Để đạt được điều đó, cùng một lúc khi giảng dạy, đòi hỏi người giáo viênphải thực hiện nhiều phương pháp, thao tác với những hoạt động cụ thể trongtiết dạy như: Đọc văn bản, tìm hiểu chú
Trang 1và cái trừu tượng, khái quát và sinh động, xúc động cảm tính và ý nghĩa tưtưởng, nội dung và hình thức Chính sự thống nhất của các mặt đối lập ấy đãtạo ra sức mạnh riêng biệt của văn chương nghệ thuật.
Hình tượng nghệ thuật có khả năng gây ra những tác động không hạn chế,gợi lên trường liên tưởng bất tận Hình thức nghệ thuật văn học bao giờ cũngmang tính đa nghĩa Nó như khối diện nhiều màu, tuỳ theo chỗ đứng, cách nhìncủa người tiếp nhận mà phát hiện ra những vẻ đẹp khác nhau của nó Vì vậy, khidạy phân môn Đọc - Hiểu văn bản, người giáo viên vừa phải là một nhà sưphạm, vừa phải là một người nghệ sĩ để cố gắng làm nổi bật được sự rung độngthẩm mỹ sâu sắc của tác phẩm khiến cho học sinh say mê, thích thú
Đề cập tới vấn đề phương pháp dạy học Văn, đã từ lâu người ta thườngnghĩ đến phương pháp chủ yếu thiên về bình giảng, diễn giải Công bằng mànói, đây là một phương pháp có nhiều tích cực Song trải qua một quá trình dàitrong công tác dạy học, môn Văn đã có những cải biến quan trọng cả về nộidung chương trình cũng như phương pháp và hình thức dạy học Đặc biệt tronggiai đoạn hiện nay, Nhà nước và Bộ GD&ĐT đã tiến hành cải cách mạnh mẽ,toàn diện chương trình giáo dục thông qua việc thực hiện thay sách giáo khoa
Trang 2đối với các cấp học trên phạm vi toàn quốc, trong đó có môn Ngữ văn Trongviệc đổi mới sách giáo khoa lần này, các nhà nghiên cứu làm sách quan tâm tớivấn đề: đổi mới phương pháp dạy và học để theo kịp các nước tiên tiến, đón đầu
sự phát triển, Điều này được thể hiện khá rõ trong việc biên soạn sách giáokhoa Ngữ văn lớp 6 Bên cạnh kênh chữ, kênh hình cũng có nhiều thay đổi phùhợp với sự đa dạng của các tranh ảnh minh họa phù hợp với nội dung bài học, cógiá trị nghệ thuật, góp phần tạo sự lôi cuốn, hấp dẫn đối với học sinh Nhữngthay đổi đó đòi hỏi người giáo viên cũng phải có những đổi mới trong phươngpháp dạy học Khi soạn – giảng, giáo viên không chỉ cần chú ý đến vấn đề dạy
cái gì (nội dung dạy), mà còn rất cần chú đến vấn đề dạy như thế nào (phương pháp dạy) và cả vấn đề dạy bằng phương tiện nào, theo hình thức nào để nhằm
một mục đích cuối cùng: Bằng mọi cách giúp học sinh có sự đam mê, chủ động,tích cực lĩnh hội kiến thức, cảm thụ văn học bằng nhiều con đường, hình thứckhác nhau
Để đạt được điều đó, cùng một lúc khi giảng dạy, đòi hỏi người giáo viênphải thực hiện nhiều phương pháp, thao tác với những hoạt động cụ thể trongtiết dạy như: Đọc văn bản, tìm hiểu chú thích, phân tích các chi tiết, hình ảnh, hệthống câu hỏi, lời giảng bình, làm nổi bật nội dung ý nghĩa văn bản Nhưngtheo tôi, một thao tác khá quan trọng, không thể thiếu và góp phần không nhỏ
khi dạy tiết Đọc - Hiểu văn bản là sử dụng kênh hình (tranh, ảnh minh họa )
giúp học sinh dễ dàng quan sát tưởng tượng, chủ động rút ra những suy nghĩđúng đắn, sâu sắc về bài học Vì theo quan niệm biện chứng thì quá trình nhậnthức nói chung của con người là đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượngrồi quay lại thực tiễn và ngược lại Theo quy luật đó, muốn nhận thức được phải
trải qua quá trình phản ánh (nhận biết) và không có sự nhận biết nào sinh động,
toàn diện hơn khi được trực tiếp tiếp xúc với kênh hình Thông qua bức hìnhminh hoạ, học sinh có thể nhận biết nội dung và vẻ đẹp của tác phẩm văn học
Do đó, việc sử dụng kênh hình là việc làm cần thiết cho bài giảng phân môn Đọc
- Hiểu văn bản Ngữ văn 6
Trang 32 Cơ sở thực tiễn:
Trên thực tế, nhiều học sinh THCS nói chung và học sinh ở khối lớp 6 nóiriêng rất ngại học môn Ngữ văn, từ đó dẫn tới tình trạng khả năng tiếp nhận,cảm và hiểu giá trị tư tưởng tác phẩm văn học của các em có nhiều hạn chế Đặcbiệt đối với các em học sinh lớp 6 thì việc học văn còn khó khăn hơn nữa Các
em mới chuyển từ bậc Tiểu học lên lớp đầu bậc THCS nên không khỏi có nhiềuvấn đề mới mẻ, bỡ ngỡ Vì vậy nên yêu cầu: phải làm như thế nào để tiết dạyhọc Đọc - Hiểu văn bản đạt hiệu quả cao nhất và tạo được hứng thú học tập chohọc sinh vừa là niềm băn khoăn trăn trở vừa là trách nhiệm nặng nề đối vớingười giáo viên dạy bộ môn Ngữ văn
Thực tiễn cho thấy, một tiết dạy Đọc - Hiểu văn bản sẽ phong phú, sinhđộng hơn, lôi cuốn được hứng thú học tập của học sinh nhiều hơn nếu như ngườidạy biết sử dụng một cách hợp lí kênh hình khi khai thác văn bản Vì tranh ảnhtác động trực tiếp và sinh động tới các giác quan của học sinh, các em có thểnhận biết được ngay vấn đề qua trực giác chứ không như việc tiếp cận “ngôn từ”trong tác phẩm mà các em phải đọc, phải phân tích nghĩa, suy luận rồi mới rút ranội dung ý nghĩa
Ngày nay, do sự phát triển chung, nhận thức của học sinh ngày càng cao
và nhanh nhạy Đứng trước tình hình đó, trong mỗi giờ dạy Văn, giáo viênkhông nhất thiết lúc nào cũng phải phân tích để rút ra nội dung bài học mà chỉcần thông qua hệ thống câu hỏi gợi mở giúp các em tự phân tích, đánh giá, rút ranhững cái hay cái đẹp, những tình cảm ý tưởng được thể hiện qua bức tranh.Học sinh có thể có những phát hiện mới qua việc tìm hiểu các đường nét, hoạtiết, màu sắc của bức tranh, tấm ảnh Qua quan sát tranh ảnh, học sinh sẽ cónhững suy nghĩ, cảm nhận một cách mới mẻ và toàn diện với “bức tranh ngônngữ” của tác giả đã gợi lên mà chưa nói hết được
* * * * *
Trang 4Xuất phát từ cơ sở lí luận và từ nhu cầu thực tiễn nêu trên, nhận thức đượcvai trò, trách nhiệm cũng như tầm quan trọng của việc dạy phần Đọc - Hiểu vănbản đối với học sinh lớp 6, sau một thời gian suy nghĩ, tôi đã mạnh dạn chọn đề
tài: “Sử dụng kênh hình trong dạy học phân môn Đọc – Hiểu văn bản Ngữ
văn 6”, với mong muốn vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm đã học tập và
tích luỹ được vào thực tiễn giảng dạy phần Đọc - Hiểu văn bản trong bộ mônNgữ văn ở lớp 6 bậc THCS
II YÊU CẦU VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI:
Trong thời gian và phạm vi giới hạn, tôi mong muốn đề tài sẽ phần nàolàm rõ được phương pháp, cách thức sử dụng kênh hình (tranh, ảnh ) trong quátrình giảng dạy phần Đọc - Hiểu văn bản thuộc chương trình bộ môn Ngữ vănlớp 6, nhằm góp phần tổ chức giờ dạy Văn có kết quả tích cực, giúp học sinhtiếp thu bài dễ dàng hơn, đồng thời phát huy được vai trò chủ động sáng tạonhiều mặt của các em khi tiếp cận tác phẩm văn chương
III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Để giải quyết có kết quả yêu cầu, nhiệm vụ đã đặt ra của đề tài, tôi đã sửdụng một số phương pháp lý luận như: thống kê, phân loại, phân tích, so sánh vàtổng hợp ; cùng các phương pháp nghiên cứu thực tiễn như: quan sát, điều tra kết hợp với việc trải nghiệm thực tế giảng dạy
IV ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
- Đối tượng nghiên cứu: Các tác phẩm văn học phần Đọc - Hiểu văn
bản cùng hệ thống kênh hình thuộc chương trình bộ môn Ngữ văn lớp 6
Phạm vi áp dụng và địa bàn nghiên cứu: Học sinh khối lớp 6
-Trường THCS Chất lượng cao Dương Phúc Tư - Huyện: Văn Lâm - Tỉnh: HưngYên
*
* *
Trang 5PHẦN NỘI DUNG
A NHỮNG CÔNG VIỆC VÀ BIỆN PHÁP ĐÃ LÀM:
I NHỮNG YÊU CẦU KHI SỬ DỤNG KÊNH HÌNH TRONG DẠY HỌC PHÂN MÔN ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN NGỮ VĂN LỚP 6:
1 Yêu cầu về kênh hình dùng làm đồ dùng dạy học phân môn Đọc – Hiểu văn bản Ngữ văn 6:
Có thể nói: một giờ dạy phần Đọc - Hiểu văn bản Ngữ văn 6 hiện nay,ngoài năng lực chuyên môn của giáo viên, muốn giờ lên lớp đạt hiệu quả cao,không thể không nói tới một yếu tố quan trọng nữa là việc sử dụng kênh hìnhtrong hệ thống đồ dùng dạy học Ngay cả trong quá trình biên soạn sách giáokhoa lần này, các tác giả đã rất chú trọng đưa kênh hình vào các văn bản Vănnhằm minh họa, hỗ trợ cho bài học Song song với hệ thống kênh hình trongsách giáo khoa là bộ tranh ảnh thuộc danh mục đồ dùng dạy học Ngữ văn 6 Vớiđiều kiện thực tế hiện nay, kênh hình mà tôi đề cập trong đề tài này bao gồm:
+ Tranh ảnh minh họa trong sách giáo khoa Ngữ văn 6
+ Bộ tranh ảnh Ngữ văn 6 do Công ty Thiết bị trường học cấp
+ Tranh ảnh tư liệu tự sưu tầm (Tranh vẽ lại hoặc vẽ theo chi tiết mới, ảnh tự chụp, sưu tầm trên mạng, )
+ Băng hình
Trong giờ Đọc - Hiểu văn bản, sử dụng kênh hình là điều cần thiết Nógiúp học sinh hình dung rõ nét hơn về tác giả, tác phẩm Nhưng tranh ảnh, bănghình dành cho việc dạy học Ngữ văn 6 hiện nay còn có phần hạn chế Chúng tamới chỉ có một số tranh ảnh về tác giả, một số tranh thuộc phạm vi văn học dângian và tranh minh họa ở sách giáo khoa Do đó giáo viên phải chủ động tự
Trang 6chuẩn bị thêm tranh ảnh tư liệu để góp phần làm phong phú, đa dạng kênh hìnhnhằm phục vụ tốt hơn cho tiết học Bên cạnh bộ tranh được cấp phát, giáo viên
có thể “đồ” (vẽ) lại một số bức tranh ở sách giáo khoa, và đặc biệt cố gắng lựachọn các chi tiết tiêu biểu trong tác phẩm để vẽ những bức họa phù hợp với bàigiảng
Chẳng hạn như khi dạy tiết 74 “Bài học đường đời đầu tiên” (Trích tác phẩm “Dế Mèn phiêu lưu kí” của nhà văn Tô Hoài), chúng ta có thể vẽ hình
ảnh Dế Mèn đứng lặng trước nấm mồ của Dế Choắt và suy nghĩ về bài học
đường đời đầu tiên của mình Hay khi dạy tiết 121, bài “Cầu Long Biên –
Chứng nhân lịch sử”, ta có thể sưu tầm trên mạng intơnet hoặc chọn chụp một
kiểu toàn cảnh cầu Long Biên rồi phóng to (hoặc quét vào máy tính nếu dạy bằng giáo án điện tử) để giới thiệu với học sinh trong quá trình tìm hiểu văn
bản
Trong tình hình thực tế của địa phương huyện Văn Lâm chúng ta hiệnnay, khi lên lớp, người giáo viên có thể sử dụng máy chiếu hắt, máy chiếu đanăng cùng với camera vật thể, nhưng chủ yếu vẫn là sử dụng bảng phấn theokiểu truyền thống kết hợp với bảng phụ Nhưng dù dạy theo bất cứ hình thứcnào thì yêu cầu đối với kênh hình cũng cơ bản như nhau Để sử dụng kênh hìnhvào tiết Đọc - Hiểu văn bản như một “đồ dùng nghệ thuật”, cũng như cácphương tiện đồ dùng dạy học khác, đòi hỏi tranh ảnh tư liệu phải chuẩn mực về
cả nội dung lẫn hình thức
Về hình thức, yêu cầu bức tranh, tấm ảnh hay đoạn phim phải có giá trịthẩm mĩ cao, khoa học, hợp lí đồng thời cũng phải dễ nhận biết, không quá trừutượng Về nội dung, tranh ảnh phải phù hợp hài hoà với nội dung của bài giảng,góp phần thể hiện nội dung văn bản, có tác dụng mở rộng, khắc sâu những kiếnthức có liên quan đến bài học Có như vậy tranh ảnh tư liệu minh họa mới đápứng đầy đủ yêu cầu để đưa vào bài dạy Nếu không đáp ứng được những yêucầu trên thì kênh hình như con dao hai lưỡi sẽ phản lại tác dụng với mục đíchcuối cùng của giờ lên lớp và sẽ làm cho đối tượng tiếp nhận (học sinh) hoặc
Trang 7phân tán tư tưởng không tập trung vào văn bản, hoặc tạo sự phản cảm, gây khóchịu, dẫn tới hiện tượng chán ghét giờ học, không yêu thích tác phẩm văn họcnghệ thuật.
2 Yêu cầu khi sử dụng kênh hình trong giờ Đọc – Hiểu văn bản Ngữ văn 6:
Để phát huy tối đa những tác dụng của kênh hình, yêu cầu người dạy phải
có kĩ năng sử dụng linh hoạt, hợp lí Bởi sử dụng kênh hình trong giờ Đọc Hiểu văn bản không như những trường hợp thông thường đưa tranh, ảnh, thướcphim ra để xem, để ngắm hay để triển lãm, mà đưa tranh ảnh ra là để dạy học,giúp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp nội dung bức tranh, từ đó khám phá vẻ đẹptiềm ẩn trong tác phẩm văn đang tìm hiểu Chính vì thế mà hoạt động của ngườidạy là rất vất vả và khó khăn Chúng ta cần lưu ý: Kênh hình không chỉ làm chotiết học phong phú hơn, lôi cuốn hấp dẫn học sinh vào bài giảng hơn mà còn làmtăng khả năng phát huy tính sáng tạo của các em nếu người giáo viên biết cáchkhai thác tích cực Nếu như trước đây, khi sử dụng tranh ảnh trong giờ dạy Văn,chúng ta thường chỉ dùng với ý nghĩa đơn thuần là để minh họa thì nay tác dụngcủa kênh hình không chỉ dừng lại ở đó Khi sử dụng kênh hình, chúng ta cần kếthợp chặt chẽ và tiến hành song song nhiều hoạt động, nhiều phương pháp mộtlúc để khai thác nội dung bài học bằng cách đưa ra hệ thống câu hỏi gợi mở,những lời bình, đan xen phân tích nhằm phát huy tối đa khả năng khám phá,tìm tòi phát hiện của học sinh Có như vậy giờ Đọc - Hiểu văn bản Ngữ văn 6mới trở nên sinh động, hấp sẫn lôi cuốn học sinh
*Ví dụ: Khi dạy tiết 33, hướng dẫn đọc thêm truyện “Ông lão đánh cá và
con cá vàng”, với bức tranh minh họa chi tiết cuối truyện, giáo viên có thể vừa
cho học sinh quan sát tranh vừa đặt các câu hỏi gợi mở, phân tích như sau:
GV: (?) Bức tranh minh họa cho chi tiết nào trong truyện?
HS: + Bức tranh minh họa cho chi tiết kết thúc truyện: trước mắt ông lão
là “túp lều nát ngày xưa và trên bậc cửa, mụ vợ đang ngồi trước cái máng lợn sứt mẻ.”
Trang 8GV: (?) Hãy cho biết ta đã bắt gặp hình ảnh này ở phần nào của truyện? HS: + Đó là những hình ảnh được lặp lại ở phần đầu của truyện.
GV: (?) Bức tranh vẽ gì?
HS: + Một túp lều nhỏ rách nát bên bờ biển, mụ vợ ông lão ngồi trước một cái mạng lợn sứt,
GV: (?) Qua đó, em có nhận xét gì về cách kết thúc của truyện?
HS: + Truyện kết thúc theo lối “vòng tròn” Trước đây gia cảnh nhà ông lão như thế nào thì nay lại trở về như thế (Không theo lối kết có hậu thông thường như nhiều truyện cổ tích khác).
GV: (?) Tại sao mụ vợ trong truyện dù tham lam bội bạc nhưng không bị trừng phạt (như bị chết, bị biến thành súc vật, )? Còn ông lão tốt bụng, nhân hậu lại không được hưởng cuộc sống giàu sang?
Để dẫn dắt học sinh trả lời câu hỏi này, giáo viên có thể hướng dẫn các
em nhận xét bức tranh:
- Trước mắt ông lão là ngôi nhà đơn sơ, là chiếc thuyền nhỏ, là lưới là chài và xa xa là mặt biển xanh mênh mông với đàn chim đang sải cánh tự do chao liệng trên bầu trời Tất cả đều gợi một khung cảnh yên bình, tự do tự tại.
- Trong bức tranh còn có hình ảnh mụ vợ Mụ đang đắng cay ngồi trơ khấc trước cái mạng lợn sứt mẻ và phải đối diện với cảnh cơ hàn nghèo khổ thuở xưa
Từ những nhận xét trên, học sinh sẽ dễ dàng trả lời được câu hỏi giáo viênđặt ra:
- Đối với ông lão: Ông không được gì và cũng chẳng mất gì Nhưng điều
có ý nghĩa nhất là ông được trở lại với cuộc sống tuy vất vả nghèo khổ nhưng rất bình yên thanh thản Sau “cơn ác mộng” mà ông lão vừa trải qua thì cuộc sống tự do, thanh bình ấy càng trở nên quý báu và có giá trị hơn bất cứ thứ gì trên đời.
- Đối với mụ vợ: Đang từ đỉnh cao của quyền lực và giàu sang, phút chốc
mụ chỉ còn lại một mình với cái máng lợn sứt Đây chính là sự trừng phạt thích
Trang 9đáng, bởi với mụ, trở về cuộc sống nghèo khổ thật chẳng dễ dàng chút nào Mụ trở về cuộc sống như xưa nhưng thực chất là khổ cực gấp trăm lần Mặt khác,
mụ không chết mà phải sống, sống để suy nghĩ, để hối cải về những tội lỗi của mình Đây là sự trừng phạt nặng nề nhất đối mụ.
Như vậy, qua sự kết hợp giữa việc quan sát nhận xét tranh và tìm hiểu
phân tích, chúng ta sẽ dễ dàng giúp học sinh vừa khám phá được ý nghĩa của kết
thúc truyện “Ông lão đánh cá và con cá vàng” vừa giúp các em nắm bắt được
tác dụng của lối kết “vòng tròn” lặp lại của tác phẩm
* Lưu ý: Khi sử dụng kêng hình, chúng ta cũng cần có sự định hướng và
ngăn chặn kịp thời những suy luận của học sinh không đúng chủ đề, không đúngyêu cầu bài học đặt ra Có như vậy tiến trình lên lớp và mục tiêu bài học của giờĐọc – Hiểu văn bản Ngữ văn 6 mới đảm bảo diễn ra theo đúng hướng và đạthiệu quả cao
II VẤN ĐỀ SỬ DỤNG KÊNH HÌNH TRONG DẠY HỌC PHÂN MÔN ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN NGỮ VĂN LỚP 6:
1.Căn cứ để xác định các thao tác, hoạt động khi sử dụng kênh hình:
Trong chương trình sách giáo khoa hiện nay, những yêu cầu về nhận thứcluôn được đặt lên hàng đầu Ở bộ môn Ngữ văn 6 cũng vậy, tùy theo văn bản dàihay ngắn, vấn đề rộng hay hẹp mà đưa ra những yêu cầu khác nhau, nhưng tất cảđều hướng tới yêu cầu nhận thức Đó là sự cảm cảm nhận cái hay, cái đẹp củatác phẩm văn chương Vậy học sinh sẽ tiếp cận và hiểu điều đó bằng con đườngnào? Câu hỏi này luôn là một câu hỏi khó cho tất cả các thầy cô dạy Văn, đòihỏi các thầy cô phải tìm mọi cách, mọi con đường giúp học sinh tiếp thu lĩnh hộikiến thức trong bài
Trong tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học, giáo viên cần sử dụngkết hợp linh hoạt nhiều phương pháp, biện pháp phù hợp với đặc trưng của phânmôn Đọc – Hiểu văn bản để khơi gợi, khám phá, mở rộng, khắc sâu nội dung bàihọc và phải trải qua những bước tổ chức hoạt động sau:
Trang 10- Giới thiệu bài: Đây là phần tạo tâm thế giúp học sinh bước đầu tiếp cậnvăn bản với những nét chung khái quát nhất.
- Đọc và tìm hiểu văn bản: Phần này giúp học sinh cảm nhận sâu sắc, cụthể từng vấn đề nội dung, ý nghĩa đặt ra trong văn bản
- Củng cố bài: Đây là phần phát huy khả năng tổng hợp tư duy, khái quátbài về cả nội dung và nghệ thuật mà mục tiêu bài học đề ra
Xuất phát từ những mục đích của hoạt động dạy và học như trên, đã khiếntôi đặt ra một suy nghĩ: bằng cách nào đó, phương pháp nào đó giúp học sinhtiếp nhận được kiến thức văn học bằng chính sự hiểu biết của mình nhờ vào hoạtđộng hướng dẫn của giáo viên Vì vậy, trong quá trình giảng dạy Đọc – Hiểuvăn bản Ngữ văn 6, tôi đã cố gắng đưa kênh hình vào sử dụng trong tiết dạy quatừng hoạt động sau:
1 Sử dụng kênh hình để giới thiệu bài
2 Sử dụng kênh hình để minh họa, tìm hiểu một chi tiết, một nội dung
3 Sử dụng kênh hình để củng cố bài
Trong quá trình dạy học, không phải bất cứ bài nào, tiết nào ta cũng sửdụng kênh hình ở tất cả các phần các bước, mà tùy từng bài ta sẽ lựa chọn tranhảnh để minh họa cho bài giảng ở từng hoạt động sao cho phù hợp nhất và đạtđược hiệu quả cao nhất
2.Các hoạt động sử dụng kênh hình cụ thể trong giờ Đọc – Hiểu văn bản Ngữ văn 6:
2.1 Sử dụng kênh hình để giới thiệu bài:
Trong tiết Đọc – Hiểu văn bản, giới thiệu bài là một hoạt động không thểthiếu Đây là hoạt động đầu tiên tạo ấn tượng cũng như gây tâm thế, hứng thúgiúp học sinh chuẩn bị tiếp cận văn bản một cách tích cực Có rất nhiều cáchgiới thiệu bài khác nhau, thông thường thì giáo viên hay dùng lời dẫn, giới thiệunội dung khái quát của văn bản để vào bài Song sẽ gây ấn tượng sinh động hơnkhi giáo viên đồng thời vừa có lời dẫn vừa đưa ra treo (hoặc chiếu) tranh, ảnhminh họa cho học sinh quan sát Để rồi từ trực giác đầu tiên ấy, các em sẽ có thể
Trang 11cảm nhận được một cách khái quát về nhân vật, quanh cảnh, sự vật, sự việc,
mà tác giả muốn thể hiện trong tác phẩm sắp học
*Ví dụ:
Khi dạy tiết 73 – văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” (Trích tác phẩm
“Dế Mèn phiêu lưu kí” của nhà văn Tô Hoài), giáo viên có thể chọn một trong
hai cách giới thiệu sau:
C.1 Bật băng hình giới thiệu nhà văn Tô Hoài nói về tác phẩm “Dế
Mèn phiêu lưu kí” và xem một vài tranh trong bộ truyện tranh cùng tên, từ đó
chuyển vào nội dung bài học
C.2 Giáo viên có thể cùng một lúc kết hợp hai hoạt động: lời giới thiệutruyền cảm và bức tranh vẽ Dế Mèn:
Trên thế giới và ở nước ta có những nhà văn nổi tiếng gắn bó cả đời viếtcủa mình với đề tài thiếu nhi – một trong những đề tài khó khăn nhưng cũng đầy
thú vị Tô Hoài là một tác giả như thế Truyện đồng thoại đầu tay của ông - “Dế
Mèn phiêu lưu kí”- mặc dù đã ra đời cách đây gần bẩy thập niên nhưng vẫn
luôn được độc giả nâng niu đón nhận Hàng triệu bạn đọc ở mọi lứa tuổi, cảtrong và ngoài nước đều vô cùng yêu thích tác phẩm và hâm mộ Tô Hoài đếnmức gọi nhà văn là “Ông Dế Mèn” Vậy Dế Mèn là ai? Chân dung, tính nếtnhân vật ấy thế nào? Bài học đường đời đầu tiên mà Mèn nếm trải ra sao? Các
em hãy quan sát bức tranh này và lắng nghe nhà văn Tô Hoài kể – tả về anh ta!
(cùng lúc, giáo viên treo hoặc chiếu bức tranh vẽ hình ảnh chàng Dế Mèn với vẻ đẹp cường tráng rồi dẫn vào bài học)
Hay khi dạy tiết 77 – văn bản “Sông nước Cà Mau” của Đoàn Giỏi, ta
cũng có thể sử dụng kênh hình để giới thiệu bài Đây là một bài văn có yếu tốmiêu tả kết hợp với thuyết minh về cảnh sông nước Cà Mau – một vùng sôngngòi kênh rạch bủa vây chằng chịt cùng dòng sông Năm Căn hùng vĩ mênhmông Để mở đầu cho bài dạy, giáo viên cho học sinh quan sát tranh (hoặc ảnhphóng to) về cảnh sông nước Cà Mau Bức tranh tái hiện khung cảnh một vùngsông nước rộng lớn với những thuyền bè tấp nập Đồng thời với việc cho học