng không làm IRS t ng cao, vi c n m gi nhi u

tài s n thanh kho n cao và nhi u v n có th làm gi m IRS trong n m β005, và môi tr ng

kinh t v mô n đ nh là môi tr ng hi u qu đ đ u t vào s n xu t

Trong nghiên c u Financial Reforms and Interest Rate Spreads in the

Commercial Banking System in Malawi c a Chirwa và Mlachila, bài nghiên c u phân

tích tác đ ng c a c i cách trong l nh v c tài chính lên IRS trong h th ng ngân hàng th ng

m i t i Malawi Ch ng trình c i cách tài chính b t đ u n m 1989 khi β lu t Reserve Bank

Act (lu t d tr ngân hàng) và Banking Act (lu t ngân hàng) đ c xem xét l i v i vi c gi m

b t đi u ki n khi gia nh p vào h th ng ngân hàng, và công c chính sách ti n t gián ti p

đ c gi i thi u n m 1990 Vi c ch p nh n t giá h i đoái th n i n m 1994 là ph n cu i c a

ch ng trình c i cách chính sách chính trong l nh v c tài chính c a Malawi S d ng nh ng

đ nh ngh a khác nhau v IRS, phân tích cho th y IRS v n còn l n sau khi t do hóa tài chính

và k t qu h i quy ch ng t IRS l n đ c cho là do tình tr ng đ c quy n, d tr b t bu c

cao, lãi su t chi t kh u c a ngân hàng Trung ng và l m phát cao

Nghiên c u Interest Rate Spreads in English-Speaking African Countries c a

Crowley, J.2007 kh o sát IRS t i m t vài n c châu Phi nói ti ng Anh IRS l n là do l m

phát th p, s l ng ngân hàng nhi u, ngân hàng thu c s h u nhà n c nhi u Nâng cao lãi

su t huy đ ng đ c cho là làm IRS gi m nh ng l i làm cho NIM t ng cao IRS t ng th p

niên 1980 và 1990 là do lành m nh hóa h th ng giám sát l nh v c tài chính Bài nghiên c u

v i d li u gi i h n cho th y chính ph v i kh n ng qu n lý y u kém và d tr b t bu c

cao làm cho IRS l n

Nghiên c u Commercial bank Net Interest Margins, Default Risk, Interest-Rate

Risk, and Off-Balance Sheet Banking c a Angbazo kh o sát nh ng y u t chính tác đ ng

đ n NIM c a ngân hàng thông qua m u là các ngân hàng c a M và s d ng d li u th ng

niên t 1989 ậ 1993 K t qu là r i ro khi cho vay, chi phí c h i c a d tr b t bu c, đòn

b y tài chính (t l v n ch s h u trên t ng tài s n), hi u qu qu n tr (t l tài s n mang l i thu nh p trên t ng tài s n) t l thu n v i IRS c a ngân hàng và r i ro thanh kho n t l ngh ch v i IRS

Nghiên c u On the Determinants of Bank Interest Margins under Credit and

Interest Rate Risks c a Wong nh n th y IRS có t ng quan thu n chi u v i s c m nh th

tr ng c a ngân hàng, chi phí ho t đ ng, r i ro tín d ng và m c đ r i ro lãi su t Tuy

nhiên, vi c t ng v n ch s h u l i gây tác đ ng b t l i lên l i nhu n khi ngân hàng ph i

đ i m t v i r i ro lãi su t

Nghiên c u Interest Spreads in Banking in Colombia, 1975-96 c a Barajas, Steiner

và Salazar kh o sát tác đ ng c a t do hóa tài chính trong n n kinh t Colombia lên IRS trong l nh v c ngân hàng K t qu thu đ c có s pha tr n: T do hóa nâng cao s c nh tranh trong l nh v c ngân hàng m t cách đáng k , làm gi m s c m nh th tr ng và thu tài

chính t m c cao nh t nh ng n m 1970 Tuy nhiên, h phát hi n ra r ng nh ng ngân hàng

đó có t ng quan v i s thay đ i trong ch t l ng n , ph n ánh s phát tri n c a h th ng

giám sát và báo cáo ngành ngân hàng

Nghiên c u Understanding the Behaviour of Bank Spreads in Latin America c a

Brock and Suarez áp d ng ph ng pháp β b c cho m u là 5 n c M δatin giai đo n gi a

th p niên 1990 (Argentina, Bolivia, Colombia, Chile và Peru) K t qu cho th y giá tr

d ng trong t l v n (có ý ngh a th ng kê đ i v i Bolivia và Colombia), t l chi phí (có ý ngh a th ng kê đ i v i Argentina và Bolivia) và t l thanh kho n (có ý ngh a th ng kê đ i

v i Bolivia, Colombia và Peru) Tác đ ng c a n x u, th c t có s pha tr n Ngo i tr

Colombia, n i h s n x u d ng và có ý ngh a th ng kê, nh ng n c khác có h s âm (có ý ngh a th ng kê đ i v i Argentina và Peru) B c 2 ch y mô hình h i quy đ đo l ng

IRS thông qua nh ng bi n kinh t v mô là s bi n đ ng c a lãi su t, l m phát và s t ng

tr ng c a GDP K t qu cho th y s bi n đ ng lãi su t làm gia t ng IRS t i Bolivia và

Chile, đi u t ng t v i l m phát cho Colombia, Chile và Peru Nh ng tr ng h p khác, h

s không có ý ngh a th ng kê

Nghiên c u Determinants of Commercial Bank Interest Rate Spreads in a

Liberalized Financial System: Empirical Evidence form Nigeria 1989-2000 c a Enendu

ti n hành th c nghi m nh ng y u t tác đ ng đ n IRS trong h th ng tài chính t do giai

đo n 1989-2000 thông qua nh ng ngân hàng đ c l a ch n c a Nigeria IRS đ c tính toán

thông qua B ng cân đ i k toán và Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh c ng nh nh ng

d li u kinh t v mô K t qu cho th y nh ng đi u ch nh trong chính sách ti n t và kinh t

v mô là nh ng y u t tác đ ng đ n IRS quan tr ng h n quy mô c a ngân hàng L m phát,

GDP, t do tài chính, d tr ti n m t b t bu c, chi phí r i ro, lãi su t trái phi u, ch t l ng

tài s n n , r i ro thanh kho n và nh ng chi phí không liên quan lãi su t là nh ng y u t tác

đ ng nhi u nh t đ n IRS c a ngân hàng trong giai đo n này

Nghiên c u Why Are Interest Spreads So High in Uganda? c a Beck and Hesse lý

gi i vì sao IRS l i l n t i Uganda K t qu cho th y quy mô nh c a các ngân hàng Uganda, lãi su t trái phi u cao và s y u kém c a h th ng tài chính là nh ng y u t chính nh

h ng đ n IRS Ngoài ra, k t qu cho th y nh ng y u t kinh t v mô nh l m phát và t

giá cao có tác đ ng l n đ n IRS t i Uganda

Hi n nay, tác gi ch a tìm th y các nghiên c u trong n c kh o sát v đ tài này

K t lu năch ngă1

Kho ng r ng lãi su t cho vay và huy đ ng nh h ng đ n kh n ng luân chuy n c a

ngu n v n ngân hàng đ n các thành ph n kinh t trong xã h i và ph thu c b i các y u t

bên trong và bên ngoài c a ngân hàng

Trong ch ng 1 c a bài nghiên c u đư h th ng hóa các v n đ chung liên quan đ n

lãi su t và kho ng r ng lãi su t cho vay và huy đ ng nh khái ni m, s l c nh ng y u t vi

mô và nh ng y u t v mô nh h ng đ n kho ng r ng lãi su t cho vay và huy đ ng t i Vi t

Nam Thêm n a, tác gi đư tóm l c nh ng bài nghiên c u tham kh o c a các tác gi khác

nh m l a ch n nh ng y u t tác đ ng đ n IRS phù h p v i Vi t Nam đ đ a vào làm bi n

trong mô hình nghiên c u T lý thuy t trên đây s t o n n t ng cho vi c phân tích kho ng

r ng lãi su t cho vay và huy đ ng trong ch ng sau

CH NGă2:ăH TH NG NHTM VÀ IRS T I VI T NAM

2.1 T ng quan v h th ng ngân hàng c a Vi t Nam

2.1.1 L ch s phát tri n

Tr c Cách m ng tháng 8 n m 1945, Vi t Nam là n c thu c đ a n a phong ki n

d i s th ng tr c a th c dân Pháp H th ng ti n t , tín d ng ngân hàng đ c thi t l p và

ho t đ ng ch y u ph c v chính sách thu c đ a c a Nhà n c Pháp Vi t Nam Trong

H Chí εinh đ c Tuyên ngôn đ c l p khai sinh n c Vi t Nam Dân ch C ng hòa Chính

quy n non tr c a giai c p công nông đư ph i ng phó v i nh ng thách th c l n: v a gi i

quy t nh ng v n đ c p bách c a đ i s ng nhân dân, c ng c và t ng c ng th c l c c a

chính quy n, v a ph i ch ng l i hành đ ng ch ng phá c a th c dân Pháp và các th l c

ph n đ ng Tháng 1β/1946, h ng ng l i kêu g i c a H Ch T ch, toàn qu c b c vào

cu c kháng chi n tr ng k ch ng th c dân Pháp

Trong khói l a chi n tranh, Nhà n c Vi t Nam Dân ch C ng hòa đư nhanh chóng

thi t l p đ c m t n n ti n t đ c l p, t ch , t o th đ ng v ng ch c trên m t tr n tài chính

- ti n t , s d ng ti n t làm công c ph c v đ c l c công cu c kháng chi n, ki n qu c

c bi t, s ra đ i c a Ngân hàng Qu c gia Vi t Nam ngày 6/5/1951 là b c ngo t l ch s

trong quá trình phát tri n h th ng ti n t - ngân hàng Vi t Nam Ho t đ ng c a Ngân hàng

Qu c gia trong th i k này đư góp ph n r t quan tr ng c ng c h th ng ti n t đ c l p, t

ch c a đ t n c, phát tri n s n xu t, l u thông hàng hóa, t ng c ng l c l ng kinh t

qu c doanh, ph c v cu c kháng chi n ch ng Pháp

2 Th i k 1954-1975: Sau Hi p đ nh Gi -ne-v (β0/7/1954), 2 mi n Nam - B c t m

th i b chia c t ng ta xác đ nh đ ng l i chung c a Cách m ng Vi t Nam trong giai đo n

này là ti n hành đ ng th i hai nhi m v chi n l c: xây d ng ch ngh a xư h i mi n B c

và th c hi n cách m ng dân t c dân ch nhân dân mi n Nam

Ch c n ng, nhi m v và t ch c b máy c a Ngân hàng Qu c gia Vi t Nam t ng

b c đ c hoàn thi n đ phù h p v i yêu c u c a nhi m v cách m ng Ho t đ ng c a

Ngân hàng Qu c gia trong th i k này t p trung vào vi c t ng c ng qu n lý, đi u hoà l u

thông ti n t theo các nguyên t c qu n lý kinh t , tài chính XHCN; xây d ng và hoàn thi n

ch đ tín d ng h ng vào ph c v phát tri n kinh t qu c doanh và kinh t t p th ; m

r ng ph m vi và c i ti n nghi p v thanh toán không dùng ti n m t, thi t l p vai trò ngân hàng là trung tâm thanh toán c a n n kinh t ; m r ng quan h thanh toán và tín d ng qu c

t ; th c hi n ch đ Nhà n c đ c quy n qu n lý ngo i h i…

C ng trong th i k này, th c hi n ch đ o c a B Chính tr , Ngân hàng Nhà n c đư

thành l p các đ n v đ c bi t mang bí s B29 và N2683 v i nhi m v nh n và v n chuy n

các kho n vi n tr c a bè b n trên th gi i t mi n B c vào chi n tr ng mi n Nam, ph c

v cu c kháng chi n gi i phóng mi n Nam, th ng nh t đ t n c

3 Th i k 1975-1985: Sau đ i th ng mùa xuân n m 1975, n c ta b c sang m t

th i k m i: th i k hòa bình, đ c l p, th ng nh t, c n c quá đ lên ch ngh a xư h i

ng và Nhà n c đư đ ra nhi u ch tr ng, chính sách đ khôi ph c và phát tri n kinh t

-xã h i sau chi n tranh Ngành Ngân hàng đư kh n tr ng ti p qu n và c i t o h th ng ngân

hàng c a ch đ c mi n Nam, xây d ng h th ng ngân hàng m i c a chính quy n cách

m ng, th c hi n th ng nh t ti n t trong c n c; ban hành và th c hi n nhi u bi n pháp v

ti n t , tín d ng, qu n lý ngo i h i, thanh toán đ góp ph n n đ nh tình hình kinh t và l u

thông ti n t , đáp ng nhu c u v n và ti n m t cho s n xu t, qu c phòng, an ninh và đ i

s ng kinh t - xã h i; m r ng h p tác qu c t , tranh th s giúp đ c a b n bè qu c t cho

công cu c tái thi t đ t n c

Tuy đ t đ c m t s k t qu tích c c trong khôi ph c và phát tri n kinh t - xã h i,

song do h u qu c a chi n tranh kéo dài, c ng v i vi c duy trì quá lâu c ch k ho ch hóa

t p trung đư khi n kinh t n c ta r i vào tình tr ng suy thoái n ng n , b i chi ngân sách

m c cao trong nhi u n m, l m phát có lúc m c 3 con s , ho t đ ng s n xu t, l u thông

phân ph i và đ i s ng nhân dân g p r t nhi u khó kh n

4 Th i k 1986ă đ n nay: Sau m t th i gian ti n hành làm th vi c chuy n ho t

đ ng ngân hàng sang kinh doanh XHCN, ngày 26/3/1988 H i đ ng B tr ng đư ban hành

Ngh đ nh 5γ/H BT v i đ nh h ng c b n là ắchuy n h n h th ng ngân hàng sang ho t

đ ng kinh doanh” T ch c, b máy c a Ngân hàng Nhà n c đ c ki n toàn, s p x p l i đ

th c hi n ch c n ng qu n lý nhà n c v ti n t , tín d ng, đ ng th i làm ch c n ng ngân

hàng c a các ngân hàng; các ngân hàng chuyên doanh th c hi n nhi m v kinh doanh tín

d ng và d ch v ngân hàng Theo đó, b n ngân hàng chuyên doanh đ c thành l p trên c

s chuy n và tách ra t Ngân hàng Nhà n c, g m: Ngân hàng Công th ng Vi t Nam,

Ngân hàng Phát tri n nông nghi p, Ngân hàng u t và Xây d ng Vi t Nam, Ngân hàng

Ngo i th ng Vi t Nam

Tháng 5/1990, H i đ ng Nhà n c thông qua 2 Pháp l nh Ngân hàng H th ng ngân

hàng b t đ u quá trình chuy n đ i m nh m , c n b n và toàn di n phù h p v i ch tr ng

phát tri n n n kinh t hàng hoá nhi u thành ph n c a ng, Nhà n c

Ngân hàng Nhà n c đư th c hi n chính sách lãi su t d ng, k t h p s d ng các

công c gián ti p v i công c ki m soát tr c ti p trong đi u hành chính sách ti n t ; hình

thành các th tr ng ti n t ; b c đ u hi n đ i hóa công ngh và t ng c ng đào t o ngu n

nhân l c cho vi c v n hành h th ng ngân hàng m i V n tín d ng đ c m r ng cho m i

thành ph n kinh t và đ t m c t ng tr ng bình quân γ6%/n m, góp ph n chuy n d ch c

c u kinh t theo h ng công nghi p hoá - hi n đ i hoá và thúc đ y n n kinh t t ng tr ng

trong nhi u n m

Th i k này, quan h h p tác gi a Vi t Nam v i các t ch c tài chính ti n t qu c t

(IεF, WB, ADB) đ c tái l p và kh i thông

N m 1997, Qu c h i thông qua Lu t Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam và Lu t Các t

ch c tín d ng, t o n n t ng pháp lý c n b n và m nh m h n cho h th ng ngân hàng ti p

t c đ i m i ho t đ ng phù h p v i c ch th tr ng và h i nh p qu c t

Ngân hàng Nhà n c đư th c hi n chính sách ti n t linh ho t, góp ph n gi m thi u tác đ ng tiêu c c c a cu c kh ng ho ng tài chính châu Ễ n m 1997; ti p t c hoàn thi n c

ch đi u hành chính sách ti n t , đ c bi t là c ch đi u hành lãi su t H th ng các t ch c

tín d ng đ c ch n ch nh, c ng c , t ng b c x lý n t n đ ng và nâng cao n ng l c tài

chính Công ngh ngân hàng có b c phát tri n m nh m ; H th ng thanh toán đi n t liên ngân hàng đ c đ a vào v n hành chính th c t tháng 5/2002, các d ch v ngân hàng đi n

t xu t hi n (E-Banking, Internet banking, ) Ngân hàng Nhà n c tham gia đàm phán gia

nh p WTO và tích c c tri n khai các cam k t v h i nh p qu c t trong l nh v c ngân hàng

Cu c kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn c u n m β008 tác đ ng r t tiêu

c c đ n kinh t n c ta Th c hi n các Ngh quy t c a Qu c h i và Chính ph , Ngân hàng Nhà n c đư đi u hành chính sách ti n t ch đ ng và linh ho t, t u tiên ki m ch l m phát cao n m β008 sang t p trung ng n ch n suy gi m kinh t n m β009, khôi ph c đà t ng

tr ng n m β010 và ki m ch l m phát, n đ nh kinh t v mô, h tr t ng tr ng kinh t

n m β011, β01β

K h p th 7, Qu c h i khoá XII thông qua Lu t Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam và

Lu t Các t ch c tín d ng, t o n n t ng pháp lý phù h p h n đ ti p t c đ i m i ho t đ ng ngân hàng đáp ng yêu c u h i nh p qu c t ngày càng sâu r ng S ki n Th ng đ c Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam đ c b u gi ch c Ch t ch H i đ ng Th ng đ c IMF/WB nhi m

k 2008-2009, Vi t Nam t ch c thành công H i ngh th ng niên l n th 44 Ngân hàng

phát tri n châu Á, H i ngh Th ng đ c NHTW ASEAN, kh ng đ nh v th ngày càng t ng

c a Vi t Nam trong c ng đ ng tài chính qu c t

2.1.2 NgơnăhƠngăNhƠăn c

Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam là c quan ngang B c a Chính ph , th c hi n ch c

n ng qu n lý nhà n c v ti n t , ho t đ ng ngân hàng và ch c n ng Ngân hàng Trung

ng c a n c C ng hòa xã h i ch ngh a Vi t Nam; qu n lý nhà n c các d ch v công

Tuy các ngân hàng th ng m i Nhà n c ph n l n đư c ph n hóa nh ng v n Nhà

n c v n chi m đa s nên các ngân hàng sau v n g i là Ngân hàng th ng m i Nhà n c:

STT Tên ngân hàng aăch V năđi uăl ă(t ă đ ng) S ăchiănhánhă và SGD

Tháp BIDV 35

Hàng Vôi, qu n Hoàn Ki m, Hà

N i

4

Ngân hàng Nông nghi p

và Phát tri n nông thôn

Vi t Nam (Agribank)

18 Tr n H u

D c, khu đô th

ε ình I, T δiêm, Hà N i

Hoàng δi t,

Hoàng Mai, Hà

N i

2.1.5 NgơnăhƠngăTMCPătrongăn că(đ n 30/6/2013)

δà ngân hàng đ c thành l p và ho t đ ng b ng ngu n v n góp c a các c đông d i

hình th c mua c ph n, có t cách pháp nhân theo pháp lu t Vi t Nam, t ch c ho t đ ng theo mô hình công ty c ph n

Kh i ngân hàng TMCP trong n c có s phát tri n r t nhanh chóng v h th ng

m ng l i ho t đ ng Theo th ng kê c a Ngân hàng Nhà n c, tính đ n ngày 30 tháng 06

n m 2013, có 34 ngân hàng TεCP v i t ng s chi nhánh và phòng giao d ch là 1.0γβ chi nhánh, phòng giao d ch a s các ngân hàng có tr s chính t i các thành ph l n

2.1.6 ChiănhánhăngơnăhƠngăn căngoƠiă( n 30/6/2013)

δà đ n v ph thu c c a các t ch c tài chính n c ngoài (ngân hàng m ), ho t đ ng

theo gi y phép kinh doanh do Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam c p và tuân th quy đ nh

pháp lu t Vi t Nam đ c ngân hàng m b o đ m b ng v n b n v vi c ch u trách nhi m đ i

v i m i ngh a v c a chi nhánh t i Vi t Nam

n 30/06/2013, s chi nhánh ngân hàng n c ngoài t i Vi t Nam là 50 chi nhánh

v i s v n đi u l là 2.531,78 tri u USD

2.1.7 Ngân hàng liên doanhă( n 30/6/2013)

δà ngân hàng đ c thành l p t i Vi t Nam, b ng v n góp c a bên Vi t Nam (g m

m t ho c nhi u ngân hàng Vi t Nam) và bên n c ngoài (g m m t ho c nhi u ngân hàng

n c ngoài) trên c s h p đ ng liên doanh Ngân hàng liên doanh ho t đ ng theo mô hình

công ty trách nhi m h u h n, là pháp nhân Vi t Nam, có tr s chính t i Vi t Nam

Ngân hàng liên doanh đ u tiên Vi t Nam đ c thành l p n m 1990 n 30/06/2013 là 4 ngân hàng

STT Tên ngân hàng a ch S và ngày c p gi y phép (trV n đi u l i u USD)

1 VID PUBLIC BANK 53 Quang Trung

- Hà N i

01/ NHGP ngày 25/3/1992

TP.HCM

135/ NHGP ngày 21/11/1990

61

4

VI T NGA

Vietnam-Russia Joint Venture Bank

S 1 Y t Kiêu,

Qu n Hoàn

Ki m - Hà N i

11/GP-NHNN ngày 30/10/2006

168,5

2.1.8 Ngân hàng 100% v năn căngoƠiă( n 30/6/2013)

δà ngân hàng đ c thành l p t i Vi t Nam v i 100% v n đi u l thu c s h u n c ngoài, trong đó ph i có m t ngân hàng n c ngoài s h u trên 50% v n đi u l Ngân hàng

100% v n n c ngoài đ c thành l p d i hình th c công ty trách nhi m h u h n, là pháp

nhân Vi t Nam, có tr s chính t i Vi t Nam

Trong n m 2008, đ ng lo t 5 ngân hàng 100% v n n c ngoài đ c thành l p t i

S

βγ5/GP-NHNN ngày 08/9/2008

3.000

2 Standard Chartered

Phòng

1810-1815 Toà nhà Kengnam, lô E6,

khu đô th m i

C u Gi y, xư ε Trì, huy n T δiêm, Hà N i

S

βγ6/GP-NHNN ngày 08/9/2008

3.000

3.000

Phòng 1203 Sài Gòn Trade Centre, 37 Tôn

3.000

Ngoài ra, hi n t i đ n γ0/06/β01γ có 50 v n phòng đ i di n c a các ngân hàng n c

ngoài t i Vi t Nam và 968 qu tín d ng trên t t c t nh thành

2.2 Di n bi n lãi su t choăvayăvƠăhuyăđ ng t i các ngân hàng t 2000 ậ 2013

Trong ph n này bài vi t phân tích di n bi n v lưi su t cho vay và huy đ ng c a các NHTε Vi t Nam giai đo n β000-2013 δưi su t huy đ ng trung bình và cho vay k h n

d i 1β tháng đ c s d ng đ đ i di n cho h th ng NHTε Vi t Nam Bài vi t s d ng

s li u th ng kê c a IFS đ phân tích ε c dù không ph n ánh đ y đ chênh l ch gi a hai

m c lưi su t trung bình (huy đ ng và cho vay) c ng ph n nào ph n ánh IRS c a các NHTε

Vi t Nam

th β.1: Di n bi n lãi su t cho vay và huy đ ng t i các ngân hàng t 2000 ậ 2013

Ngu n: International Financial Statistics (IFS) Chênh l ch lưi su t các NHTε t đ u n m β000 t i Quý 1/2013 có xu h ng thu

h p theo th i gian, lưi su t cho vay và huy đ ng không còn chênh l ch nhi u nh tr c n a

V i ch tr ng t do hóa lãi su t, chu n b cho s h i nh p v lãi su t v i n n kinh t th

gi i, lưi su t cho vay và huy đ ng ph n nào ph n ánh s bi n đ ng c a th tr ng

Giai đo n 2000 ậ 2002: c ch đi u hành lãi su t c b n kèm biên đ ây là giai đo n Ngân hàng Nhà n c s d ng lãi su t c b n đ đi u hành chính sách ti n t D a vào m c

lãi su t c b n và biên đ dao đ ng do Ngân hàng Nhà n c công b trong t ng th i k , các

Ngân hàng th ng m i đ c phép n đ nh lãi su t cho vay b ng VND phù h p v i quy

đ nh i v i hình th c cho vay b ng ngo i t b t đ u áp d ng c ch lãi su t th a thu n

Giai đo n 2002 ậ nay: Quy t đ nh s 546/200β/Q -NHNN ngày 30/5/2002 c a Ngân hàng Nhà n c ra đ i, quy đ nh v vi c th c hi n c ch lãi su t th a thu n trong ho t đ ng

tín d ng th ng m i b ng đ ng Vi t Nam là m t b c ngo c l n trong vi c đi u hành chính

sách ti n t , ngày càng xích l i g n h n v i quy lu t th tr ng

Cu i n m 2007, khi cu c kh ng ho ng tài chính b t đ u xu t hi n và lan t a kh p th

gi i, l m phát t ng cao kéo theo lưi su t cho vay và huy đ ng, đ nh đi m là Quý γ/β008 (đ t

20,1% và 16,99%) M c dù v n gi v ng quy t tâm là ti p t c theo đu i chính sách t do

hóa lãi su t, nh ng tr c áp l c c a l m phát, Ngân hàng Nhà n c đư ph i đ a ra Quy t

đ nh s 16/2008/Q -NHNN ngày 16/5/2008 v c ch đi u hành lãi su t c b n b ng đ ng

Vi t Nam Theo đó, các Ngân hàng th ng m i đ c n đ nh lãi su t kinh doanh nh ng

không đ c v t quá 150% lãi su t c b n do Ngân hàng Nhà n c công b trong t ng th i

k Có th nói Quy t đ nh này đư đ a chính sách lãi su t c a Vi t Nam tr v đ u nh ng

n m 2000 sau bao n l c đ ti n đ n t do hóa lãi su t Các Ngân hàng th ng m i l i b

trói b i s i dây lãi su t c b n M c dù c ch đi u hành lãi su t c b n c a NHNN vào

n m 2008 đư có không ít thành công, kìm hãm đ c làn sóng l m phát, đ a Vi t Nam thoát

kh i tình tr ng kh ng ho ng, nh ng do s i dây b trói ch t quá lâu và có quá nhi u ắnút

th t” nên đư đ y lãi su t trên th tr ng th ng xuyên b méo mó, đ c bi t là lãi su t huy

đ ng Sau nhi u bàn b c đ đi đ n đ ng thu n lãi su t c a các ngân hàng th ng m i, th m

chí có c s can thi p c a Hi p h i ngân hàng và c ng r n h n đó là m nh l nh hành chính

δ i thêm m t l n lưi su t cho vay và huy đ ng đ t đ n đ nh cao vào Quý β/β011

(18,02% và 14%) N m β011 do n n kinh t luôn c n v n đ t ng tr ng trong khi ti t ki m

c a toàn xư h i l i không cao, n n kinh t luôn trong tình tr ng khát v n ng th i do tình

tr ng l m phát cao, các khách hàng b t đ u rút ti n t ngân hàng và chuy n sang kênh đ u

t khác là USD và vàng gi chân khách hàng, các ngân hàng b t đ u ch y đua lưi su t làm cho lưi su t th tr ng t ng cao Nhi u ngân hàng nh do thi u h t thanh kho n ph i vay trên th tr ng liên ngân hàng và lưi su t trên th tr ng này có lúc lên đ n 45%

Thông t 02/2011/TT-NHNN ngày 3/3/2011 quy đ nh huy đ ng t i đa không v t quá

14% bao g m m i hình th c khuy n m i, nh ng lãi su t huy đ ng trên th tr ng v n gia

t ng C c ch ng đư, các Ngân hàng th ng m i ph i kéo c ng đ ng cong lãi su t thành

đ ng th ng khi ph i niêm y t m t m c lãi su t cho m i k h n, th m chí lãi su t k h n

dài th p h n k h n ng n

T tháng 9/β011 đ n tháng 6/β01γ, Ngân hàng nhà n c đư 8 l n đi u ch nh gi m tr n lưi su t huy đ ng ti n g i VND Qua các đ t đi u ch nh, lưi su t huy đ ng VND có k h n

d i 1 tháng đư gi m t 6%/n m xu ng 1,β5%/n m, k h n t 1 đ n d i 1β tháng gi m t

14%/n m xu ng còn 7%/n m i v i ti n g i ngo i t , t tháng 4/β011 đ n nay, NHNN đư

γ l n đi u ch nh gi m lưi su t ti n g i USD, đ a lưi su t ti n g i USD c a t ch c và cá nhân xu ng còn 0,β5%/n m và 1%/n m

δưi su t th tr ng b ch tài b ng nh ng m nh l nh hành chính do th tr ng tài chính

c a Vi t Nam ch a th t s n đ nh và phát tri n hoàn thi n nên c n m t bàn tay đ đ a nó

v tr ng thái n đ nh Nh ng đi u ch nh trên cho th y s hi u qu nh t đ nh, lưi su t cho vay

và huy đ ng nh ng n m sau b t đ u gi m và n đ nh ng th i, do th tr ng d th a thanh kho n và t c đ phát tri n tín d ng ch a cao nên lưi su t cho vay và huy đ ng hi n nay t ng đ i n đ nh và h p lý, phù h p v i th tr ng

Tác gi đư kh o sát chênh l ch lưi su t trung bình (huy đ ng và cho vay) t i các n c

nh là Úc, Trung Qu c, Singapore, Brazil và Nigeria và nh n th y các n c châu Ễ là Úc, Trung Qu c, Singapore và Vi t Nam có IRS g n t ng đ ng nhau dao đ ng t γ-5% Trong khi IRS t i Brazil đ t m c cao nh ng có xu h ng gi m d n theo th i gian (t m c 41%

xu ng 18%) Tuy không ph i là n n kinh t m nh nh Brazil nh ng Nigeria l i có IRS th p

h n h n và m c 7-8%

th β.β: Chênh l ch lưi su t m t s qu c gia

Ngu n: International Financial Statistics (IFS)

2.3 Nh ng y u t tácăđ ngăđ n kho ng r ng lãi su t t i Vi t Nam

2.3.1 Các y u t vi mô

Nh ng y u t vi mô là nh ng y u t n i t i c a ngân hàng có kh n ng tác đ ng đ n

IRS ây là nh ng bi n mà ngân hàng có kh n ng thay đ i và nh h ng nhi u nh t n u ngân hàng đó mu n c i thi n ho t đ ng, nâng cao tính hi u qu c a chính ngân hàng mình

trong kinh doanh và ho t đ ng c p tín d ng Bài vi t ch phân tích đ c tr ng IRS và các y u

t vi mô c a nhóm 5 ngân hàng c n kh o sát Cách tính IRS gi ng ch ng 1 và d a vào cáo

cáo tài chính h p nh t trong giai đo n 2008-2013, th ng kê theo quý

Chi phí ho t đ ng (Operating cost)

th 2.3: T l Chi phí ho t đ ng trên T ng tài s n sinh lãi c a 5 ngân hàng

Ngu n: t ng h p t BCTC riêng l c a t ng ngân hàng

T l này ch y u d i 1% so v i t ng tài s n sinh lãi c a ngân hàng T l này nh

h ng không nh đ n IRS, chính vi c ngân hàng ho t đ ng không hi u qu và công tác

qu n tr các ngu n l c c a ngân hàng không t t làm gia t ng chi phí ho t đ ng, góp ph n làm gia t ng IRS c a ngân hàng đó Trong 5 ngân hàng trên, ACB ch ng t mình là m t

ngân hàng qu n tr các ngu n l c c a ngân hàng t t, hi u qu ho t đ ng cao khi chi phí ho t

đ ng ch chi m m t t l th p vào kho ng d i 0,4% Tuy nhiên, t l này trong nh ng quý

g n đây có xu h ng t ng cho th y nh ng b t n trong qu n tr ngu n l c và s thi u hi u

qu trong ho t đ ng d n rõ nét Vietinbank m c dù là m t ngân hàng th ng m i nhà n c

nh ng trong nh ng quý g n đây có s chuy n bi n rõ nét trong qu n tr chi phí ho t đ ng

khi có th i đi m t l này chi m đ n g n 1% nay đư gi m xu ng ch còn kho ng 0,4% Trong β ngân hàng th ng m i nhà n c đ c kh o sát trong bài thì VCB t ra nh nh h n

Vietinbank trong công tác qu n tr chi phí ho t đ ng, t l này ch chi m d i 0,4% Eximbank c ng là m t ngân hàng qu n tr chi phí ho t đ ng khá t t M c dù là m t ngân

hàng l n nh ng Sacombank cho th y công tác qu n tr chi phí ho t đ ng không đ c t t

b ng 4 ngân hàng còn l i khi t l này khá cao khi có th i đi m v t trên 1% và hi n nay là

g n 0,8%

th 2.4: Chi phí ho t đ ng c a 5 ngân hàng

Ngu n: t ng h p t BCTC riêng l c a t ng ngân hàng Giá tr tuy t đ i v chi phí ho t đ ng c a 5 ngân hàng trong đó Vietinbank là cao nh t

do ngân hàng này có m ng l i ho t đ ng và s l ng nhân viên cao nh t trong 5 ngân hàng

v i 148 chi nhánh trong n c và 3 chi nhánh t i n c ngoài cùng 19.091 nhân viên Ti p

đ n là VCB, tuy m ng l i ho t đ ng không nhi u b ng Vietinbank nh ng v n nhi u h n γ

ngân hàng còn l i v i 78 chi nhánh và 13.363 nhân viên Ngân hàng có chi phí ho t đ ng

th p nh t là Eximbank (41 chi nhánh và 5.670 nhân viên) nh ng có xu h ng t ng lên và

chi m d i 0,4% so v i T ng tài s n sinh lãi Hai ngân hàng còn l i là ACB (345 chi nhánh

và PGD và 9.005 nhân viên) và Sacombank (72 chi nhánh và 10.528 nhân viên) có chi phí

ho t đ ng g n b ng nhau v giá tr tuy t đ i nh ng chi phí ho t đ ng c a Sacombank l i

chi m t l cao h n so T ng tài s n sinh lãi cho th y hi u qu s d ng tài s n ngân hàng

Sacombank không cao b ng ngân hàng ACB

th 2.5: IRS và chi phí ho t đ ng/t ng tài s n c a 5 ngân hàng