BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG GIAO TIẾP CHO HỌC SINH MẮC HỘI CHỨNG TỰ KỶ Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIỂU THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG GIAO TIẾP CHO HỌC SINH MẮC HỘI CHỨNG TỰ KỶ Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIỂU THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNGTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA TÂM LÝ – GIÁO DỤC

BÁO CÁO TỐT NGHIỆP

TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN Q LIÊN CHIỂU TP ĐN

• Chương 3: BIỆN PHÁP PT KNGT CỦA HS MẮC HCTK Ở CÁC

TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN Q LIÊN CHIỂU TP ĐN

• KẾT LUẬN & KHUYẾN

NGHỊ-• TÀI LIỆU THAM KHẢO

6 Phương pháp nghiên cứu

4 Giả thuyết khoa học

HS mắc HCTK ở tiểu học là những TTK dạng nhẹ

Những HS này gặp rất nhiều khó khăn do HCTK mang

lại, đặc biệt là vấn đề khó khăn trong giao tiếp Tuy nhiên các em không được hưởng một phương pháp giáo dục

phù hợp do GV chưa nắm rõ về dạng tật này và chưa có kiến thức về giáo dục hòa nhập, nếu có cũng chỉ là các

lớp tập huấn ngắn hạn.

Nếu các lực lượng tham gia giáo dục quan tâm và

tiến hành những biện pháp can thiệp thích hợp thì sẽ giúp trẻ có cơ hội hòa nhập cộng đồng.

Lý do chọn đề tài

 Giả thuyết khoa học

HS mắc HCTK gặp rất nhiều khó khăn trong giao tiếp khi học hòa nhập Nếu GV biết sử dụng các chiến lược giao tiếp phù hợp với TTK; thường xuyên tổ chức các trò chơi phát triển kĩ năng giao tiếp

và động viên trẻ tham gia; xây dựng vòng tay bạn bè; phối hợp với

phụ huynh lập kế hoạch phát triển giao tiếp cho trẻ tại gia đình,… thì

sẽ khắc phục được nhũng khó khăn trong giao tiếp cho trẻ, từ đó

giúp trẻ dễ dàng hòa nhập hơn.

 Nhiệm vụ nghiên cứu

 Nghiên cứu cơ sở lý luận về giáo dục hòa nhập cho HS mắc HCTK

 Nghiên cứu thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp cho HS mắc HCTK ở các trường tiểu học trên địa bàn quận Liên Chiểu thành phố Đà Nẵng

 Đề xuất các biện pháp để phát triển kĩ năng giáo tiếp cho HS mắc HCTK

ở các trường Tiểu học trên địa bàn quận Liên Chiểu – TP Đà Nẵng

 Phương pháp nghiên cứu

 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết

 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

 Một số khái niệm cơ bản

 Đặc điểm chung của trẻ tự kỷ

 Những khó khăn trong giao tiếp của HS mắc HCTK

 Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp của HS

mắc HCTK

 Vai trò của môi trường đối với sự phát triển giao tiếp của

HS mắc HCTK

 Tiểu kết chương 1

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ

GIAO TIẾP CỦA HS MẮC HCTK

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ

GIAO TIẾP CỦA HS MẮC HCTK

• Hội chứng Tự kỷ

• Kĩ năng giao

tiếp

• Giáo dục hòa nhập

HCTK là những rối loạn phát triển lan tỏa ở những lĩnh vực sau: tương

tác xã hội, ngôn ngữ, hành vi định hình ặp đi lặp lại, rối loạn cảm giác.

KNGT là khả năng nhận thức nhanh chóng và sử dụng hợp lí các phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ

GDHN là phương thức giáo dục trong đó trẻ khuyết tật cùng học với trẻ bình thường tring trường phổ thông ngay tại nơi trẻ sinh sống

Một số khái niệm cơ bản

- Những găn bó bất thường

- Hành vi có liên quan khác

Kĩ năng tương tác xã hội kém:

-Xa lánh mọi người

- Bị động

- Hành động kì quặc

- Hình thức, khoa trương

.

Hành vi Tương tác xã hội Nhận thức

Đặc điểm chung của TTK

 Khó khăn khi sử dụng các phương tiện giao

tiếp phi ngôn ngữ

 Khó khăn khi sử dụng ngôn ngữ

Những khó khăn trong giao tiếp của HS mắc HCTK

Trở ngại về sinh lí Trở ngại về tâm lí

khăn trong việc truyền và

nhận thông tin, làm cho

thông tin sai lệch, hoặc

không đầy đủ, dẫn đến

cản trở trong việc giao

tiếp của các em

• Những trở ngại về mặt sinh lí khiến trẻ cảm thấy không tự tin trong quá trình giao tiếp dẫn đến trẻ thường thụ động trong quá trình giao tiếp

• Thêm vào đó, những người xung quanh không hiểu những khó khăn

đó, không cảm thông, kì thị, xa lánh,

… khiến cho trẻ ngày càng mặc cảm,

tự ti, thiếu niềm tin vào người khác,

… Từ đó, trẻ dần rút vào “vỏ tự kỷ”, thích sự cô lập, tránh giao tiếp với các bạn.Điều này khiến cho quá trình giao tiếp của trẻ vốn khó khăn lại càng khó khăn hơn

Một số yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp của HS mắc

HCTK Một số yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp của HS mắc

HCTK

GIA ĐÌNH

BẠN BÈ

THẦY CÔ

* Gia đình là nơi hình thành và phát triển những KNGT đầu tiên

GĐ đóng vai trò thiết yếu và không thể thiếu được trong việc hôc trợ trẻ hòa nhập cộng đồng

* Bạn bè l à thước đo

để trẻ tự đánh giá bản thân mình

* Thầy cô lên kế hoạch

 Khái quát quá trình khảo sát

 Phân tích kết quả khảo sát

 Thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp cho HS mắc HCTK

thông qua phân tích các trường hợp.

 Nhận định chung về thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp cho

HS mắc HCTK

Chương 2: THỰC TRẠNG PT KNGT CHO HS MẮC HCTK TẠI CÁC

TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN Q LIÊN CHIỂU TP ĐÀ NẴNG

Chương 2: THỰC TRẠNG PT KNGT CHO HS MẮC HCTK TẠI CÁC

TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN Q LIÊN CHIỂU TP ĐÀ NẴNG

 Mục tiêu khảo sát

 Tìm hiểu những cách thức mà GV sử dụng để phát triển giao tiếp cho những HS mắc HCTK

 Thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp cho HS mắc HCTK

 Tất cả các GV đã nhận thức được những khó khăn trong giao tiếp của những HS mắc HCTK Tuy nhiên, vẫn còn nhiều GV (4/7) chưa nhận thức đúng về vai trò

của việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ Các GV đó cho rằng vấn đề học tập phải được đặt lên đàu tiên mà không biết rằng chỉ khi trẻ phát triển được kĩ năng giao tiếp thì trẻ mới có khả năng lĩnh hội được những tri thức học tập Và thực tế cho thấy HS mắc HCTK có những tiến bộ về mặt giao tiếp đã có những tiến bộ rõ rệt trong học tập như Thuận, Phương, Đức, Nguyên

 Một số GV đã quan tâm đến việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ thông qua

một số hoạt động dạy học nhưng sự quan tâm cũng chưa được thường xuyên

 Đa số GV đều đồng ý rằng môi trường giáo dục hòa nhập là môi trường phát triển giao tiếp tốt nhất cho trẻ

 Một số GV đã có những biện pháp để phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ như:

thường xuyên động viên trẻ tham gia các trò chơi tập thể; xây dựng vòng tay bạn

bè cho trẻ; phối hợp với phụ huynh để tạo môi trường giao tiếp thân thiện cho trẻ tại gia đình Tuy nhiên, việc triển khai các biện pháp chưa được thực hiện một

cách khoa học

Nhận định chung về thực trạng PT KNGT cho HS mắc HCTK

 Chưa có GV nào xây dựng được kế hoạch phát triển kĩ năng giao

tiếp rõ ràng cho từng tuần, từng tháng

 Nguyên nhân của thực trạng trên là do tất cả các GV đều chưa được tham gia các lớp tập huấn về giáo dục hòa nhập cho HS mắc HCTK, chưa được cung cấp những tài liệu về việc phát triển kĩ năng giao

tiếp cho TTK, thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường, giáo viên

và gia đình trong việc chăm sóc giáo dục TTK Ngoài ra còn phải kể

đến một số khó khăn khác như: mức sống còn thấp, thời gian làm

việc nhiều và liên tục đã ảnh hưởng đến công việc học tập, nghiên

cứu, tìm tòi những biện pháp phát triển kĩ năng giao tiếp nói riêng và

kĩ năng học đường nói chung

Nhận định chung về thực trạng PT KNGT cho HS mắc HCTK

 Qua việc tìm hiểu thực trạng phát triển kĩ năng giao tiếp cho HS mắc HCTK học hòa nhập ở các trường Tiểu học trên địa bàn quận Liên

chiểu, chúng tôi nhận thấy việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho HS

mắc HCTK học hòa nhập đã được các GV quan tâm nhưng vẫn

chưa đúng mức, mức độ kĩ năng giao tiếp của HS mắc HCTK đã có

sự tiến bộ nhưng vẫn còn ở mức độ thấp Công tác tổ chức các hoạt động phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ chưa thực sự hiệu quả Vì

vậy, việc cần thiết lúc này là phải có những biện pháp phù hợp để

khắc phục những hạn chế và nâng cao chất lượng việc phát triển kĩ

năng giao tiếp cho HS mắc HCTK.

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2

 Biện pháp PT KNGT cho HS mắc HCTK học hòa nhập

Chương 3: BIỆN PHÁP PT KNGT CHO HS MẮC HCTK TẠI CÁC

TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN Q LIÊN CHIỂU TP ĐÀ NẴNG

Chương 3: BIỆN PHÁP PT KNGT CHO HS MẮC HCTK TẠI CÁC

TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN Q LIÊN CHIỂU TP ĐÀ NẴNG

 Sử dụng các chiến lược giao tiếp phù hợp với

HS mắc HCTK

 Xác định nhiệm vụ chơi, nôi dung chơi phù

hợp với khả năng và nhu cầu của HS mắc

HCTK khi tổ chức hoạt động chơi cho tập thể

 Ý nghĩa: Do những trở ngại về mặt tâm sinh lý của TTK khiến cho trẻ gặp nhiều khó khăn trong việc hiểu lời nói Vì vậy, để giao tiếp với

HS mắc HCTK hiệu quả thì người giao tiếp với trẻ cần phải tuân thủ

một số nguyên tắc nhất định.

Sử dụng các chiến lược giao tiếp phù hợp với HS mắc HCTK

GIAO TIẾP KHÔNG LỜI

KHOẢNG CÁCH GIAO TIẾP

Bảng 3.1 : Bảng xin ý kiến chuyên gia

1 Sử dụng các chiến lược giao tiếp phù hợp 93,3% 6,7% 0% 96,7% 3,3% 0%

2

Xác định nhiệm vụ chơi, nội

dung chơi phù hợp với HS mắc

HCTK khi tổ chức hoạt động

chơi cho tập thể

3 Xây dựng vòng tay bạn bè 86,7% 13,3% 0% 76,7% 23,3% 0%

4 Phối hợp với phụ huynh để phát triển giao tiếp cho trẻ

trong sinh hoạt hằng ngày 83,3% 16,7% 0% 73,3% 26,7% 0%

Khảo nghiệm tính phù hợp và khả thi của biện pháp

 Kết luận

 Khó khăn về giao tiếp là một tính chất căn bản của HCTK Những HS mắc HCTK khó khăn cả về giao tiếp ngôn ngữ và phi ngôn ngữ Nguyên nhân là do trở ngại về mặt sinh lí khiến cho trẻ khó kết nối thông tin và thiếu khả năng khái quát dẫn đến ngôn ngữ bị hạn chế Vì vậy trẻ cảm thấy không tự tin dẫn đến trẻ thường thụ động trong quá trình giao tiếp Thêm vào đó, những người xung quanh không hiểu những khó khăn đó, không cảm thông, kì thị, xa lánh,… khiến cho trẻ ngày càng mặc cảm,

tự ti, thiếu niềm tin vào người khác,… Từ đó, trẻ dần rút vào “vỏ tự kỷ”, thích sự cô lập, tránh giao tiếp với các bạn Điều này khiến cho quá trình giao tiếp của trẻ vốn khó khăn lại càng khó khăn hơn Nếu GV biết quan tâm đến việc hỗ trợ trẻ khắc

phục những khó khăn trên và lên kế hoạch tổ chức các hoạt động phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ một cách khoa học và hiệu quả thì sẽ tạo điều kiện thuận lợi để trẻ hòa nhập công đồng

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

 Kết luận

 Kết quả khảo sát cho thấy việc phát triển kĩ năng giao tiếp cho HS mắc

HCTK học hòa nhập đã được quan tâm nhưng vẫn chưa đúng mức, kĩ

năng giao tiếp của một số HS mắc HCTK đã có tiến bộ nhưng vẫn còn ở mức độ thấp Công tác tổ chức các hoạt động phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ chưa có đường hướng rõ ràng nên chưa thực sự hiệu quả

 Từ cơ sở nghiên cứu lí thuyết và thực tiễn trên, chúng tôi đề xuất các

biện pháp PT KNGT cho HS mắc HCTK học hòa nhập: Sử dụng các

chiến lược giao tiếp phù hợp với TTK; Xác định nhiệm vụ chơi và nội

dung chơi phù hợp với HS mắc HCTK khi tổ chức hoạt động chơi cho tập thể; Xây dựng vòng bạn bè; Phối hợp với phụ huynh để phát triển giao

tiếp cho trẻ thông qua sinh hoạt hằng ngày Kết quả khảo nghiệm cho

thấy các biện pháp mà đề tài xây dựng đều mang tính phù hợp và khả thi

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

 Khuyến nghị

 Đối với Sở giáo dục – đào tạo

• Hỗ trợ chính sách cho GV trong lớp HS mắc HCTK và gia đình của HS mắc

HCTK

• Thường xuyên tổ chức tập huấn cho GV về GDHN cho HS mắc HCTK

• Cung cấp cho các trường tiểu học GV hỗ trợ hòa nhập

 Đối với Sở y tế

• Tổ chức khám sàng lọc nhằm phát hiện ra những HS mắc HCTK.

 Đối với nghành văn hóa thông tin

• Tuyên truyền, phổ biến cho cộng đồng cách phát hiện, nuôi dạy, chăm sóc

HS mắc HCTK

• Nâng cao nhận thức cộng đồng, tránh thái độ xa lánh, phân biệt đối xử với

các em

 Đối với trường tiểu học

• Chú trọng, quan tâm hơn đối với việc giảng dạy, giáo dục HS mắc HCTK.

• Tổ chức các buổi trao đổi kinh nghiệm dạy HS mắc HCTK của các GV trong trường

 Đối với GV tiểu học

• Thường xuyên nâng cao kiến thức, kỹ năng, phương pháp giáo dục HS mắc

HCTK

• Thiết lập và thực hiện tốt hơn KHGDCN cho HS mắc HCTK

 Đối với phụ huynh có con mắc HCTK

LOGO