Đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam theo mô hình Camels Luận văn thạc sĩ

ánhăgiáăhi u qu ho tăđ ng kinh doanh c a NHTM theo mô hình CAMELS .... Các tiêu chí đánh giá c a mô hình CAMELS ..... Ho tăđ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Ngo iăth ng Vi t Nam .... án

TR NGă I H C KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

TR NH LÊ THANH TH O

VI T NAM THEO MÔ HÌNH CAMELS

Tp H Chí Minh ậ N m 2014

Tôi xin cam đoan đơy lƠ công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u trong lu n

v n lƠ trung th c, do chính tác gi thu th p, phân tích và có ngu n g c rõ ràng

Tác gi lu năv nă

Tr nh Lê Thanh Th o

M C L C

DANH M C CÁC T NG VI T T T

DANH M C CÁC B NG

DANH M C CÁC BI Uă

L I M U

CH NGă1:C ăS ăLYăLUỂNăVÊăHI U QU HO Tă NG KINH DOANH

C AăNGỂNăHANGăTH NGăM I THEO MÔ HÌNH CAMELS 1

1.1 Hi u qu ho tăđ ng kinh doanh c a NHTM 1

1.1.1 Khái ni m hi u qu ho t đ ng kinh doanh 1

1.1.2 Vai trò hi u qu ho t đ ng kinh doanh 2

1.1.3 Các ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM 3

1.1.4 Các nhân t nh h ng hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM 5

1.1.4.1 Nhân t khách quan 5

1.1.4.2 Nhân t ch quan 6

1.2 ánhăgiáăhi u qu ho tăđ ng kinh doanh c a NHTM theo mô hình CAMELS 7

1.2.1 Gi i thi u mô hình CAMELS 7

1.2.2 Các tiêu chí đánh giá c a mô hình CAMELS 8

1.2.2.1 M c đ an toàn v n - Capital Adequacy 8

1.2.2.2 Ch t l ng tài s n có – Asset Quality 9

1.2.2.3 N ng l c qu n lý – Management Soundness 10

1.2.2.4 L i nhu n- Earníng and Profitability 11

1.2.2.5 Tính thanh kho n – Liquidity 12

1.2.2.6 Tính nh y c m v i r i ro th tr ng – Sensivity to market risk 12

1.3 T ng quan nghiên c u v hi u qu ho tăđ ng kinh doanh c a NHTM trên th gi i 13

CAMELS 18

2.1 Ho tăđ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Ngo iăth ng Vi t Nam 18

2.1.1 S l c vê Ngơn hƠng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam 18

2.1.1.1 Qú tr̀nh h̀nh th̀nh v̀ ph́t tri n 18

2.1.1.2 T̀nh h̀nh kinh doanh c a Vietcombank 19

2.1.2 T ng quan v ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam 21

2.1.2.1 Tình hình ho t đ ng huy đ ng v n 21

2.1.2.2 T̀nh h̀nh ho t đ ng s d ng v n 25

2.1.2.3 Tình hình ho t đ ng kinh doanh d ch v 27

2.1.3 Th c tr ng hi u qu ho t đ ng kinh doanh theo mô hình truy n th ng 29

2.2 ánhăgiáăho tăđ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ngăVi t Nam theo mô hình CAMELS 30

2.2.1 V m c đ an toàn v n 30

2.2.2 V ch t l ng tài s n có 31

2.2.3 V n ng l c qu n lý 32

2.2.4 V l i nhu n 36

2.2.5 V tính thanh kho n 38

2.2.6 V m c đ nh y c m v i r i ro th tr ng 40

2.3 ánhăgiáăhi u qu ho tăđ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Ngo iăth ng Vi t Nam 41

2.3.1 Thành t u 41

2.3.2 H n ch 44

2.3.3 Nguyên nhân 45

K T LU N CH NG 2 48

3.1 Môtăsôăgiaiăphapănh m nâng cao hi u qu ho tăđ ng kinh doanh

c a ngân hàng TMCP Ngo i th ngăVi t Nam 49

3.1.1 C s đê xuơt giai phap 49

3.1.1.1 Chi n l c phát tri n kinh t xã h i Vi t Nam giai đo n 2011-2020 49

3.1.1.2 Chi n l c phát tri n c a Vietcombank giai đo n 2011-2020 50

3.1.2 Gi i pháp góp ph n nâng cao hi u qu ho t đ ng c a Vietcombank 51

3.1.2.1 Nhóm gi i pháp v x lý và h n ch n x u 51

3.1.2.2 Gi i ph́p t ng l i nhu n 54

3.1.2.3 Gi i pháp k t h p chi n l c khách hàng bán buôn và bán l 59

3.2 Môtăsôăkhuyênănghi, đ ăxu tăđ iăv iăcácăc păh uăquan 60

3.2.1 Kiên nghi đôi v i Chinh phu 60

3.2.2 Kiên nghi đôi v i Ngơn hang Nha n c 62

K T LU N CH NG 3 64

K T LU N 65 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

AGRIBANK: Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn Vi t Nam BIDV: Ngân hàng TMCP u t vƠ Phát tri n Vi t Nam

BHTG: B o hi m ti n g i

CTG - Vietinbank: Ngân hƠng TMCP Công Th ng Vi t Nam

DNNN: Doanh nghi p NhƠ n c

HDV: Huy đ ng v n

H KD: Ho t đ ng kinh doanh

NHNN: Ngơn hƠng NhƠ n c

NHTM: Ngơn hƠng th ng m i

NHTMCP: Ngơn hƠng th ng m i c ph n

STB - Sacombank: Ngân hƠng TMCP SƠi Gòn Th ng Tín

TCKT: T ch c kinh t

TECHCOMBANK: Ngân hàng TMCP K Th ng Vi t Nam

TNHH: Trách nhi m h u h n

USD - United States Dollars: ô la M

VN : Vi t Nam đ ng

XNK: Xu t nh p kh u

B ng 2.11: H s NIM, ROA, ROE c a Vietcombank n m 2008-2013 37

B ng 2.12: H s NIM, ROA, ROE c a m t s NHTM n m 2013 37

B ng 2.13: T l l i nhu n t ho t đ ng kinh doanh trên chi phí ho t đ ng

L I M U

1 LÝ DO CH Nă TÀI

T sau cu c suy thoái kinh t toàn c u n m 2009, n n kinh t th gi i trên đƠ

t t d c nghiêm tr ng Nguyên nhân b t ngu n t s phá v bong bong b t đ ng s n

Hoa K , d n đ n suy thoái kinh t kéo theo hàng lo t các h qu xoay quanh vi c

tuyên b phá s n c a các t p đoƠn l n trong n c Cu c suy thoái lan r ng sang n n

kinh t th gi i và kéo dài các n m sau đó N n kinh t Vi t Nam c ng không n m

ngoài s tác đ ng t n n kinh t toàn c u Khi các bong bong b t đ ng s n c a Vi t

Nam b phá v , hàng lo t các d án b đóng b ng, nhi u công ty t p đoƠn l n, quy

mô qu c gia ph i tuyên b l i nhu n âm trong báo cáo ho t đ ng cu i n m

Trong b i c nh đó, ngƠnh ngơn hƠng lƠ m t trong nh ng ngành ch u nh

h ng n ng n nh t V n đ n x u là m t trong nh ng m i quan tơm hƠng đ u đ i

v i ngành ngân hàng hi n nay Nhi u cu c sáp nh p các ngân hàng c ph n di n ra

theo đ án tái c c u c a Ngơn hƠng NhƠ n c do n ng l c c nh tranh và hi u qu

nh h ng đ n lòng tin c a khách hƠng đ i v i h th ng tài chính qu c gia

Ngơn hƠng th ng m i c ph n Ngo i th ng Vi t Nam (Vietcombank) là m t

trong nh ng ngân hàng l n có quy mô vƠ uy tín trong n c V i b dày l ch s ho t

đ ng h n 50 n m và nh ng c ng hi n đóng góp to l n cho s phát tri n c a đ t

n c, Vietcombank ngày càng gi v trí đ u tƠu trong ngƠnh ngơn hƠng Do đó,

trong b i c nh kinh t suy thoái hi n nay, cùng áp l c c nh tranh khi gia nh p vào

n n kinh t th gi i, đòi h i ngành ngân hàng nói chung và Vietcombank nói riêng

có nh ng b c đi th t v ng vàng và hi u qu

ƣ có nhi u công trình nghiên c u trong vƠ ngoƠi n c tr c đơy v hi u qu

industry (n m 2010) c a Mihir D and Annyesha D., CAMEL(S) and banks performance evaluation: The way forward (n m 2008) c a Wirnkar A.D and Tanko

M., ng d ng mô hình CAMEL vƠ ph ng pháp DEA đánh giá hi u qu ho t đ ng

c a h th ng ngơn hƠng th ng m i Vi t Nam (2012) c a Nguy n Th Ngơn… K

th a ph ng pháp nghiên c u, đ ng th i rút ra đ c các u nh c đi m c a các

công trình nghiên c u, tác gi đƣ s d ng mô hình CAMELS làm mô hình nghiên

c u c a đ tài Bài nghiên c u nh m phân tích sâu vào 6 y u t đánh giá ho t đ ng

c a NHTMCP Ngo i th ng Vi t Nam vƠ đ a ra các gi i pháp xoay quanh 6 y u t

c th theo mô hình này

Là m t nhân viên c a Vietcombank, v i tâm huy t và lòng nhi t tình g n bó cùng t ch c mình làm vi c, cùng mong mu n góp m t ph n nh đóng góp c a

mình vào s phát tri n ngày càng v ng m nh c a Vietcombank trong b i c nh hi n nay, tác gi đƣ ch n đ tài nghiên c u: “ ÁNHăGIÁăHI U QU HO Tă NG KINH DOANH C AăNGỂNăHANGăTMCPăNGOAIăTH NGăVIÊTăNAMă THEOăMỌăHỊNHăCAMELSẰ

2 M C TIÊU NGHIÊN C U

- H th ng hóa các v n đ c b n v NHTM, các nhân t nh h ng đ n hi u qu

doanh thông qua mô hình CAMELS

- Nghiên c u t ng quan v tình hình ho t đ ng kinh doanh c a Vietcombank, t

đó, đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a Vietcombank thông qua mô hình CAMELS trong giai đo n 2008-2013, nh n xét các thành t u, h n ch và

- i t ng nghiên c u: hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a Vietcombank theo

các tiêu chí đánh giá c a mô hình CAMELS, c th v m c đ an toàn v n, ch t

l ng tài s n có, n ng l c qu n lý, l i nhu n, tính thanh kho n, tính nh y c m

v i r i ro th tr ng

- Ph m vi nghiên c u: hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a Vietcombank trong giai đo n t 2008-2013

4 PH NGăPHÁPăNGHIÊNăC U

ch s báo cáo th ng niên c a Vietcombank theo các ch s c a mô hình

CAMELS

hình CAMELS, t đó phơn tích vƠ đ a ra đánh giá v hi u qu ho t đ ng kinh

doanh c a Vietcombank trong giai đo n t 2008-2013

5 ụăNGH AăTH C TI N C Aă TÀI

Thông qua các s li u thu th p đ c và ng d ng mô hình CAMELS trong phơn tích, đ tài s nghiên c u đ c các u đi m vƠ nh c đi m trong ho t đ ng

c a Vietcombank, t đó có h ng đ xu t h p lý nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng

kinh doanh c a Vietcombank trong th i gian t i

6 K T C Uă TÀI

K t c u đ tài g m 3 ch ng:

CH NGă 1:ă C s ly luơn vê hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM

theo mô hình CAMELS

CH NGă2:ă ánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng TMCP

Ngo i Th ng Vi t Nam theo mô hình CAMELS

CH NG 3: Gi i pháp nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a

ngân hàng TMCP Ngoai Th ng Viêt Nam

CH NGă 1: C ăS ăLYăLUỂNăVÊăHI U QU HO Tă NG KINH DOANH C AăNGỂNăHANGăTH NGăM I THEO MÔ HÌNH CAMELS

1.1 Hi u qu ho tăđ ng kinh doanh c a NHTM

1.1.1 Khái ni m hi u qu ho t đ ng kinh doanh

Theo t đi n Bách khoa toƠn th Wikipedia, hi u qu (efficiency) đ c đ nh ngh a, m t cách t ng quát, là vi c s d ng k t h p t t các y u t th i gian, công s c

và chi phí nh m đ t đ c m c đích ho c nhi m v đ ra, th ng đ c s d ng v i

và s lãng phí không c n thi t m c th p nh t Nhìn chung, hi u qu là khái ni m

đo l ng đ nh l ng theo t l gi a đ u ra vƠ đ u vào

Theo t đi n Oxford, hi u qu (efficient) đ c đ nh ngh a là vi c đ t đ c k t

qu t i đa v i chi phí và công s c b ra ít nh t

Trong bài nghiên c u “Applying Efficiency Measurement Techniques to Central Banks” (n m 2003) c a nhà kinh t h c Lottea J Mester, đƣ đ nh ngh a hi u

qu ho t đ ng là vi c đo l ng s chênh l ch gi a k t qu đ t đ c th c t so v i

k t qu k v ng Vì v y, vi c so sánh này luôn g n v i các tiêu chí c th , ch ng

h n t i đa hóa đ u ra, t i đa hóa l i nhu n ho c t i thi u hóa chi phí

Tóm l i, hi u qu ho t đ ng kinh doanh đ c đo l ng là hi u s gi a k t qu thu đ c và chi phí b ra đ đ t đ c m c tiêu cu i cùng là t i đa hóa l i nhu n Thông th ng, đ đánh giá chính xác hi u qu ho t đ ng, ta có công th c chung:

Hi u qu ho t đ ng = K t qu đ u ra ậ Các y u t đ u vào

Trong đó, các y u t đ u vƠo th ng bao g m: lao đ ng, máy móc, thi t b

khoa h c công ngh và v n

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM, t ng t khái ni m hi u qu ho t

đ ng kinh doanh, là khái ni m ph n ánh trình đ s d ng các ngu n l c đƣ có đ đ t

đ c k t qu cao nh t v i chi phí th p nh t c a NHTM Theo bài nghiên c u

“Applying Efficiency Measurement Techniques to Central Banks” (n m 2003) c a

nhà kinh t h c Lottea J Mester, đƣ đ c p y u t đ u vào c a các NHTM bao g m

đ ng, máy móc, thi t b … y u t đ u ra bao g m các kho n l i nhu n t tín d ng

doanh nghi p, cho vay th ch p b t đ ng s n, l i nhu n t ti n g i…

Theo nhà kinh t h c Mariana Tomova v i bài nghiên c u “Efficiency of

Europe Banking ậ Inquality and Integration” (n m 2005), cho r ng hi u qu ho t

đ ng kinh doanh c a các NHTM đ c đo l ng b i chênh l ch đ u vào (bao g m

t ng tài s n c đ nh, t ng ti n g i, các ngu n v n) vƠ đ u ra hay t ng thu nh p t

nh p khác)

Nh v y, hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM đ c đo l ng m t cách

t ng quát thông qua t l l i nhu n ngơn hƠng đ t đ c đ i v i t ng tài s n và v n

ch s h u L i nhu n ph n ánh kh n ng sinh l i c a NHTM, đ c quy t đ nh b i

m c lãi thu đ c t các kho n cho vay vƠ đ u t , b i ngu n thu t ho t đ ng d ch

v và các thành ph n c a tài s n có

1.1.2 Vai trò hi u qu ho t đ ng kinh doanh

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh là công c giúp nhà qu n tr th c hi n nhi m

v kinh doanh Vi c s d ng có hi u qu các ngu n l c nh m đ t đ c k t qu v i

chi phí, công s c và s lãng phí không c n thi t m c th p nh t là v n đ đ t ra hƠng đ u c a nhà qu n tr Nghiên c u hi u qu ho t đ ng kinh doanh qua các giai

đo n giúp nhà qu n tr có nh n đ nh đúng vƠ đ ra đ c k ho ch t ng lai nh m

đ t đ c k ho ch đ ra theo t ng giai đo n c th M c tiêu cu i cùng bao trùm

toàn b quá trình ho t đ ng kinh doanh là t i đa hoá l i nhu n trên c s s d ng

tiêu khác, các nhà qu n tr ph i s d ng nhi u ph ng pháp, nhi u công c khác

nhau, d a trên vi c phân tích nghiên c u này

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh là công c giúp nhà đ u t có s đánh giá

chính xác nh m đ a ra các quy t đ nh đ u t đúng th i đi m Vi c phân tích hi u

qu ho t đ ng kinh doanh cho th y đ c tình tr ng s d ng v n hi u qu m c cao

th p và d n đ n quy t đ nh ti p theo c a nhƠ đ u t

1.1.3 Các ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM

 T l thu nh p trên v n ch s h u (ROE- Return on equity)

ROE = L i nhu n ròng/ V n ch s h u

ROE đ c tính b ng cách l y lãi ròng sau thu chia t ng giá tr v n ch s h u

d a vào b ng cơn đ i k toán và b ng báo cáo tài chính cu i k (6 tháng đ u n m vƠ

6 tháng cu i n m) ơy lƠ ch s quan tr ng nh t đ i v i các c đông, đo l ng kh

n ng sinh l i trên m i đ ng v n c a c đông th ng, nh m đánh giá m t đ ng v n

b ra vƠ tích l y sinh l i đ c bao nhiêu H s nƠy th ng đ c các nhƠ đ u t phơn tích đ so sánh v i các c phi u cùng ngƠnh trên th tr ng v i m c đích tham

kh o khi quy t đ nh mua c phi u đ u t T l ROE cao ch ng t ngân hàng s

d ng có hi u qu đ ng v n c a c đông

 T l thu nh p trên t ng tài s n (ROA ậ Return on Asset)

ROA = L i nhu n ròng / T ng tài s n (Tài s n có bình quân)

ROA đo l ng kh n ng sinh l i trên m i đ ng tài s n c a công ty ROA cung

l ng tài s n) Khi s d ng ROA đ so sánh gi a các ngơn hƠng, nhƠ đ u t th ng

so sánh ROA c a m i ngơn hƠng qua các n m vƠ gi a các ngân hàng t ng đ ng

nhau trên th tr ng ROA th hi n vi c chuy n v n đ u t thƠnh l i nhu n ROA

càng cao ch ng t ngân hàng ki m đ c nhi u ti n h n trên l ng đ u t ít h n

 T l thu nh p lãi c n biên (NIM- Net Interest Margin)

NIM = (Thu nh p lãi ậ Chi phí lãi) / Tài s n có sinh lãi

H s này cho bi t ngơn hƠng đang th c s h ng chênh l ch lãi su t gi a ho t

đ ng huy đ ng v n và ho t đ ng đ u t tín d ng lƠ bao nhiêu ơy lƠ m t trong

nh ng h s quan tr ng đem l i l i nhu n cho ngơn hƠng Do đó, NIM th ng đ c

các ch ngân hàng quan tâm, nh m ki m soát ch t ch tài s n sinh l i và tìm ki m

nh ng ngu n v n có chi phí th p nh t

T l NIM cao lƠ m t d u hi u quan tr ng cho th y ngơn hƠng đang thƠnh công trong vi c qu n lý tƠi s n vƠ n Ng c l i, NIM th p cho th y ngơn hƠng g p khó kh n trong vi c t o l i nhu n

 Thu nh p trên c phi u (EPS ậ Earning Per Share)

o l ng thu nh p c a các c đông tính trên m i c phi u đang l u hƠnh

EPS = Thu nh p sau thu / T ng s c phi u th ng phát hành

ơy lƠ ph n l i nhu n ngân hàng phân b cho m i c ph n thông th ng đang

đ c l u hƠnh trên th tr ng EPS đ c s d ng nh m t ch s th hi n kh n ng

ki m l i nhu n c a ngân hàng, do đó lƠ ch s đ c các nhƠ đ u t quan tơm khi

đ u t v n vào ngân hàng

 Chênh l ch lãi su t bình quân

Chênh l ch lãi su t bình quân= (Thu t lãi/ T ng tài s n sinh l i) - (T ng chi phí lãi/ T ng ngu n v n ph i tr lãi)

Là ch tiêu truy n th ng đánh giá thu nh p c a ngơn hƠng, đo l ng hi u qu

Trong đi u ki n các nhân t khác không đ i, chênh l ch bình quân lãi su t

ngân hàng s gi m khi c ng đ c nh tranh t ng lên, bu c ngân hàng ph i tìm cách

bù đ p m c chênh l ch lãi su t b m t đi (thu phí t các d ch v m i…)

 T l tài s n sinh l i

T l tài s n sinh l i = T ng tài s n sinh l i/ T ng tài s n

ơy lƠ t l th hi n tài s n sinh l i chi m bao nhiêu ph n tr m trong t ng tài

s n c a ngân hàng Khi t l này gi m, đ ng ngh a v i vi c gi m thu nh p hi n t i

c a ngân hàng

 M căt ngăgiáăc phi u c a ngân hàng trên th tr ng

L i nhu n ngân hàng là m t trong nh ng m c tiêu ho t đ ng kinh doanh luôn

đ c các nhà qu n lý vƠ nhƠ đ u t quan tơm M c t ng giá c phi u c a ngân hàng

là tín hi u th hi n hi u qu ho t đ ng c a ngơn hƠng đƣ đ c xã h i th a nh n

Thông th ng, giá tr c phi u c a các ngơn hƠng t ng khi:

có hi u qu , ví d : mua l i ngân hàng, mua l i doanh nghi p,…

 Do ngơn hƠng t ng thêm v n đi u l , t ng l i nhu n ròng, gi m thi u r i ro

trong kinh doanh…

 Ch ăs ăv ăAnătoƠnăv năc pă1ăậ Tier 1 Capital Ratio

Ch s nƠy th hi n kh n ng đ m b o m i đ ng v n ròng c a c đông góp vƠo

b ng nh ng tƠi s n c a ngơn hƠng đƣ đi u ch nh r i ro Ch s nƠy đ c tính toán

b ng cách chia V n c p 1 (Tier 1) cho t ng tƠi s n đƣ đi u ch nh r i ro weighted assets) V n c p 1 đ c hi u lƠ t ng v n góp c a c đông vƠ ph n v n c đông đ c h ng nh ng không nh n l i (payout), mƠ đ đó đ ti p t c phát tri n

(Risk-ngân hàng

13/2010/TT-NHNN do Th ng đ c NHNN ban hành v các t l b o đ m an toƠn trong ho t

đ ng c a các t ch c tín d ng, v n c p 1 v c b n g m v n đi u l (v n đƣ đ c

c p, v n đƣ góp), qu d tr b sung v n đi u l , qu đ u t phát tri n nghi p v ,

l i nhu n không chia, th ng d c ph n đ c tính vƠo v n theo quy đ nh c a pháp

lu t, tr đi ph n dùng đ mua c phi u qu (n u có)

1.1.4 Các nhân t nh h ng hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM

1.1.4.1 Nhân t khách quan

Th nh t, môi tr ng c nh tranh trong n c nh h ng đ n hi u qu ho t

đ ng kinh doanh c a NHTM NHTM ch có th nâng cao hi u qu kinh doanh b ng

cách nâng cao ch t l ng, gi m giá thành s n ph m, d ch v đ đ y m nh t c đ

tiêu th , t ng doanh thu t ng vòng quay c a v n Bên c nh đó, NHTM ph i c c u

l i b máy ho t đ ng phù h p t i u h n, hi u qu h n đ t o cho b n thân NHTM

có kh n ng c nh tranh v giá c , ch t l ng, lo i hình s n ph m, m u mã, Nh

c a các NHTM, đ ng th i t o ra s ti n b trong kinh doanh, t o ra đ ng l c phát

tri n c a NHTM Vi c xu t hi n nhi u đ i th c nh tranh thì vi c nâng cao hi u qu

kinh doanh c a NHTM càng g p nhi u khó kh n

Th hai, t p quán dơn c vƠ m c đ thu nh p bình quơn dơn c là nhơn t quan

tr ng trong vi c nơng cao hi u qu kinh doanh c a NHTM Các NHTM c n ph i

n m b t vƠ nghiên c u đ đáp ng phù h p thói quen tiêu dùng, s d ng d ch v ,

m c thu nh p bình quơn c a t ng l p dơn c Nh ng y u t nƠy tác đ ng gián ti p

đ n quá trình marketing, qu ng bá s n ph m d ch v vƠ hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM

Th ba, m i quan h vƠ uy tín c a NHTM lƠ ti m l c quan tr ng nh h ng

ho t đ ng kinh doanh c a NHTM NHTM có hình nh, uy tín t t, b dƠy ho t đ ng

vƠ th ng hi u m nh luôn có l i th l n trong vi c t o ngu n v n, hay t o d ng lòng tin, lòng trung thƠnh c a khách hƠng

1.1.4.2 Nhân t ch quan

Th nh t, nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM là ti m

l c tài chính c a b n thơn ngơn hƠng đó M t ngân hàng m nh v v n t có s phát

tri n m nh m các d ch v tƠi chính, huy đ ng v n, cho vay, tài tr , đ u t tƠi chính

đ t hi u qu ho t đ ng cao h n các ngơn hƠng ho t đ ng theo mô hình truy n

th ng Do hi n nay, th tr ng tài chính ch u nhi u s nh h ng c a bên ngoài, c n

có s thích nghi nhanh chóng nh m đáp ng đ c nhu c u khách hƠng, đ m b o

d ch v đ c cung ng t t và k p th i i u nƠy đòi h i m t ti m l c kinh t th c

s v ng m nh t phía các NHTM Do v y, đơy đ c xem là y u t quan tr ng góp

ph n nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM hi n nay

ngu n nhân l c là y u t quan tr ng nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng c a ngân

trong n c có nhi u bi n đ ng, đòi h i các nhà qu n tr t m nhìn xa và r ng đ có

Th ba, chi n l c kinh doanh c a ngơn hƠng c ng lƠ nhơn t nh h ng quan

tr ng Trong m i th i k , chi n l c kinh doanh c a ngân hàng có th thay đ i đ đáp ng đ c nhu c u c a th tr ng, đ ng th i đ m b o đ c s tuân th quy đ nh

trì chi n l c đ y m nh ph c v các khách hàng doanh nghi p Tuy nhiên, trong giai đo n c nh tranh nh hi n nay, bên c nh áp l c c nh tranh c a các NHTMCP

thì tr ng tâm này d n chuy n sang vi c ph c v c khách hàng doanh nghi p và cá nhân nh m đáp ng đ c nhu c u và l i nhu n ho t đ ng đ ra

giao d ch và an toàn b o m t thông tin c ng lƠ nh ng y u t quy t đ nh mà các

NHTM đang d n c i thi n đ t ng n ng l c c nh tranh, đ y m nh hi u qu ho t

đ ng kinh doanh c a b n thân ngân hàng đó

h ng đ n n ng l c c nh tranh c a b n thân NHTM Hi n nay, th tr ng ngân hƠng đang có s c nh tranh gay g t gi a các NHTM v y u t đa d ng d ch v , ch t

l ng và giá c s d ng d ch v Vi c cơn đ i giá c và ch t l ng d ch v xét trên

m t b ng chung là y u t c n đ c xem xét khi cung c p d ch v đ i v i khách

ch c tín d ng Hoa K NCUA (National Credit Union Administration) xây d ng,

v i m c đích đánh giá toàn di n ho t đ ng c a ngân hàng và các t ch c tín d ng

thông qua các y u t c b n: đ an toàn, kh n ng sinh l i và tính thanh kho n ơy

đ c xem là m t trong nh ng mô hình đánh giá t ng đ i toàn di n v ho t đ ng

c a các ngân hàng và các t ch c tín d ng Mô hình đƣ vƠ đang đ c áp d ng trong

th gi i, d a trên vi c tính toán trên các s li u vƠ đánh giá theo thang đo t 1-5 đ

giúp các nhà qu n lý có cái nhìn bao quát nh t v tình hình ho t đ ng kinh doanh

chung c a ngân hàng Không nh ng dành cho các nhà qu n tr ngân hàng, vi c phân

tích đánh giá mô hình CAMELS c ng lƠ công c hi u qu giúp các đ u t tìm ki m các c h i và th y đ c các r i ro khi đ u t vƠo ngơn hƠng

D a theo nghiên c u c a tác gi Wirnkar A.D và Tanko M trong bài nghiên

vi c s d ng mô hình CAMEL trong phơn tích đánh giá thông qua 5 tiêu chí c b n:

l c qu n lý (Management Soundness), l i nhu n (Earning and Profitability), tính thanh kho n (Liquidity) Bên c nh đó, nghiên c u n m 2010 c a hai nhà nghiên c u

Mihir Dash và Annyesha Das v i đ tƠi “A CAMELS analysis of the Indian Banking Industry” đƣ b sung thêm y u t m c đ nh y c m v i r i ro th tr ng

(Sensitivity to market risk) trong vi c nghiên c u hi u qu ho t đ ng kinh doanh

1.2.2 Các tiêu chí đánh giá c a mô hình CAMELS

1.2.2.1 M c đ an toàn v n - Capital Adequacy

Theo mô hình nghiên c u c a Mihir Dash và Annyesha Das, các ch tiêu đánh

giá m c đ an toàn v n c a NHTM, bao g m: v n c p 1, v n c p 2 và t l an toàn

v n (CAR)

V n là y u t quan tr ng trong ho t đ ng c a b t k t ch c tín d ng nào nói

chung, và ngân hàng nói riêng T ch c có ngu n v n n đ nh, m nh s có nhi u c

h i thành công trong ho t đ ng c a mình ơy lƠ y u t c t lõi khi đánh giá v hi u

qu ho t đ ng mà các c p qu n tr vƠ nhƠ đ u t luôn quan tơm theo dõi

V n c a các ngơn hƠng đ c chia thành 3 lo i:

- V n c p 1: là v n s n có ch c ch n và các kho n d phòng đ c công b

g m: v n ch s h u v nh vi n (v n đi u l ho c v n c ph n ph thông), v n d

công ty con có h p nh t báo cáo tài chính, l i th kinh doanh (Goodwill)

- V n c p 2: là ngu n v n b sung có đ tin c y th p h n nh : v n t ng do đánh giá l i tài s n, các kho n d phòng t n th t chung, v n b sung t các công c

n h n h p (trái phi u chuy n đ i, c phi u u đƣi vƠ m t s công c n th c p),

đ u t tƠi chính vƠo các công ty con vƠ các t ch c tài chính khác

hành Vì v y, các nhà qu n lý ngƠnh ngơn hƠng các n c luôn xác đ nh rõ và giám

sát các ngân hàng ph i duy trì m t t l an toàn v n t i thi u Theo chu n m c Basel

II, các h th ng ngân hàng trên th gi i áp d ng tiêu chu n ph bi n là 8% Vi t

Nam theo thông t s 13/2010/TT-NHNN ban hành ngày 20/5/2010, t l nƠy đ c quy đ nh là 9% v i ph ng pháp tính toán đƣ t ng b c ti p c n Basel II Vi c

nâng cao t l an toàn v n là vi c làm c n thi t giúp các NHTM có th thoát kh i các cú s c khi môi tr ng kinh doanh g p bi n đ ng

1.2.2.2 Ch t l ng tài s n có – Asset Quality

TƠi s n có lƠ k t qu c a vi c s d ng v n c a ngơn hƠng Tài s n có c a NHTM bao g m tƠi s n có sinh l i vƠ tƠi s n có không sinh l i Trong đó, tƠi s n có sinh l i lƠ ph n t o ra l i nhu n ch y u c a đ n v , chi m ph n ch y u trong t ng tƠi s n có c a NHTM

n c quy đ nh vƠ d tr không b t bu c do NHTM quy đ nh) nh m đ m b o nhu

c u rút ti n c a khách hƠng vƠ cho vay trong k , các kho n đ u t ch ng khoán c a

ngân hàng, s h u, tƠi s n c đ nh vƠ các kho n m c tín d ng Trong đó, kho n m c tín d ng hay cho vay khách hƠng chi m t tr ng l n Do đó, đ qu n lý tƠi s n có

hi u qu c n qu n lý hi u qu ho t đ ng tín d ng c a ngơn hƠng

Mô hình CAMELS theo nghiên c u c a Mihir Dash và Annyesha Das đánh giá ch t l ng tƠi s n có c a NHTM qua 3 ch tiêu: t ng n x u (n quá h n), n

x u ròng vƠ t l n x u trên t ng tƠi s n

T l n quá h n = N quá h n/ T ngăd ăn

Ch tiêu này th hi n t l n x u trong t ng d n ngân hàng cho vay Theo quy đ nh hi n t i, ch tiêu nƠy không đ c v t quá 3% Ch tiêu này càng l n th

hi n ch t l ng tín d ng kém, cho th y vi c qu n tr tài s n có c a ngân hàng không

đ m b o ch t l ng

1.2.2.3 N ng l c qu n lý – Management Soundness

N ng l c c a nhà qu n tr là y u t quan tr ng đ i v i s thành công c a b t

k ho t đ ng kinh doanh nào Do đó, ng i lƣnh đ o qu n lý c n có nh ng ph m

ngơn hƠng đi theo m t h ng th ng nh t, không ch đ t đ c k t qu mà c hi u

qu t t, nh t lƠ trong giai đo n th tr ng c nh tranh nh hi n nay

ánh giá n ng l c qu n lý th ng thông qua các tiêu chí:

- Các chi n l c ng n h n, dài h n đ ra, bao g m các chi n l c kinh doanh

(phát tri n, c i ti n s n ph m), chi n l c c nh tranh v i các đ i th (ví d : chính sách ch m sóc khách hƠng, chính sách u đƣi khách hƠng đ c bi t…), chi n l c v

qu ng bá hình nh, marketing (bao g m logo, th ng hi u ngân hàng, chính sách t

thi n…)

viên và gi a các phòng ban

- T l t ng tr ng v l i nhu n qua th i gian và các ng phó c a nhà qu n tr

khi có các bi n đ ng trên th tr ng, đ c bi t lƠ các tác đ ng c a cu c kh ng ho ng

kinh t , ki m soát đ c các tiêu chí ho t đ ng và r i ro trong gi i h n cho phép

- L i nhu n bình quân m i nhân viên t o ra và t l t ng tr ng qua các n m

Mô hình CAMELS theo nghiên c u c a Mihir Dash và Annyesha Das đánh

giá y u t n ng l c qu n lý d a trên các y u t : t l t ng đ u t trên t ng tài s n, t

l lãi trên t ng v n huy đ ng, thu nh p t ho t đ ng kinh doanh và l i nhu n bình

quân c a m i nhân viên mang l i

1.2.2.4 L i nhu n- Earning and Profitability

L i nhu n là m t trong nh ng th c đo quan tr ng đánh giá hi u qu ho t

đ ng kinh doanh c a ngân hàng Quan sát y u t l i nhu n có th đánh giá đ c

hi u qu t các chính sách ho t đ ng và vi c th c thi chính sách đó L i nhu n có

th s d ng tái phân ph i d tr các qu , t ng v n đi u l , hình thành thêm các tài

s n, bao g m các tài s n c đ nh nh m m r ng quy mô ho t đ ng, t ng tính c nh

tranh và qu ng bá hình nh Bên c nh đó, s d ng l i nhu n có th c i thi n máy

móc, quy trình h ch toán nghi p v , chu n hóa các thao tác nh m đem l i càng

nhi u ti n ích vƠ nơng cao n ng l c c nh tranh v i các đ i th cùng ngành

Mô hình CAMELS theo nghiên c u c a Mihir Dash và Annyesha Das đo

l ng y u t này d a vào các ch tiêu: ROA, ROE, NIM và t l l i nhu n t ho t

đ ng kinh doanh trên t ng chi phí ho t đ ng

ROA: th hi n kh n ng sinh l i trên m t đ ng tài s n c a ngân hàng T đó,

có th vi t đ c vi c s d ng v n là có hi u qu hay kém hi u qu

ROE: th hi n m c l i nhu n trên m t đ ng v n c a c đông i u nƠy c ng

cho th y đ c vi c s d ng m t đ ng v n c a c đông lƠ có hi u qu nh th nào

NIM: th hi n đ c kh n ng sinh lƣi t ho t đ ng chính c a ngân hàng là huy đ ng v n và cho vay

T l l i nhu n t ho tăđ ng kinh doanh trên t ng chi phí ho t đ ng: th

l i nhu n t ho t đ ng này

1.2.2.5 Tính thanh kho n – Liquidity

qu ho t đ ng c a ngân hàng, giúp ngơn hƠng đ m b o đ c kh n ng chi tr cho

khách hàng khi có nhu c u rút v n ra kh i ngơn hƠng Ngơn hƠng đ m b o đ c

tính thanh kho n t t có th đáp ng đ y đ yêu c u c a khách hàng, tránh tính tình

tr ng thi u h t, d n đ n m t ni m tin c a khách hàng, rút ti n hàng lo t, làm nh

h ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, ho c trong tr ng h p x u nh t có

th d n đ n phá s n

c bi t, đ i v i ho t đ ng chính c a ngân hàng huy đ ng v n th ng ng n

thanh kho n khác

Mô hình CAMELS theo nghiên c u c a Mihir Dash vƠ Annyesha Das đánh

giá kh n ng thanh kho n d a trên t l ch ng khoán Chính ph trên t ng đ u t vƠ

ch ng khoán Chính ph trên t ng tài s n Trong đó, t ng ch ng khoán Chính ph ,

theo báo cáo tài chính h p nh t, bao g m: trái phi u Chính ph s n sàng bán, trái phi u Kho b c, NHNN và trái phi u Chính ph gi ngƠy đáo h n

1.2.2.6 Tính nh y c m v i r i ro th tr ng - Sensitivity to market risk

Beta hay còn g i là h s beta, là h s đo l ng m c đ bi n đ ng, r i ro h

th ng c a m t ch ng khoán hay m t danh m c đ u t trong t ng quan v i toàn b

(CAPM) Beta đ c tính toán d a trên phân tích h i quy, th hi n khuynh h ng và

Trong đó: Cov(i,m): hi p ph ng sai gi a t su t sinh l i ch ng khoán i và t

su t sinh l i c a th tr ng

: Khuynh h ng và m c đ bi n đ ng c a ch ng khoán đ i v i s bi n

đ ng c a th tr ng

Ch ng khoán có beta b ng 1 ngh a lƠ giá ch ng khoán đó t ng gi m theo giá

thay đ i nhi u h n m c dao đ ng c a th tr ng Nhi u c phi u thu c các ngành

cung c p d ch v công ích có beta nh h n 1 Ng c l i, h u h t các c phi u d a

trên k thu t công ngh cao có beta l n h n 1, th hi n kh n ng t o đ c t su t

sinh l i cao h n, nh ng c ng đ ng th i ti m n r i ro cao h n

1.3 T ng quan nghiên c u v hi u qu ho tă đ ng kinh doanh c a NHTM

Bài nghiên c u nƠy đƣ tính toán các ch tiêu theo mô hình CAMELS vƠ đánh

giá hi u qu ho t đ ng c a 58 ngân hàng n , trong đó có 29 ngân hàng qu c

doanh, 29 NHTM vƠ ngơn hƠng n c ngoài Nghiên c u nƠy đánh giá vƠ ch m

đi m hi u qu ho t đ ng c a t t c các ngơn hƠng đ c kh o sát thông qua vi c thu

th p và x lý th ng kê s li u b ng ph ng pháp t-test, đ a ra công trình nghiên

c u thành công nh m có nh ng h ng c i thi n cho ngành ngân hàng n Tuy

nhiên, vi c nghiên c u ch d ng l i đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a

các ngân hàng thông qua các s li u, ch a đ a ra các bi n pháp đ c i thi n hi u

qu ho t đ ng c a các ngân hàng n

- Wirnkar A.D and Tanko M., eds., 2008 CAMEL(S) and banks performance evaluation: The way forward, World Journal of Social Sciences, Nigeria

Bài nghiên c u nƠy đƣ s d ng mô hình CAMELS đánh giá chung v tình hình

11 ngân hàng trong kho ng th i gian 9 n m 1997-2005 đ c x lý b ng ph ng

pháp t-test Bài nghiên c u đƣ đánh giá m c đ nh h ng c a t ng y u t trong mô hình đ i v i hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Nigeria theo th t

quan tr ng t 1 đ n 5, đ ng th i, trong 5 ch tiêu c a mô hình CAMEL, bài nghiên

t quan tr ng nh t khi nghiên c u v ch tiêu m c đ an toàn v n (Capital

Adequacy) là t l gi a tài s n c a các c đông trên t ng tài s n đi u ch nh r i ro…

Bên c nh đó, qua quá trình nghiên c u, d a trên mô hình nghiên c u ban đ u,

tác gi đƣ m ra h ng nghiên c u m i v mô hình đánh giá hi u qu ho t đ ng c a

ngân hàng CLEAM, v i các ch tiêu: h s m c đ an toàn v n (Capital Adequacy

Ratio), h s thanh kho n (Liquidity Ratio), h s kh n ng sinh l i (Earning

Ability Ratio), h s ch t l ng tài s n có (Asset Quality Ratio) và h s ch t l ng

ch d ng l i đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh mƠ ch a đ a ra các bi n pháp đ c i thi n hi u qu ho t đ ng đ i v i h th ng ngân hàng Nigeria

- Nguy n Th Ngân (2012), “ ng d ng mô h̀nh CAMEL v̀ ph ng ph́p DEA đ́nh gí hi u qu ho t đ ng c a h th ng ngân h̀ng th ng m i Vi t Nam”, lu n v n t t nghi p xu t s c gi i th ng sinh viên nghiên c u khoa h c

n m 2012- i h c kinh t - Lu t, i h c qu c gia TP.HCM

Bài nghiên c u nƠy đƣ s d ng ph ng pháp phơn tích mƠng d li u (DEA) và

mô hình CAMEL nh m đánh giá hi u qu ho t đ ng và các y u t nh h ng đ n

hi u qu ho t đ ng c a 34 NHTM Vi t Nam trong giai đo n 2009-2011 K t qu

nghiên c u cho th y hi u qu ho t đ ng c a các NHTM Vi t Nam có xu h ng

bình m i s d ng đ c 49,6% đ u vƠo đ t o m t s n l ng đ u ra, ngh a lƠ ngu n

l c b lãng phí trong quá trình ho t đ ng kho ng 50,4% Bài nghiên c u c ng đ a

ra m t s đ xu t nh m đ y m nh hi u qu ho t đ ng kinh doanh đ i v i các

NHTM , đi n hình lƠ đ y m nh công ngh , đa d ng hóa ho t đ ng đ u t , phát tri n

ngu n nhân l c và tri n khai chi n l c kinh doanh phù h p nh m c i thi n hi u

qu ho t đ ng

u đi m c a các bài nghiên c u trên mà tác gi d đ nh k th a:

- Phân tích m t cách c th rõ ràng v các y u t đánh giá c a t ng ch tiêu

trong mô hình CAMELS

trên vi c phân tích s li u t ng y u t , không ph i ch d ng l i d ng nghiên c u

đ nh tính nh tr c đơy

H n ch so v i m c tiêu nghiên c u c a đ tài:

Ch a có nghiên c u đi vƠo phơn tích th c tr ng, h ng đ n đánh giá hi u qu

giai đo n sau kh ng ho ng kinh t bùng n nh hi n nay

Hi n nay, nghiên c u đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh còn s d ng mô

hình màng d li u DEA (Data envelopment analysis) DEA là m t ph ng pháp

ph bi n và h u ích trong vi c đánh giá n ng su t và hi u qu s n xu t v i nhi u u

đi m n i b t Tuy nhiên, bên c nh các u đi m, ph ng pháp DEA còn có nhi u

h n ch , c th là ch cho phép đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các đ i

t ng nghiên c u trong cùng m t m u ho c m t t ng th nghiên c u, không so sánh

đ c v i nh ng m u ho c t ng th nghiên c u khác i u này d n đ n vi c,

ph ng pháp DEA có h n ch n i b t là hi u qu s n xu t c a đ i t ng nghiên c u

không th so sánh v i các đ n v trong m u ho c t ng th khác

Mô hình x p h ng ngân hàng FIRST c a Nh t B n đ c đánh giá thông qua

10 y u t : qu n lý kinh doanh, tuân th pháp lu t, qu n lý b o v khách hàng, qu n

lý r i ro toàn di n, qu n lý v n,…xoay quanh các v n đ qu n lý đ c chú ý nhi u

h n, nh m c i thi n công tác qu n lý đi u hành Nhìn chung, mô hình x p h ng FIRST nƠy ít đánh giá d a trên các y u t qu n lý tài chính

D a trên các ngu n s li u đƣ thu th p đ c và thông qua vi c so sánh u vƠ

nh c đi m c a hai mô hình DEA và FIRST, tác gi đƣ quy t đ nh s d ng

CAMELS làm mô hình nghiên c u c a đ tài, vì 2 nguyên nhân: Th nh t, mô hình CAMELS lƠ mô hình đƣ t n t i t lâu, có nhi u bài nghiên c u phân tích sâu, r ng

có th làm tài li u tham kh o trong quá trình nghiên c u Th hai, mô hình CAMELS là s k t h p rõ ràng c a 6 y u t tác đ ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh

doanh c a các NHTM Vi c nghiên c u d a vào 6 y u t c th này có th giúp

đánh giá t t ng quát đ n chi ti t các khía c nh trong ho t đ ng kinh doanh c a

ngân hàng

có th s d ng mô hình CAMELS trong phơn tích đánh giá hi u qu ho t

đ ng kinh doanh c a NHTM, c n đ m b o vi c áp d ng chu n m c k toán qu c t

trong vi c l p các Báo cáo th ng niên, Báo cáo h p nh t c a các NHTM, đ m b o

thông tin, s li u đ c c p nh t c th , rõ ràng và tin c y Bên c nh đó, vi c thanh

tra, giám sát nh m đ m b o các thông tin công b đ c minh b ch, công khai… lƠ

nh ng yêu c u đ t ra đ có th ng d ng mô hình CAMELS vƠo phơn tích đánh giá

hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a Vietcombank trong giai đo n 2008-2013

K T LU N CH NGă1

Trong ch ng 1, lu n v n đƣ trình bƠy c s lý lu n v hi u qu ho t đ ng

kinh doanh c a ngân hàng, c th là khái ni m và các ch tiêu th ng dùng đ đo

l ng hi u qu ho t đ ng kinh doanh, đi n hình g m có các ch tiêu ROA, ROE,

NIM, chênh l ch lãi su t bình quân, t l tài s n sinh l i, m c t ng giá c phi u c a

ngân hàng trên th tr ng, EPS,…

Trong ch ng nƠy, lu n v n c ng đ c p đ n mô hình CAMELS và n i dung

c a 6 y u t trong mô hình, bao g m: M c đ an toàn v n (Capital Adequacy),

L i nhu n (Earning and Profitability), Tính thanh kho n (Liquidity), Tính nh y c m

v i r i ro th tr ng (Sensitivity to market risk) Thông qua vi c tìm hi u th c tr ng

áp d ng mô hình CAMELS trong đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh ngân

hàng c a m t s bài nghiên c u trong vƠ ngoƠi n c, k th a đ c các u đi m,

nh n xét các h n ch c a các nghiên c u tr c đó, tác gi ch n mô hình CAMELS

đ nghiên c u đ tài này S d ng mô hình CAMELS trong đánh giá hi u qu ho t

đ ng kinh doanh c a các ngân hàng lƠ ph ng pháp đánh giá hi u qu vƠ đƣ đ c

s d ng ph bi n trong nhi u n m qua

CH NGă 2:ă ÁNHă GIÁă HI U QU HO Tă NG KINH DOANH C A

NGỂNăHANGăTMCPăNGOAIăTH NGăVIÊTăNAMăTHEOăMỌăHỊNHă

CAMELS

2.1 Ho tăđ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Ngo iăth ngăVi t Nam

2.1.1 S l c vê Ngơn hƠng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam

2.1.1.1 Qú tr̀nh h̀nh th̀nh v̀ ph́t tri n

Ngày 30/10/1962, Ngân hàng Ngo i Th ng đ c thành l p theo Quy t đ nh

s 115/CP c a H i đ ng Chính ph trên c s tách ra t C c qu n lý Ngo i h i tr c

Vi t Nam (Vietcombank) đ c thành l p và chính th c đi vƠo ho t đ ng ngày 01/4/1963 Sau 45 n m hình thƠnh và ho t đ ng v i vai trò là NHTM Nhà n c,

Vietcombank đ c Chính ph l a ch n th c hi n thí đi m c ph n hoá và chính

th c ho t đ ng v i t cách lƠ m t ngân hàng TMCP vào ngày 02/6/2008 Ngày

30/6/2009, c phi u Vietcombank (mã ch ng khoán VCB) chính th c đ c niêm

y t t i S Giao d ch Ch ng khoán TPHCM

T m t ngơn hƠng chuyên doanh ph c v kinh t đ i ngo i, tr i qua h n 50

n m xơy d ng vƠ phát tri n, Vietcombank đƣ tr thƠnh ngơn hàng tiên phong đa

n ng, ho t đ ng đa l nh v c, cung c p cho khách hƠng đ y đ các d ch v tƠi chính Bên c nh các ho t đ ng truy n th ng nh kinh doanh v n, huy đ ng v n, tín d ng, tƠi tr d án…, Vietcombank còn cung c p các d ch v ngơn hƠng hi n đ i, bao

g m kinh doanh ngo i t vƠ các công v phái sinh, d ch v th , ngơn hƠng đi n t , bao g m các d ch v VCB Internet Banking, VCB Money, SMS Banking, Phone Banking,… đƣ, đang vƠ s ti p t c thu hút đông đ o khách hƠng trong n c b ng s

ti n l i, nhanh chóng, an toƠn, hi u qu , đáp ng đ c nhu c u khách hƠng trong giai đo n th ng m i qu c t phát tri n nhanh, m nh nh hi n nay

Hi n nay, Vietcombank có g n 14.000 cán b nhơn viên v i h n 400 Chi nhánh, phòng giao d ch, v n phòng đ i di n, đ n v thƠnh viên trong vƠ ngoƠi n c,

g m 1 H i s chính t i HƠ N i, 1 S Giao d ch, 1 Trung tơm Ơo t o, 79 chi nhánh

vƠ h n 330 phòng giao d ch trên toƠn qu c, 2 công ty con t i Vi t Nam, 2 công ty

con vƠ 1 v n phòng đ i di n t i n c ngoƠi, 6 công ty liên doanh, liên k t Bên c nh

đó, Vietcombank còn phát tri n m t h th ng Autobank v i g n 2.000 máy ATM vƠ trên 43.500 đi m ch p nh n thanh toán th (POS) trên toƠn qu c Ho t đ ng ngơn

hàng đ c h tr b i m ng l i h n 1.700 ngơn hƠng đ i lý t i trên 120 qu c gia vƠ vùng lƣnh th

Sau tiêu chí ho t đ ng đ ra “Ngơn hƠng hƠng đ u vì Vi t Nam th nh v ng”,

n m 2014 v a qua, Vietcombank đƣ chính th c thay đ i hình nh th ng hi u vƠ slogan ho t đ ng “Chung ni m tin, v ng t ng lai”, luôn đ ng hƠnh cùng s nghi p phát tri n kinh t c a đ t n c, h ng đ n phát tri n b n v ng vƠ vì c ng đ ng

2.1.1.2 T̀nh h̀nh kinh doanh c a Vietcombank

Qua h n 50 n m hình thƠnh vƠ phát tri n, Vietcombank đƣ tr thành m t trong

V t ng tài s n c a Vietcombank, có s gia t ng đáng k qua các n m N m

2008, t ng tài s n đ t đ c 222.090 t đ ng, đ n th i đi m cu i n m 2013, t ng tài

ng l c chính mang l i s t ng tr ng trong t ng tài s n ch y u t ngu n

Vietcombank Th c t cho th y, trong giai đo n 2008 tr đi, n n kinh t b t đ u r i vƠo đƠ suy thoái, do nh h ng t n n kinh t th gi i, bong bong b t đ ng s n b

v , hàng lo t các nh h ng v kinh t x y ra Trong b i c nh đó, n n kinh t trong

n c c ng b nh h ng không ít Ngoài ra, áp l c c nh tranh trong n c, v i s

bùng n các NHTM v i nhi u chính sách c nh tranh nh m thu hút ngu n v n huy

đ ng gây nh h ng không nh đ n s phát tri n c a Vietcombank Tuy nhiên, có

tín, th ng hi u, vƠ n ng su t ho t đ ng cao c a Vietcombank

Quy mô v n ch s h u c a Vietcombank t ng qua các n m N m 2008, v n

ch s h u đ t 13.946 t đ ng, đ n n m 2013, v n ch s h u t ng g p 3 l n, đ t

2.386 t đ ng T c đ gia t ng bình quơn đ t 25,83% trong giai đo n 2008-2013

Bình quân trong giai đo n này, v n ch s h u chi m 8,02% trong t ng tài s n c a Vietcombank, t ng t 6,27% n m 2008, đ t t l cao nh t lƠ 10,02% n m 2012

( vt: ngh̀n t đ ng)

(Ngu n: T ng h p t Báo cáo tài chính c a các NHTM n m 2008-2012)

V v n ch s h u c a Vietcombank trong giai đo n t n m 2008-2013 có s gia t ng qua các n m, đ c bi t lƠ giai đo n 2011-2013, đ t 42.386 t đ ng, t ng g p

3 l n so v i con s n m 2008 (đ t 13.946 t đ ng) Bình quơn trong giai đo n này,

v n ch s h u c a Vietcombank t ng 25,3%/n m

V l i nhu n tr c thu , qua giai đo n 6 n m t 2008-2013, l i nhu n t ng

qua các n m, bình quơn t ng 10,7% T c đ t ng nhanh lƠ t n m 2008-2009, t l

t ng đ t m c 39,4% T c đ t ng sau đó gi m, chênh l ch gi a n m sau vƠ n m

tr c không nhi u vƠ có xu h ng gi m t 2012-2013 do nh h ng c a cu c suy

thoái kinh t Tuy nhiên, nhìn chung trong c giai đo n, l i nhu n t ng vƠ gi v ng

đ c v trí là m t trong nh ng ngân hàng ho t đ ng có l i nhu n cao c a Vi t Nam

( vt: t đ ng)

(Ngu n: B́o ćo th ng niên c a Vietcombank n m 2008-2013)

L i nhu n sau thu trong giai đo n nƠy c ng có s t ng tr ng v i t c đ bình quơn đ t 13,3% L i nhu n t ng trong giai đo n 2 n m 2008-2010, và gi m trong

n m 2011 Qua giai đo n 2011-2013 có t ng nh ng không nhi u, bình quân 5,72%

2.1.2 T ng quan v ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP Ngo i th ng

N m 2009

N m 2010

N m 2011

N m 2012

N m 2013

LN tr c thu

LN sau

Bi u đ 2.4: T ng v n huy đ ng c a m t s NHTM n m 2011-2013

( vt: ngh̀n t đ ng)

(Ngu n: B́o ćo th ng niên c a các NHTM n m 2011-2013)

Nhìn chung, ho t đ ng huy đ ng v n c a các NHTM có v n s h u Nhà n c cao h n so v i các NHTM c ph n khác Trong đó, Agribank có l ng v n huy

đ ng nhi u nh t Sau đó lƠ Vietinbank, BIDV, Vietcombank x p th 4 (x p theo th

t t ng v n huy đ ng n m 2013) Th ph n v n huy đ ng c a Vietcombank trong

t ng h th ng ngơn hƠng bình quơn giai đo n chi m 12,1% (trong đó cao nh t là

n m 2011 v i 14% và th p nh t lƠ n m 2012 v i 9,6%)

 V ho t đ ng huy đ ng v n t t ch c kinh t v̀ dân c

Tình hình huy đ ng v n c a Vietcombank trong giai đo n 2008-2012 đ c đánh giá khá t t, trong đó, v n huy đ ng t các t ch c kinh t và t dơn c có s

chuy n bi n rõ nét qua các n m Huy đ ng v n t các t ch c kinh t t ng đ u qua các n m, trong khi huy đ ng v n t dơn c t ng t n m 2008-2012, nh ng gi m

n m 2013 Nguyên nhơn xu t phát t lãi su t ti t ki m đ i v i dơn c đi u ch nh

gi m nhi u l n t cu i n m 2012 đ n n m 2013, do quy đ nh lãi su t tr n gi m c a NHNN vƠ do cơn đ i nhu c u thu hút v n t dơn c c a Vietcombank

Trong khi t c đ gia t ng v n huy đ ng t các t ch c kinh t là 13,72%, v n huy đ ng t khu v c dơn c t ng trung bình 25,2% i u này cho th y v n huy

đ ng t khu v c dơn c có xu h ng t ng nhanh h n v n huy đ ng t các t ch c

kinh t xã h i

0 100 200 300 400 500 600 700

NĂM NĂM NĂM

Bi u đ 2.5: Huy đ ng v n t TCKT vƠ dơn c c a Vietcombank

n m 2008-2013

( vt: ngh̀n t đ ng)

(Ngu n: Báo cáo tài chính c a Vietcombank n m 2008-2013)

T sau khi c ph n hóa, đ c bi t là t giai đo n 2011 tr đi, v i áp l c c nh

tranh trên th tr ng ngân hƠng, Vietcombank đƣ c i thi n chính sách s n ph m bán

l , nh m thu hút nhi u h n các khách hƠng cá nhơn Nhi u s n ph m huy đ ng v n

đ c đ a ra đáp ng m t cách t t nh t nhu c u c a khách hàng Các gói s n ph m

đa d ng, bao g m: ti t ki m tr tr c, ti t ki m lƣnh lƣi đ nh k , ti t ki m rút g c

t ng ph n, ti t ki m t đ ng, ti t ki m online… Các tính n ng c a s n ph m c b n đáp ng đ c nhu c u th tr ng, t đ i t ng khách hƠng cá nhơn đ n khách hàng

doanh nghi p v i lãi su t c nh tranh trên th tr ng

Th c t , Vietcombank đang d n chuy n đ i mô hình ho t đ ng đ ngày càng

đ t đ c th ph n trong n c b n v ng, c ng c và m r ng thêm các khách hàng

m ng bán buôn và bán l , Vietcombank đƣ có nhi u c i cách h ng đi nh m đáp

ng đ c đ nh h ng này

Theo Báo cáo phân tích c a ch ng khoán R ng Vi t n m 2014, chi phí huy

đ ng v n bình quân trong tháng 9/2013 c a Vietcombank vào kho n 6,2% th p h n

m c bình quân 7,6% c a n m 2012 So v i các NHTM có quy mô l n khác trên th

N m 2009

N m 2010

N m 2011

N m 2012

N m 2013

T HDV HDV TCKT HDV t dân c

tr ng, báo cáo c ng cho th y đ c chi phí huy đ ng v n c a Vietcombank th p

nh t liên t c trong 2 n m 2011 vƠ 2012

B ng 2.1: Chi phí huy đ ng v n bình quân c a m t s NHTM n m 2011-2012

( vt: ph n tr m)

(Ngu n: Báo cáo ch ng khoán R ng Vi t n m 2012)

Ngoài ra, t tr ng ti n g i thanh toán trong t ng ti n g i khách hàng c a Vietcombank so v i các ngân hàng khác cao h n i u này cho th y khách hƠng a

chu ng các hình th c thanh toán c a Vietcombank Nguyên nhân này có th xu t phát t nhi u y u t , trong đó có th xét đ n là h th ng chuy n ti n chuyên nghi p,

ph thu c vào th i gian đi n t qua Ngơn hƠng NhƠ n c mà theo kênh bù tr gi a

các ngân hàng v i Vietcombank

 V t tr ng huy đ ng v n theo lo i ti n

( vt: ph n tr m)

(Ngu n: Báo cáo tài chính c a Vietcombank n m 2008-2013)

Huy đ ng v n c a Vietcombank đa s là VND, chi m bình quơn h n 60%

trong t ng ngu n v n huy đ ng ng ôla M c ng đ c khách hƠng a chu ng

g i ti t ki m, tuy nhiên so v i ti t ki m vãng lai lãnh lãi thì ch y u l ng USD huy

đ ng đ c ph c v trong thanh toán qu c t (bình quơn h n 70%)

 V t tr ng huy đ ng v n theo k h n

a s l ng v n huy đ ng ti t ki m đ u có k h n 12 tháng, bình quân giai

đo n 2008-2013 kho ng 60,3% Ti t ki m trên 12 tháng đa s lƠ các đ i t ng khách vƣng lai n c ngoƠi (cá nhơn c trú), bình quơn 27,7%, còn l i là ti t ki m

(Ngu n: B́o ćo th ng niên c a Vietcombank n m 2008-2013)

N m 2008, d n cu i n m đ t 112.793 t đ ng, sau 5 n m, con s nƠy đƣ đ t

274.314 t đ ng, t ng 143,2% so v i n m 2008 Vi c gia t ng nƠy xu t phát t

s n xu t kinh doanh theo ch đ o t NhƠ n c Vietcombank đƣ có nhi u ch ng

trình v i lãi su t u đƣi nh m h tr doanh nghi p, t p trung ph n l n ngu n v n tín

d ng gi i ngơn cho các l nh v c u tiên, bao g m: nông nghi p nông thôn, xu t

kh u, công nghi p h tr , doanh nghi p v a và nh và ngành công ngh cao, phát

khu tái đ nh c …

T l n x u c a Vietcombank bi n đ ng liên t c trong nh ng n m g n đơy vƠ

hàng niêm y t

l n x u và n c n chú ý c a Vietcombank cao T l n x u t ng gi m qua các

n m nh ng có xu h ng cao so v i m t s đ i th c nh tranh đi n hình nh Vietinbank, ACB, EIB… T l n x u đ u duy trì d i m c 3% trong các n m giai

đo n 2008-2012, tuy nhiên đ n n m 2013 thì l i t ng ch m ng ng 3% T l n

c n chú ý c a Vietcombank cao, tuy nhiên có s s t gi m qua các n m N m 2011

V c c u n x u c a Vietcombank qua các n m, n nhóm 3,4,5 có xu h ng

t ng trong các n m 2010-2013 N nhóm 5 chi m t tr ng cao h n so v i nhóm 3

vƠ 4, vƠ có xu h ng t ng n m 2010 (3.520 t đ ng), gi m vƠo n m 2011 (2.277 t

đ ng) vƠ n m 2012 (1.149 t đ ng), vƠ t ng tr l i vƠo n m 2013 (2.932 t đ ng)

Do t l n x u t ng cao nên Vietcombank ph i trích l p d phòng r i ro tín

d ng cao T l trích l p d phòng này cao h n so v i các đ i th c nh tranh cùng

ro thì đi u này giúp ích cho vi c qu n lý các nhóm n , đ c bi t là n x u và n c n

chú ý, giúp Vietcombank tránh đ c các nguy c bi n đ ng t th tr ng khi tình

hình có th tr nên x u h n

C c u cho vay theo k h n c a Vietcombank đa s là vay ng n h n, chi m

bình quân 59% trong t ng d n cho vay Vay dài h n chi m t l th hai, bình quơn giai đo n đ t 39%, còn l i là vay trung h n

C c u n c a Vietcombank qua các n m v n còn n ng v các doanh nghi p

vay các công ty TNHH (chi m bình quơn 19,2%), sau đó lƠ cho vay cá nhơn

(11,8%) Càng v sau, c c u cho vay có xu h ng d ch chuy n nhi u h n sang nhóm công ty TNHH vƠ cho vay cá nhơn NgoƠi ra, c c u n vay theo ngành c a

Vietcombank qua các n m ch y u t p trung vào nhóm ngành s n xu t ch bi n,

th ng m i d ch v (g n 60% d n cho vay) Nh ng ngƠnh nƠy c ng ch u nhi u tác đ ng không nh trong b i c nh kinh t suy thoái toàn c u nh hi n nay i u

này gi i thích đ c nguyên nhân t l n x u c a Vietcombank t ng trong giai đo n

v a qua

2.1.2.3 Tình hình ho t đ ng kinh doanh d ch v

Trong giai đo n 2008-2013, ho t đ ng thanh toán XNK c a Vietcombank có

n m 2009, theo tình hình chung c a c n c Sau đó, có s t ng tr ng tr l i, bình quơn giai đo n 2008-2013, t c đ t ng tr ng đ t 6,45%

Bi u đ 2.7: Doanh thu ho t đ ng thanh toán XNK c a Vietcombank và c

n c n m 2008-2013

( vt: t USD)

(Ngu n: Báo cáo tài chính c a Vietcombank n m 2008-2013)

Tuy nhiên, xét góc đ th ph n ho t đ ng thì Vietcombank đƣ b s t gi m th

khác, ví d : Eximbank, Agribank, BIDV,… đ u cung c p các d ch v t ng t

trong ho t đ ng thanh toán xu t nh p kh u N m 2008, t l đ t 22,7%, đ n n m

2013, t l này gi m còn l i 15,8% i u này cho th y s lo ng i trong ho t đ ng

thanh toán xu t nh p kh u, v n là th m nh c a Vietcombank

B ng 2.5: Doanh s và t c đ t ng ho t đ ng kinh doanh ngo i t c a Vietcombank

n m 2008-2013

( vt: t USD)

N m 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Doanh s 46 39.4 35.2 34.5 24.1 45.2

T căđ t ng -14.35% -10.66% -1.99% -30.14% 87.55%

(Ngu n: Báo cáo tài chính c a Vietcombank n m 2008-2013)

Doanh s t ho t đ ng kinh doanh ngo i t c a Vietcombank liên t c gi m trong giai đo n 2008-2012 xu t phát t nhi u nguyên nhơn, trong đó có s c nh

32.5 25.6 31 38.8 38.81 41.6

143.17

125.49

155 202.08

228.97

263.29

0 5 10 15 20 25

N m 2009

N m 2010

N m 2011

N m 2012

N m 2013

XNK VCB XNK c n c