CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ TÁC ĐỘNG ĐẾN LÃI SUẤT TIỀN GỬI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM.PDF

chuy n sang trái thành S’ làm cho lãi su t t ng thành i’... cá nhân c ng nh chính ph và ngân hàng trung ng.

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan r ng lu n v n “ Các y u t kinh t v mô tác đ ng đ n lãi

và đáng tin c y

trong lu n v n hoàn toàn trung th c và đúng v i ngu n trích d n

HOÀNG QU C KHÁNH

M C L C

TRANG PH BÌA

M C L C

DANH M C B NG BI U

DANH M C VI T T T

L I M U 1

CH NG 1 : T NG QUAN V LÃI SU T TI N G I VÀ CÁC Y U T KINH T V MÔ 4

1.1 T ng quan v lãi su t ti n g i 4

1.1.1 Khái ni m v lãi su t và lãi su t ti n g i 4

1.1.2 Phân lo i các lãi su t ti n g i 4

1.1.3 C s hình thành m c lãi su t ti n g i 6

1.1.4 Vai trò c a lãi su t ti n g i: 7

1.1.4.1 i v i ngân hàng th ng m i 7

1.1.4.2 i v i cá nhân và doanh nghi p 8

1.1.4.3 i v i n n kinh t xã h i 10

1.1.4.4 i v i Ngân hàng trung ng 10

1.2 Các y u t kinh t v mô tác đ ng đ n lãi su t ti n g i 10

1.2.1 Y u t cung, c u v n 11

1.2.2 Y u t ch s l m phát 14

1.2.3 S n đ nh c a n n kinh t 16

1.2.4 T giá h i đoái 17

K T LU N CH NG 1 19

CH NG 2:TH C TR NG LÃI SU T TI N G I C A NHTM VI T NAM VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U 20

2.1 Th c tr ng lãi su t ti n g i c a ngân hàng th ng m i trong th i gian t 01/2010- 12/2013 20

Th c tr ng lãi su t ti n g i c a NHTM n m 2010 : 20

Th c tr ng lãi su t ti n g i bình quân n m 2011 24

Th c tr ng lãi su t ti n g i bình quân n m 2012 : 29

Th c tr ng lãi su t ti n g i bình quân n m 2013: 33

2.2 Gi i thi u các y u t phân tích và cách th c th c hi n bài nghiên c u 36

2.2.1 Gi i thi u v các y u t trong mô hình 36

2.2.2 Chi u h ng tác đ ng c a các y u t kinh t v mô đ n lãi su t ti n g i thông qua th c tr ng t 2010 – 2013 37

2.2.3 Thông tin d li u phân tích và cách th c ch n m u 37

2.2.4 Mô hình c l ng đ tài 38

2.3 Nghiên c u đ nh l ng các y u t kinh t v mô tác đ ng đ n lãi su t ti n g i c a h th ng NHTM: 39

2.3.1 Quy trình th c hi n nghiên c u đ nh l ng : 39

2.3.2 Phân tích s phù h p các y u t trong mô hình 39

2.3.3 Ki m đ nh s c n thi t c a các bi n trong mô hình 43

2.4 T ng h p k t qu quá trình phân tích mô hình đ nh l ng 46

K T LU N CH NG 2 48

CH NG 3 : XU T M T S GI I PHÁP CHO NHTW, NHTM VÀ CÁC THÀNH PH N KINH T KHÁC 49

3.1 i v i Ngân hàng trung ng và Chính ph 49

3.1.1 i v i Ngân hàng trung ng 49

3.1.2 i v i chính ph 50

3.2 i v i h th ng Ngân Hàng Th ng M i 52

3.2.1 Kh n ng huy đ ng v n 53

3.2.2 V c c u ngu n v n đ u t 54

3.3 i v i các cá nhân, t ch c s n xu t kinh doanh và các doanh nghi p th ng m i, xu t nh p kh u 56

K T LU N CH NG 3 57

K T LU N 58

Ph l c 4: Mô hình Unit Root Test bi n R

Ph l c 5: Mô hình Unit Root Test bi n CPI

Ph l c 6: Mô hình Unit Root Test bi n SXCN

Ph l c 7: Mô hình Unit Root Test bi n M2

Ph l c 8: Mô hình Unit Root Test bi n EX

Ph l c 9: Mô hình Unit Root Test bi n TMBL

DANH M C B NG, BI U

đ ng v n d a trên đánh giá th c t khách quan

B ng 2.2 Ma tr n h s t ng quan gi a các bi n

B ng 2.3 K t qu h i quy ban đ u c a các bi n

DANH M C HÌNH, TH

Hình 1.1 Mô hình lãi su t gi a các thành ph n kinh t

Hình 1.2 Cung c u ti n t tr ng thái cân b ng

L I M U

1 Lý do ch n đ tài :

Trong n n kinh t th tr ng, lãi su t là m t trong các lo i giá c có nh h ng

t i là tìm lãi su t huy đ ng ti n g i c a ngân hàng nào cao nh t đ có th g i ti n

B c th hai là h quan tâm lãi su t s nh h ng nh th nào đ n các y u t kinh

ngân hàng trung ng coi lãi su t là công c đi u ti t kinh t v mô và chính sách

ti n t Lãi su t ti n g i đ c thông báo ra ngoài th tr ng thông qua h th ng các ngân hàng th ng m i, v i vai trò là công c trong vi c đi u hành chính sách ti n t

làm c s đ t o nên ngu n v n cho b n thân ngân hàng và đây c ng chính là giá c

s d ng v n trong ho t đ ng tín d ng Lãi su t có tác đ ng to l n đ n vi c t ng hay

tr đ u t , t o thu n l i hay gây khó kh n cho ho t đ ng l nh v c tài chính và l nh

v c s n xu t kinh doanh

h ng quan tr ng đ n các ho t đ ng kinh t , tài chính và xã h i Thông qua lãi su t

ti n g i chúng ta có th s d báo đ c tình hình phát tri n c a n n kinh t nói

lãi su t ti n g i đ làm n n t ng c b n cho vi c t o l p c c u ngu n v n n đ nh

thái thay đ i các v n đ v kinh t , chính tr , chính sách xã h i thì s kéo theo s thay đ i v lãi su t ti n g i c a ngân hàng th ng m i, tuy nhiên không ph i b t c

ai c ng bi t đ c c th lãi su t ti n g i ph thu c vào các y u t nào và thay đ i

nh th nào đây có r t nhi u y u t nh h ng đ n s bi n đ ng c a lãi su t ti n

g i, tuy nhiên đ có m t cái nhìn c th và sâu s c thì tác gi quy t đ nh ch n các

2 M c tiêu nghiên c u đ tài :

đã, đang và s thay đ i có tác đ ng nh th nào đ n lãi su t ti n g i c a h th ng ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam trong ng n h n, trung và dài h n t đó giúp

đ nh phân b ngu n v n kinh doanh ng th i giúp cho chính ph và ngân hàng trung ng có đ nh h ng chính sách đúng đ n tr c và sau khi có s đi u ch nh các y u t kinh t v mô

tác đ ng c a các y u t kinh t vi mô, hành vi tiêu dùng… mà ch t p trung nghiên

c u các y u t kinh t v mô có tác đ ng đ n lãi su t ti n g i t i Vi t Nam nh : ch

s l m phát, ch s cung c u v n, s n đ nh v kinh t và các chính sách c a chính

ph trong th i gian t n m 2005- 2013

- Ph m vi nghiên c u là t p h p s li u v lãi su t ti n g i bình quân c a các

01/2005 đ n h t tháng 12/2013

mô tác đ ng đ n lãi su t ti n g i sau đó k t h p ph ng pháp th ng kê và ph ng pháp đ nh l ng

- Ph ng pháp th ng kê : thu th p s li u v lãi su t ti n g i bình quân t i các ngân hàng th ng m i, các y u t kinh t v mô c a n c Vi t Nam d i d ng s

li u b ng trong giai đo n t 01/2005 đ n h t 12/0213

đ nh l ng, ti n hành ch y các mô hình h i quy, ki m đ nh s phù h p c a các bi n

c ng nh đ tr t i u c a các bi n đó…d a trên k t qu x lý s li u th ng kê c a

ph n m m Eviews 5.1

- Ch ng 1 : T ng quan v lãi su t ti n g i và các y u t kinh t v mô

nghiên c u

ph n kinh t khác

CH NG 1 : T NG QUAN V LÃI SU T TI N G I VÀ CÁC Y U T

KINH T V MÔ 1.1 T ng quan v lãi su t ti n g i

1.1.1 Khái ni m v lãi su t và lãi su t ti n g i

tài chính ra đ i là kênh tài chính trung gian đáp ng nhu c u v n này v i hình th c

đ m b o đ c v n v a có l i nhu n t ngu n v n, ng i thi u v n thì có v n đ

đ u t kinh doanh T th tr ng đó đã hình thành nên lãi su t là giá c c a hàng hóa đ c bi t ti n t Lãi su t đ c xem là chi phí mà ng i đi vay ph i tr cho

ng i vay đ đ c quy n s d ng v n Nó v n đ ng theo quy lu t cung c u th

tr ng và đ c xác đ nh trên c s cân b ng gi a cung và c u v v n

Lãi su t ti n g i là m c lãi su t mà ngân hàng đ a ra cho các cá nhân, t ch c

l i có th gia t ng huy đ ng đ c ngu n ti n nhàn r i nay trong dân c thì ngân hàng th ng m i đã đ a ra nhi u hình th c huy đ ng v n, trong đó lãi su t ti n g i

lãi su t ti n g i ti t ki m nh sau:

+ Lãi su t ti n g i ti t ki m không k h n : đây là m c lãi su t ngân hàng đ a

ra cho các kho n ti n g i không có k h n xác đ nh, ng i g i ti n có th rút v n ra

vay

+ Lãi su t ti n g i ti t ki m có k h n: là lo i lãi su t đ c ngân hàng đ a ra cho các kho n ti n g i mà khách hàng và ngân hàng có s th a thu n v s ti n g i,

k h n g i xác đ nh, đ n v ti n t và lãi su t c th Khách hàng khi s d ng lo i

th tr ng ngân hàng thì trong th c t , n u khách hàng đ n rút ti n tr c h n thì s

đ c h ng lãi su t theo m c lãi su t ti n g i ti t ki m không k h n

• Lãi su t ti n g i thanh toán : là m c lãi su t ngân hàng đ a ra cho các kho n

nh thanh toán séc, y nhi m chi, chuy n kho n… T ng t v i lãi su t ti n g i

ti t ki m không k h n thì m c lãi su t ti n g i thanh toán c ng th p h n

 Lãi su t ti n g i đ i v i doanh nghi p và các t ch c s n xu t

C ng t ng t nh đ i v i các nhân, các doanh nghi p và các t ch c s n xu t

c ng bao g m 2 lo i lãi su t ti n g i có k h n và lãi su t ti n g i không có k h n

ti n g i cho đ ng n i t thì còn có các m c lãi su t ti n g i cho ngo i t

C th các ngân hàng th ng m i s thông báo m c lãi su t ti n g i đ i v i

đ ng ôla M Vi t Nam thì lãi su t ti n g i c a đ ng ngo i t có xu h ng th p

h n so v i lãi su t huy đ ng ti n g i n i tê

 Phân lo i theo hình th c tr lãi

i v i cá nhân, t ch c và các doanh nghi p thì lãi su t ti n g i còn đ c chia nh ra theo hình th c tr lãi nh :

+ Lãi su t ti n g i có k h n tr lãi tr c

+ Lãi su t ti n g i có k h n tr lãi khi đáo h n

+ Lãi su t ti n g i có k h n tr lãi hàng tháng

+ Lãi su t ti n g i có k h n tr lãi theo hàng quý

Tùy theo t ng hình th c tr lãi và k h n khác nhau mà gi a các lãi su t này s

có s chênh l ch v i nhau

1.1.3 C s hình thành m c lãi su t ti n g i

C s hình thành lãi su t ti n g i chính là cung – c u v n trên th tr ng và s tác đ ng c a các đi u ch nh chính sách ti n t c a NHTW cùng v i b n thân các ngân hàng th ng m i

 Cung c u v n

c trú và làm vi c t i Vi t Nam, các t ch c kinh doanh Gi a các NHTM v i nhau

c ng có th huy đ ng v n trên th tr ng liên ngân hàng, ngu n v n t NHTW, ngu n v n t vi c phát hành ch ng ch ti n g i, tín phi u

C u v v n c a ngân hàng : chính là nhu c u chi tiêu dùng c a các cá nhân,

đáp ng l ng v n theo qui đ nh c a NHTW, nhu c u đ u t c a chính NHTM

su t ti n g i và lãi su t cho vay đ thông báo ra th tr ng Các y u t đó là y u t nào thì chúng ta s đi tìm hi u vào các m c ti p theo c a bài nghiên c u

Hình 1.1 : Mô hình lãi su t gi a các thành ph n kinh t

Ngu n: Tác gi t t ng h p

vai trò và tác đ ng r t l n đ n ngân hàng th ng m i, các các nhân và doanh nghi p

s n xu t kinh doanh trong xã h i hi n nay

Ngân hàng th ng m i v i hai nghi p v chính trong ho t đ ng kinh doanh

huy đ ng ti n g i s quy t đ nh chi phí v n c a NHTM c ng nh tình hình l i

Lãi su t c b n

Lãi su t cho vay

nhu n trong n m kinh doanh c a ngân hàng Do đó, lãi su t ti n g i là đi u không

Lãi su t ti n g i là công c đ thu hút ngu n v n, thu hút s chú ý và quan tâm

c a khách hàng g i ti n, đ ng th i nó c ng là m t ch s th hi n s uy tín và ni m tin c a khách hàng đ i v i ngân hàng

Lãi su t ti n g i là công c th hi n s c nh tranh lành m nh c a chính các ngân hàng trong h th ng

nên nó s có tác đ ng l n trong vi c ho ch đ nh ngu n v n đ cho vay và đ u t các

l nh v c khác c a ngân hàng T đó ngân hàng có th ti p t c kinh doanh và có

ho t đ ng

Lãi su t ti n g i đ ng n i t s có tác đ ng t i tâm lý c a các nhà đ u t ngo i,

n u lãi su t đ ng n i t cao h n lãi su t ngo i t thì s thu hút ngu n v n ngo i t

th gây thi t h i cho ngân hàng trong vi c n m gi ngo i t và các kho n đ u t liên quan t i ngo i t

Lãi su t ti n g i chính là c n c đ các doanh nghi p c tính chi phí v n đ u

các l nh v c đ u t và ho t đ ng c a doanh nghi p

đi u ki n kinh doanh khó kh n thì h s cân nh c vi c g i ti n ngân hàng đ b o toàn ngu n v n v i vi c đ u t sinh l i ít r i ro

Còn đ i v i các doanh nghi p còn l i, tr c khi quy t đ nh đ u t vào b t c

l nh v c, ngành ngh kinh doanh nào thì doanh nghi p đ u ph i cân nh c chi phí

đ u vào và t su t l i nhu n t ngành ngh đó i u này có ngh a là doanh nghi p

vào thì các doanh nghi p s cân nh c t p trung v n cho d án kinh doanh đó

Do đó lãi su t ti n g i c ng có th là m t tín hi u đ d báo n n kinh t s phát tri n nhanh vào ngành ngh , l nh v c nào

Ngoài ra chúng ta đ u bi t lãi su t và đ u t có m i quan h ngh ch bi n v i nhau Có ngh a là khi m c lãi su t cao thì đ u t s gi m Khi lãi su t cao thì các

l m phát do c u kéo

và tác đ ng t i t giá h i đoái S thay đ i lãi su t đ ng n i t đây là s thay đ i

t ng (lãi su t th c không đ i) thì giá đ ng n i t s m t giá, t đó kích thích xu t

kh u N u lãi su t danh ngh a t ng do lãi su t th c t ng thì giá đ ng n i t s t ng,

t giá h i đoái gi m s kích thích các doanh nghi p nh p kh u và gia t ng tiêu dùng hàng nh p Do đó gián ti p thông qua t giá h i đoái, lãi su t ti n g i c ng có tác

đ ng t i tình hình xu t nh p kh u c a các doanh nghi p và c a n n kinh t

Còn đ i v i các cá nhân thì lãi su t ti n g i s tác đ ng chính t i vi c chi tiêu dùng hay là ti t ki m Khi d báo t l l m phát t ng thì các cá nhân s có xu h ng

l ng l n ngu n v n nhàn r i chuy n sang đ u t vào ngo i t ho c vàng đ gia

t ng l i nhu n

Tóm l i lãi su t ti n g i s tác đ ng t i s phân b ngu n v n đ u t , l nh v c

đ u t và l i nhu n c a các doanh nghi p, ngoài ra lãi su t ti n g i còn nh h ng

t i tâm lý tiêu dùng và ti t ki m c a cá nhân

Lãi su t ti n g i là bi n s r t quan tr ng và đ c theo dõi ch t ch trong n n

Khi n n kinh t chính tr xã h i n đ nh thì s t o tâm lý t t cho các doanh

t n c ngoài vào Vi t Nam, t đó s nh h ng t i lãi su t thông qua các y u t

nh t ng s n ph m qu c n i, s n l ng công nghi p c ng nh t ng ngu n v n đ u

t FDI…

nh ki m ch và ki m soát l m phát h u hi u thông qua chính sách ti n t C th lãi su t th p s kích thích đ u t , kích thích chi tiêu dùng, làm t ng c u và s n

l ng hàng hóa t ng, giá c t ng và th t nghi p gi m, n i t có xu h ng gi m giá

sách th t ch t ti n t , t ng lãi su t đ thu hút l ng ti n trong l u thông nh m đi u hòa l ng ti n trong th tr ng và cân đ i kh i l ng hàng hóa

Ngân hàng trung ng s thông báo m c lãi su t c b n, tr n lãi su t huy đ ng

c nh tranh trên th tr ng ti n t

đ ng và nh h ng lên lãi su t ti n g i c a ngân hàng th ng m i nh : ch s t ng

tr ng GDP, ch s qu n lý mua hàng PMI, ch s gia t ng cung ti n M2, ch s s n

xu t công nghi p, ch s giá tiêu dùng, l m phát, t giá h i đoái, l i su t trái phi u chính ph , t l d tr b t bu c, lãi su t c b n, t l th t nghi p,t c đ gia t ng dân

s , t l đ tu i dân c … m i y u t có nh ng tác đ ng khác nhau lên lãi su t ti n

g i

Tuy nhiên xem xét trong h n ch v kh n ng thu th p s li u, th i gian, c ng

nh đ c p nh t thông tin c a các y u t kinh t v mô trên nên trong bài nghiên c u

lãi su t ngân hàng th ng m i

v n th c s “ Ki m đ nh m i quan h c a lãi su t và l m phát t i Vi t Nam” c a h c

t kinh t v mô nh cung c u v n, ch s l m phát, ch s t giá h i đoái, ch s n

đ nh n n kinh t đ thu th p s li u và đ a vào mô hình nghiên c u

1.2.1 Y u t cung, c u v n

Cung v v n đ c xác đ nh là l ng ti n m t và các ph ng ti n tham gia

t , chi tiêu dùng, mua s m trang thi t b , máy móc…

Cung v n là t ng th ti n t đ c dùng đ ti n hành giao d ch trong th tr ng

g i ti t ki m và thanh toán c a các cá nhân và t ch c s n xu t t i các t ch c tín

d ng

M2= M1 + ti n g i có k h n + ti n g i ti t ki m + ch ng t n + ti n g i th

tr ng ti n t ng n h n (Ngu n : Nh p môn tài chính ti n t - 2008)

C u v v n là nhu c u ti n t đ các cá nhân và h gia đình chi tiêu dùng, các

trao đ i mua bán hàng hóa và d ch v , nhu c u đ u t c a các thành ph n kinh t và

cân b ng

i: Lãi su t cân b ng

Hình 1.2 : Cung c u ti n t tr ng thái cân b ng

đi m nh m m c đích thay đ i cung, c u ti n t s làm nh h ng tr c ti p t i lãi

su t, c th khi th c hi n chính sách th t ch t ti n t : NHTW mu n ki m ch l m phát s th c hi n chính sách th t ch t ti n t thông qua các công c lãi su t nh t ng lãi su t d tr b t bu c, t ng lãi su t c b n, t ng lãi su t tái chi t kh u, khi đó kh

n ng huy đ ng v n trên th tr ng liên ngân hàng s gi m, l ng v n tái chi t kh u

tâm lý các cá nhân và t ch c s n xu t rút ti n nhi u h n đ thu n ti n cho vi c chi tiêu dùng và kh c ph c s m t giá do l m phát Chính các y u t này làm gi m

chuy n sang trái thành S’ làm cho lãi su t t ng thành i’ ng th i khi lãi su t t ng

cung c u ti n t t i s bi n đ ng c a lãi su t

NHTW luôn gi c đ nh l ng cung ti n M Giao đi m gi a cung và c u ti n t trên

đ th xác đ nh đ c lãi su t cân b ng trên th tr ng ây chính là lãi su t i mà

T ng t nh trên, trong tr ng h p NHTW th c hi n chính sách n i l ng

gi m lãi su t tái chi t kh u, trong ng n h n s t o nên 1 ngu n cung v n vay t

dân gia t ng tiêu dùng, gia t ng đ u t nhà x ng, máy móc thi t b , hàng hóa t đó

đó th tr ng hình thành m t m c lãi su t cao h n là i’’

Sau khi phân tích hai y u t cung, c u ti n t thì tác gi nh n th y y u t mang tính quy t đ nh trong vi c t ng và gi m lãi su t ti n g i chính là y u t nhu c u v n,

do đó trong bài nghiên c u này, s s d ng ch s tiêu dùng hàng hóa và doanh thu

d ch v đ đ i di n cho nhu c u ti n t , nh m phân tích s thay đ i lãi su t ti n g i

1.2.2 Y u t ch s l m phát

t ng l m phát nh do c u kéo, chi phí đ y, t ng l ng cung ti n hay do l m phát d

hóa t ng cao nên đ y giá thành s n ph m bán ra c ng gia t ng L m phát d ki n gia t ng làm cho l m phát th c c ng có xu h ng gia t ng đ h n ch s m t giá

đ ng ti n c a các cá nhân và t ch c s n xu t L m phát do cung ti n đ c th hi n

c th nh t thông qua lãi su t th tr ng và lãi su t ti n g i c a các NHTM

Trong m t n n kinh t l m phát không ch có tác đ ng x u mà còn có tác đ ng

giá tr đ ng n i t , t đó kích thích xu t kh u đ t ng cung ngo i t , khuy n khích

các n n kinh t khác thì l m phát là s phá giá ti n t c a qu c gia này v i qu c gia khác, đi u này s nh h ng đ n kh i l ng hàng hóa xu t nh p kh u c a các n c liên quan

đ u vào c a các doanh nghi p s n xu t c ng t ng Khi giá c hàng hóa t ng thì nhu

c u n m gi ti n đ thanh toán t ng lên và đ h n ch “ chi phí hao mòn giày”, theo

ng i tiêu dùng ph i th ng xuyên t i ngân hàng đ rút ti n, công vi c này s gây

sang các l nh v c khác nh ngo i t , vàng đ b o toàn s c mua c a ti n t , đi u này

lãi su t danh ngh a ch a k p thay đ i theo, có ngh a là lãi su t th c gi m, đi u này

t ng S k t h p gi a cung ti n vay gi m và c u ti n vay gia t ng đã đ y lãi su t

t ng lên i u này c ng phù h p v i ý ngh a c a ph ng trình Fisher: khi t l l m phát t ng 1% thì lãi su t danh ngh a s t ng 1%

i u này có m t ý ngh a quan tr ng trong vi c d đoán bi n đ ng c a ch s l m phát, khi ki m soát t t đ c l m phát thì m i có th ki m soát đ c lãi su t ti n g i,

1.2.3 S n đ nh c a n n kinh t

Tình tr ng phát tri n n đ nh c a n n kinh t là m t y u t v mô, đ c xem

nh là môi tr ng ho t đ ng kinh t cho m i qu c gia và có tác đ ng tr c ti p đ n

ho t đ ng c a NHTM nói chung và đ n ho t đ ng huy đ ng v n nói riêng

Có nhi u ch tiêu đ đánh giá s n đ nh c a m t n n kinh t nh ch s GDP,

ch s s n xu t công nghi p, ch s th t nghi p, ch s hi u qu đ u t v n, ch s thu nh p trên đ u ng i, s c mua hàng hóa t ng đ ng c a ng i dân trong n c,

l m phát và chi phí sinh ho t trong n c, cán cân thanh toán trong n c… Các ch

s này đ u th hi n đ c n n kinh t đang phát tri n có n đ nh hay không, t đó có

th nhìn nh n đ c tình hình kinh t chính tr , d đoán chính sách và ho ch đ nh các k ho ch kinh doanh

Trong quá trình th c t thì tác gi nh n th y nhi m v tr ng tâm c a v n đ n

đ nh n n kinh t chính là các đ ng thái đ đ m b o “ n đ nh kinh t v mô” Th t ra

ch a có m t khái ni m c th nào v “ n đ nh kinh t v mô” tuy nhiên trong nh ng

n m g n đây nó chính là u tiên hàng đ u trong chính sách phát tri n kinh t c a

n c Vi t Nam

Th c t trên th gi i, c m t " n đ nh kinh t v mô” đ c dùng v i ngh a bao hàm c nh ng m c tiêu khác nh gi n đ nh các ch tiêu v t c đ t ng tr ng (ti m c n v i m c t ng tr ng ti m n ng), m c giá c hàng hóa và t l th t nghi p Cách dùng này d a trên khái ni m v "kinh t v mô” là m t h th ng kinh t c a c

m t qu c gia, v i các ch tiêu đo l ng "s c kh e" c a nó nh t c đ t ng tr ng thu nh p, th t nghi p, l m phát

tiêu nh ki m ch l m phát, n đ nh t giá h i đoái, thúc đ y, h tr , n đ nh t c đ

t ng tr ng kinh t

Trong đi u ki n n n kinh t phát tri n, t ng tr ng n đ nh, thu nh p c a

ng i dân đ c đ m b o thì nhu c u tích lu c a dân c cao h n t đó l ng ti n

g i vào Ngân hàng t ng lên hay kh n ng huy đ ng ti n g i t ng lên Khi n n kinh

t t ng tr ng cao và n đ nh thì nhu c u s d ng v n t ng, ngân hàng có th m

r ng kh i l ng tín d ng b ng cách t ng lãi su t ti n g i trong m t th i gian phù

h p nh m kích thích ng i dân g i ti n đ t o ngu n v n đáp ng nhu c u tín d ng

c a n n kinh t , sau đó s có s đi u ch nh gi m xu ng đ phù h p v i tình hình kinh t phát tri n Ng c l i, khi n n kinh t lâm vào tình tr ng suy thoái, thu nh p

th c t c a ng i lao đ ng gi m và ngày càng bi n đ ng, đi u này s làm gi m lòng tin c a khách hàng vào s n đ nh c a đ ng ti n H n n a khi thu nh p th p thì

l ng ti n nhàn r i trong toàn n n kinh t s gi m xu ng cùng v i nó là l ng ti n dân c đã ký thác vào h th ng Ngân hàng có nguy s b rút ra Khi đó Ngân hàng

s g p khó kh n trong công tác huy đ ng v n, qu n lý, d tr và c ng c lòng tin

c a khách hàng vào h th ng Ngân hàng

T giá h i đoái liên quan t i ho t đ ng th ng m i qu c t , c th là nh

h ng t i giá c hàng hóa xu t nh p kh u c a hai qu c gia Khi đ ng n i t lên giá

nh ng nh p kh u l i gia t ng, đi u này gây s c ép cho NHTW trong vi c đi u ch nh

l ng cung c u đ ng ngo i t và n i t trên th tr ng

phát, t ng tr ng kinh t và vi c làm Khi đ ng n i t m t giá, kích thích xu t kh u thúc đ y n n s n xu t trong n c phát tri n, t o công n vi c làm cho ng i lao

đ ng Bên c nh đó làm cho chi phí nh p kh u t li u s n xu t t ng cao góp ph n gia

t ng l m phát trong n c

đ nh và ch u nh h ng c a nhi u nhân t nh : giá c , thu quan, s u thích hàng

t giá h i đoái theo ph ng pháp th n i có qu n lý T giá h i đoái có m i quan h

v i lãi su t ti n g i c a đ ng n i t và ngo i t C th nh khi t giá h i đoái t ng,

đ ng ngh a v i vi c đ ng n i t m t giá, khi đó trên th tr ng có xu h ng n m gi

đ y cho c u n i t t ng làm cho lãi su t ti n g i c ng có xu h ng gia t ng Hay nói cách khác, t giá h i đoái và lãi su t ti n g i trong n c có m i quan h thu n chi u

K T LU N CH NG 1

Ch ng 1 đã tìm hi u khái quát v khái ni m lãi su t, lãi su t ti n g i th ng

c ng đã đ a ra khái ni m và s nh h ng c a các y u t kinh t v mô đ n lãi su t

kinh t v mô đ đ a vào bài nghiên c u

Ch ng 1 t p trung vào c s lý lu n v lãi su t bao g m :

- Khái ni m v lãi su t, lãi su t ti n g i

cá nhân c ng nh chính ph và ngân hàng trung ng

- Các y u t kinh t v mô tác đ ng đ n lãi su t ti n g i

Nh v y, v i c s lý lu n khoa h c c a ch ng 1 đã giúp chúng ta hi u rõ

h n lãi su t là gì, các y u t kinh t v mô nh h ng nh th nào t i lãi su t ti n

g i ây là c s lý thuy t cho chúng ta ti p t c đi qua ph n th c tr ng và phân tích

mô hình tác đ ng c a các y u t trong ch ng 2

CH NG 2:TH C TR NG LÃI SU T TI N G I C A NHTM VI T NAM

VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U

t 01/2010- 12/2013

ch u s tác đ ng c a r t nhi u y u t , c th nh các y u t kinh t vi mô bao g m

hàng, xu h ng chi tiêu dùng c a ng i dân, thu nh p c a ng i dân, cách th c

đ ng c a r t nhi u y u t v mô khác c a n n kinh t Tuy nhiên trong bài lu n v n,

thay đ i c a lãi su t ti n g i d i s tác đ ng c a các y u t kinh t v mô đã đ c

ch n ch ng 1 C th tác gi s nghiên c u th c tr ng c a lãi su t ti n g i trong

đ t m c cao nh t các ch tiêu c a K ho ch phát tri n kinh t xã h i 5 n m 2006

đ ra 6,5%, đây là m c t ng tr ng khá t t so v i nhi u n c trên th gi i và trong

• Ch s t ng ph ng ti n thanh toán M2 t ng liên t c qua các tháng phù h p

28,99% c a cùng k n m 2009 Trong đó ti n l u thông ngoài ngân hàng t ng

v i n m 2009 là do tài s n Có trong n c ròng c a toàn ngành ngân hàng t ng 41,71%

Ngu n : Tác gi t t ng h p

Tr c tình hình gia t ng t ng ph ng ti n thanh toán qua các tháng thì lãi su t

trong 3 tháng 9 -12 ta th y có s đ i chi u rõ r t gi a bi n M2 và R, trong khi t ng

ph ng ti n thanh toán t ng nhanh vào cu i tháng 11 đã d n đ n hi n t ng lãi su t

ti n g i gi m xu ng m t cách rõ r t

• Ch s t ng m c bán l hàng hóa : xét v các y u t c u ti n nh chi tiêu cá

2009, đây c ng là 1 trong nh ng y u t làm gia t ng ph ng ti n thanh toán trong

th tr ng

• Ch s l m phát: l m phát n m 2010 t ng cao so v i n m 2009, l m phát bình quân t ng 9,19% so v i 6,88% c a n m 2009, do ch u s tác đ ng c a s c ép

(đ u t và tiêu dùng) L m phát n m 2010 có nh ng di n bi n ph c t p, t đ u n m

đ n cu i tháng 8 ch s giá tiêu dùng m c th p và n đ nh v i m c t ng bình quân

lên m c 2 con s là 11,75% riêng l m phát trong quý IV chi m t i 40% l m phát c

n m và m c tiêu ki m ch l m phát c n m d i 8% đã không đ t đ c Nguyên nhân chính c a vi c l m phát t ng cao trong n m 2010 là chính ph có s đi u

ch nh t ng giá x ng, d u, giá h c phí và vi n phí, cùng v i đó là thiên tai l l t nên

đ nh t đ u n m t i cu i tháng 8 và s t ng đ t bi n vào nh ng tháng cu i n m

c ng đã tác đ ng t i vi c đ u tháng 10/2010 ngân hàng trung ng đã đi u ch nh

t ng m c lãi su t đi u hành làm cho lãi su t ti n g i các NHTM có xu h ng t ng lên đ h n ch s m t giá c a đ ng ti n Trong khi tr c đó thì lãi su t ti n g i ch

có dao đ ng n đ nh và th p đây ta th y CPI và R có s bi n đ ng thu n chi u

v i nhau

Ngu n : Tác gi t t ng h p

• Ch s t giá h i đoái : do nh h ng c a di n bi n nh p siêu và l m phát,

s c ép gi m giá V i bi n pháp đi u ch nh t giá cùng v i các bi n pháp bình n th

tr ng ngo i t thì th tr ng đã khá n đ nh Tuy nhiên tháng 8/2010, do nhu c u

NHTW tri n khai can thi p h tr ngo i t theo ch đ o c a Th T ng Chính Ph

v vi c bình n th tr ng ngo i t , duy trì n đ nh t giá và góp ph n h n ch nh p

th y s tác đ ng c a bi n t giá đ n lãi su t ti n g i không quá l n và khác bi t, tuy nhiên đ u có s bi n đ ng thu n chi u v i nhau

• Ch s s n xu t công nghi p trong n m 2010 có s gia t ng qua các tháng, đã

t ng v môi tr ng đ u t trong n m 2010 Tr c tình hình đó thì NHTM c ng đã

Ngu n : Tác gi t t ng h p

0 0.2 0.4 0.6 0.8 1 1.2 1.4

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

sxcn r

• T l th t nghi p có xu h ng gi m d n qua các n m, trong đó t l th t

n m 2009, t l th t nghi p khu v c thành th là 4,43%, nông thôn là 2,27% Thu

th ng m i đã có nh ng đi u ch nh v lãi su t ti n g i cho phù h p v i các y u t

đ u n m T đ u tháng 11/2010 sau khi NHTW đi u ch nh t ng 1%/n m các m c

đi u này c ng phù h p v i nhu c u chi tiêu dùng nh ng tháng cu i n m c a ng i dân c ng nh đáp ng nhu c u ngo i t đ thanh toán các đ n hàng nh p kh u

đ ng v n t n n kinh t c a h th ng ngân hàng t ng 36,24% so v i cu i n m 2009,

đ t t c đ t ng tr ng bình quân 3,02%/ tháng Trong s đó thì huy đ ng v n VN

t ng 41% và t c đ t ng tr ng nhanh d n k t tháng 2 đ n tháng 6 và cao nh t là tháng 12 n m 2010, đi u này c ng phù h p v i di n bi n c a l m phát trong n m

2010

T ng tr ng kinh t n m 2011 nhìn chung ch m l i m c 5,89% là m c t ng

tr ng th p so v i nh ng n m tr c đây i u này phù h p v i vi c đi u hành ch t

ch các chính sách kinh t đ ki m ch l m phát, n đ nh kinh t v mô, đ m b o an sinh xã h i Kinh t v mô đi d n vào th n đ nh, l m phát gi m liên t c theo tháng

u n m 2011 Chính Ph ban hành Ngh Quy t 11 v i m c tiêu chính là ki m

đó NHTW t p trung vào chính sách ti n t ch t ch , th n tr ng nh m ki m soát t ng

tr ng t ng ph ng ti n thanh toán và tín d ng theo m c tiêu đ ra i u hành t

công tác thanh tra giám sát đ t xu t chú tr ng vào các l nh v c tín d ng, lãi su t, t

đ i hóa công ngh ngân hàng, hoàn thi n th ch v ti n t và pháp lu t

• Ch s t ng ph ng ti n thanh toán trong n m 2011 t ng th p so v i nhi u

n m g n đây, m c t ng tr ng so v i cùng k c a t ng ph ng ti n thanh toán

l n nên tác đ ng t i lãi su t huy đ ng ti n g i c ng l n và d nh n bi t Di n bi n tình hình lãi su t ti n g i c a toàn h th ng ngân hàng có xu h ng gia t ng và đi u

Tính đ n cu i tháng 12/2011 thì t ng huy đ ng v n t n n kinh t c a h th ng ngân hàng t ng 12,4% so v i cu i n m 2010 và th p h n nhi u so v i m c t ng

Ngu n : Tác gi t t ng h p

Nhìn chung trong n m 2011 v i xu h ng đi u hành ch t ch ti n t c a NHTW

gi m l ng cung ti n nên lãi su t ti n g i ch u áp l c gia t ng trong n a đ u n m và

t ng cao bình quân m c 13,6%/ n m Trong 6 tháng cu i n m áp l c t ng lãi su t

đã d u l i nh kinh t v mô đã d n đi vào n đ nh, l m phát gi m, nh p siêu gi m,

• Ch s l m phát: l m phát cu i k t ng 18,13% cao h n m c 11,75% c a

n m 2010, đ ng th i l m phát bình quân đ t 18,58% so v i m c t ng ng 9,19%

n m 2010 L m phát t ng cao do s tác đ ng c a bên cung và bên c u bao g m ch

x ng, d u, ti n l ng t i thi u, h c phí Bên c nh đó l m phát t ng cao b i lý do

ngu n cung hàng hóa, tác đ ng đ tr c a các chính sách tài khóa và chính sách ti n

Trong n m 2011 tác gi th y tình hình l m phát có tác đ ng t ng đ i l n đ n s thay đ i lãi su t ti n g i t i NHTM C th trong 6 tháng đ u n m v i s c ép gia

t ng l m phát đã kéo lãi su t ti n g i có xu h ng t ng nhanh, và 6 tháng cu i n m

v i tình hình th c hi n chính sách ti n t th t ch t, kinh t v mô d n n đ nh, l m

lãi su t ti n g i dao đ ng n đ nh, không có s đi u ch nh gi m

• Ch s t ng m c bán l hàng hóa và d ch v : trong n m 2011 có s gia t ng

2010 thì n m 2011 có s gia t ng trung bình trên 21% Tác gi nh n th y khi nhu

ngân hàng th ng m i, đ c bi t khi trong n m 2011 thì ch s tiêu dùng t ng nhanh

h n so v i cùng k n m 2010, có th đây chính là lý do t o ni m tin v th tr ng trong n c cho các cá nhân và doanh nghi p t ng gia s n xu t và m r ng th

tr ng kinh doanh, c ng là c s đ các NHTM đi u ch nh t ng lãi su t ti n g i đ đáp ng nhu c u v n cho th tr ng

Ngu n : Tác gi t t ng h p

• Ch s s n xu t công nghi p gia t ng m nh vào 2 quý I và II, tuy nhiên b t

đ u vào quý III d i s tác đ ng c a l m phát nên có s gi m sút v t c đ t ng

tr ng i u này cho th y xu h ng cùng chi u tác đ ng c a ch s s n xu t công nghi p t i lãi su t ti n g i t i các NHTM Trong 2 quý đ u n m, lãi su t ti n g i có

xu h ng t ng m nh và 2 quý cu i n m có s đi u ch nh gi m và duy trì t ng đ i

n đ nh C th ch s s n xu t công nghi p trong quý I t ng 22%, quý II t ng 14%, quý III t ng 9% và quý IV t ng 7,5%

Ngu n : Tác gi t t ng h p

• Th tr ng lao đ ng n m 2011 di n ra tr m l ng trong b i c nh s n xu t kinh

n m 2011 m c 2,27% trong đó t l th t nghi p thành th là 3,6%, khu v c nông

th c thi n chính sách t ng l ng t i thi u

• Ch s t giá h i đoái : th tr ng ngo i h i di n bi n n đ nh rõ r t so v i

liên ngân hàng t ng 10,01%, t giá trung bình c a các NHTM t ng 7,88% so v i

hành v chính sách ti n t và ngo i h i c a NHTW T giá gi m d n t gi a tháng

4/2011 Th tr ng ngo i t t do ti p t c đ c ki m soát ch t ch , NHTW đ y

đ ng t ng Tuy nhiên t tháng 10 cho đ n h t n m, v i s can thi p đi u ch nh t giá bình quân liên ngân hàng và thông báo đi u hành t giá di n bi n không quá 1% cho đ n cu i n m trên th tr ng ngo i h i nên t giá có xu h ng gi m n đ nh và

ng i dân đ c khuy n khích chuy n sang đ ng n i t đ g i ti t ki m t ng b c

kh c ph c tình tr ng đô la hóa t i Vi t Nam

Nhìn chung trong n m 2011 di n bi n lãi su t ti n g i c a các ngân hàng th ng

l m phát, n đ nh kinh t v mô và đ m b o an sinh xã h i Tuy nhiên n n kinh t l i

g p khó kh n, t ng tr ng kinh t ch m l i, s n xu t kinh doanh g p khó kh n, hàng t n kho t ng cao, s c mua trên th tr ng gi m sút nên ngày 10/05/2012 Chính

Ph ban hàng Ngh Quy t 13 yêu c u các b ngành và NHTW tháo g khó kh n,

t o đi u ki n cho s n xu t kinh doanh g n v i h tr phát tri n th tr ng nh ng

v n đ m b o các m c tiêu đ a ra theo Ngh Quy t 01 Theo nh ng m c tiêu đ ra trong n m 2012 thì cu i n m, t ng tr ng kinh t đ t m c 5,25%

• Ch s t ng ph ng ti n thanh toán n m 2012 t ng 18,5% so v i n m 2011

và t ng ch m trong 5 tháng đ u n m và b t đ u gia t ng vào nh ng tháng cu i n m,

có xu h ng gi m qua các tháng b t đ u t nh ng tháng đ u n m, sau đó có xu

h ng gi m n đ nh đ n cu i n m T ng ph ng ti n thanh toán c n m 2012 t ng

mô n đ nh và đ ki m ch tình tr ng đô la hóa

th i và hi u qu c a vi c tri n khai Ch th s 25/CT-TTg ngày 26/9/2012 c a Th

t ng Chính ph v vi c t ng c ng công tác qu n lý, đi u hành và bình n giá Trong n m có t i 7 tháng CPI ch t ng d i 1% M t đi u khác th ng n a c a th

tr ng giá c trong n c n m nay là CPI không gi m vào sau T t âm l ch mà gi m