PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH DU LỊCH TPHCM GIAI ĐOẠN 2013 - 2020

Tác gi Nguy n Th Kim Thanh... Chính sách đãi ng ..... Nhóm gi i pháp v Chính sách đãi ng ..... l ch là vô cùng quan tr ng.

NGUY N TH KIM THANH

PHÁT TRI N NGU N NHỂN L C

NGÀNH DU L CH TPHCM GIAI O N 2013 - 2020

LU N V N TH C S KINH T

TP HOÀ CHÍ MINH – 2014

NGUY N TH KIM THANH

PHÁT TRI N NGU N NHỂN L C

NGÀNH DU L CH TPHCM GIAI O N 2013 - 2020

li u th ng kê đ c x lỦ và s d ng phân tích trong lu n v n theo đúng quy đ nh Các thông tin và k t qu nghiên c u trong lu n v n là do tác gi t tìm hi u, đúc k t

và phân tích m t cách trung th c, phù h p v i tình hình th c t

Tác gi

Nguy n Th Kim Thanh

ASEAN Các n c ông Nam Á

B GD& T B Giáo d c và ào t o

(The United Nations Educational Scientific and Cultural Organization)

Vietnam Tourism Occupational Skills Standards

B ng 2.1: T tr ng l ng khách du l ch qu c t c a TPHCM so v i c n c 40

B ng 2.2: T tr ng Doanh thu du l ch c a TPHCM so v i c n c 42

B ng 2.3: H th ng c s l u trú TPHCM 44

B ng 2.4: S l ng ngu n nhân l c ngành du l ch TPHCM 44

B ng 2.5: S l ng lao đ ng du l ch phân theo ngành ngh 45

B ng 2.6: S nhân l c đào t o v du l ch 49

B ng 2.7: Trình đ ngo i ng 50

B ng 2.8: tu i cán b qu n lỦ du l ch và đ n v tr c thu c S 51

B ng 2.9: Trình đ đào t o, trình đ lỦ lu n chính tr cán b qu n lỦ du l ch và đ n v tr c thu c S 52

B ng 2.10: Trình đ ngo i ng c a cán b qu n lỦ du l ch và đ n v tr c thu c S 52

B ng 2.11: So sánh t tr ng c a các ngành trong GDP c a Thành ph 54

B ng 2.12 K t qu đào t o v chuyên môn, nghi p v du l ch n m 2012- 2013 t i các c s đào t o 56

B ng 2.13 Các khóa b i d ng nghi p v do S V n hóa, Th thao và Du l ch TPHCM t ch c giai đo n 2005-2012 57

B ng 2.14 Các khóa b i d ng nghi p v do S V n hóa, Th thao và Du l ch TPHCM t ch c n m 2013 58

B ng 3.1: D báo nhu c u nhân l c du l ch TPHCM giai đo n 2013 – 2015 – 2020 72

Bi u đ 2.1: S l ng lao đ ng du l ch giai đo n 2001 – 2013 44

Bi u đ 2.2: S l ng lao đ ng du l ch phân theo ngành ngh n m 2001 và n m

2013 46

Bi u đ 2.3: S l ng lao đ ng du l ch phân theo gi i tính n m 2013 47

Bi u đ 2.4: S l ng lao đ ng du l ch phân theo đ tu i n m 2013 48

L CAM OAN

M C L C

DANH M C CÁC T V T T T

DANH M C CÁC B NG

DANH M C CÁC B U

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 Tình hình nghiên c u c a đ tài 2

3 M c tiêu nghiên c u 5

4 i t ng và ph m vi nghiên c u 6

5 Ph ng pháp nghiên c u 6

6 ụ ngh a c a đ tài 6

7 K t c u c a đ tài 6

Ch ng 1: C S LÍ LU N V PHÁT TRI N NGU N NHỂN L C NGHÀNH DU L CH 8

1.1 Ngu n nhân l c và phát tri n ngu n nhân l c 8

1.1.1 Ngu n nhân l c 8

1.1.2 Phát tri n ngu n nhân l c 10

1.2 Quan đi m c a ch ngh a Mác-Lênin và c a ng C ng s n Vi t Nam v phát tri n ngu n nhân l c 11

1.2.1 Quan đi m c a ch ngh a Mác – Lênin v ngu n l c con ng i 11

1.2.2 Quan đi m c a ng v phát tri n ngu n nhân l c 12

1.3 Ngu n nhân l c ngành du l ch 13

1.3.1 Khái ni m v du l ch, vai trò ngành du l ch đ i v i s phát tri n kinh t -xã h i 13

1.3.2 Khái ni m ngu n nhân l c du l ch, đ c đi m c a ngu n nhân l c ngành du l ch 17

1.4.3 Tiêu chí đánh giá s phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch 24

1.5 Vai trò phát tri n ngu n nhân l c du l ch 25

1.5.1 Nhân l c là c s đ phát tri n ngành du l ch 25

1.5.2 Nhân l c là y u t quy t đ nh ch t l ng c a ho t đ ng du l ch 26

1.5.3 Nhân l c tham gia và nh h ng tr c ti p đ n quá trình gìn gi và phát huy nh ng giá tr v n hóa truy n th ng c a dân t c 26

1.6 Các nhân t nh h ng đ n phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch 27

1.6.1 S phát tri n kinh t 27

1.6.2 Quá trình toàn c u hóa và h i nh p kinh t qu c t 28

1.6.3 Giáo d c – đào t o 28

1.6.4 Qu n lỦ Nhà n c v du l ch 29

1.6.5 Dân s 30

1.6.6 Chính sách đãi ng 30

1.7 Kinh nghi m c a m t s qu c gia và đ a ph ng trong phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch

1.7.1 Kinh nghi m n c ngoài 31

1.7.2 Kinh nghi m trong n c 33

1.8 M t s bài h c rút ra cho phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch c a TPHCM 35 Ch ng 2: TH C TR NG PHÁT TRI N NGU N NHỂN L C NGÀNH DU L CH TPHCM GIAI O N 2001-2013 38

2.1 Nh ng đ c đi m c a TPHCM liên quan đ n phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch 38

2.1.1 c đi m kinh t , xã h i c a TPHCM 38

2.1.2 Ti m n ng du l ch 39

2.1.3 T ng quan v tình hình phát tri n du l ch TPHCM 40

2.2.2 Phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch v m t ch t l ng 48

2.2.3 Th c tr ng các nhân t nh h ng đ n phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch TPHCM 53

2.3 ánh giá chung v phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch c a TPHCM 64

2.3.1 Thành t u và nguyên nhân 64

2.3.2 H n ch , nh ng v n đ đ t ra c n gi i quy t và nguyên nhân 65

Ch ng 3: NH NG GI I PHÁP PHÁT TRI N NGU N NHỂN L C NGÀNH DU L CH TPHCM GIAI O N 2013-2020 69

3.1 Quan đi m v phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch TPHCM 69

3.1 Quan đi m phát tri n du l ch Vi t Nam 69

3.1 Quan đi m v phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch TPHCM 69

3.2 M c tiêu phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch TPHCM 70

3.2.1 M c tiêu t ng quát 70

3.2.2 M c tiêu c th 70

3.3 nh h ng phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch TPHCM 71

3.4 Gi i pháp phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch TPHCM đ n n m 2020 72

3.4.1 Nhóm Gi i pháp hoàn thi n c ch chính sách, t ng c ng qu n lỦ nhà n c v phát tri n ngu n nhân l c du l ch 72

3.4.2 Nhóm gi i pháp v giáo d c đào t o 79

3.4.3 Nhóm gi i pháp Liên k t, h p tác và đ y m nh h p tác qu c t đ phát tri n nhân l c 86

3.4.4 Nhóm gi i pháp Huy đ ng ngu n l c cho phát tri n ngu n nhân l c 88

3.4.5 Nhóm gi i pháp Phát tri n th l c ngu n nhân l c 89

3.4.6 Nhóm gi i pháp v Chính sách đãi ng 90

3.4 7 Nhóm gi i pháp Nâng cao đ o đ c và tác phong làm vi c 93

PH L C

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Hi n nay, bên c nh các ngu n l c v ti n t , tài nguyên thiên nhiên… thì con

ng i đ c xem là m t lo i v n đ c bi t đ phát tri n kinh t , xã h i Trong khi các ngu n l c khác là có gi i h n thì ngu n l c con ng i l i có kh n ng tái sinh

Trong lỦ lu n c a ch ngh a Mác Lênin luôn kh ng đ nh vai trò, s c m nh

c a con ng i nh t là ng i lao đ ng trong s phát tri n và ti n b xã h i Lênin đã

kh ng đ nh, "L c l ng s n xu t hàng đ u c a toàn th nhân lo i là công nhân, là

ng i lao đ ng" và “trong khi v t ch t có th b phá h y hoàn toàn thì các k n ng

c a con ng i nh công ngh , bí quy t t ch c và ngh l c làm vi c s còn mãi”

K th a quan đi m c a ch ngh a Mác-Lênin, i h i ng toàn qu c l n

th X đã xác đ nh phát tri n nhanh ngu n nhân l c, nh t là ngu n nhân l c ch t

l ng cao là m t trong 3 khâu đ t phá đ khai thác có hi u qu các ngu n l c cho phát tri n nhanh, b n v ng, xây d ng n c ta c b n tr thành n c công nghi p theo đ nh h ng XHCN Ngh quy t i h i ng b TPHCM l n X c ng đã xác

đ nh, nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c xây d ng nhanh ngu n nhân l c đáp ng yêu c u xây d ng, phát tri n và h i nh p kinh t qu c t là 1 trong 6 ch ng trình

đ t phá đ phát tri n kinh t - xã h i giai đo n 2011 – 2015

Là trung tâm kinh t , chính tr , v n hóa l n, n ng đ ng b c nh t c a c

n c, v i ngu n tài nguyên du l ch phong phú, TPHCM luôn d n đ u v vi c thu hút du khách M c tiêu c a TP là đ a du l ch tr thành ngành kinh t m i nh n, là công c thúc đ y chuy n d ch c c u kinh t , kích thích các ngành kinh t khác phát tri n và góp ph n vào s nghi p phát tri n kinh t c a TP theo h ng b n v ng

đ a du l ch th c s tr thành m t ngành kinh t m i nh n, chúng ta c n nhi u gi i pháp đ ng b Trong ngành du l ch, m i con ng i tham gia trong quá trình t o ra s n ph m d ch v đ u có nh h ng quy t đ nh đ n ch t l ng d ch v

du l ch Chúng ta có nhi u đ a danh đ p, h p d n, thu hút khách du l ch nh ng đ lôi

cu n du khách đ n v i du l ch TP th ng xuyên hay không l i ph thu c nh ng lao đ ng ngành du l ch Do v y, vi c phát tri n ngu n nhân l c đ i v i ngành du

l ch là vô cùng quan tr ng Th c t th i gian qua, ngành du l ch TP có s phát tri n

m nh m , l ng khách qu c t và n i đ a t i TP là r t l n, nhu c u c a du khách ngày càng cao, trong khi ngu n nhân l c du l ch TP m i ch đáp ng kho ng 60% nhu c u, trình đ chuyên môn k thu t, trình đ ngo i ng còn thi u và y u T

th c tr ng đó, phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch v a có tính c p bách, v a mang Ủ ngh a chi n l c c n ph i quan tâm đ u t đ du l ch là ngành kinh t m i

nh n c a TP, ph c v quá trình phát tri n kinh t - xã h i c a TP

Vì v y, tôi đã ch n và nghiên c u đ tài: “Phát tri n ngu n nhân l c ngành

du l ch TPHCM giai đo n 2013-2020” làm lu n v n t t nghi p c a mình

2 Tình hình nghiên c u đ tài

TPHCM c ng nh trong c n c đã có nhi u tài li u, công trình nghiên

c u khoa h c, lu n v n t t nghi p v v n đ ngu n nhân l c, phát tri n du l ch nhi u góc đ và ph m vi r ng h p khác nhau nh :

* Tình hình nghiên c u phát tri n ngu n nhân l c

- Phát tri n ngu n nhân l c kinh nghi m th gi i và th c ti n n c ta, PTS

Tr n V n Tùng, Lê Ái Lâm (Vi n Kinh t th gi i (1996 , NXB Chính tr Qu c gia

Hà N i Sách gi i thi u khái quát v vai trò c a ngu n nhân l c trong n n kinh t

đ i m i và kinh nghi m phát tri n ngu n nhân l c khía c nh phát tri n giáo d c

t i m t s n c

- Ngu n l c con ng i trong quá trình CNH, H H Vi t Nam, TS oàn

V n Khái (2005 , NXB LỦ lu n Chính tr , Hà N i Trên c s làm rõ m t s v n đ chung v CNH, H H, tác gi đ a ra ph ng h ng, quan đi m ch đ o và nh ng

gi i pháp c b n: nhóm gi i pháp v khai thác h p lỦ, có hi u qu ngu n l c con

ng i; nhóm gi i pháp v phát tri n ngu n l c con ng i; nhóm gi i pháp xây d ng môi tr ng xã h i thu n l i nh m khai thác và phát tri n hi u qu ngu n l c con

ng i đáp ng yêu c u CNH, H H Vi t Nam

- Phát tri n ngu n nhân l c giáo d c đ i h c Vi t Nam, TS Minh C ng,

PGS.TS Nguy n Th Doan (2001 , NXB Chính tr Qu c gia, Hà N i Sách đ c p

đ n m t s n i dung v giáo d c đ i h c, đ xu t nh ng gi i pháp nh m phát tri n

ngu n nhân l c giáo d c đ i h c, b ph n nhân l c có trình đ cao trong ngu n nhân l c n c ta ph c v cho CNH, H H

N m 2011, t i TPHCM di n ra H i th o khoa h c “Ngu n nhân l c ch t

l ng cao-nhu c u c p bách” do tr ng i h c Kinh t -Lu t TPHCM t ch c T i

h i th o, các đ i bi u đã t p trung phân tích, đánh giá v th c tr ng ngu n nhân l c; công tác đào t o, b i d ng, phát tri n ngu n nhân l c; s ph i h p gi a c s đào

t o, đ n v s d ng lao đ ng và các c quan qu n lỦ trong vi c đào t o, b i d ng

và phát tri n; nhu c u và d báo nhu c u nhân l c ch t l ng cao… và đ a ra các

gi i pháp phát tri n ngu n nhân l c

- V n đ phát tri n ngu n nhân l c n ch t l ng cao Vi t Nam hi n nay, Nguy n Th Giáng H ng, (2013 Lu n án Ti n s Tri t h c c a H cVi n Chính tr

-Hành chính Qu c gia Lu n án ti p c n d i góc đ Tri t h c, đánh giá th c tr ng ngu n nhân l c n c a Vi t Nam hi n nay đ đ a ra các nhóm gi i pháp v đi u

ki n khách quan c ng nh ch quan cho phát tri n ngu n nhân l c n ch t l ng cao nh : phát tri n kinh t b n v ng, xây d ng môi tr ng xã h i ti n b , xây d ng gia đình v n hóa, ch m sóc s c kh e, nâng cao tính tích c c, n l c v n lên, đ i

m i công tác đào t o, đ i m i chính sách tuy n d ng, đãi ng …

Cùng v i r t nhi u lu n v n, lu n án v nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c

* Tình hình nghiên c u phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch:

- M t s gi i pháp hoàn thi n Qu n tr ngu n nhân l c trong các doanh nghi p du l ch trên đ a bàn TPHCM, Tr n Th Kim Dung, (2001 , Lu n án ti n s

kinh t c a tr ng i h c Kinh t TPHCM Lu n án đã đánh giá toàn di n ngu n nhân l c trong các doanh nghi p du l ch trên đ a bàn TPHCM v các ho t đ ng

ch c n ng nhân s , c ch t ch c và v n hóa t ch c doanh nghi p, đánh giá, tìm

ra nh ng v n đ t n t i, và nguyên nhân t đó đ a ra m t s gi i pháp nh m hoàn thi n c n b n ho t đ ng qu n tr ngu n nhân l c cho các doanh nghi p du l ch nh :

Hoàn thi n ch c n ng thu hút, b trí ngu n nhân l c trong doanh nghi p thông qua vi c th c hi n c th hóa các ch c danh công vi c, chu n b đ i ng k nhi m cho các ch c v quan tr ng …; hoàn thi n ch c n ng đào t o, phát tri n

ngu n nhân l c theo quy ho ch và áp d ng quy trình đào t o theo tiêu chu n ch t

l ng SO 9001; hoàn thi n ch c n ng duy trì ngu n nhân l c thông qua vi c đ

xu t các ph ng pháp đánh giá m i nhân viên và các ki n ngh v vi c phát tri n

v n hóa t ch c phù h p v i môi tr ng kinh doanh …

- “Phát tri n ngu n nhân l c ngành Du l ch khu v c duyên h i Nam Trung

B và Tây Nguyên”, Tr n S n H i (2006 , Lu n án Ti n s c a H c vi n Hành

chính Qu c gia Trong lu n án, tác gi đánh giá ngu n nhân l c ngành Du l ch các

t nh khu v c Duyên h i Nam Trung B và Tây Nguyên có s t ng tr ng nhanh chóng v s l ng, cùng v i đó ch t l ng đ i ng lao đ ng ngành Du l ch c ng

đ c nâng cao đáng k , nh ng v n ch a đáp ng đ c yêu c u phát tri n nhanh và

b n v ng c a ngành Du l ch khu v c L c l ng lao đ ng ngành Du l ch c a khu

v c có trình đ v n hóa và chuyên môn không đ ng đ u, h n ch v nhi u m t, nh t

là v ngo i ng và chuyên môn k thu t cao; Ch a có s n đ nh cao v đ i ng lao

đ ng tr c ti p ph c v du l ch; S phân b v lao đ ng ngành Du l ch không đ ng

đ u trong các t nh c a khu v c T đó, tác gi đ a ra m t s gi i pháp nh : T ng

c ng qu n lỦ nhà n c; Hoàn thi n c ch phát tri n ngu n nhân l c ngành Du

l ch; Xây d ng chi n l c phát tri n ngu n nhân l c ngành Du l ch; ào t o nhân

l c ngành Du l ch theo nhu c u xã h i,

- Nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c ngành du l ch t nh Ninh Bình, D ng

c Khanh, (2010 , Lu n v n Th c s kinh t c a i h c kinh t qu c dân Hà N i

Lu n v n đã khái quát c s lỦ lu n, xu h ng khách quan v ch t l ng ngu n nhân l c ngành du l ch và tính đ c thù c a ngành du l ch Lu n v n t p trung trình bày khái quát tình hình ngu n nhân l c ngành du l ch trên đ a bàn t nh Ninh Bình Trên c s các s li u đã thu th p đ c, lu n v n đ a ra m t s gi i pháp c

th nh m nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c ngành du l ch t nh Ninh Bình nh : Hoàn thi n chi n l c quy ho ch và k ho ch phát tri n ngu n nhân l c ngành du

l ch, Phát tri n giáo d c, đào t o qua đó nâng cao trình đ c a ng i lao đ ng trong ngành du l ch, Phát tri n h th ng y t và nâng cao ch t l ng ch m sóc s c kho

ngu n nhân l c, Hoàn thi n chính sách tuy n d ng, s d ng, đãi ng , khen th ng

và k lu t đ i v i ng i lao đ ng,…

Bên c nh đó, còn có 2 h i th o qu c gia v phát tri n ngu n nhân l c du l ch

t i TPHCM và Hà N i H i th o l n th nh t vào tháng 3 n m 2008 t i TPHCM v đào t o Nhân l c ngành du l ch theo nhu c u xã h i đ đánh giá th c tr ng và s

c n thi t ph i đ i m i ch ng trình đào t o cho phù h p, các doanh nghi p đ i m i phong cách qu n lỦ, h tr cho đào t o ngu n nhân l c du l ch Tháng 8 n m 2010,

h i th o Qu c gia l n 2 v đào t o Nhân l c ngành du l ch theo nhu c u xã h i đ c

t ch c Hà N i H i th o đã nh n m nh đ n vi c c n thi t ph i đ i m i và nâng cao ch t l ng đào t o ngu n nhân l c du l ch, g n quá trình đào t o v i th c ti n

ho t đ ng c a ngành, t o s liên k t, ph i h p gi a các c s đào t o v i các doanh nghi p

3 M c tiêu nghiên c u

3.1 M c tiêu chung

Trên c s nghiên c u lí lu n, t ng k t th c ti n, Lu n v n phân tích th c

tr ng ngu n nhân l c trong ngành du l ch c a TPHCM giai đo n 2001-2013, t đó xây d ng h th ng các gi i pháp đ thúc đ y phát tri n ngu n nhân l c cho ngành

du l ch TPHCM đ n n m 2020

3.2 M c tiêu c th

- Nghiên c u c s lí lu n v phát tri n ngu n nhân l c, ngu n nhân l c du

l ch t o c s khoa h c cho vi c phân tích th c tr ng phát tri n ngu n nhân l c trong ngành du l ch c a TPHCM

- Nghiên c u, phân tích th c tr ng phát tri n ngu n nhân l c trong ngành du

l ch c a TPHCM giai đo n 2001-2013

- xu t các gi i pháp phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch nh m đáp

ng phát tri n du l ch đ góp ph n phát tri n kinh t - xã h i c a TPHCM nói chung

đ n n m 2020

4 i t ng và ph m vi nghiên c u

4.1 i t ng nghiên c u

tài t p trung nghiên c u phát tri n ngu n nhân l c các c quan qu n lỦ Nhà n c v du l ch và trong các doanh nghi p kinh doanh du l ch c a TPHCM

4.2 Ph m vi nghiên c u

Lu n v n nghiên c u d i góc đ Kinh t chính tr và gi i h n ph m vi nghiên

c u là ngu n nhân l c trong ngành du l ch c a TPHCM

+ Ph ng pháp duy v t l ch s : d a trên các ph m trù khoa h c, các khái

ni m, quan đi m và s v n đ ng phát tri n c a kinh t - xã h i đ nghiên c u s phát tri n ngu n nhân l c trong ngành du l ch c a thành ph

+ Ph ng pháp thu th p tài li u, t ng h p đ làm rõ c s lỦ lu n v ngu n nhân l c; ph ng pháp th ng kê, s d ng d li u th c p phân tích s li u v th c

tr ng và đ ra các gi i pháp phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch c a TPHCM giai đo n 2013-2020

7 K t c u c a đ tài

Ngoài ph n m đ u, k t lu n và danh m c tài li u tham kh o, đ tài có k t

c u g m 3 ch ng:

Ch ng 1: C s lí lu n v phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch

Ch ng 2: Th c tr ng phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch TPHCM giai đo n 2001-2013

Ch ng 3: Nh ng gi i pháp phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch TPHCM giai đo n 2013-2020

CH NG 1: C S Lụ LU N V PHÁT TRI N NGU N

NHỂN L C NGÀNH DU L CH 1.1 Ngu n nhân l c và phát tri n ngu n nhân l c

1.1.1: Ngu n nhân l c

Ngu n nhân l c và phát tri n ngu n nhân l c là m t trong nh ng v n đ c t lõi và mang tính chi n l c xuyên su t, quy t đ nh s thành công trong quá trình phát tri n kinh t - xã h i c a m i qu c gia

Thu t ng ngu n nhân l c (human resourses xu t hi n vào th p niên 80 c a

th k XX khi có s thay đ i c n b n v ph ng th c qu n lỦ, s d ng con ng i trong kinh t lao đ ng t coi nhân viên là l c l ng th a hành, ph thu c, c n khai thác t i đa s c lao đ ng c a h v i chi phí t i thi u chuy n sang qu n lỦ ngu n nhân l c m m d o, linh ho t h n, t o đi u ki n t t h n đ có th phát huy cao nh t các kh n ng ti m tàng c a ng i lao đ ng

Hi n nay khái ni m v ngu n nhân l c đ c hi u theo nhi u quan đi m khác nhau:

Báo cáo c a Liên h p qu c đánh giá v nh ng tác đ ng c a toàn c u hóa đ i

v i ngu n nhân l c đã đ a ra đ nh ngh a: “Ngu n nhân l c là t t c nh ng ki n

th c, k n ng, kinh nghi m, n ng l c và tính sáng t o c a con ng i có quan h t i

s phát tri n c a m i cá nhân và c a đ t n c” [17,13]

Theo h ng ti p c n này, quan ni m v ngu n nhân l c c a Liên H p qu c

nh n m nh đ n ch t l ng c a ngu n nhân l c v ki n th c, trình đ lành ngh ,

n ng l c lao đ ng mà ch a nói đ n đ o đ c, l i s ng, nhân cách c a ng i lao

đ ng H ng ti p c n này đã coi ti m n ng c a con ng i c ng là n ng l c kh

n ng đ t đó có nhi u c ch qu n lỦ, s d ng cho thích h p

Theo Giáo s , Ti n s khoa h c Phan Minh H c cùng các nhà cùng các nhà khoa h c tham gia ch ng trình KX-07, “ngu n nhân l c c n đ c hi u là s dân

và ch t l ng con ng i, bao g m c th ch t và tinh th n, s c kh e và trí tu , n ng

l c, ph m ch t và đ o đ c c a ng i lao đ ng Nó là t ng th ngu n nhân l c hi n

có th c t và ti m n ng đ c chu n b s n sàng đ tham gia phát tri n kinh t - xã

h i c a m t qu c gia hay m t đ a ph ng nào đó…”[9, 65]

Khái ni m này đã toàn di n h n khi đ c p đ y đ đ n ngu n nhân l c các

m t th ch t, tinh th n, trí tu và ph m ch t đ o đ c c a ng i lao đ ng

Theo quan ni m c a ng C ng s n Vi t Nam, “ngu n l c con ng i là quỦ báu nh t, có vai trò quy t đ nh, đ c bi t đ i v i n c ta khi ngu n l c tài chính và ngu n l c v t ch t còn h n h p”, đó là “ng i lao đ ng có trí tu cao, tay ngh thành th o, có ph m ch t t t đ p, đ c đào t o, b i d ng và phát huy b i m t n n giáo d c tiên ti n g n li n v i m t n n khoa h c hi n đ i” [4,11]

Quan ni m c a ng C ng s n Vi t Nam ph n ánh t ng quát khái ni m ngu n nhân l c v c th l c, trí l c, tâm l c và đã nêu đ c c s khoa h c cho s phát tri n các y u t đó là giáo d c tiên ti n g n li n v i m t n n khoa h c hi n đ i

Nh v y, ngu n nhân l c là kh n ng lao đ ng c a xã h i, là ngu n l c cho

s phát tri n kinh t - xã h i, bao g m t ng th các y u t th l c, trí l c đ c các

cá nhân huy đ ng tham gia vào quá trình lao đ ng

Tuy có nhi u quan đi m, nhi u đ nh ngh a khác nhau tùy giác đ ti p c n nghiên c u, nh ng nhìn chung, Ngu n nhân l c ph i đ c nghiên c u c v s

m c a ng i lao đ ng Trong đó, trí l c và th l c là hai y u t quan tr ng trong

vi c xem xét đánh giá ch t l ng ngu n nhân l c

C c u ngu n nhân l c: th hi n c c u v đ tu i, gi i tính, trình đ đào

t o

Nh v y, có th hi u ngu n nhân l c là t ng th các ti m n ng lao đ ng c a con ng i m t qu c gia, m t vùng lãnh th , m t đ a ph ng c th nào đó g n

v i đ i s ng v t ch t, tinh th n và truy n th ng dân t c n i mà ngu n nhân l c t n

t i

1.1.2 Phát tri n ngu n nhân l c

C ng nh khái ni m ngu n nhân l c, khái ni m phát tri n ngu n nhân l c

đ c ti p c n theo nh ng góc đ khác nhau và ngày càng đ c hoàn thi n

ng trên quan đi m xem con ng i là ngu n v n - v n nhân l c, “Phát tri n ngu n nhân l c là các ho t đ ng đ u t nh m t o ra ngu n nhân l c v i s

l ng và ch t l ng đáp ng nhu c u phát tri n kinh t - xã h i c a đ t n c, đ ng

th i đ m b o s phát tri n c a m i cá nhân” [7,19]

Theo T ch c qu c t v lao đ ng ILO thì, Phát tri n ngu n nhân l c bao hàm không ch s chi m l nh trình đ lành ngh , mà bên c nh phát tri n n ng l c, là làm cho con ng i có nhu c u s d ng n ng l c đó đ ti n đ n có đ c vi c làm

hi u qu c ng nh th a mãn ngh nghi p và cu c s ng cá nhân

Liên hi p qu c cho r ng, phát tri n ngu n nhân l c bao g m giáo d c đào

t o và s d ng ti m n ng con ng i nh m thúc đ y n n kinh t - xã h i phát tri n và nâng cao ch t l ng cu c s ng

C ng có quan ni m phát tri n ngu n nhân l c là quá trình nâng cao con

ng i v m i m t: th l c, trí l c, tâm l c, đ ng th i phân b , s d ng, khai thác và phát huy hi u qu nh t ngu n nhân l c thông qua h th ng phân công lao đ ng và

gi i quy t vi c làm đ phát tri n kinh t , xã h i

Nh v y, m c dù có s di n đ t khác nhau nh ng có th hi u phát tri n ngu n nhân l c là quá trình nâng cao n ng l c c a con ng i v m i m t đ tham gia hi u qu vào quá trình phát tri n qu c gia, là đ ng l c thúc đ y s ti n b và tác

Các ph ng di n th hi n phát tri n ngu n nhân l c bao g m: phát tri n v

+ Phát tri n tâm l c là phát tri n nhân cách, th m m , y u t v n hóa, tinh

th n và quan đi m s ng nh : đ o đ c, tác phong, l i s ng,… trong m i ng i lao

đ ng

1.2 Quan đi m c a ch ngh a Mác ậ Lênin và ng C ng s n Vi t Nam

v phát tri n ngu n nhân l c

1.2.1 Quan đi m c a ch ngh a Mác ậ Lênin v ngu n l c con ng i

Ch ngh a Mác Lênin luôn đ cao vai trò c a con ng i và kh ng đ nh vai trò, s c m nh c a con ng i nh t là ng i lao đ ng trong s phát tri n và ti n b xã

h i Trong b t c giai đo n nào c a l ch s thì con ng i v n luôn là ngu n l c quan tr ng, là l c l ng s n xu t c b n nh t trong s phát tri n kinh t , xã h i Con ng i là ch th c a ho t đ ng v t ch t, là y u t hàng đ u, y u t đóng vai trò quy t đ nh trong l c l ng s n xu t c a xã h i S phát tri n c a l c l ng s n xu t

th hi n trình đ chi m l nh và s d ng các l c l ng t nhiên c a con ng i

Trong ho t đ ng s n xu t v t ch t, con ng i càng chi m l nh đ c nhi u l c l ng

v t ch t bao nhiêu thì trình đ phát tri n c a xã h i càng cao b y nhiêu S phát tri n c a l c l ng s n xu t quy t đ nh s hình thành, phát tri n và thay th l n nhau c a các hình thái kinh t - xã h i C.Mác đã kh ng đ nh: “nh ng th i đ i kinh

t khác nhau không ph i ch chúng s n xu t ra cái gì, mà là ch chúng s n xu t

ra cái đó b ng cách nào, v i nh ng t li u lao đ ng nào” [1,580]

Lênin c ng đã kh ng đ nh: "L c l ng s n xu t hàng đ u c a toàn th nhân

lo i là công nhân, là ng i lao đ ng"[21,430] Con ng i là nhân t trung tâm và là

m c đích c a n n s n xu t xã h i Trong s phát tri n c a h th ng công c lao

đ ng và trình đ khoa h c-k thu t, k n ng lao đ ng c a con ng i đóng vai trò quy t đ nh, v t tr i so v i các y u t khác c a quá trình s n xu t: “Trong khi v t

ch t có th b phá h y hoàn toàn thì các k n ng c a con ng i nh công ngh , bí quy t t ch c và ngh l c làm vi c s còn mãi” [21,30]

1.2.2 Quan đi m c a ng C ng s n Vi t Nam v phát tri n ngu n nhân l c

K th a quan đi m c a ch ngh a Mác-Lênin v con ng i, ng ta luôn

nh n th c sâu s c và đánh giá đúng v trí và vai trò c a vi c phát tri n ngu n nhân

l c ph c v quá trình công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c

Qua t ng k i h i, nh n th c c a ng v phát tri n ngu n nhân l c có

nh ng khác bi t và ngày càng hòan thi n, sâu s c h n, phù h p v i yêu c u phát huy nhân t con ng i trong đi u ki n m i

i h i ng toàn qu c l n th V (1996 đã đ ra m c tiêu t ng quát là

“ra s c ph n đ u n c ta c b n tr thành m t n c công nghi p” vào n m 2020

Do nhân l c chính là nhân t quy t đ nh t c đ và s phát tri n b n v ng c a

ph ng th c s n xu t m i, v n đ phát tri n ngu n nhân l c đ c bi t đ c ng chú tr ng ng đã kh ng đ nh: "L y vi c phát huy ngu n l c con ng i làm y u t

c b n cho s phát tri n nhanh chóng và b n v ng" [3,13] và "Nâng cao dân trí, b i

d ng và phát huy ngu n l c to l n c a con ng i Vi t Nam là nhân t quy t đ nh

th ng l i c a công cu c CNH-H H" [4,85] ng th i, ng đã xác đ nh rõ, con

ng i v a là m c tiêu, v a là đ ng l c c a s phát tri n

T i i h i X (2001 c a ng nêu rõ, phát tri n giáo d c, đào t o, nâng

ch t ngu n nhân l c và khoa h c - công ngh t o đ ng l c then ch t cho quá trình phát tri n nhanh và b n v ng Do đó, c n t o chuy n bi n c b n, toàn di n v giáo

d c và đào t o, t n d ng m i n ng l c, phát huy m i ti m n ng c a ng i lao đ ng;

ng d ng nhanh các công ngh tiên ti n, hi n đ i; t ng b c phát tri n kinh t tri

th c

i h i X th hi n quy t tâm đ giáo d c và đào t o cùng v i khoa h c và công ngh th c s là qu c sách hàng đ u T p trung đ i m i toàn di n giáo d c và đào t o, ch n h ng giáo d c Vi t Nam đ phát tri n ngu n nhân l c có ch t l ng cao Ch m lo phát tri n ngu n l c con ng i là m t đ nh h ng l n trong chi n

l c phát tri n đ t n c th i k công nghi p hóa, hi n đ i hóa

i h i X (2011 , ng ta nêu ra quan đi m m r ng dân ch , phát huy

t i đa nhân t con ng i, coi con ng i là ch th , ngu n l c ch y u và là m c tiêu

c a s phát tri n đ t đ c m c tiêu t ng quát “đ n n m 2020 n c ta c b n tr thành n c công nghi p theo h ng hi n đ i”, ng đã xác đ nh ba khâu đ t phá chi n l c, trong đó “Phát tri n nhanh ngu n nhân l c” đ c kh ng đ nh là khâu

đ t phá th hai T i i h i này, ng đã nh n m nh đ n vi c c n thi t phát tri n ngu n nhân l c ch t l ng cao

Nh v y, tuy có nh ng khác bi t nh ng quan đi m nh t quán và xuyên su t

c a ng C ng s n Vi t Nam v ngu n l c con ng i là: Ngu n l c con ng i là quỦ báu nh t, có vai trò quy t đ nh đ c bi t đ i v i n c ta khi ngu n l c tài chính

Ho t đ ng du l ch có ngu n g c hình thành t lâu và phát tri n r t nhanh Du

l ch b t ngu n t ti ng Hy L p v i Ủ ngh a là đi m t vòng Hi n nay, có r t nhi u khái ni m khác nhau v du l ch Nhi u tác gi t p trung gi i thích du l ch nh m t

hi n t ng di chuy n, l u trú ngoài n i c trú th ng xuyên; m t s tác gi khác l i

t p trung vào du khách và khía c nh kinh t c a Du l ch

T ch c Du l ch Th gi i (UNWTO đã đ a ra đ nh ngh a: “Du l ch bao g m

t t c m i ho t đ ng c a nh ng ng i du hành, t m trú, trong m c đích tham quan, khám phá và tìm hi u, tr i nghi m ho c trong m c đích ngh ng i, gi i trí, th giãn;

c ng nh m c đích hành ngh và nh ng m c đích khác n a, trong th i gian liên t c

nh ng không quá m t n m, bên ngoài môi tr ng s ng đ nh c ; nh ng lo i tr các du hành mà có m c đích chính là làm ti n Du l ch c ng là m t d ng ngh ng i

n ng đ ng trong môi tr ng s ng khác h n n i đ nh c ” [16, 34]

T i h i ngh Liên hi p qu c v du l ch h p t i oma-Italia (21/8-5/9/1963) các chuyên gia đã đ nh ngh a, “Du l ch là t ng h p các m i quan h , hi n t ng và các ho t đ ng kinh t b t ngu n t các cu c hành trình và l u trú c a cá nhân hay

t p th bên ngoài n i th ng xuyên c a h hay ngoài n c h v i m c đích hòa bình N i h đ n không ph i là n i làm vi c c a h ”

H i ngh qu c t v du l ch và l hành đ c t ch c Ottawa, Canada vào tháng 6/1991 đã th ng nh t đ a ra đ nh ngh a v du l ch nh sau: “Du l ch bao g m

t t c m i ho t đ ng c a nh ng ng i du hành, t m trú, v i m c đích tham quan, khám phá ho c v i m c đích ngh ng i, gi i trí, th giãn; c ng nh m c đích kinh doanh và nh ng m c đích khác n a, trong th i gian liên t c nh ng không quá m t

n m, bên ngoài môi tr ng s ng đ nh c ”

Giáo s , ti n s Hunziker và giáo s , ti n s Krapf – Hai ng i đ c coi là

đ t n n móng cho cho lỦ thuy t v cung du l ch đ a ra đ nh ngh a: “Du l ch là t p

h p các m i quan h và các hi n t ng phát sinh trong các cu c hành trình và l u trú c a nh ng ng i ngoài đ a ph ng, n u vi c l u trú đó không thành c trú

th ng xuyên và không dính dáng đ n ho t đ ng ki m l i” [8,13]

T i Vi t Nam, khái ni m Du l ch đ c nêu trong Lu t Du l ch nh sau: “Du

l ch là các ho t đ ng có liên quan đ n chuy n đi c a con ng i ngoài n i c trú

th ng xuyên c a mình nh m đáp ng nhu c u tham quan, tìm hi u, gi i trí, ngh

d ng trong m t kho ng th i gian nh t đ nh” [10,10]

góc đ kinh t , Du l ch là m t ngành d ch v mang l i hi u qu kinh t cao, ph c v cho nhu c u tham quan, gi i trí, ngh ng i

góc đ xã h i, Du l ch là m t ngành kinh doanh t ng h p mang l i hi u

qu cao v nhi u m t nh nâng cao hi u bi t v truy n th ng l ch s , v n hóa dân

t c, các danh lam th ng c nh t đó góp ph n t ng thêm tình yêu T qu c iêng đ i

v i ng i n c ngoài, du l ch góp ph n t ng tình h u ngh gi a các dân t c

Nh v y, đ có 1 đ nh ngh a t ng quát v du l ch ph i bao g m nh ng n i dung c b n:

- Du l ch là s di chuy n, l u trú t m th i ngoài n i th ng xuyên c a cá nhân và t p th v i nhi u m c đích và nhi u nhu c u đa d ng c a h

- Du l ch là 1 hi n t ng kinh t - xã h i đ c đ c tr ng b i s t ng nhanh

v s l ng, m r ng ph m vi và c c u dân c tham gia vào quá trình du l ch

- Du l ch là t ng h p các ho t đ ng kinh doanh phong phú và đa d ng đ c

c ng đ c h ng l i thông qua h tr các s n ph m và d ch v h tr các doanh

nghi p du l ch, nh xây d ng, in n và xu t b n, s n xu t, b o hi m, v n t i, l u trú, bán l , d ch v n u ng, d ch v tài chính i v i n n s n xu t xã h i, du l ch m

ra th tr ng tiêu th hàng hóa Du l ch giúp c ng c và phát tri n quan h qu c t ,

do đó đã m r ng th tr ng, t ng thêm b n hàng đ i v i các ngành tham gia vào

ho t đ ng xu t kh u Vi c lo i hình du l ch công v ngày càng phát tri n góp ph n đem v cho đ t n c các kho n đ u t , h p đ ng liên k t kinh doanh,…

Ho t đ ng du l ch đòi h i s h tr c a m t s ngành s n xu t, do đó phát tri n du l ch s m mang và hoàn thi n c s h t ng kinh t c a đ t n c Bên c nh

đó còn t n d ng ngu n l c, đi u ki n v t ch t k thu t đ b sung cho nhu c u c n thi t nh ng ch a đ c đáp ng c a ngành

V m t xư h i

Du l ch góp ph n gi i quy t vi c làm cho nhân dân đ a ph ng do ngành Du

l ch là ngành c n nhi u lao đ ng h n so v i các ngành công nghi p khác V i tính

ch t là ngành kinh t t ng h p mang tính xã h i hóa cao, du l ch phát tri n s t o nhi u công n vi c làm cho xã h i Du l ch làm gi m quá trình đô th hóa các

n c có n n kinh t phát tri n Qua ho t đ ng du l ch, chúng ta có th qu ng cáo hàng hóa n i đ a ra n c ngoài thông qua các du khách mà du l ch còn là ph ng

th c hi u qu nh t, mang hình nh đ t n c, con ng i, truy n th ng, v n hóa Vi t Nam gi i thi u v i b n b n m châu góp ph n đánh th c và b o t n các ngành ngh

th công m ngh c truy n Du l ch đ c coi là s gi hòa bình, h u ngh và h p tác gi a các qu c gia, các dân t c

Chính ho t đ ng du l ch góp ph n kh i d y các ti m n ng v n hóa phong phú đang còn n ch a trên kh p đ t n c ta, là đ ng l c tích c c cho vi c b o v di

s n thiên nhiên v n hóa giúp b o t n, duy trì lâu b n nh ng giá tr v n hóa đang d n mai m t ho c b phá h y b i th i gian, b i s lãng quên c a ng i dân b n đ a Du

l ch c ng tác đ ng tr l i v n hóa thông qua vi c xây d ng và c i t o môi tr ng

v n hóa, xã h i, làm cho môi tr ng này kh i s c, t i m i, làm cho các ho t đ ng

v n hóa n ng đ ng và linh ho t h n

Bên c nh đó, du l ch n i đ a phát tri n t t s c ng c s c kh e cho nhân dân lao đ ng, góp ph n làm t ng n ng su t lao đ ng xã h i

b) Tác đ ng tiêu c c c a vi c phát tri n ngành du l ch đ i v i kinh t -xã h i

Vi c phát tri n du l ch qu c t th đ ng quá t i d n đ n vi c làm m t cân b ng cho cán cân thanh toán qu c t ; phát tri n du l ch làm d ch chuy n lao đ ng t các ngành khác sang, t o ra s m t cân đ i và m t n đ nh trong m t s ngành

Du l ch gây ô nhi m môi tr ng: hi n nay, vi c v t rác th i b a bãi gây m t

c nh quan, m t v sinh là v n đ chung c a m i khu du l ch, nh h ng đ n môi

tr ng, s c kho c a c ng đ ng Ngoài ra, vi c phát tri n ho t đ ng du l ch thi u

ki m soát có th tác đ ng lên đ t, làm bi n đ ng các n i c trú, nh h ng đ n các loài đ ng, th c v t hoang dã

Nh m đáp ng yêu c u c a du khách c a nhi u n c có nhi u phong t c t p quán khác nhau, m t s hình th c du l ch ho t đ ng không lành m nh đã phát tri n,

nh h ng đ n an ninh tr t t t i các đi m đ n du l ch Du l ch còn là con đ ng các th l c ph n đ ng th ng s d ng đ tuyên truy n, kích đ ng phá ho i ch đ chính tr , xã h i, kinh t c a qu c gia mà h thù ghét

1.3.2 Khái ni m ngu n nhân l c ngành d ch, đ c đi m c a ngu n nhân

l c ngành du l ch

1.3.2.1 Khái ni m Ngu n nhân l c ngành du l ch

Ngu n nhân l c du l ch là l c l ng lao đ ng tham gia vào quá trình phát tri n du l ch, g m lao đ ng tr c ti p và lao đ ng gián ti p Lao đ ng tr c ti p là l c

Ngành du l ch là ngành có liên quan đ n nhi u ngành và nhi u l nh v c khác nhau Tuy nhiên nó ch bao g m m t s l nh v c kinh doanh nh t đ nh, do các công

ty ho c các doanh nghi p kinh doanh du l ch đ m nh n Nh v y, n u xét trên m c

đ tr c ti p ho c gián ti p c a t ng lo i lao đ ng đ n ho t đ ng c a m i doanh nghi p, lao đ ng trong l nh v c kinh doanh du l ch thu c 3 nhóm sau:

- Nhóm Lao đ ng ch c n ng qu n lỦ Nhà n c v du l ch;

- Nhóm Lao đ ng ch c n ng s nghi p ngành du l ch;

- Nhóm Lao đ ng ch c n ng kinh doanh du l ch

Trong nhóm lao đ ng ch c n ng kinh doanh du l ch có th phân thành 4 b

ph n:

- B ph n lao đ ng ch c n ng qu n lỦ chung c a doanh nghi p du l ch

- B ph n lao đ ng ch c n ng qu n lỦ theo các nghi p v kinh t trong doanh nghi p du l ch

- B ph n lao đ ng ch c n ng đ m b o đi u ki n kinh doanh c a doanh nghi p du l ch

- B ph n lao đ ng tr c ti p cung c p d ch v cho khách trong doanh nghi p

là xây d ng chi n l c phát tri n du l ch c a qu c gia, c a t ng đ a ph ng, tham

m u đ ng l i, chính sách phát tri n du l ch Bên c nh đó, h c ng đ i di n cho Nhà n c h ng d n, giúp đ cho các doanh nghi p du l ch kinh doanh, ki m tra, giám sát các ho t đ ng kinh doanh

b Nhóm lao đ ng ch c n ng s nghi p du l ch

Nhóm lao đ ng này g m nh ng ng i làm vi c các c s giáo d c, đào

t o Là b ph n có trình đ h c v n cao, chuyên môn sâu, am hi u khá toàn di n và sâu s c l nh v c du l ch

c Nhóm lao đ ng ch c n ng kinh doanh du l ch

c đi m lao đ ng qu n lý chung

Là nh ng ng i lãnh đ o (t ng giám đ c, giám đ c, phó giám đ c thu c các đ n v doanh nghi p kinh doanh khách s n, hãng l hành du l ch, v n t i

Do đ i t ng, công c và s n ph m lao đ ng c a ng i lãnh đ o trong l nh

v c kinh doanh du l ch có nh ng đi m riêng bi t, đ c thù nên nhóm lao đ ng này

c ng có nh ng đ c đi m:

M t là, lao đ ng c a ng i lãnh đ o trong các ho t đ ng kinh doanh du l ch

là lo i lao đ ng trí óc đ c bi t Công c ch y u c a lao đ ng lãnh đ o là t duy, t o

ra s n ph m là nh ng quy t đ nh Quy t đ nh c a cán b lãnh đ o trong l nh v c kinh doanh du l ch có tác đ ng quan tr ng đ mang l i hi u qu kinh doanh, nâng cao hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p du l ch

Hai là, lao đ ng c a ng i lãnh đ o trong kinh doanh du l ch là lo i lao đ ng

t ng h p, v a là lao đ ng qu n lỦ v a là lao đ ng giáo d c, lao đ ng chuyên môn, lao đ ng c a các ho t đ ng xã h i khác

Là lao đ ng qu n lỦ, ng i lãnh đ o ph i có m t b n l nh chính tr v ng vàng, am hi u và quán tri t nh ng đ ng l i, ch tr ng c a ng và chính sách

c a Nhà n c trong công vi c đi u hành c a mình cùng v i vi c trau d i ph m ch t

đ o đ c Ng i lãnh đ o ch u trách nhi m đi u hoà các m i quan h ; thuy t ph c và

h ng d n, là t m g ng cho m i ng i trong t ch c làm vi c

V i t cách là m t nhà chuyên môn, lao đ ng c a nhà lãnh đ o là lao đ ng

c a ng i tìm ki m nhân tài, s d ng ng i gi i, t ch c và đi u hành công vi c

m t cách trôi ch y Cán b lãnh đ o trong l nh v c kinh doanh du l ch c n ph i có

m t trình đ chuyên môn nh t đ nh v ngu n l c phát tri n du l ch, đ c bi t ngu n

l c thiên nhiên và ngu n l c nhân v n

V i t cách là nhà ho t đ ng xã h i, ng i lãnh đ o trong kinh doanh du l ch còn tham gia ho t đ ng kinh t -xã h i khác trong đ n v và theo yêu c u c a đ a

ph ng, ngành và đ t n c (các t ch c đoàn th qu n chúng, các hi p h i khoa

h c, kinh t , kinh doanh, chính tr , th thao, v n hóa )

Ng i lãnh đ o trong l nh v c kinh doanh du l ch ph i có m t ti m n ng ki n

th c t ng ng và kh n ng v n d ng ki n th c vào th c ti n

c đi m lao đ ng thu c các b ph n qu n lý ch c n ng

Lao đ ng thu c các b ph n qu n lỦ ch c n ng bao g m: lao đ ng thu c phòng k ho ch đ u t và phát tri n; lao đ ng thu c phòng tài chính k toán; lao

đ ng thu c phòng v t t thi t b , phòng t ng h p; lao đ ng thu c phòng qu n lỦ nhân s ; Nhi m v chính c a lao đ ng thu c các b ph n này là t ch c h ch toán kinh doanh, t ch c b máy qu n lỦ doanh nghi p, t ch c lao đ ng, t ch c các ho t đ ng kinh doanh, ho ch đ nh quy mô và t c đ phát tri n doanh nghi p

Do đó, h ph i có kh n ng phân tích các v n đ đã, đang ho c s p x y ra trong doanh nghi p c a mình, ho c do tác đ ng c a n n kinh t nh h ng t i doanh nghi p mình

ng th i, h ph i có kh n ng “t ng h p” v n đ chính xác, có giá tr th c

ti n đ tham m u cho lãnh đ o, t đó ng i lãnh đ o m i đ ra đ c quy t đ nh đúng đ n trong kinh doanh

có th làm t t đ c công vi c, m i lao đ ng qu n lỦ ch c n ng ph i đ c đào t o m t cách chu đáo c v ki n th c chuyên môn đ c đào t o theo đúng chuyên ngành và nh ng ki n th c hi u bi t v các l nh v c kinh doanh du l ch

c đi m Nhóm lao đ ng thu c kh i b o đ m đi u ki n kinh doanh du l ch

Là nh ng ng i không tr c ti p cung c p s n ph m và d ch v cho du khách Nhi m v chính c a h là cung c p nh ng nhu y u ph m, ph ng ti n làm vi c cho

nh ng lao đ ng thu c các b ph n khác c a doanh nghi p Lao đ ng thu c nhóm này g m: nhân viên th ng tr c b o v ; nhân viên làm v sinh môi tr ng; nhân viên ph trách công tác s a ch a đi n n c; nhân viên cung ng hàng hóa; nhân viên t p v , trong các công ty, khách s n ho c các doanh nghi p kinh doanh du

l ch

M c dù không tr c ti p ph c v và cung c p s n ph m du l ch cho khách du

l ch, nh ng ho t đ ng kinh doanh c a các doanh nghi p đòi h i b ph n lao đ ng

này n ng đ ng và linh ho t, luôn trong tình tr ng s n sàng nh n nhi m v , gi i quy t t t công vi c hàng ngày c ng nh vi c đ t xu t

Nhóm lao đ ng tr c ti p kinh doanh du l ch

Là nh ng lao đ ng tr c ti p tham gia vào quá trình kinh doanh du l ch, tr c

ti p cung c p d ch v và ph c v cho du khách Nhóm lao đ ng này r t đông đ o thu c nhi u ngành ngh khác nhau và đòi h i ph i tinh thông ngh nghi p Trong khách s n có: lao đ ng thu c ngh l tân; ngh bu ng; ngh n u n; ngh bàn và pha đ u ng; Trong kinh doanh l hành có: lao đ ng làm công tác đi u hành

ch ng trình du l ch, marketing du l ch và đ c bi t có lao đ ng thu c ngh h ng

d n du l ch Trong ngành v n t i chuy n khách du l ch có lao đ ng thu c ngh

đi u khi n ph ng ti n v n chuy n, Các ngh trên l i đ c chi ti t hóa thành

t ng vi c c th phân công cho t ng ch c danh ngh nghi p khác nhau

1.4 N i dung phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch và tiêu chí đánh giá

Phát tri n ngu n nhân l c ngành Du l ch là t ng th các hình th c, ph ng pháp, chính sách và bi n pháp nh m hoàn thi n và nâng cao ch t l ng cho ngu n nhân l c ngành du l ch v trí tu , th ch t và ph m ch t tâm lỦ – xã h i, c th là v

ki n th c chung liên quan đ n ngh nghi p, ki n th c ngh nghi p, k n ng ngh nghi p, v n hóa; làm gia t ng s l ng và đi u ch nh c c u ngu n nhân l c ngành

Du l ch cho phù h p v i yêu c u phát tri n kinh t - xã h i và phát tri n du l ch trong t ng giai đo n phát tri n

1.4.1 Phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch v m t s l ng

Phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch v m t s l ng là đ m b o s

l ng lao đ ng qu n lỦ nhà n c, qu n lỦ doanh nghi p và lao đ ng trong các doanh nghi p du l ch đ đáp ng yêu c u phát tri n c a ngành; quy mô nhân l c

gi a t ng b ph n ph i cân đ i đ t o ra s c m nh t ng h p ph c v cho s phát tri n c a c quan, doanh nghi p c ng nh c a ngành du l ch

Ngu n nhân l c c a m t qu c gia v m t s l ng th hi n quy mô dân s ,

c c u v gi i và đ tu i Ngu n nhân l c đ c g i là đông v s l ng khi quy mô

dân s l n, t l ng i trong đ tu i lao đ ng cao Do đó, v m t s l ng, ngu n nhân l c ngành du l ch c ng ch u nh h ng tr c ti p c a quy mô dân s t i th i

đi m g c và chính sách phát tri n dân s c a qu c gia T i TPHCM, theo Chi C c Dân s -K ho ch gia đình TP, đ n nay dân s TP đã đ t g n 8 tri u ng i v i c

c u dân s "vàng", 70% dân s trong đ tu i lao đ ng N u đ c h ng nghi p và đào t o t t, đây s là ngu n cung c p lao đ ng d i dào cho ngành du l ch c a Thành

ph

1.4.2 Phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch v m t ch t l ng

Là s phát tri n v c ba m t: trí l c, th l c và tâm l c c a ng i lao đ ng ngành du l ch

Phát tri n trí l c

Là phát tri n n ng l c trí tu ó là quá trình nâng cao trình đ dân trí, trình

đ chuyên môn, nghi p v , s c sáng t o và k n ng, k x o c a ng i lao đ ng ngành du l ch trong ho t đ ng th c ti n Quá trình này ch u nh h ng, tác đ ng

c a nhi u nhân t trong đó giáo d c đào t o gi vai trò quy t đ nh

i v i cán b qu n lý Nhà n c v du l ch, c n nâng cao trình đ chuyên

môn v du l ch, ki n th c v qu n lỦ Nhà n c v du l ch, ki n th c v kinh t , chính tr , v n hóa, xã h i t ng đ i toàn di n

i v i lao đ ng qu n lý chung c a doanh nghi p c n nâng cao ki n th c

chuyên môn v du l ch, n m v ng các nguyên t c qu n lỦ, kinh doanh

i v i lao đ ng tr c ti p kinh doanh du l ch thì nâng cao trình đ chuyên

môn c th nh : có nghi p v , có ki n th c chuyên môn thành th o và các ki n th c

v v n hóa xã h i, kinh t Ph i có ki n th c v giao ti p ng x qu c t , n m v ng tâm lí khách du l ch các n c đ có cách ph c v thích h p Ngoài ra, trình đ ngo i ng c ng là m t trong nh ng y u t quan tr ng c n có c a lao đ ng ngành du

l ch N u trình đ ngo i ng y u thì không th giao ti p đ c v i du khách n c, không hi u bi t h c n gì, s thích ra sao đ đáp ng nhu c u, làm hài lòng du khách

Phát tri n th l c

Th l c là tr ng thái s c kh e c a con ng i, là đi u ki n đ m b o cho con

ng i đáp ng đ c đòi h i v hao phí s c l c, th n kinh, c b p trong lao đ ng Tình tr ng s c kh e c a ng i lao đ ng đ c bi u hi n qua các m t chi u cao, cân

n ng, tu i th , tình hình b nh t t, các đi u ki n b o v và ch m sóc s c kh e Vi c phát tri n th l c là gia t ng chi u cao, cân n ng, tu i th , s c m nh và đ d o dai

t ph m ch t đ o đ c, thái đ , tác phong, l i s ng, … trong m i con ng i lao đ ng ngành du l ch có vai trò vô cùng quan tr ng S phát tri n c a tâm l c c a nhân l c ngành du l ch đ c đánh giá qua m c đ hài lòng c a khách hàng v i đ o đ c ngh nghi p, tác phong, thái đ c a ng i lao đ ng ngành du l ch C n ph i t o l p tác phong làm vi c nhanh nh n, chuyên nghi p, có ph m ch t đ o đ c c a ng i làm

du l ch v i m t s n i dung nh : khách hàng là trung tâm c a quá trình d ch v , c n

th hi n s nhi t tình, c i m , quan tâm, s hi u khách, ng x v n hóa, v n minh,… i v i l c l ng làm công tác qu n lỦ Nhà n c v du l ch thì ph m ch t

th hi n s t n t y, trách nhi m, g n g i, tôn tr ng và có Ủ th c trách nhi m v i nhân dân; tránh quan liêu, hách d ch, nh ng nhi u v i t ch c, doanh nghi p, g ng

m u th c hi n c n, ki m, liêm, chính, chí công vô t

1.4.3 Tiêu chí đánh giá s phát tri n ngu n nhân l c ngành du l ch

V s l ng: đ m b o đ s l ng ngu n nhân l c c ng nh c c u ngành,

c c u gi i tính, đ tu i phù h p v i yêu c u phát tri n ngành du l ch

V ch t l ng: tiêu chí đánh giá s phát tri n ngu n nhân l c thông qua các

ch tiêu s ti n b ngu n nhân l c v th l c, trí l c và tâm l c theo h ng phù h p các tiêu chu n chung trong khu v c và qu c t

+ S phát tri n v th l c: s phù h p ngày càng t ng v tu i, gi i tính, s gia t ng lao đ ng có s c kh e t t, gi m t l b nh t t, b nh ngh nghi p C th :

ng i làm du l ch ph i có s c kh e t t, đ c bi t m t s l nh v c nh nh ng ng i

tr c ti p ch bi n, ph c v n u ng, yêu c u không m c b nh m t s b nh ngoài da,

b nh truy n nhi m trong danh m c quy đ nh c a B Y t ,…

+ S phát tri n c a trí l c đ c đo l ng thông qua s t ng tr ng c a trình

đ h c v n ph thông, trình đ đào t o ngh , ngo i ng , k n ng nghi p v , kinh nghi m làm vi c, ki n th c chung tùy thu c vào t ng v trí qu n lỦ Nhà n c, qu n

lỦ doanh nghi p hay tr c ti p kinh doanh du l ch Trong đi u ki n tòan c u hóa, h i

nh p kinh t qu c t , nhu c u c a du khách ngày càng cao và đa d ng Vi c đi du

l ch c a các du khách không ch là tìm ki m cái m i l mà còn mu n đi tìm và c m

th v đ p Do đó, m i h ng d n viên du l ch c n ph i có ki n th c chuyên môn sâu, ngo i ng ph i không ng ng nâng cao ki n th c, c p nh t tri th c m i, bi t tìm

và th nghi m cái đ p c ng nh phát huy đ c nh ng t ch t đ p c a b n thân đ

h ng d n, gi i thi u cu n hút giúp du khách có nhi u c m h ng, hài lòng sau m i chuy n đi

+ S phát tri n v tâm l c đ c đo b i s hài lòng c a c quan, doanh nghi p và đ c bi t là s hài lòng c a khách du l ch Lòng nhi t tình, c i m , quan tâm t i khách hàng, ng x v n hóa, v n minh, đam mê ngh nghi p, đ o đ c ngh

nghi p t t, có ph m ch t chính tr , lòng yêu n c, tác phong nhanh nh n, chuyên nghi p… là nh ng yêu c u c n có đ i v i ngu n nhân l c du l ch

1.5 Vai trò phát tri n ngu n nhân l c đ i v i s phát tri n ngành du

l ch

Trong s phát tri n c a n n s n xu t xã h i, con ng i đ c coi là m t lo i

v n đ c bi t, là ngu n l c c a m i ngu n l c B i các ngu n l c nh v n, tài nguyên thiên nhiên ch t n t i d i d ng ti m n ng, và ch có th phát huy tác d ng khi đ c k t h p s c l c và trí tu con ng i Trong khi các ngu n l c t nhiên và ngu n l c khác là h u h n và ngày càng c n ki t, thì ngu n nhân l c l i có kh

n ng tái sinh

Các lỦ thuy t t ng tr ng g n đây c ng đã ch ra nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c, đ c bi t nhân l c có k n ng ngh cao là m t trong ba tr c t c b n, là

đ ng l c quan tr ng nh t đ m t n n kinh t có th t ng tr ng nhanh và b n v ng

Do đó ngu n nhân l c có ch t l ng chính là v khí m nh m nh t đ giành th ng

l i trong c nh tranh gi a các n n kinh t

H n n a, du l ch là m t ho t đ ng có nhi u đ c thù, g m nhi u thành ph n tham gia, t o nên m t t ng th h t s c ph c t p Ho t đ ng du l ch v a có đ c đi m

c a ngành kinh t l i có đ c đi m c a ngành v n hóa-xã h i, do v y y u t con

ph c v trong l nh v c này Ngu n nhân l c có đ trình đ , k n ng nghi p v du

l ch, v n hóa ng x và đ o đ c ngh nghi p là nhân t quy t đ nh t i t ng lai du khách s quay l i hay không Nh v y, nhân l c là y u t quan tr ng đ nâng cao

kh n ng c nh tranh c a ngành du l ch TPHCM, đ ng th i t o đi u ki n phát tri n ngành du l ch tr thành ngành kinh t m i nh n, phát tri n b n v ng, h i nh p cùng khu v c và th gi i

Tuy nhiên, nhân l c trong ngành du l ch hi n nay còn thi u và y u v chuyên môn, k n ng c n thi t Do đó, v n đ phát tri n ngu n nhân l c du l ch tr thành

m t đòi h i b c thi t, c n ph i không ng ng nâng cao đ đáp ng k p th i nhu c u

th c t và t o đi u ki n đ phát tri n ngành

1.5.2 Nhân l c là y u t quy t đ nh hi u qu kinh t c a ho t đ ng du

l ch

S n ph m du l ch đ c t o nên b i s k t h p c a vi c khai thác các y u t

t nhiên, xã h i v i vi c s d ng các ngu n l c, c s v t ch t k thu t và lao đ ng

t i m t c s , m t vùng hay m t qu c gia nào đó đ ph c v cho du khách Do đó

v c b n, s n ph m du l ch là không c th , không bi u hi n d i d ng v t ch t

h u hình Thành ph n chính c a s n ph m du l ch là d ch v Nh v y, m i ng i tham gia vào quá trình cung c p d ch v đ u đóng vai trò quy t đ nh tr c ti p đ n

ch t l ng c a s n ph m du l ch nói riêng, c ng nh hi u qu c a ho t đ ng du l ch nói chung Nhân l c du l ch chính là m t s n ph m du l ch đ c bi t gi vai trò quy t

đ nh đ n vi c hình thành các s n ph m du l ch khác Do đó, đ i ng lao đ ng đ v

s l ng v i c c u h p lỦ và đ c đào t o bài b n v chuyên môn, nghi p v , có

ph m ch t đ o đ c t t, yêu ngh óc sáng t o là y u t quan tr ng nh t có tính quy t

đ nh đ nâng cao n ng l c c nh tranh, nâng cao ch t l ng s n ph m và ch t l ng

d ch v du l ch

1.5.3 N hân l c tham gia và nh h ng tr c ti p đ n quá trình gìn gi và phát huy nh ng giá tr v n hóa truy n th ng c a dân t c

M t trong nh ng đ ng c c a con ng i khi đi du l ch là m r ng s hi u

bi t c a b n thân và đ tìm ki m, trao đ i, h c h i nh ng đi u m i l , trau d i

nh ng cái hay, b sung nh ng cái thi u sau khi nh ng giá tr v t ch t đã đ c th a mãn

Nh ng lao đ ng trong ngành du l ch là đ i s gi i thi u cho du khách bi t,

hi u v nh ng truy n th ng v n hóa dân t c Vi t Nam M i nhân viên du l ch đ u

nh h ng đ n n t ng v đ t n c và con ng i Vi t Nam N u lao đ ng trong ngành có ki n th c, am hi u v n hóa cùng lòng yêu ngh , yêu n c thì s truy n t i

m t cách sâu s c t i du khách nh ng giá tr v n hóa truy n th ng c a dân t c N u

h ch a hi u th u đáo v v n hóa dân t c, ho c vì cái l i tr c m t mà xuyên t c

nh ng giá tr v n hóa c a dân t c đ câu khách s làm du khách hi u sai l ch nh ng nét v n hóa đ c tr ng c a dân t c, nh h ng đ n cách nhìn c a b n b qu c t v con ng i Vi t Nam

1.6 Các nhân t nh h ng đ n phát tri n ngu n nhân l c ngành du

l ch

1.6.1 S phát tri n kinh t

Th nh t, s d ch chuy n c c u kinh t theo h ng gia t ng t tr ng d ch

v , công nghi p, gi m t tr ng nông nghi p đã làm cho th tr ng lao đ ng bi n

đ ng, thúc đ y t ng t tr ng lao đ ng trong th ng m i, d ch v Th i gian qua ngành d ch v du l ch đã có s phát tri n m nh m thu hút ngu n nhân l c l n, làm gia t ng s l ng ngu n nhân l c ngành du l ch c a TPHCM lên đáng k

Th hai, khi kinh t phát tri n, Nhà n c có thêm ngu n ngân sách đ u t cho phát tri n h th ng c s h t ng chung c ng nh cho phát tri n du l ch Do đó, đòi h i ngu n nhân l c ph i t ng v c s l ng l n ch t l ng đ đáp ng s phát tri n c a ngành

Th ba, kinh t phát tri n, đ i s ng ng i dân đ c nâng cao c ng v i áp l c công vi c l n khi n nhu c u đi du l ch ngày càng nhi u v i ch t l ng ngày càng cao i u đó đòi h i ngu n nhân l c Thành ph ph i nâng cao trình đ m i có th đáp ng yêu c u m i

1.6.2 Quá trình toàn c u hóa, h i nh p kinh t qu c t

Quá trình toàn c u hóa, h i nh p kinh t qu c t giúp m r ng trao đ i hàng hóa, d ch v , chu chuy n v n, công ngh m i, ph ng pháp qu n lỦ, ngu n nhân

l c… gi a Vi t Nam và các qu c gia M i ng i lao đ ng trong các doanh nghi p

ph i nâng cao kh n ng chuyên môn, k n ng ngh nghi p c ng nh tác phong làm

vi c đ có th ch đ ng ti p c n v i công ngh m i, ti p thu kinh nghi m, áp d ng các tiêu chu n qu c t

Tuy nhiên, quá trình h i nh p du l ch qu c t c ng là quá trình c nh tranh

qu c t , đòi h i ch t l ng ngu n nhân l c ngày càng nâng cao, đáp ng tiêu chu n

qu c t Nh v y m i nâng cao n ng l c c nh tranh v i hàng hóa, s n ph m d ch v

c a các n c có ngành du l ch phát tri n, đ s c khai thác đ c c h i trong quá trình h i nh p qu c t v du l ch

iêng đ i v i cán b qu n lỦ Nhà n c v du l ch càng ph i nâng cao trình

đ thì m i có th ho ch đ nh, đàm phán trong h i nh p v i qu c t , khai thác h t

đ c ti m n ng qu c gia và c h i qu c t

1.6.3 Giáo d c ậ đào t o

Giáo d c là y u t then ch t đ chu n b cho ng i h c đ kh n ng đ m

nh n đ c m t công vi c nh t đ nh Phát tri n giáo d c và đào t o là nâng cao dân trí, đào t o nhân l c, b i d ng nhân tài

Ngành du l ch là m t ngành kinh t - d ch v có vai trò l n trong nhi u m t kinh t , chính tr , v n hóa, xã h i So v i các ngành kinh t khác thì Du l ch là ngành ph thu c nhi u vào y u t con ng i; đ i t ng ph c v c a lao đ ng du

l ch là con ng i M i khách du l ch có nhu c u khác nhau, trình đ khác nhau, s

hi u bi t khác nhau, mu n có đ c ngu n nhân l c ch t l ng cao, có nh ng con

ng i đ c đ u t phát tri n, có k n ng, ki n th c, tay ngh , kinh nghi m, n ng

l c sáng t o, đ có th ph c v đ c khách du l ch t t nh t, hi u qu nh t ch có th

có đ c thông qua giáo d c – đào t o và tích l y kinh nghi m trong quá trình làm

vi c Thông qua giáo d c, trình đ chuyên môn k thu t, nhân cách, đ o đ c và kh

n ng sáng t o c a ngu n nhân l c hình thành và phát tri n, nh đó mà ch t l ng

ngu n nhân l c ngành du l ch ngày càng đ c nâng lên u t vào giáo d c và

nh t là đào t o ngh nh m tích lu nh ng ki n th c và k n ng ngh nghi p có th mang l i l i ích lâu dài và đó là nhân t c b n cho s phát tri n b n v ng ngành du

l ch

Ch t l ng giáo d c c a các tr ng đào t o v du l ch nh h ng tr c ti p

đ n ch t l ng ngu n nhân l c du l ch Nhìn chung các tr ng còn n ng v đào t o

lỦ thuy t, ch a đ u t th a đáng vào th c hành Ch ng trình đào t o ch a sát v i

nh ng yêu c u th c t , ch a đáp ng nhu c u c a ngành Do đó, các tr ng c n chú

tr ng t o đi u ki n đ sinh viên, h c viên đ c th c hành, đ c đi th c t t i các doanh nghi p, các nhà hàng, khách s n đ khi ra tr ng h có th b t tay ngay vào công vi c Ngoài ra, vi c tuyên truy n, h ng nghi p cho h c sinh ph thông v ngành du l ch c ng góp ph n nâng cao hình nh và thu hút ngu n nhân l c cho ngành du l ch trong t ng lai

Du l ch: v c s đào t o, tiêu chu n giáo viên, ch đ đ i v i giáo viên và ng i

h c, h c phí; Chính sách v lao đ ng du l ch: Quy đ nh ch đ làm vi c, th i gian làm vi c, ch đ b o hi m, ti n l ng, đào t o ngh Các chính sách v giáo d c, đào t o nh h ng tr c ti p đ n vi c nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c ngành Du

l ch Bên c nh đó, m t h th ng an sinh xã h i và phúc l i xã h i hi u qu , b n

v ng góp ph n phát tri n ngu n nhân l c du l ch nhanh và b n v ng Các chi n

l c đ u t vào H th ng an sinh xã h i nh các chính sách v thu hút lao đ ng du

l ch, b o hi m h u trí, b o hi m y t b t bu c, là đ ng l c kh i d y ti m n ng, s c sáng t o c a ng i lao đ ng, t o đi u ki n đ h h ng say lao đ ng, phát tri n kh

mô và c c u ngu n lao đ ng

1.6.6 Chính sách đưi ng

Chính sách đãi ng nhân viên trong ngành du l ch nh m đ t đ c m c tiêu thu hút nhân l c ti m n ng và duy trì đ i ng nhân viên có kinh nghi m Chính sách đãi ng là đ ng c tr c ti p, quan tr ng nh t đ ngành du l ch thu hút và gi chân lao đ ng Chính sách t t s nhanh chóng c i thi n tình hình thi u nhân l c hi n t i

và nâng cao ch t l ng nhân l c cho ngành du l ch Ng c l i, chính sách đãi ng không t t s x y ra tình tr ng d ch chuy n lao đ ng t ngành du l ch sang các ngành khác

Chính sách đãi ng bao g m c v v t ch t và khuy n khích v tinh th n: ti n

l ng, th ng; ph c p ch c v , khu v c, làm thêm gi , tr c p khó kh n; phúc l i,

b o hi m, ngh phép hàng n m, tham quan du l ch; s tôn vinh qua các danh hi u

c a c quan, ngành và Nhà n c trao t ng Trong đó, ti n l ng là y u t quy t

đ nh vì nó giúp ng i lao đ ng chính th a mãn nhu c u sinh ho t v t ch t và tinh

th n c a b n thân và gia đình ãi ng v m t tinh th n đ i v i ng i lao đ ng c ng

r t quan tr ng nh m kh i d y tinh th n h ng say lao đ ng, đem h t trí tu , s c l c