NGUY N ỊNH HÒA TP... Phân tích nhân t khám phá EFA ..... Analysis Variance Exploratory Factor Analysis Sig M c ý ngh a quan sát Observed significance level Satistical Package for the So
Trang 2NGUY N NG HI N
N S HÀI LÒNG C A NHÂN VIÊN: NGHIÊN
QU C DOANH T I A BÀN T NH TÂY NINH
Chuyên ngành: Qu n Tr Kinh Doanh
LU N V N TH C S KINH T
NG I H NG D N: TS NGUY N ỊNH HÒA
TP H Chí Minh ậ N m 2014
Trang 3s hài lòng c a nhân viên: Nghiên c u tr ng h p các doanh nghi p t i đ a bàn t nh
Tây Ninh ” là k t qu c a quá trình h c t p, nghiên c u khoa h c đ c l p và nghiêm
túc, th c hi n theo s h ng d n khoa h c c a TS.Nguy n ình Hoà
Các tài li u tham kh o có ngu n g c rõ ràng và s li u trong lu n v n đ c thu
th p t th c t , đáng tin c y, đ c x lý trung th c và khách quan
Tác gi đ tài
Nguy n ng Hi n
H c viên cao h c Khóa 22 ậ i h c Kinh t TP.HCM
Trang 4M c l c
Danh m c các ký hi u, ch vi t t t
Danh m c b ng
Danh m c hình
CH NG I: T NG QUAN V TÀI NGHIÊN C U 1
1.1 Lý do ch n đ tài 1
1.2 M c tiêu nghiên c u c a đ tài 4
1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u c a đ tài 4
1.4 Ph ng pháp nghiên c u 5
1.5 Ý ngh a c a đ tài 5
1.6 B c c c a đ tài 6
CH NG II: C S LÝ THUY T 8
2.1 Khái ni m v s hài lòng và thang đo v s hài lòng chung c a nhân viên trong công vi c 8
2.1.1 Khái ni m v s hài lòng trong công vi c c a nhân viên 8
2.1.2 Thang đo v s hài lòng chung 9
2.2 Khái ni m v lãnh đ o và phong cách lãnh đ o 10
2.2.1 Khái ni m v lãnh đ o 10
2.2.2 Khái ni m v phong cách lãnh đ o 11
2.2.3 Phân lo i phong cách lãnh đ o theo quan đi m c a Kurt Lewin 12
2.3 T ng quan các nghiên c u tác đ ng c a các phong cách lãnh đ o đ n s hài lòng c a nhân viên trong công vi c 14
2.3.1 Tác đ ng c a phong cách lãnh đ o đ c đoán đ n s hài lòng c a nhân viên 14
Trang 5CH NG III PH NG PHÁP NGHIÊN C U 19
3.1 Quy trình nghiên c u 19
3.2 Nghiên c u đ nh tính 20
3.2.1 Thi t k nghiên c u đ nh tính 20
3.2.2 K t qu nghiên c u đ nh tính 21
3.3 Nghiên c u đ nh l ng 21
3.3.1 Thi t k nghiên c u đ nh l ng 21
3.3.2 X lý s li u 22
3.4 Các thang đo 23
3.4.1 Thang đo v phong cách lãnh đ o 23
3.4.1.1 Thang đo v phong cách lãnh đ o đ c đoán 23
3.4.1.2 Thang đo v phong cách lãnh đ o dân ch 25
3.4.1.3 Thang đo v phong cách lãnh đ o t do 26
3.4.2 Thang đo v s hài lòng chung c a nhân viên 27
CH NG IV: PHÂN TÍCH K T QU NGHIÊN C U 29
4.1 Mô t m u nghiên c u 29
4.2 K t qu đánh giá đ tin c y thang đo 32
4.2.1 ánh giá đ tin c y thang đo s hài lòng c a nhân viên trong công vi c 32
4.2.2 ánh giá đ tin c y thang đo phong cách lãnh đ o đ c đoán 33
4.2.3 ánh giá đ tin c y thang đo phong cách lãnh đ o dân ch 35
4.2.4 ánh giá đ tin c y thang đo phong cách lãnh đ o t do 37
4.3 Phân tích nhân t khám phá (EFA) 38
4.3.1 Phân tích nhân t bi n s hài lòng c a nhân viên trong công vi c 39
Trang 64.4.2 Phân tích t ng quan 43
4.4.3 Phân tích h i quy đa bi n 43
4.4.3.1 Ki m đ nh các gi thuy t nghiên c u 43
4.4.3.2 Mô hình h i quy 48
4.5 Phân tích th ng kê mô t 49
4.5.1 Phân tích th ng kê mô t s hài lòng c a nhân viên 49
4.5.2 Phân tích th ng kê mô t ba phong cách lãnh đ o 50
CH NG V: KI N NGH VÀ K T LU N 55
5.1 Các ki n ngh v phong cách lãnh đ o 55
5.1.1 Ki n ngh v phong cách lãnh đ o đ c đoán 55
5.1.2 Ki n ngh v phong cách lãnh đ o dân ch 57
5.1.3 Ki n ngh v phong cách lãnh đ o t do 58
5.2 K t lu n 59
TÀI LI U THAM KH O
PH L C
Trang 7(Analysis Variance)
(Exploratory Factor Analysis)
Sig M c ý ngh a quan sát
(Observed significance level)
(Satistical Package for the Social Sciences)
(Variance inflation factor)
Trang 8B ng 3.2: Các bi n quan sát c a thang đo phong cách lãnh đ o dân ch 25
B ng 3.3: Các bi n quan sát c a thang đo phong cách lãnh đ o t do 26
B ng 3.4: Các bi n quan sát c a thang đo s hài lòng chung c a nhân viên 28
B ng 4.1: T n s xu t hi n c a m u – Nhóm lao đ ng 29
B ng 4.2: T n s xu t hi n c a m u – Gi i tính 30
B ng 4.3: T n s xu t hi n c a m u – Tu i 30
B ng 4.4: T n s xu t hi n c a m u – Trình đ v n hoá 31
B ng 4.5: T n s xu t hi n c a m u – Quy mô t ch c 31
B ng 4.6: K t qu đánh giá đ tin c y thang đo s hài lòng c a nhân viên trong công vi c 32
B ng 4.7: K t qu đánh giá đ tin c y thang đo phong cách lãnh đ o đ c đoán 33
B ng 4.8: K t qu l n 2 đánh giá đ tin c y thang đo phong cách lãnh đ o đ c đoán 34
B ng 4.9: K t qu đánh giá đ tin c y thang đo phong cách lãnh đ o dân ch 35
B ng 4.10: K t qu l n 2 đánh giá đ tin c y thang đo phong cách lãnh đ o dân ch 36
B ng 4.11: K t qu đánh giá đ tin c y thang đo phong cách lãnh đ o t do 37
B ng 4.12: K t qu l n 2 đánh giá đ tin c y thang đo phong cách lãnh đ o t do 38 B ng 4.13: K t qu ki m đ nh KMO và Bartlett s hài lòng c a nhân viên 39
B ng 4.14: K t qu phân tích nhân t khám phá EFA c a bi n s hài lòng c a nhân viên 39
B ng 4.15: K t qu ki m đ nh KMO và Bartlett c a các thành ph n nh h ng đ n s hài lòng c a nhân viên 40
Trang 9B ng 4.18: B ng tóm t t mô hình 44
B ng 4.19: B ng phân tích ANOVA 45
B ng 4.20: B ng tóm t t k t qu h i quy 46
B ng 4.21: Giá tr trung bình s hài lòng c a nhân viên 49
B ng 4.22: Giá tr trung bình phong cách lãnh đ o đ c đoán 49
B ng 4.23: Giá tr trung bình phong cách lãnh đ o dân ch 51
B ng 4.24: Giá tr trung bình phong cách lãnh đ o t do 53
Trang 10Hình 4.1: Mô hình nghiên c u 42
Hình 4.2 : th phân tán Scatterplot 47
Hình 4.3 : Bi u đ t n s Histogram 48
Trang 11CH NG 1
T NG QUAN V TÀI NGHIÊN C U 1.1 Lý do ch n đ tài
Ngày nay, môi tr ng công s đã hi n đ i h n, v n minh h n Nh ng đ ng
th i các m i quan h trong môi tr ng này c ng tr nên đa d ng h n, đòi h i k
n ng ng x , gi i quy t tình hu ng cao h n M t m i quan h công s đi n hình
đ c các nhà nghiên c u đ c p ph bi n đó là m i quan h gi a nhà lãnh đ o và nhân viên Nhà lãnh đ o mu n gì nhân viên và nhân viên mong mu n nh n đ c
gì t phía lãnh đ o và t ch c Con ng i làm vi c vì h c n ti n trang tr i cho cu c
s ng hi n t i, cao h n n a là đáp ng đ c nhu c u c a h trong cu c s ng hi n
đ i Nhân viên không ch mu n tho mãn h n trong cu c s ng mà ngay c trong
công vi c Nhà lãnh đ o hay t ch c c n nhìn th y đ c t m quan tr ng c a vi c
làm hài lòng cho ng i lao đ ng trong công vi c Nh Riketta (2008) đã cho r ng
vi c làm hài lòng có liên quan đ n n ng su t, gi chân nhân viên, ch t l ng công
vi c và l i th chi n l c cho các t ch c Ng c l i Haakonsson, Burton, Obel,
Laurdsen, 2008; Rossiter, 2009 cho r ng vi c không hài lòng đã ch ng minh là gây
b t l i cho công ty, n u công ty không c i thi n s hài lòng c a công vi c trong t
ch c c a h , h có nguy c làm gi m n ng su t, gi m doanh thu, và th t b i
Trong khi đó s hài lòng c a nhân viên trong công vi c l i ch u nh h ng c a
r t nhi u nhân t Nh Spector (1997) đã xây d ng mô hình 9 y u t đánh giá m c
đ hài lòng c a nhân viên, c th : (1) L ng, (2) C h i th ng ti n, (3) i u ki n
làm vi c, (4) S giám sát, (5) ng nghi p, (6) Yêu thích công vi c, (7) Giao ti p
thông tin, (8) Ph n th ng b t ng , (9) Phúc l i đây ta đang xem xét trên m i
quan h gi a lãnh đ o và nhân viên, nên y u t s giám sát c n đ c quan tâm nh t Thêm vào đó ta th y y u t v s giám sát c a nhà lãnh đ o c ng đ c xu t hi n
trong m t s nghiên c u c a Schemerhon (1993), Smith et al (1969) khi nghiên c u
v s hài lòng c a nhân viên trong công vi c S giám sát đây chính là s tác
Trang 12đ ng t phong cách qu n lý mà nhà lãnh đ o s d ng trong quá trình đi u hành t
ch c
Phong cách lãnh đ o nh h ng đ n đ n nhân viên nh th nào trong quá trình
hoàn thành các m c tiêu c a t ch c G n đây có r t nhi u nhà bình lu n vi t v phong cách lãnh đ o đ c đoán c a Steve Jobs – T ng là m t nhà lãnh đ o v đ i c a
Apple M t giám đ c bình th ng s kêu g i nhân viên đóng góp ý t ng hay đ
ng i lãnh đ o l ng nghe và ch n ra ý t ng t t nh t Trong khi đó, Steve có m t
ni m tin tuy t đ i vào ý ki n c a b n thân mình, th m chí là đ n m c ám nh Ông
ki m soát m i khía c nh c a m t s n ph m - Steve v n n i ti ng là c u toàn, và
nh ng quy t đ nh cu i cùng đa ph n đ u đ n t ý t ng c a ông V phía Steve, ông đã t ng nh n m nh r ng không vi c gì ph i chi u chu ng nhân viên, mà ng c
l i, n u có trong tay m t nhân viên gi i, hãy t o áp l c đ khai thác t i đa hi u su t
làm vi c c a anh/cô ta Steve không quan tâm đ n suy ngh và c m xúc c a c p
d i, đi u quan tr ng v i ông là k t qu cu i cùng có đ t đ c hay không Không
ch nhân viên Apple, mà công nhân trong chu i cung ng c a hãng c ng ph i ch u
đ ng s vô tâm c a Steve
Y u t quan tr ng nh t đây chính là s ng ng m tài n ng c a Steve Nhân
viên có th c m th y b xúc ph m khi nh n nh ng l i ch trích, song không ai có th
ph nh n tài lãnh đ o xu t s c c a Steve t i Apple S ng ng m đó l n h n các
c m xúc cá nhân, và nó giúp cho nhân viên g n bó lâu dài v i Apple, b t ch p vi c
b n thân h có th có nh ng lúc không vui Vi c th ng tay la m ng nhân viên, m t
m t b cho là có th gây ra tâm lý tiêu c c, song nhìn t góc đ khác, nhân viên vì
mu n b o v ni m kiêu hãnh và ch ng t kh n ng c a mình, có đ ng l c đ hoàn
thành công vi c t t h n S t hào là m t nét đ c tr ng c a Apple, vì th không có
gì ng c nhiên khi nó đi vào suy ngh c a t t c nhân viên đây Thu c c p c a
Steve b khi n trách, nh ng h bi t Steve coi tr ng n ng l c c a h , vì n u không
thì h đã không còn ng i đó i u này giúp gi i thích cho s ti c nu i c a nhân
viên Apple khi Steve Jobs t ch c giám đ c đi u hành h n m t tháng tr c khi ông qua đ i
Trang 13Ngoài Steve Jobs không th không nh c đ n các nhà lãnh đ o đ c đoán thành
công khác nh : Bill Gates (tác gi và ch t ch t p đoàn Microsoft, hãng ph n m m
kh ng l mà ông cùng v i Paul Allen đã sáng l p ra), Jeff Bezosb (T ng Giám đ c
t p đoàn Amazon, M )… M t phong cách lãnh đ o ít đ c nhân viên thích, ít đ c
các nhà lãnh đ o s d ng, nh ng l i r t thành công đ i v i h n đây ta c ng th y
đ c t m quan tr ng c a phong cách lãnh đ o trong vi c làm hài lòng ng i lao
đ ng, c ng nh góp ph n quan tr ng trong các thành công c a t ch c Theo Ti n s
Barbara A.Trautlein - m t nhà t v n dày d n kinh nghi m chuyên v hu n luy n các nhà lãnh đ o m i c p đ cho bi t: N m b t đ c xu h ng phát tri n c a th i
đ i là chìa khóa thành công cho b t kì doanh nghi p nào Tuy nhiên, đ có th n m
b t đ c nh ng xu h ng m i, đòi h i các nhà lãnh đ o là nh ng ng i s n sàng thay đ i b n thân Trautlein cho bi t: “ i ng lãnh đ o c a m i doanh nghi p là
chìa khóa quan tr ng cho s thành công c a doanh nghi p" "Chi c chìa khóa có th
d n t i thành công và s thay đ i b n v ng - N u đó là chi c chìa khóa cho vào đúng ” Bà c ng cho bi t thêm: Các nhân viên ngày nay luôn c n đ c h ng d n,
nh ng h l i hay quá đ cao l i ích cá nhân h n là vi c h tham gia đ trang b ki n
th c cho mình và làm nh ng vi c c n thi t giúp đ i m i c c u t ch c cho doanh
nghi p n i h làm vi c Bà c ng đ a ra cho các nhà lãnh đ o kinh doanh vài l i
khuyên làm th nào thay đ i cách làm vi c đ tr thành nhà lãnh đ o t t h n và c i
thi n thành công t i doanh nghi p c a h : thay đ i b ng cách ch p nh n s ph n
khán trong doanh nghi p, thay đ i thái đ làm vi c, thay đ i b ng cách đ t mình
vào v trí c a ng i khác, thay đ i phong cách làm vi c, thay đ i chi n l c
Tr c nh ng nguyên nhân trên, các nh n đ nh chung c a các nhà nghiên c u
đi tr c đ ng th i nh n th y nh ng b t c p t v n đ nhân s m t s công ty tiêu
bi u trên đ a bàn t nh Tây Ninh C th : ph n l n các lãnh đ o thu c các công ty trên đ a bàn t nh Tây Ninh ch a có cái nhìn sâu s c v 3 phong cách lãnh đ o dân
ch , đ c đoán, t do; ch a th y đ c t m nh h ng quan tr ng t phong cách lãnh
đ o c a mình đ i v i nhân viên; ho c có th ch a áp d ng đúng và h p lý phong cách lãnh đ o vào t ng nhân viên, t ng công vi c c th D n t i không th khai
Trang 14thác h t tính sáng t o c ng nh ti m l c c a nhân viên, hi u su t trong công vi c
ch a cao Chính vì các lý do trên, đ tài nghiên c u : “ Tác đ ng c a các phong cách lãnh đ o đ n s hài lòng c a nhân viên: Nghiên c u tr ng h p các doanh
nghi p qu c doanh t i đ a bàn t nh Tây Ninh ” v i hy v ng r ng k t qu nghiên
c u s cho th y t m quan tr ng tác đ ng c a phong cách lãnh đ o v i s hài lòng
c a nhân viên T đó các nhà lãnh đ o có th hoàn thi n phong cách lãnh đ o c a mình đ nâng cao s hài lòng c a nhân viên trong công vi c
1.2 M c tiêu nghiên c u c a đ tài
nghiên c u quan h gi a phong cách lãnh đ o v i s hài lòng c a nhân
viên t i các doanh nghi p Tây Ninh, các m c tiêu nghiên c u c th c n đ t đ c
nh sau :
- Xác đ nh mô hình nghiên c u tác đ ng c a phong cách lãnh đ o đ n s hài
lòng c a nhân viên
- o l ng s tác đ ng c a các phong cách lãnh đ o lên s hài lòng c a nhân
viên t i các doanh nghi p trên đ a bàn t nh Tây Ninh
- xu t các ki n ngh v phong cách lãnh đ o đ nâng cao s hài lòng c a
nhân viên t i các doanh nghi p trên đ a bàn t nh Tây Ninh
1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u c a đ tài
- i t ng nghiên c u : tác đ ng c a các phong cách lãnh đ o đ n s hài lòng
c a nhân viên Các phong cách lãnh đ o đ c nghiên c u trong đ tài g m 3 phong cách lãnh đ o đ c đoán, dân ch và t do theo quan đ m c a Kurt Lewin
- Ph m vi nghiên c u: nghiên c u t i các doanh nghi p qu c doanh trên đ a
bàn t nh Tây Ninh t ngày 14/7/2013 đ n 20/10/2013
- i t ng kh o sát : các nhân viên đang làm vi c t i các doanh nghi p
Trang 151.4 Ph ng pháp nghiên c u
Tác gi s d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh tính và nghiên c u đ nh l ng
đ th c hi n nghiên c u nh sau :
- Nghiên c u đ nh tính : đ c s d ng đ khám phá, hi u ch nh l i mô hình
nghiên c u đ xu t Nghiên c u đ nh tính đ c th c hi n thông qua 2 giai đo n
u tiên, tác gi t ng quan lý thuy t và các nghiên c u đi tr c đ đ xu t mô hình
nghiên c u s b Sau đó, tác gi ti n hành ph ng v n v i 5 cán b đang là lãnh đ o
c a các công ty t i đ a bàn t nh Tây Ninh nh m khám phá các thành ph n và hi u
ch nh l i các thang đo c a mô hình nghiên c u s b D a trên k t qu nghiên c u
đ nh tính tác gi đ a ra mô hình nghiên c u hi u ch nh đ nghiên c u đ nh l ng
- Nghiên c u đ nh l ng : đ c s d ng đ đo l ng tác đ ng c a các phong
cách lãnh đ o đ n s hài lòng c a nhân viên D li u đ ph c v nghiên c u đ nh
l ng d a trên kh o sát nhân viên c a các công ty t i t nh Tây Ninh Ph ng pháp
ch n m u thu n ti n v i c m u là 200 nhân viên D a trên d li u thu th p, tác gi
s d ng ph n m m SPSS 16.0 đ th c hi n các phân tích th ng kê g m : ánh giá
đ tin c y các thang đo trong mô hình nghiên c u b ng ki m đ nh Cronbach’s
Alpha, phân tích nhân t khám phá EFA đ đo l ng s h i t c a thang đo v i
ki m đ nh KMO và Eigenvalue, phân tích h i quy đo l ng s nh h ng c a phong cách lãnh đ o đ n s hài lòng c a nhân viên b ng ki m đ nh F, Sig
1.5 Ý ngh a c a đ tài
Nghiên c u này đo l ng tác đ ng c a các phong cách lãnh đ o đ n s hài
lòng c a nhân viên Nghiên c u c ng phân tích th c tr ng s hài lòng c a nhân viên
và đánh giá c a nhân viên v phong cách lãnh đ o c a các nhà qu n tr t i các công
ty t nh Tây Ninh Nghiên c u còn đ xu t các ki n ngh đ i v i các nhà lãnh đ o các công ty trên đ a bàn t nh Tây Ninh v phong cách lãnh đ o đ t ng s hài lòng
c a nhân viên
Trang 161.6 B c c c a đ tài
tài có b c c đ c chia thành 5 ch ng, n i dung c a t ng ch ng đ c
mô t tóm t t nh sau :
Ch ng 1: T ng quan v đ tài nghiên c u
Trình bày lý do ch n đ tài, m c tiêu nghiên c u, đ i t ng và ph m vi
nghiên c u, ph ng pháp nghiên c u, ý ngh a nghiên c u và b c c c a đ tài
nghiên c u
Ch ng 2: : C s lý thuy t và mô hình nghiên c u
Ch ng này trình bày c s lý thuy t v phong cách lãnh đ o, s hài lòng c a
nhân viên, t ng quan các nghiên c u v tác đ ng c a các phong cách lãnh đ o đ n
s hài lòng c a nhân viên, đ xu t mô hình nghiên c u và đ t ra các gi thuy t
nghiên c u
Ch ng 3: Ph ng pháp nghiên c u
Trình bày quy trình nghiên c u, ph ng pháp nghiên c u đ nh tính và đ nh
l ng, đ a ra mô hình nghiên c u đi u ch nh và xây d ng thang đo các thành ph n
trong mô hình nghiên c u
Ch ng 4: K t qu nghiên c u
Trình bày k t qu nghiên c u g m ki m đ nh đ tin c y các thang đo trong mô
hình nghiên c u, phân tích nhân t EFA, mô hình h i qui tác đ ng c a các phong cách lãnh đ o đ n s hài lòng c a nhân viên và ki m đ nh các gi thuy t nghiên
c u
Ch ng 5: Ki n ngh và k t lu n
Trình bày các ki n ngh đ t ng s hài lòng c a nhân viên t i các công ty
thu c đ a bàn t nh Tây Ninh d a trên phong cách lãnh đ o Ch ng này c ng trình
bày k t lu n tóm t t k t qu nghiên c u, nh ng h n ch c a nghiên c u và h ng
nghiên c u ti p theo
Trang 17Tóm t t
Ch ng 1 đã gi i thi u t ng quan v đ tài nghiên c u nh : lý do hình thành
đ tài, m c tiêu nghiên c u, đ i t ng và ph m vi nghiên c u, ph ng pháp nghiên
c u, ý ngh a th c ti n c a đ tài và k t c u c a báo cáo nghiên c u Ch ng 2 ti p
theo s trình bày c s lý thuy t và mô hình nghiên c u v m i quan h gi a phong
cách lãnh đ o v i s hài lòng c a nhân viên
Trang 18CH NG 2
C S LÝ THUY T
2.1 Khái ni m v s hài lòng và thang đo v s hài lòng chung c a nhân viên
trong công vi c
2.1.1 Khái ni m v s hài lòng trong công vi c c a nhân viên
S hài lòng công vi c đ c xác đ nh b i Locke (1976) là “m t tr ng thái tình
c m vui hay tích c c do vi c đánh giá c a m t công vi c ho c kinh nghi m công
vi c" Spector (1997) nói r ng ti n đ c a vi c làm hài lòng là phân lo i thành hai
nhóm Nhóm th nh t bao g m b n ch t công vi c và m t s y u t liên quan đ n môi tr ng, th hai bao g m các y u t cá nhân liên quan đ n con ng i Th ng
c hai nhóm ti n đ làm vi c cùng nhau đ nh h ng đ n vi c làm hài lòng, do đó
vi c làm hài lòng là xác đ nh b i s k t h p c a c hai đ c đi m cá nhân và đ c
đi m môi tr ng c a công vi c S hài lòng công vi c là ph n ng tình c m c a
m t nhân viên cho m t công vi c d a trên so sánh k t qu mong mu n v i k t qu
th c t (Egan và c ng s , 2004) S hài lòng công vi c c a nhân viên là m t s
ph n ánh nh ng k v ng nh th nào c a m t nhân viên v i m t công vi c mà h đang làm (Lund, 2003)
Sau đó, Armstrong (2003) đ nh ngh a s hài lòng công vi c nh c m xúc và thái đ c a ng i dân đ i v i công vi c c a h Ông đ c p r ng n u ng i dân có thái đ tích c c đ i v i h công vi c, đi u này có ngh a h hài lòng v i công vi c
c a h , nh ng n u h có thái đ tiêu c c đ i v i công vi c c a h , đi u này có ngh a là không hài lòng v công vi c Nh ng l i gi i thích trên suy lu n r ng vi c làm hài lòng đ i di n cho thái đ tích c c c a con ng i và c m xúc c a h v công
vi c c a h , vì h thích công vi c c a h Vi c làm hài lòng là c m giác c a m t
công nhân đ t đ c thành t u trong công vi c Nó th ng đ c coi là liên k t tr c
ti p n ng su t và h nh phúc c a cá nhân Vi c làm hài lòng ng ý là s yêu thích
công vi c, làm t t và đ c khen th ng cho nh ng n l c c a m t ng i Vi c làm
Trang 19hài lòng h n n a hàm ý s nhi t tình và h nh phúc v i công vi c c a m t ng i
(Kaliski, 2007)
S th a mãn công vi c là thu t ng ch thái đ và c m xúc mà m i ng i có
v công vi c c a h Thái đ tích c c đ i v i công vi c ch ra vi c làm hài lòng Thái đ tiêu c c đ i v i công vi c ch ra s b t mãn công vi c (Armstrong, 2006)
Vi c làm hài lòng là t p h p các c m giác và ni m tin mà m i ng i có v công
vi c hi n t i c a h M i ng i c ng có th có thái đ v các khía c nh khác nhau
trong công vi c nh lo i công vi c h làm, đ ng nghi p, ng i giám sát và l ng
(George và c ng s , 2008) Greenberg và Baron (1999) đ nh ngh a s hài lòng công
vi c là ph n ng c a m t cá nhân trên công vi c c a h Ph n ng này h phân lo i
nh nh n th c, tình c m và đánh giá Smith, Kendall và Hulin (1969) đ nh ngh a s
hài lòng công vi c nh c m xúc c a nhân viên v công vi c c a mình, v i nh ng
c m xúc khác nhau g n li n v i các khía c nh khác nhau c a công vi c
De Nobile (2003) cho r ng s hài lòng trong công vi c nó nh là m c đ c m
xúc c a m t nhân viên v công vi c ho c môi tr ng làm vi c Faragher et al
(2005) cho r ng s hài lòng nó nh là ph n ng tích c c c a c m xúc và thái đ m t
cá nhân có đ i v i công vi c c a h T nh ng đ nh ngh a khác nhau, chúng ta có
th k t lu n r ng chính thành ph n c a vi c làm hài lòng là c m xúc, thái đ và
ph n ng Ng c l i, công vi c không hài lòng, theo Furnham (1997), đ c p đ n
c m giác b t h nh hay tiêu c c v công vi c ho c môi tr ng làm vi c
2.1.2 Thang đo v s hài lòng chung
Thang đo s hài lòng chung đ c phát tri n b i Brayfield & Rothe (1951), thang đo nh m mu n bi t đ c s c m nh n v công vi c c a nhân viên B ng câu
h i g m 18 bi n quan sát s d ng thang đo Liker 5 đi m Judge, Locke, Durham, &
Kluger (1998) d a vào b ng câu h i c a Brayfield & Rothe và ch n ra 5 bi n quan
sát đ thi t k m t b ng câu h i ng n C th : (1) Tôi hài lòng v i công vi c hi n t i
c a tôi, (2) Tôi luôn nhi t tình, h t mình vì công vi c, (3) Tôi c m th y th i gian
Trang 20làm vi c trôi qua r t nhanh, (Tôi th t s đã tìm đ c m t công vi c thích h p), (4)
Tôi th t s đã tìm đ c m t công vi c thích h p, (5) Công vi c c a tôi là khá thú v
2.2 Khái ni m v lãnh đ o và phong cách lãnh đ o
2.2.1 Khái ni m v lãnh đ o
Theo Hamphill & Coons (1957) đã đ nh ngh a r ng, lãnh đ o là hành vi c a
m t cá nhân nào đó nh m ch đ o các ho t đ ng c a m t nhóm đ th c hi n m c
tiêu chung Lãnh đ o là nh h ng gi a các cá nhân, th c hi n trong m t tình
hu ng, và ch đ o, thông qua quá trình giao ti p, h ng t i vi c đ t đ c m t m c
tiêu hay m c tiêu c th (Tannenbaum, Weschler & Massarik, 1961) Harold
Koontz và Cyril O’Donnell (1964) cho r ng lãnh đ o là s gây nh h ng đ n
ng i khác nh m theo đu i đ t đ c m c đích chung Theo Geogre R.Terry (1972) lãnh đ o là m t ho t đ ng gây nh h ng đ n con ng i nh m ph n đ u m t cách
t nguy n cho m c tiêu c a nhóm Lãnh đ o là m t quá trình nh h ng gi a m t nhà lãnh đ o và nh ng ng i đi theo (Hollander, 1978)
Lãnh đ o là s tác đ ng nh m gây nh h ng đ i v i c p d i thông qua các
ch đ o, ch th c a t ch c (D.Katz & Kahn, 1978) Lãnh đ o là quá trình gây nh
h ng lên các ho t đ ng c a t ch c nh m h ng t i các m c tiêu chung (Rauch &
Behling, 1984) Bass (1990) đ nh ngh a lãnh đ o là m t quá trình t ng tác gi a các
cá nhân và các nhóm bao g m m t tình hình có c u trúc ho c tái c u trúc, k v ng
và nh n th c c a các thành viên Lãnh đ o là quá trình đ a ra m c têu đ đ t t i
thông qua n l c c a t p th (Jacobs & Jaques, 1990) Theo Joseph Rost (1991)
lãnh đ o là m i quan h nh h ng l n nhau gi a nhà lãnh đ o và c ng s Nh m
đ t t i nh ng thay đ i ph n ánh m c đích chung c a hai bên
Theo Kevil Freiberge và Jackie Freiberge (1996) lãnh đ o là m i quan h n ng
đ ng d a trên s nh h ng l n nhau và m c đích chung gi a nhà lãnh đ o và các
c ng s , theo đó, h đang đ t t i m t m c đ cao h n v tính đ ng viên và tinh th n
làm vi c trong khi đang cùng th c thi s thay đ i theo d tính Lãnh đ o có th
đ c gi i thích nh kh n ng c a m t cá nhân có quy n l c t p trung vào làm th
Trang 21nào đ thi t l p các h ng b i các l c l ng thích ng (Go et al., 1996) T góc đ
t ch c, Schermerhorn (1999) tin r ng hàng đ u là m t quá trình đ c s d ng đ thúc đ y và nh h ng đ n nh ng ng i khác làm vi c ch m ch đ th c hi n và h
tr m c tiêu t ch c, trong khi Hersey et al (2001) tin r ng lãnh đ o có nh h ng
'hành vi d a trên c hai cá nhân cá nhân và m c tiêu t ch c Robbins (2001) đ nh ngh a lãnh đ o là kh n ng c a m t cá nhân gây nh h ng đ n hành vi c a m t nhóm đ đ t đ c m c tiêu t ch c
, 1993) H n n a, Miller và c ng s (2007), công b theo phong cách lãnh đ o nh các mô hình t ng tác gi a các nhà lãnh đ o và c p d i, trong đó bao g m ki m
soát, ch đ o, k thu t và ph ng pháp đ c s d ng b i các nhà lãnh đ o đ thúc
đ y c p d i th c hi n các h ng d n
Do đó, phong cách lãnh đ o có th đ c phân lo i theo s c m nh và hành vi
c a lãnh đ o nh đ c đoán, dân ch , và t do, n i mà phong cách là phân bi t b i
s nh h ng c a các nhà lãnh đ o lên c p d i (Mullins, 1998; Rollinson, 2005)
C th h n, phong cách lãnh đ o đ c đoán (đ c tài) nhà lãnh đ o có toàn quy n t
ch c và th m quy n ra quy t đ nh trong tay c a h mà không chia s nó v i c p
d i, trong khi lãnh đ o dân ch (có s tham gia) phong cách ng ý r ng các nhà lãnh đ o chia s quy n l c v i nhân viên trong vi c ra quy t đ nh và cu i cùng là lãnh đ o t do, phong cách lãnh đ o gi i thích r ng các nhà lãnh đ o cho nhân viên
c a h nhi u th m quy n ra quy t đ nh Các phong cách lãnh đ o khác nhau có th
Trang 22đ c thông qua b i các nhà lãnh đ o theo v i nh n th c c a h v s thích, tính
cách c a c p d i "
2.2.3 Phân lo i phong cách lãnh đ o theo quan đi m c a Kurt Lewin
N m 1939, m t nhóm các nhà nghiên c u d n đ u b i nhà tâm lý h c Kurt Lewin đ t đã đ t ra v n đ là nghiên c u các phong cách lãnh đ o khác nhau K t
qu đã ch ra đ c 3 phong cách lãnh đ o chính th ng: phong cách lãnh đ o đ c đoán, phong cách lãnh đ o dân ch và phong cách lãnh đ o t do c đi m, u
đi m và nh c đi m c a t ng phong cách đ c so sánh c th nh sau:
B ng 2.1: Phân lo i phong cách lãnh đ o đ c đoán, dân ch , t do
Phong cách c đi m u đi m Nh c đi m
- Bóp ngh t tính
ch đ ng sáng t o
c a c p d i
Trang 23Dân ch
- Thu hút nhi u ng i
tham gia
- U quy n r ng rãi
- Thông tin hai chi u
- Quy t đ nh thông qua
- Ng i lãnh đ o nhu nh c s theo đuôi c p d i
ng i
- Cho phép c p
d i th c hi n khi
th y phù h p mà không c n s can thi p c a lãnh đ o
Trang 242.3 T ng quan các nghiên c u tác đ ng c a các phong cách lãnh đ o đ n s
hài lòng c a nhân viên trong công vi c
2.3.1 T ác đ ng c a phong cách lãnh đ o đ c đoán đ n s hài lòng c a nhân
cho th y đa s giáo viên đ u không hài lòng v i phong cách lãnh đ o đ c đoán c a
hi u tr ng Mukhles Al-Ababneh, lockwood (2010), nghiên c u v “ nh h ng
c a phong cách lãnh đ o nhà qu n lý đ n vi c làm hài lòng c a nhân viên t i khu ngh d ng Jondan” Nghiên c u đã cho th y h u h t nhân viên đ u không thích phong cách lãnh đ o đ c đoán c a qu n lý ArzamRahimi, HosseinAlipour (Ph.D)
and AzimAslani (Ph.D) (2013) c ng đã k t lu n có m t m i quan h quan tr ng
gi a phong cách lãnh đ o đ c đoán c a qu n lý bán hang v i s hài lòng trong công
vi c c a nhân viên, trong m t nghiên c u “Ki m tra các m i quan h c a phong cách lãnh đ o c a qu n lý bán hàng và s hài lòng công vi c c a ng i lao đ ng t i Công ty Daroupakhsh”
Bass (1990) cho r ng các nhà lãnh đ o đ c đoán d n đ n gi m m c đ hài
lòng trong công vi c c a nhân viên G n đây nh t, Thusyanthini Nadarasa và
Ravivathani Thuraisingam (2014) đã ch ra r ng phong cách lãnh đ o đ c đoán c a
hi u tr ng có tác đ ng tiêu c c đ n s hài lòng đ i ng giáo viên đ c th hi n
trong nghiên c u “ nh h ng c a phong cách lãnh đ o hi u tr ng đ n s hài lòng
c a giáo viên trong công vi c – Nghiên c u t i m t tr ng h c c p hai qu n Jaffna”
Trang 252.3.2 T ác đ ng c a phong cách lãnh đ o dân ch đ n s hài lòng c a nhân
viên
Lewin (1939) ch ra r ng nhân viên c m th y h h i, ph n kh i khi đ c làm
vi c v i m nhà lãnh đ o dân ch Smith (1998) kh ng đ nh r ng n u công vi c
đ c c u trúc cao và các nhà lãnh đ o có m i quan h t t v i các nhân viên, hi u
qu công vi c s đ c nâng cao Phát hi n c a ông ti t l thêm r ng các nhà lãnh
đ o dân ch có ch m sóc tuy t v i đ liên quan đ n t t c các thành viên c a nhóm
trong cu c th o lu n, và có th làm vi c v i m t nhóm nh nh ng r t n ng đ ng
Schwartz (1987) tìm th y m t ph c tùng cao gi a các nhân viên trong các t ch c dân ch Savery (1994) th y r ng phong cách lãnh đ o dân ch có liên quan tích c c
đ n vi c làm hài lòng Omeke Faith C, Onah Kenneth A (2012) đã ch ra r ng giáo
viên trung h c đã đ ng ý r ng ch có lãnh đ o dân ch t o nên m t nh h ng tích
c c đ n s hài lòng công vi c c a h , k t qu đ c l y t nghiên c u “ nh h ng
c a phong cách lãnh đ o v vi c làm hài long c a giáo viên trung h c”
Dr Mukhles Al-Ababneh (2013) cho th y r ng ph bi n phong cách lãnh đ o
c a các nhà qu n lý là phong cách dân ch H n n a, các k t qu báo cáo r ng có
m t m i quan h tích c c gi a lãnh đ o dân ch và s hài lòng công vi c, k t qu
d a trên nghiên c u “M i quan h gi a phong cách lãnh đ o c a nhà qu n v i s
hài long c a nhân viên trong công vi c: trong khách s n n m sao” T ng t trong
m t nghiên c u “Tác đ ng c a phong cách lãnh đ o đ c đoán và dân ch đ n s hài
lòng trong công vi c” c a Nadeem Bhatti, Ghulam Murtza Maitlo, Naveed Shaikh,
Muhammad Aamir Hashmi, Faiz M Shaikh (2012) đã ch ra r ng có r t m i quan
h tích c c đáng k đ c tìm th y gi a phong cách lãnh đ o dân ch và s hài lòng
công vi c ArzamRahimi, HosseinAlipour (Ph.D) and AzimAslani (Ph.D) (2013)
c ng đã k t lu n có m t m i quan h đáng k gi a phong cách lãnh đ o dân ch c a
qu n lý bán hàng và s hài lòng công vi c c a nhân viên, trong nghiên c u “Ki m
tra các m i quan h c a phong cách lãnh đ o c a qu n lý bán hàng và s hài lòng
công vi c c a ng i lao đ ng t i Công ty Daroupakhsh”
Trang 26Thusyanthini Nadarasa và Ravivathani Thuraisingam (2014) đã ch ra r ng phong cách lãnh đ o dân ch c a hi u tr ng có tác đ ng tích c c đ n s hài lòng
c a đ i ng giáo viên trong công vi c đ c th hi n trong nghiên c u “ nh h ng
c a phong cách lãnh đ o hi u tr ng đ n s hài lòng c a giáo viên trong công vi c – Nghiên c u t i m t tr ng h c c p hai qu n Jaffna”
2.3.3 T ác đ ng c a phong cách lãnh đ o t do đ n s hài lòng c a nhân viên
Lewin (1939) cho r ng nhân viên c m th y tho i mái, và đ c t quy t trong
công vi c c a h Erkutlu và Chafra (2006) phát hi n ra r ng phong cách lãnh đ o
t do d n đ n k t qu tiêu c c trong t ch c nh s hài lòng th p, c ng th ng t ng cao T ng t trong nghiên c u v m i quan h gi a phong cách lãnh đ o và nhân
viên hài lòng công vi c c a Fatemeh Hamidifar (2010), k t qu cho th y r ng có
m t m i quan h tiêu c c gi a phong cách lãnh đ o t do và s hài lòng công vi c
c a nhân viên Trong m t nghiên c u khác “ nh h ng c a phong cách lãnh đ o v
vi c làm hài long c a giáo viên trung h c” c a Omeke Faith C, Onah Kenneth A (2012) c ng cho th y s không hài lòng v i phong cách lãnh đ o t do c a hi u
tr ng Tuy nhiên m t nghiên c u khác c a Dr Mukhles Al-Ababneh (2013)
“M i quan h gi a phong cách lãnh đ o c a nhà qu n v i s hài lòng c a nhân viên
trong công vi c: trong khách s n n m sao”, ông đã ch ng t có m t m i quan h
tích c c gi a phong cách lãnh đ o t do và s hài lòng công vi c c a nhân viên 2.4 xu t mô hình nghiên c u
Trên đ a bàn t nh Tây Ninh tác gi ch xem xét lo i hình doanh nghi p đ
nghiên c u đó là Doanh nghi p v n nhà n c Lãnh đ o t i các doanh nghi p có
v n nhà n c ch y u s d ng phong cách lãnh đ o dân ch và t do Nhân viên t i
các doanh nghi p có v n nhà n c đa ph n hài lòng v i công vi c c a h Tuy nhiên
v n có ph n ít doanh nghi p mà lãnh đ o đang s d ng phong cách lãnh đ o đ c đoán Nh v y, ta có th th y các nhà lãnh đ o doanh nghi p qu c doanh trên đ a
bàn t nh Tây Ninh s d ng c ba phong cách lãnh đ o: đ c đoán, dân ch và t do
Trang 27th y đ c s tác đ ng c a ba phong cách lãnh đ o này t i s hài lòng c a nhân
viên trong công vi c, tác gi xin đ xu t mô hình nghiên c u nh sau:
Hình 2.1: Mô hình nghiên c u lý thuy t đ xu t
Trong mô hình nghiên c u này, bi n đ c l p g m: phong cách lãnh đ o đ c đoán, phong cách lãnh đ o dân ch , phong cách lãnh đ o t do; bi n ph thu c là s
hài lòng trong công vi c c a nhân viên Trong nghiên c u này, tác gi đ t ra các gi
thuy t nghiên c u nh sau :
- H1: Có m t m i quan h tiêu c c gi a phong cách lãnh đ o đ c đoán và s
hài lòng c a nhân viên
- H2: Có m t m i quan h tích c c gi a phong cách lãnh đ o dân ch và s
hài lòng c a nhân viên
- H3: Có m t m i quan h tích c c gi a phong cách lãnh đ o t do và s hài
H1
H3
H2
Trang 28Tóm t t
Trong ch ng 2, tác gi trình bày m t s khái ni m v phong cách lãnh
đ o và s hài lòng c a nhân viên Mô hình nghiên c u đ xu t đo l ng tác
đ ng c a ba phong cách lãnh đ o g m đ c đoán, dân ch và t do v i s hài
lòng c a nhân viên B ng cách t ng h p có ch n l c các nghiên c u đi tr c,
tác gi đã ch ra đ c các m i quan h gi a phong cách lãnh đ o v i s hài long
c a nhân viên Tuy nhiên tác gi ph i th c hi n nghiên c u nh m b sung và
đi u ch nh cho mô hình nghiên c u đ phù h p v i th c t Ch ng 3 ti p theo
s trình bày v ph ng pháp nghiên c u đ c dùng đ phân tích m i quan h
gi a phong cách lãnh đ o và s hài long c a nhân viên
Trang 29CH NG 3
3.1 Quy trình nghiên c u
T m c tiêu nghiên c u c a đ tài, ti n hành xây d ng c s lý thuy t ch c
ch đ ng th i đ a ra thang đo s b (Thang đo 1) T thang đo s b tác gi thông
qua ph ng v n tay đôi đ có th hi u ch nh thang đo s b n u c n thi t Sau hi u
ch nh ta đ c thang đo 2, d a trên thang đo 2 ti n hành thu th p d li u đ phân
Trang 30Quy trình nghiên c u đ c th c hi n thông qua: Nghiên c u s b s d ng
nghiên c u đ nh tính đ khám phá các thành ph n và hi u ch nh l i thang đo c a mô
hình nghiên c u thông qua k thu t th o lu n nhóm Nghiên c u chính th c s d ng nghiên c u đ nh l ng đ đo l ng các phong cách lãnh đ o nh h ng đ n hi u
qu làm vi c c a nhân viên d a trên d li u kh o sát các nhân viên làm vi c t i các doanh nghi p qu c doanh Tây Ninh
3.2 Nghiên c u đ nh tính
3.2.1 Thi t k nghiên c u đ nh tính
M c tiêu c a nghiên c u đ nh tính là khám phá các thành ph n và hi u ch nh thang đo các thành ph n nghiên c u s b đ ph c v nghiên c u đ nh l ng Tác
gi đã ti n hành ph ng v n tay đôi l n l t v i 05 ng i có kinh nghi m đang làm
v trí lãnh đ o c a m t s công ty trên đ a bàn t nh Tây Ninh Tác gi đã s d ng
dàn bài ph ng v n tay đôi đ c chu n b tr c đ h ng d n vi c ph ng v n Dàn
bài ph ng v n tay đôi đ c thi t k g m 2 ph n chính Ph n đ u c a dàn bài ph ng
v n tay đôi g m nh ng câu h i yêu c u nh ng ng i đ c ph ng v n tr l i có
đ ng ý v i các thành ph n phong cách lãnh đ o g m đ c đoán, dân ch và t do
trong mô hình nghiên c u đ xu t không và có b sung thêm thành ph n m i nào
không Ph n th 2 c a dàn bài ph ng v n tay đôi đ a ra nh ng câu h i yêu c u
ng i đ c ph ng v n đánh giá phát bi u v các thang đo trong mô hình nghiên c u
có d hi u, rõ ràng ch a và đ a ra s hi u ch nh n u có Tác gi đã đ a b ng câu
h i nghiên c u đ nh tính cùng v i ph n c s lý thuy t cho nh ng ng i đ c
ph ng v n nghiên c u tr c m t tu n Sau đó, tác gi ti n hành t ch c ph ng v n
đ l y ý ki n tr l i nh ng câu h i trong b ng câu h i nghiên c u đ nh tính Tác gi
đ c t ng câu h i đ ph ng v n và d ki n m i câu h i s trao đ i kho ng 10 phút
N u có nhi u ý ki n không th ng nh t thì tác gi s ti n hành trao đ i l i đ cu i
cùng s th ng nh t đ c h u h t các ý ki n c a ng i đ c ph ng v n
Trang 313.2.2 K t qu nghiên c u đ nh tính
Theo k ho ch tác gi đã ph ng v n 05 qu n lý có kinh nghi m c a m t s công ty trên đ a bàn t nh Tây Ninh và k t qu c 5 đ c ph ng v n đ u đ ng ý v i 3
thành ph n c a phong cách lãnh đ o g m phong các lãnh đ o đ c đoán, dân ch và
t do Các nhà qu n lý đ c ph ng v n g m có: Ông ng V n hoàng – Phó G
Cty Công trình Phát Tri n ô th Tây Ninh, Ông V n Công Phong – Giám đ c Cty
CP ng ki m Tây Ninh, Ông Tr nh V n Lo – Phó G S Giao thông V n t i Tây
Ninh, Ông Nguy n Xuân H ng – Ch t ch L L T nh Tây Ninh, Ông Lê V n
chành – G Cty CP Cao su Tây Ninh Các nhà qu n lý đ c ph ng v n đ ng ý v i
các gi thuy t v m i quan h gi a phong cách lãnh đ o và s hài lòng c a nhân
viên Các nhà qu n lý đ c ph ng v n c ng đ ng ý v i thang đo c a các bi n trong
D a vào s bi n quan sát trong nghiên c u này thì s l ng m u c n thi t có th là
200 tr lên Tác gi đã ch n m u đ thu th p d li u ph c v nghiên c u đ nh l ng
v i c m u là 200 nhân viên thu c các công ty tiêu bi u trên đ a bàn t nh Tây Ninh Ngoài ra, theo Tabachnick & Fidell (1991) đ phân tích h i quy đ t đ c k t qu t t
nh t, thì kích c m u ph i th a mãn công th c n ≥ 8m + 50 Trong đó: n là kích c
m u - m là s bi n đ c l p c a mô hình Tác gi đã s d ng ph ng pháp ch n m u
thu n ti n đ thu th p d li u
Tác gi đã xây d ng b ng câu h i nghiên c u đ nh l ng đ thu th p d li u
d a trên mô hình nghiên c u và các thang đo sau khi nghiên c u đ nh tính B ng
Trang 32nghiên c u đ nh l ng yêu c u nhân viên đánh giá v phong cách c a nhà lãnh đ o
đ ng th i cho bi t s hài lòng c a mình trong công vi c d a trên thang đo Likert 5
đi m (thay đ i t 1= R t không đ ng ý, 2 = Không đ ng ý, 3 = Bình th ng, 4 =
đ ng ý và 5 = R t đ ng ý) Thang đi m t 1 đ n 5 th hi n m c đ đ ng ý t ng d n,
đi m càng cao th hi n s đ ng ý cao Tác gi đã m i 2 c ng tác viên cùng v i tác
gi th c hi n kh o sát s li u Các kh o sát viên đ c t p hu n đ hi u rõ các câu
h i nghiên c u và h ng d n ng i đánh giá tr l i Tác gi và nhóm kh o sát đ a
ra h ng d n và phát b ng đánh giá nh các nhân viên đánh giá giúp Nh ng thang
đo khó hi u ho c nhân viên hi u ch a đúng thì tác gi ho c kh o sát viên ph i gi i
thích rõ và tr l i đúng h ng
3.3.2 X lý s li u
D li u thu th p đ c phân tích và x lí b ng ph n m m SPSS 16.0 Thang đo
các thành ph n trong mô hình nghiên c u g m s hài lòng c a nhân viên trong công
vi c, phong cách lãnh đ o đ c đoán, phong cách lãnh đ o dân ch , phong cách lãnh
đ o t do đ c đánh giá đ tin c y thang đo b ng ki m đ nh v i h s Cronbach’s alpha ≥ 0.6 và h s t ng quan bi n t ng nh < 0.3 (Nunnally & Bernstein, 1994)
s d ng EFA kích th c m u t i thi u ph i là 50, t t h n là 100 và 1 bi n đo
l ng c n t i thi u là 5 quan sát (Hair & ctg, 2006) Nghiên c u này th c hi n v i
kho ng 30 bi n đo l ng c n t i thi u là 150 (30x5) quan sát là th a đi u ki n phân tích EFA Nh v y vi c kh o sát 200 nhân viên là s l ng đ đáp ng đi u ki n đ phân tích EFA Thang đo các thành ph n trong mô hình nghiên c u sau khi đánh giá
đ tin c y đ t yêu c u s đ c phân tích nhân t khám phá EFA đ đo l ng s h i
t và rút g n bi n quan sát tr c khi phân tích h i quy Phân tích EFA s d ng
ki m đ nh s t ng quan gi a các bi n đo l ng b ng Barlett v i m c ý ngh a 5%
(Hair&ctg, 2006); ki m đ nh KMO > 0.5 đ ki m đ nh đ t ng quan (Kaiser,
1974) Tiêu chí ch n s l ng nhân t d a vào ch s Eigenvalues > 1 và mô hình
lý thuy t có s n (Garson, 2003) Ki m đ nh s phù h p mô hình EFA so v i d li u
kh o sát v i yêu c u t ng ph ng sai trích (Cumulative%) ≥ 50% (Nguy n ình
Th , 2011) Ki m đ nh giá tr h i t đ đ t đ c đ giá tr phân bi t, các bi n có h
Trang 33s t i nhân t (factor loading) ph i ≥ 0.5, các bi n có h s t i nhân t (factor
loading) < 0.5 s b lo i (Jun & ctg, 2002) Phân tích h i quy “Enter” đ c áp d ng
đ đo l ng các y u t nh h ng đ n s th a mãn c a ng i bán l c a CAC Mô
hình h i quy s đ c ki m đ nh đ phù h p b ng ki m đ nh F và R2 Các gi thuy t nghiên c u đ c ki m đ nh v i m c ý ngh a Sig < 0,05 Ki m đ nh đa c ng tuy n
b ng h s phóng đ i ph ng sai VIF < 10 Ki m đ nh ph i chu n b ng s d ng
bi u đ t n s Histogram, ki m đ nh các vi ph m gi đ nh h i quy s d ng đ th
phân tán Scatterplot
3.4 Các thang đo
3.4.1 Thang đo v phong cách lãnh đ o
Ba phong cách lãnh đ o do Lewin và c ng s (1939) đ xu t có th đo l ng
d a trên thang đo LSS (Leadership style survey) c a Clark (2002) ho c thang đo
LSQ (Leadership style Questionnaire) c a Northouse (2001) Thang đo LSS do
Clark xây d ng g m có 30 bi n quan sát, trong đó m i phong cách lãnh đ o s
đ c đánh giá b ng 10 bi n quan sát i v i thang đo LSQ do Northouse xây d ng
g m có 18 bi n quan sát và m i phong cách lãnh đ o đ u đ c đánh giá b i 6 bi n
quan sát nghiên c u này, tác gi s d ng thang đo c a Clark Vì nh n th y các
bi n quan sát do Clark đ a ra h u nh mang nhi u đi m chung và chi ti t h n so
v i các bi n quan sát mà Northouse đã xây d ng Thang đo LSS đ c Clark t o ra
ngày 15 tháng 7 n m 1998 và sau đó đ c c p nh t b i Ông vào 24 tháng 02 n m
2002
3.4.1.1 Thang đo v phong cách lãnh đ o đ c đoán
Phong cách lãnh đ o đ c đoán do Lewin và c ng s (1939) đ xu t đã cho
th y r ng m t nhà lãnh đ o đ c tài t p trung m i quy n l c trong tay, giao ti p v i
nhân viên b ng m nh l nh và không quan tâm đ n ý ki n c a c p d i, giám sát c p
d i ch c ch , m i quy t đ nh đ u d a trên kinh nghi m và ki n th c c a lãnh đ o
C ng trên quan đi m này, Northouse (2001) đã xây d ng thang đo phong cách lãnh
đ o đ c đoán c th v i các bi n quan sát nh sau: (1) S giám sát ch c ch c a
Trang 34lãnh đ o, (2) Lãnh đ o gây áp l c công vi c cho c p d i, (3) Dùng th ng ph t đ
khuy n khích nhân viên th c hi n các m c tiêu c a t ch c, (4) Lãnh đ o ít tin
t ng vào c p d i, (5) Thành công c a nhóm ph thu c nhi u vào lãnh đ o, (6) Lãnh đ o đ nh h ng công vi c c th cho nhân viên
Bên c nh đó, Kendra Cherry – M t nhà v n, nhà tâm lý h c ph trách h ng
d n tâm lý h c t i About.com đã xây d ng b ng câu h i đ ki m tra phong cách lãnh đ o đ c đoán này v i các bi n quan sát sau: (1) Lãnh đ o có ti ng nói cu i
cùng trong các quy t đ nh đ c th c hi n trong nhóm, (2) Lãnh đ o nói v i thành
viên trong nhóm ph i làm gì, làm th nào đ làm đi u đó, và khi lãnh đ o mu n, (3) Lãnh đ o giám sát thành viên trong nhóm đ ch c ch n r ng h đang th c hi n
nhi m v đúng cách, (4) N u m t thành viên trong nhóm làm cho m t sai l m, h s
b khi n trách ho c tr ng ph t, (5) Thành viên trong nhóm đ c thúc đ y b i lãnh
đ o, (6) Thành viên trong nhóm đ c th ng, ph t rõ ràng đ hoàn thành nhi m v
và đ t đ c m c tiêu Tuy nhiên, thang đo đ c phát tri n b i Clark (2002) chi ti t
h n v i 10 bi n quan sát, th hi n đ y đ các quan sát mà hai tác gi trên đã đ c p
DD3 Lãnh đ o nói v i nhân viên nh ng gì nên làm và làm chúng nh th nào
DD4 Lãnh đ o nh c nh nhân viên khi làm sai vi c
DD5 Không cho phép nhân viên m i t quy t đ nh công vi c
DD6 Khi làm sai vi c, nhân viên s đ c nh c nh và thi t l p m c tiêu m i
DD7 Theo dõi ch t ch nhân viên c a mình đ đ m b o công vi c luôn đ c
Trang 353.4.1.2 Thang đo v phong cách lãnh đ o dân ch
Phong cách lãnh đ o dân ch do Lewin và c ng s (1939) đ xu t đã cho th y
r ng m t nhà lãnh đ o dân ch là m t nhà lãnh đ o thân thi n, luôn trao đ i th o
lu n v i c p d i khi gi i quy t công vi c V i ti n đ trên, Northouse (2001) đã
xây d ng thang đo phong cách lãnh đ o đ c đoán c th v i các bi n quan sát nh
sau: (1) C p d i tr thành m t ph n trong quá trình ra quy t đ nh, (2) Lãnh đ o
h ng d n và h tr nhân viên trong công vi c, (3) Nhân viên tham v n cho lãnh
đ o, (4) Cho phép c p d i tham gia ra quy t đ nh, (5) T o c h i cho c p d i th
hi n s sáng t o, (6) Lãnh đ o gi i quy t t t các mâu thu n trong nhóm
Bên c nh đó, b ng câu h i do Kendra Cherry xây d ng nh m ki m tra phong cách lãnh đ o dân ch c a Lewin c ng g m 6 bi n quan sát nh sau: (1) Lãnh đ o
yêu c u t v n t các thành viên nhóm khi m i th đi sai, (2) Lãnh đ o xem xét các
đ xu t th c hi n b i nh ng ng i khác trong nhóm, (3) Lãnh đ o ch p nh n đóng
góp t các thành viên nhóm, (4) Lãnh đ o mu n thành viên trong nhóm liên k t v i
nhau trong vi c gi i quy t v n đ , (5) Khi có nh ng v n đ trong nhóm, Lãnh đ o
làm vi c v i các thành viên đ đi đ n m t gi i pháp h p lý, (6) Lãnh đ o t o đi u
ki n đ các thành viên th hi n s sáng t o c a mình Tuy nhiên, thang đo đ c
phát tri n b i Clark (2002) chi ti t h n v i 10 bi n quan sát đ mô t phong cách lãnh đ o dân ch đ c th hi n b ng d i:
B ng 3.2: Các bi n quan sát c a thang đo phong cách lãnh đ o dân ch
Ký hi u Bi n quan sát
DC1 Trao đ i v i nhân viên khi c n gi i quy t v n đ
DC2 L y ý t ng c a nhân viên cho vi c l p k ho ch ho c d án m i
DC3 Th o lu n xin ý ki n c a nhân viên khi có d án b sai ho c không đúng ti n
đ
DC4 Cho phép nhân viên tham gia vào ra quy t đ nh trong các d án
DC5 Xem xét c m nh n c a nhân viên v công vi c c a h và đi u ch nh công vi c
c a h h p lý h n
DC6 H ng d n và cho phép nhân viên thi t l p các u tiên trong công vi c c a
h
DC7 Lãnh đ o gi i quy t các mâu thu n phát sinh trong nhóm
DC8 S d ng quy n l c v trí đ giúp c p d i phát tri n
Trang 36DC9 Nhân viên s đ c quy n t quy t n u cam k t các m c tiêu c a t ch c
DC10 T o đi u ki n cho nhân viên th hi n s sáng t o c a h
3.4.1.3 Thang đo v phong cách lãnh đ o t do
Phong cách lãnh đ o dân ch do Lewin và c ng s (1939) đ xu t đã cho th y
r ng m t nhà lãnh đ o t do th ng v ng m t trong công vi c, c p d i đ c t do
làm vi c theo cách c a mình đo l ng phong cách lãnh đ o t do theo quan
đi m c a Lewin, Northouse (2001) đã đ a ra 6 bi n quan sát c th : (1) Trong các
trong nhóm chia s quy n l c lãnh đ o v i mình, (2) Lãnh đ o phó thác nhi m v
cho các thành viên trong nhóm, (3) Lãnh đ o cho phép thành viên trong nhóm gi i
quy t công vi c v i ít s h ng d n c a mình, h am hi u v công vi c h n lãnh
đ o, (4) Lãnh đ o đ cho thành viên trong nhóm quy t đ nh nh ng gì c n ph i làm
và làm th nào đ làm đi u đó, (5) Lãnh đ o mu n các quy t đ nh đ c th c hi n
thông qua s đ ng thu n c a nhóm, (6) Quy t đ nh l n c n ph i có s ch p thu n
c a đa s các nhóm Tuy nhiên, b ng câu h i đ c phát tri n b i Clark (2002) chi
ti t h n v i 10 bi n quan sát đ mô t phong cách lãnh đ o t đ c th hi n b ng
TD3 Trao đ i thông tin v i nhân viên thông qua mail ho c đi n tho i
TD4 Cho phép nhân viên t xác đ nh vi c c n làm và làm đi u đó theo cách c a h
TD5 Nhân viên am hi u công vi c h n lãnh đ o nên lãnh đ o cho phép nhân viên t
Trang 37quy t trong công vi c c a h
TD6 Làm m t th t c ho c m t quy trình m i b ng cách giao vi c cho ng i lao
đ ng
TD7 Nhân viên t ch u trách nhi m trong vi c gi i quy t công vi c c a h
TD8 Chia s quy n l c lãnh đ o v i c p d i
TD9 Nhân viên có quy n đ xác đ nh m c tiêu t ch c c a mình
TD10 Trao cho nhân viên các quy n h n mà lãnh đ o có
3.4.2 T hang đo v s hài lòng chung c a nhân viên
Thông th ng khi đ c p đ n s hài lòng c a nhân viên chính là đ c p đ n s
th a mãn trong công vi c c a h Và s th a mãn này có th đ c đo l ng chung
ho c đo l ng nhi u khía c nh khác nhau c a công vi c Thông th ng khi đo
l ng s th a mãn trong công vi c theo nhi u khía c nh khác nhau, dùng thang đo
MSQ (Minnesota Satisfaction Questionnaire) c a Weiss và c ng s (1967) ho c
thang đo JDI (Job Descriptive Index) c a Smith và c ng s (1969) C hai thang đo này đ u đ c s d ng r ng rãi Tuy nhiên nghiên c u này c a tác gi , đang xem
xét s hài lòng là m t bi n ph thu c Do đó nghiên c u s đo l ng s hài lòng
chung trong công vi c c a nhân viên Theo h ng này thì thang đo c a Brayfield &
Rothe ( 1951) là phù h p
Arnold và Feldman (1986) cho r ng vi c làm hài lòng nh là s ph n ng tích
c c c a c m xúc cá nhân đ i v i công vi c c a h Middlemist và Hilt (1981) thì
gi quan đi m r ng vi c làm hài lòng đ c p đ n nh ng c m giác ( t t hay x u) v
công vi c c a mình và môi tr ng làm vi c Hoy và Miskel (1987) l i cho r ng s
hài lòng công vi c nh b t k s k t h p c a tâm lý, sinh lý và hoàn c nh môi
tr ng gây ra cho m t ng i đ nói " Tôi hài lòng v i công vi c c a tôi " C ng nh
các nhà nghiên c u khác, Brayfield & Rothe xây d ng b ng câu h i đo l ng s hài
lòng v công vi c ch y u là các câu h i th hi n c m giác c a ng i lao đ ng v
chính công vi c c a h Brayfield & Rothe ( 1951) đã đ a ra các quan sát đ đánh
giá m c đ hài lòng v công vi c C th đ c th hi n b ng bên d i:
Trang 38B ng 3.4: Các bi n quan sát c a thang đo s hài lòng chung c a nhân
viên
Ký hi u Bi n quan sát
HL1 Tôi hài lòng v i công vi c hi n t i c a tôi
HL2 Tôi luôn nhi t tình, h t mình vì công vi c
HL3 Tôi c m th y th i gian làm vi c trôi qua r t nhanh
HL4 Tôi th t s đã tìm đ c m t công vi c thích h p
HL5 Công vi c c a tôi là khá thú v
Tóm t t
Trong ch ng này đã trình bày ph ng pháp nghiên c u th c hi n trong đ
tài Quy trình nghiên c u đ c th c hi n qua 2 giai đo n chính: nghiên c u s b và
nghiên c u chính th c Nghiên c u đ nh tính đ c s d ng trong nghiên c u s b
b ng ph ng v n tay đôi l n l t v i 05 ng i có kinh nghi m trong vai trò lãnh đ o
thu c vài công ty tiêu bi u trên đ a bàn t nh Tây Ninh K t qu nghiên c u đ nh tính
đ a ra mô hình nghiên c u hi u ch nh g m 3 thành ph n nh h ng đ n s hài lòng
nhân viên g m phong cách lãnh đ o đ c đoán, phong cách lãnh đ o dân ch và phong cách lãnh đ o t do Nghiên c u chính th c đ c th c hi n b ng nghiên c u
đ nh l ng d a trên d li u thu th p v i c m u là 200 ng i lao đ ng Thang đo 3
thành ph n nh h ng đ n s hài lòng c a nhân viên g m 30 bi n quan sát D li u sau khi đ c thu th p đã đ c ti n hành mã hoá, nh p d li u vào ch ng trình
phân tích s li u th ng kê SPSS 16.0 for Windows đ phân tích thông tin và k t qu
nghiên c u Các ph ng pháp phân tích th ng kê đ x lý d li u g m đánh giá đ
tin c y, phân tích EFA và phân tích h i quy
Trang 39CH NG 4
PHÂN TÍCH K T QU NGHIÊN C U
Ch ng này s trình bày v k t qu nghiên c u g m thông tin v m u kh o
sát, k t qu đánh giá đ tin c y c a các thang đo, k t qu phân tích nhân t EFA và
k t qu phân tích h i quy và gi i thích mô hình h i quy, ki m đ nh các gi thuy t
nghiên c u Ch ng này c ng trình bày k t qu th ng kê mô t đánh giá nh h ng
c a các phong cách lãnh đ o đ n s hài lòng c a nhân viên trong công vi c
4.1 Mô t m u nghiên c u
Cu c kh o sát đ c th c hi n trong giai đo n t 05/9/2013 đ n 05/10/2013,
b ng cách cho các ph ng v n viên đ n m t vài Doanh nghi p t nhân tiêu bi u trên
đ a bàn t nh Tây Ninh phát b ng câu h i và h ng d n ng i tr l i hoàn thành
phi u kh o sát Ngoài ra tác gi có đi u ki n ti p xúc v i vài l p h c s c p chính
tr , đây đa ph n đ i t ng kh o sát làm trong các Doanh nghi p có v n nhà n c
T ng c ng có 220 b ng câu h i tr c ti p đã đ c phát ra, k t qu kh o sát thu v
212 phi u tr l i, t l phi u tr l i nh n đ c đ t 96% Sau khi lo i đi nh ng phi u không đ t yêu c u, tác gi ch n đ c 202 phi u tr l i đ th c hi n nghiên c u
Trang 40i t ng đ c kh o sát 100% là nhân viên và h u h t đ u là nhân viên v n
phòng, cán b chuyên môn k thu t Chi m đ n 79.7% đ i t ng đ c kh o sát