Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong quy trình cấp tín dụng tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam theo hướng quản trị rủi ro

Lê Th Hoàng Loan... tiêu ki m soát khác nhau... Truy n thông đóng vai trò quan tr ng trong h th ng thông tin... hucíng trong t ng lai.

  

LÊ TH HOÀNG LOAN

HOÀN THI N H TH NG KI M SOÁT N I B TRONG QUY TRÌNH C P TÍN D NG T I NGÂN

HÀNG TMCP U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM THEO H NG QU N TR R I RO

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan: Lu n v n “Hoàn thi n h th ng h th ng ki m soát n i b

trong quy trình c p tín d ng t i ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam theo h ng qu n tr r i ro” là công trình do chính tôi nghiên c u và th c hi n

Các s li u đ c s d ng trong lu n v n là trung th c và có ngu n g c rõ ràng

Tp.HCM, ngày…….tháng…….n m……

Lê Th Hoàng Loan

M C L C

Trang bìa ph

L i cam đoan

M c l c

Danh m c ch vi t t t

Danh m c các bi u đ và b ng bi u

PH N M U 1

CH NG 1: LÝ LU N CHUNG V H TH NG KI M SOÁT N I B VÀ QU N TR R I RO TÍN D NG T I NGÂN HÀNG TH NG M I: 7

1.1 Lý lu n v ki m soát n i b theo báo cáo Coso: 7

1.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a báo cáo Coso: 7

1.1.2 Ki m soát n i b theo báo cáo COSO n m 1992 9

1.1.2.1 nh ngh a ki m soát n i b : 9

1.1.2.2 Các b ph n h p thành c a h th ng ki m soát n i b : 10

1.1.3 Qu n tr r i ro theo báo cáo COSO n m 2004 13

1.1.3.1 Khái ni m v qu n tr r i ro doanh nghi p 13

1.1.3.2 Các y u t c a qu n tr r i ro doanh nghi p 14

1.1.3.3 Nh ng đi m khác bi t gi a qu n tr r i ro v i ki m soát n i b : 19

1.2 Quy trình c p tín d ng t i ngân hàng th ng m i 21

1.2.1 Khái ni m quy trình tín d ng: 21

1.2.2 Quy trình tín d ng t ng quát: 21

1.3 Qu n tr r i ro tín d ng t i ngân hàng th ng m i: 23

1.3.1 R i ro tín d ng: 23

1.3.1.1 Khái ni m: 23

1.3.1.2 Các nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng: 23

1.3.2 Qu n tr r i ro tín d ng: 25

1.3.2.1 Khái ni m: 25

1.3.2.2 N i dung c a qu n tr r i ro tín d ng 25

1.4 M t s kinh nghi m có th rút ra t th c t c a các ngân hàng trong n c và n c ngoài: 27

1.4.1 Kinh nghi m ki m soát n i b ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng Citibank 27 1.4.2 H th ng ki m soát n i b quy trình c p tín d ng c a ngân hàng Techcombank 28

K T LU N CH NG 1 30

CH NG 2: TH C TR NG H TH NG KI M SOÁT N I B QUY TRÌNH C P TÍN D NG T I NGÂN HÀNG TMCP U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM: 31

2.1 Gi i thi u chung v Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam: 31

2.1.1 S l c v l ch s hình thành và m ng l i c a BIDV: 31

2.1.2 Các ch tiêu ho t đ ng chính và tình hình ho t đ ng tín d ng c a BIDV: 32

2.2 Quy trình c p tín d ng t i BIDV: 38

2.3 Nh n d ng, phân tích th c tr ng r i ro tín d ng và h th ng ki m soát n i b quy trình c p tín d ng t i Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam: 41 2.3.1 Môi tr ng ki m soát: 42

2.3.2 Thi t l p m c tiêu: 47

2.3.3 Nh n di n s ki n ti m tàng 50

2.3.4 ánh giá r i ro 51

2.3.5 Ph n ng v i r i ro 55

2.3.6 Ho t đ ng ki m soát 57

2.3.7 Thông tin và truy n thông 60

2.3.8 Giám sát 61

K T LU N CH NG 2 63

CH NG 3: CÁC GI I PHÁP HOÀN THI N H TH NG KI M SOÁT N I B QUY TRÌNH C P TÍN D NG T I NGÂN HÀNG TMCP U T VÀ PHÁT TRI N VI T NAM H NG N H N CH R I RO TRONG KHÂU TÍN D NG 64

3.1 Quan đi m hoàn thi n h th ng ki m soát n i b quy trình c p tín d ng c a ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam: 64

3.2 Gi i pháp hoàn thi n h th ng ki m soát n i b quy trình c p tín d ng t i BIDV: 65

3.2.1 C i thi n môi tr ng ki m soát 65

3.2.2 Gi i pháp nâng cao vi c nh n d ng s ki n ti m tàng: 68

3.2.3 Gi i pháp đánh giá và qu n tr r i ro tín d ng 69

3.2.4 Gi i pháp đ i v i ho t đ ng ki m soát 71

3.2.5 Gi i pháp đ i v i h th ng thông tin 74

3.2.5 Gi i pháp đ i v i ho t đ ng giám sát 76

3.3 Ki n ngh đ i v i Ngân hàng Nhà n c 77

3.4 Ki n ngh đ i v i BIDV 79

K T LU N CH NG 3 80

K T LU N 81 Danh m c tài li u tham kh o

Ph l c

DANH M C CÁC BI U

Bi u đ 2.1: T ng tài s n BIDV qua các n m 2010 - 2013

Bi u đ 2.2: L i nhu n tr c thu BIDV qua các n m 2010 - 2013

Bi u đ 2.3: Tình hình huy đ ng v n c a BIDV qua các n m 2010 - 2013

Bi u đ 2.4: Tình hình cho vay c a BIDV qua các n m 2010 - 2013

Bi u đ 2.5: C c u n theo k h n c a BIDV qua các n m 2010 – 2013

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 2.1: C c u n theo k h n c a BIDV n m 2012 – 2013

B ng 2.2: C c u n theo k h n c a các ngân hàng n m 2011-2013

B ng 2.3: D n theo ngành BIDV n m 2012 - 2013

PH N M U

1 S c n thi t c a đ tài:

Ho t đ ng tín d ng đã và đang là m t trong nh ng ho t đ ng kinh doanh c b n mang l i ngu n thu ch y u cho các ngân hàng th ng m i Tuy nhiên cùng v i vi c mang l i thu nh p đáng k cho ngân hàng thì đây c ng là ho t đ ng ph c t p, ti m n

gi m thi u các thi t h i m t cách t i u khi x y ra ng trên quan đi m qu n lý toàn

b ho t đ ng ngân hàng nói chung và ho t đ ng tín d ng nói riêng, m t t l t n th t

d ki n đ i v i ho t đ ng tín d ng ph i luôn đ c xác đ nh trong chi n l c ho t đ ng chung Khi ngân hàng kinh doanh v i m t m c t n th t th p h n ho c b ng v i m c

t n th t d ki n thì đó là s thành công trong l nh v c qu n tr r i ro Ngân hàng b ng nhi u bi n pháp tác đ ng đên ho t đ ng tín d ng đ h n ch t i u r i ro tín d ng

nh m góp ph n đ t t i m c tiêu ho t đ ng tín d ng an toàn, hi u qu trong t ng tr ng

M t trong nh ng bi n pháp đó là xây d ng h th ng ki m soát n i b trong quy trình

c p tín d ng m t cách hi u qu

Trong đi u ki n kinh t - chính tr th gi i và Vi t Nam liên t c có nhi u di n

bi n ph c t p trong th i gian qua thì th tr ng tài chính c ng có nh ng di n bi n khó

d đoán V i nh ng khó kh n trên th tr ng tài chính g n đây, nhi u ngân hàng đã

b c l rõ y u kém v ki m soát r i ro tín d ng Th c ti n ho t đ ng tín d ng c a Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam c ng cho th y r i ro tín d ng toàn h th ng

ch a đ c ki m soát m t cách hi u qu và có xu h ng ngày càng gia t ng Vì v y v n

đ nâng cao kh n ng qu n tr r i ro tín d ng, h n ch đ n m c th p nh t nh ng nguy

c ti m n gây nên r i ro tín d ng t i BIDV ngày càng tr nên c p thi t M t h th ng

ki m soát n i b cho ho t đ ng tín d ng đ c thi t k và v n hành hi u qu s góp

ph n quan tr ng trong vi c ki m soát, giám sát r i ro tín d ng, đ a ho t đ ng này phát tri n b n v ng trong t ng lai Xu t phát t th c t trên, tác gi đã th c hi n đ tài nghiên c u: “Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b trong quy trình c p tín d ng t i Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam theo h ng qu n tr r i ro”

2 M c tiêu nghiên c u:

Vi c nghiên c u đ tài này h ng đ n các m c tiêu sau:

 Lu n v n nghiên c u lý thuy t v ki m soát n i b theo h ng qu n tr r i ro

nh m hoàn thi n h th ng KSNB quy trình cho vay t i ngân hàng BIDV

 Lu n v n nghiên c u, đánh giá, phân tích tình hình ho t đ ng tín d ng, nguyên nhân r i ro tín d ng và th c tr ng h th ng KSNB quy trình c p tín d ng c a BIDV trong vi c qu n tr r i ro

 Trên c s lý lu n và th c ti n lu n v n đ a ra nh ng gi i pháp nh m hoàn thi n h th ng KSNB quy trình c p tín d ng t i BIDV

3 i t ng và ph m vi nghiên c u c a đ tài

i t ng nghiên c u: là h th ng ki m soát n i b trong quy trình c p tín d ng

t i ngân hàng th ng m i trong đó đi sâu phân tích r i ro tín d ng và đánh giá h th ng

- S li u s c p đ c thu th p thông qua ph ng v n tr c ti p m t s lãnh đ o

và g i b ng câu h i kh o sát đ i v i các cán b nhân viên liên quan: cán b QHKH, cán b QLRR và cán b QTTD

- S li u th c p đ c thu th p t các báo cáo v KSNB, các v n b n quy đ nh

c a BIDV, báo cáo tài chính và các bài báo…

 Ph ng pháp phân tích:

- Ph ng pháp h th ng: tác gi h th ng hóa các lý lu n c a COSO 1992, COSO 2004, COSO 2013 và qu n tr r i ro tín d ng đ làm c s th c hi n

lu n v n

- Ph ng pháp th ng kê, mô t : th ng kê các thông tin thu th p đ c t các

cu c ph ng v n tr c ti p, kh o sát qua b ng câu h i, đ mô t cách th c th c

hi n c a h th ng KSNB quy trình c p tín d ng t i BIDV

- Ph ng pháp so sánh, phân tích, t ng h p: thông qua k t qu đ t đ c t

ph ng pháp th ng kê, mô t ti n hành so sánh th c t so v i quy trình, quy

đ nh và lý lu n khoa h c, ti n hành phân tích, đánh giá nh ng m t làm đ c

6.1 Nguy n Th Thanh Th o (2010), Lu n v n th c s “Hoàn thi n h

th ng ki m soát n i b đ i v i nghi p v tín d ng t i các ngân hàng th ng m i trên đ a bàn thành ph H Chí Minh” – i h c Kinh t Tp.HCM

Lu n v n thông qua b ng câu h i đ kh o sát th c tr ng h th ng ki m soát n i

b t i 14 ngân hàng th ng m i trên đ a bàn thành ph H Chí Minh, th o lu n v i các nhà qu n lý, cán b tín d ng, ki m toán viên n i b v r i ro tín d ng và các bi n pháp ngân hàng áp d ng đ h n ch nó

Tác gi ti n hành t ng h p, phân tích các thông tin thu th p đ c đ nh n d ng các nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng t i các ngân hàng th ng m i trên đ a bàn thành ph HCM T đó lu n v n xác đ nh các sai sót th ng g p trong quá trình c p tín

d ng theo m c đ nghiêm tr ng c a hành vi vi ph m Lu n v n c ng đã ch ra nh ng

u đi m và nh c đi m c a h th ng ki m soát n i b c a các ngân hàng th ng m i trên đ a bàn và đ a ra các gi i pháp hoàn thi n h th ng ki m soát n i b theo h ng phù h p v i tiêu chu n c a COSO, v i đi u ki n c a Vi t Nam và đ m b o s cân đ i

gi a l i ích đ t đ c và phi phí b ra Tuy nhiên m i ngân hàng th ng m i th c hi n theo m t quy trình c p tín d ng khác nhau nên h th ng ki m soát n i b s có nh ng

l h ng d n đ n r i ro tín d ng khác nhau Lu n v n m i ch nhìn th y nh ng đi m chung b m t c a h th ng ki m soát n i b quy trình tín d ng mà ch a nghiên c u sâu sát t ng ngân hàng th ng m i

6.2 Tr n Thái Trúc Lam (2010), Lu n v n th c s “Gi i pháp ki m soát r i

ro tín d ng t i chi nhánh Ngân hàng u t và Phát tri n Thành ph H Chí Minh” – i h c Kinh t Tp.HCM

Lu n v n đ c p đ n công tác qu n tr r i ro tín d ng t i chi nhánh Ngân hàng

u t và Phát tri n Thành ph H Chí Minh Tác gi s d ng ph ng pháp duy v t

bi n ch ng và duy v t l ch s , ph ng pháp phân tích s li u đ ng th i s d ng b ng câu h i v các nguyên nhân gây ra r i ro tín d ng t i Chi nhánh đ kh o sát th c tr ng

ki m soát ho t đ ng ki m soát r i ro t i chi nhánh

Lu n v n đã ch ra đ c nh ng y u kém c a ho t đ ng ki m soát r i ro tín d ng

nh : chi nhánh ch a có m t quy đ nh c th v tài s n đ m b o, b máy ki m soát ch a

có s phân đ nh rõ ràng gi a các ch c n ng, công tác thu th p, l u tr thông tin khách hàng còn mang tính t phát, quy trình tín d ng thi u ch t ch … đ t đó đ a ra các gi i pháp c th nh m t ng c ng ki m sót r i ro tín d ng t i chi nhánh

6.3 Tr ng Kim Nh t (2013), Lu n v n “Hoàn thi n ki m soát n i b ho t

đ ng tín d ng t i Ngân hàng TMCP Xu t Nh p Kh u Vi t Nam” – i h c Kinh t TP.HCM

D a trên lý thuy t v ki m soát n i b theo báo cáo COSO và Basel tác gi phân tích th c tr ng ki m soát n i b t i Ngân hàng TMCP Xu t Nh p Kh u Vi t Nam theo h ng đánh giá t m c tiêu ki m soát, mô hình ho t đ ng ki m soát, quy trình

ki m soát, n i dung ki m soát, ph ng pháp ki m soát đ n h th ng công ngh thông

v i ngành ngân hàng

Trên c s k th a nh ng u đi m và kh c ph c nh ng nh c đi m c a nh ng

đ tài đã tham kh o, tác gi th c hi n đ tài “Hoàn thi n h th ng ki m soát n i b trong quy trình c p tín d ng t i Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam theo

Ch ng 2: Th c tr ng h th ng ki m soát n i b quy trình c p tín d ng t i Ngân

hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam

Ch ng 3: Các gi i pháp hoàn thi n h th ng ki m soát n i b trong quy trình

c p tín d ng t i Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam h ng đ n h n ch

r i ro trong khâu tín d ng

CH NG 1: LÝ LU N CHUNG V H TH NG KI M SOÁT

N I B VÀ QU N TR R I RO TÍN D NG T I NGÂN HÀNG

1.1 Lý lu n v ki m soát n i b theo báo cáo Coso:

1.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n c a báo cáo Coso:

N m 1977, sau v bê b i Watergate, qu c h i Hoa K đã thông qua Lu t hành

vi hôi l n c ngoài i u lu t này nh n m nh vi c KSNB nh m ng n ng a nh ng kho n thanh toán b t h p pháp và d n đ n vi c yêu c u ghi chép r t đ y đ trong m i

ho t đ ng L n đ u tiên, ho t đ ng KSNB trong các t ch c đ c đ c p đ n trong m t

v n b n pháp lu t

Ti p sau đó AICPA thành l p m t y ban đ c bi t v ki m soát n i b (1979);

y ban qu n lý ch ng khoán M (SEC) đ a ra quy đ nh b t bu c các giám đ c ph i

đ a ra báo cáo v h th ng ki m soát n i b đ i v i công tác k toán doanh nghi p(1979); AICPA ban hành chu n m c ki m toán s 30 (1980); H i ki m toán viên n i b ban hành chu n m c s 1 (1983); AICPA ban hành h ng d n b sung v tác đ ng c a vi c x lý b ng máy tính đ n ki msoát n i b …Nh ng quy đ nh này m t

m t làm phong phú khái ni m KSNB nh ng m t khác d n đ n yêu c u ph i hình thành

m t h thông lý lu n có tính chu n m c v KSNB

COSO (The Committee of sponsoring Organizations of Treadway Commission)

là m t y ban thu c H i đ ng qu c gia Hoa K v vi c phòng ch ng gian l n trên báo cáo tài chính ,th ng g i là y ban Treadway đ c thành l p vào n m 1985 d i s

b o tr c a 5 t ch c ngh nghi p:

-Hi p h i K toán viên công ch ng Hoa K (AICPA)

-Hi p h i K toán Hoa K (AAA_American Accounting Assocciation)

-Hi p h i Qu n tr viên tài chính(FEI_Financial Executives Institute)

-Hi p h i K toán viên qu n tr (IMA_Institute of Managenment Accountans)

-Hi p h i Ki m toán viên n i b (IIA-Institute of Internak Auditors)

Báo cáo COSO 1992 tuy ch a th c s hoàn ch nh và còn nhi u h n ch nh ng

đã t o l p đ c c s lý thuy t r t c b n v KSNB C u trúc c a COSO 1992 g m 4

ph n: ph n 1: tóm t t dành cho ng i đi u hành , ph n 2: khuôn m u c a KSNB , ph n 3: báo cáo cho các đ i t ng bên ngoài, ph n 4: công c đánh giá h th ng KSNB

T khi COSO 1992 đ c công b y ban Treadway đã không ng ng đ i m i

và kh c ph c nh c đi m N m 2001 y ban Treadway tri n khai nghiên c u h th ng

qu n tr r i ro doanh nghi p và chính th c đ c ban hành vào n m 2004 COSO 2004

là phát tri n c a COSO 1992 ch không nh m thay th COSO 1992 COSO 2004 m

r ng thêm 3 b ph n là: Thi t l p các m c tiêu, nh n d ng s ki n ti m tàng và ph n

ng v i r i ro COSO 2004 đã mang l i nhi u l i ích v m t qu n tr r i ro doanh nghi p nh ng v n còn nhi u h n ch đáp ng nhu c u c p thi t và chu n hóa các nguyên t c đ phù h p h n v i môi tr ng kinh doanh đang thay đ i nhanh chóng và ngày càng kh t khe thì tháng 11 n m 2011 thì y ban Treadway đã l y ý ki n l n th

nh t c a công chúng v d th o COSO 2013, l y ý ki n l n th 2 vào tháng 9 n m

2012 chính th c phát hành vào tháng 5 n m 2013

COSO 2013 t ng k t nh ng thay đ i trong ho t đ ng và môi tr ng kinh doanh trong vòng 20 n m th c hi n COSO 1992 N u nh COSO 1992 nh m m c đích th ng

nh t đ nh ngh a v ki m soát n i b và xây d ng m t tiêu chu n đ giúp các đ n v có

th đánh giá h th ng ki m soát n i b c a h và tìm gi i pháp đ hoàn thi n thì COSO

2013 h ng d n v qu n tr r i ro, ki m soát n i b và bi n pháp đ gi m thi u gian

l n t đó giúp c i thi n hi u qu ho t đ ng c ng nh t ng c ng s giám sát c a t

ch c.COSO 2013 gi l i đ nh ngh a c a ki m soát n i b và 5 thành ph n c a ki m soát n i b S thay đ i đ c th c hi n trong COSO 2013 chính là s h th ng hóa 17 nguyên t c đ h tr cho 5 thành ph n, 17 nguyên t c chính là nh ng khái ni m c b n

n ch a trong COSO 1992 ki m soát n i b m t cách hi u qu , COSO 2013 yêu

c u:

- M i thành ph n trong s 5 thành ph n và 17 nguyên t c có liên quan ph i đ c trình bày và th c hi n

- N m thành ph n ph i đ c v n hành cùng nhau trong m t c ch t ng h p Nghiên c u sâu h n vào l nh v c ngân hàng là báo cáo Basel Báo cáo đ c ban hành b i y ban Basel, y ban nghiên c u và đ a ra các chu n m c v n qu c t và các ph ng pháp đo l ng v n, quy đ nh t l an toàn v n t i thi u, các nguyên t c c

b n v giám sát ngân hàng và đ c ban hành l n đ u vào n m 1998 g i là Basel I Qua quá trình áp d ng Basel I đã b c l m t s h n ch nên y ban Basel đã cho ra đ i

hi p c Basel II vào n m 2001 [Ph l c 1,trang 81]

1.1.2 Ki m soát n i b theo báo cáo COSO n m 1992

1.1.2.1 nh ngh a ki m soát n i b :

Theo Báo cáo c a coso n m 1992, KSNB là m t quá trình do ng i qu n lý, h i

đ ng qu n tr và các nhân viên c a đ n v chi ph i, nó đ c thi t l p đ cung c p m t

Ki m soát n i b là m t quá trình: Ki m soát n i b không ch là m t th

t c hay m t chính sách đ c th c hi n m t vài th i đi m nh t đ nh mà nó bao g m

m t chu i các ho t đ ng ki m soát hi n di n m i b ph n trong đ n v và đ c k t

h p v i nhau thành m t th th ng nh t Quá trình ki m soát là ph ng ti n đ giúp cho

đ n v đ t đ c các m c tiêu c a mình

Ki m soát n i b b chi ph i b i con ng i: Ki m soát n i b tác đ ng

đ n hành vi c a con ng i (H QT, ban giám đ c, nhà qu n lý và các nhân viên), là công c đ c nhà qu n lý s d ng ch không thay nhà qu n lý KSNB s t o ra ý th c

m i cá nhân và h ng các ho t đ ng c a h đ n m c tiêu chung c a t ch c

Ki m soát n i b cung c p m t đ m b o h p lý: Ki m soát n i b ch có

th cung c p m t s đ m b o h p lý ch không đ m b o tuy t đ i trong vi c đ t đ c các m c tiêu chung c a t ch c Nguyên nhân b i luôn có kh n ng t n t i nh ng y u kém xu t phát t sai l m c a con ng i khi v n hành h th ng ki m soát d n đ n vi c không th c hi n đ c m c tiêu Ki m soát n i b có th làm ng n ch n và phát hi n và phát hi n sai ph m nh ng không th đ m b o ch c ch n s không x y ra sai ph m n a Bên c nh đó quy t đ nh c a ki m soát n i b còn tùy thu c vào nguyên t c c b n: s đánh đ i l i ích chi phí, chi phí ki m soát không đ c v t quá l i ích mong đ i t quá trình ki m soát

1.1.2.2 Các b ph n h p thành c a h th ng ki m soát n i b :

Theo coso 1992, h th ng ki m soát n i b trong m t đ n v đ c c u thành b i

n m b ph n ó là: môi tr ng ki m soát, đánh giá r i ro, các ho t đ ng ki m soát, thông tin và truy n thông, giám sát

a Môi tr ng ki m soát

Môi tr ng ki m soát ph n ánh s c thái chung c a m t đ n v , chi ph i ý th c

ki m soát c a m i thành viên trong đ n v và là n n t ng c a các b ph n khác c a

ki m soát n i b Các nhân t thu c v môi tr ng ki m soát là:

- Tính chính tr c và các giá tr đ o đ c: s h u hi u c a h thông ki m soát

n i b ph thu c tr c ti p vào tính chính tr c và vi c tôn tr ng các giá tr đ o đ c c a

nh ng ng i liên quan đ n quá trình ki m soát n v ph i xây d ng đ c các chu n

m c, quy đ nh v đ o đ c cho các nhân viên và nh ng nhà qu n lý ph i làm g ng trong vi c th c hi n các quy đ nh đó

- m b o v n ng l c: đ n v ph i đ m b o cho nhân viên có đ c nh ng hi u

bi t và k n ng c n thi t đ th c hi n nh ng công vi c đ c giao N u không, ch c

ch n h s th c hi n nhi m v đ c giao không h u hi u và hi u qu

- H i đ ng qu n tr và Ban ki m soát: thông qua các ho t đ ng giám giát c a

mình (s tuân th pháp lu t, l p báo cáo tài chính, gi s đ c l p c a ki m toán n i

b , ) các b ph n này có nh ng tác đ ng quan tr ng cho vi c th c hi n các m c tiêu

c a đ n v

- Tri t lý và phong cách đi u hành c a nhà qu n lý: các đ c đi m cá nhân c a

nh ng ng i qu n lý, đ c bi t là ng i qu n lý c p cao khi đi u hành đ n v s t o nên

nh ng r i ro khác nhau cho đ n v

- C c u t ch c: s phân chia trách nhi m và quy n h n gi a các b ph n

trong đ n v s tác đ ng đ n vi c th c hi n các m c tiêu C c u phù h p s là c s cho vi c l p k ho ch, đi u hành, ki m soát và giám sát các ho t đ ng

- Cách th c phân chia quy n h n và trách nhi m: vi c phân chia trách nhi m

và quy n h n c th c a t ng thành viên trong các ho t đ ng c a đ n v giúp cho m i thành viên hi u r ng h có nhi m v c th gì và t ng ho t đ ng c a h nh h ng đ n

ng i khác nh th nào trong vi c th c hi n các m c tiêu

- Chính sách nhân s : các chính sách và th t c c a đ n v v vi c tuy n d ng,

hu n luy n, b nhi m, đánh giá, sa th i, đ b t,., nh h ng đ n s h u hi u c a môi

tr ng ki m soát thông qua tác đ ng đ n các nhân t khác trong môi tr ng ki m soát

nh đ m b o v n ng l c, tính chính tr c và các giá tr đ o đ c,

Môi tr ng ki m soát có nh h ng quan tr ng đ n quá trình th c hi n và k t

qu c a các th t c ki m soát Các th t c ki m soát có th không đ t đ c m c tiêu

ho c ch còn là hình th c trong môi tr ng ki m soát y u kém Ng c l i, m t môi

tr ng ki m soát t t có th h n ch ph n nào s thi u sót c a các th t c ki m soát Tuy nhiên, môi tr ng ki m soát không th thay th cho các th t c ki m soát c n thi t

b ánh giá r i ro

Các ho t đ ng liên quan đ n đ n v bao g m các ho t đ ng di n ra t i đ n v và

các ho t đ ng bên ngoài đ u có th phát sinh r i ro và khó ki m soát t t c Vì v y,

đ n v ph i th n tr ng khi xác đ nh và phân tích nh ng nhân t nh h ng đ n r i ro làm cho nh ng m c tiêu - k c m c tiêu chung và m c tiêu c th cho t ng ho t đ ng

- c a đ n v có th không đ c th c hi n, và ph i c g ng ki m soát đ c nh ng r i ro này gi i h n r i ro m c ch p nh n đ c, đ n v ph i nh n d ng và phân tích r i

ro trên c s các m c tiêu đã đ c thi t l p c a t ch c t đó m i có th ki m soát

đ c r i ro

nh n d ng r i ro, đ n v có th s d ng nhi u ph ng pháp khác nhau t vi c

s d ng các ph ng ti n d báo, phân tích các d li u quá kh , cho đ n vi c rà soát

th ng xuyên các ho t đ ng Trong các doanh nghi p nh , công vi c này có th th c

hi n d i d ng nh ng cu c ti p xúc v i khách hàng, ngân hàng, ho c các bu i h p giao ban trong n i b

c Các ho t đ ng ki m soát

Các ho t đ ng ki m soát là nh ng chính sách và th t c ki m soát đ đ m b o cho các ch th c a nhà qu n lý đ c th c hi n Nó đ m b o các hành đ ng c n thi t đ

ki m soát các r i ro mà đ n v có th g p ph i trong quá trình th c hi n m c tiêu c a mình Các ho t đ ng ki m soát thông th ng di n ra trong toàn đ n v m i c p đ và

m i ho t đ ng nh : phân chia trách nhi m đ y đ , y quy n đúng đ n cho các nghi p

v và ho t đ ng, b o v tài s n v t ch t và thông tin, ki m tra đ c l p, phân tích rà soát

l i vi c th c hi n

d Thông tin và truy n thông

Thông tin đ c thu th p, x lý và truy n đ t đ n các cá nhân, b ph n trong đ n

v đ có th hoàn thành nhi m v c a mình và cung c p cho các đ i t ng bên ngoài

v ho t đ ng, tài chính, s tuân th c a đ n v cho các đ i t ng bên ngoài Truy n thông là cách th c truy n đ t thông tin c a đ n v cho các đ i t ng khác nhau bao

g m c các đ i t ng bên trong và các đ i t ng bên ngoài đ n v

Thông tin c n thi t cho m i c p c a đ n v vì giúp cho vi c đ t đ c các m c

tiêu ki m soát khác nhau Thông tin đ c cung c p thông qua h thông thông tin H thông thông tin c a đ n v có th đ c x lý trên máy tính, qua h th ng th công ho c

k t h p c hai Các ho t đ ng ki m soát t i đ n v ch có th th c hi n n u thông tin thích h p, k p th i, c p nh t, chính xác và truy c p thu n ti n

e Giám sát

Giám sát là quá trình đánh giá ch t l ng c a h th ng ki m soát n i b Ho t

đ ng giám sát đòi h i đ n v xác đ nh h th ng ki m soát n i b có v n hành đúng nh thi t k hay không và có c n thi t ph i s a đ i cho phù h p v i t ng giai đo n phát tri n c a đ n v hay không Giám sát có vai trò quan tr ng trong ki m soát n i b vì nó giúp cho ki m soát n i b duy trì đ c s h u hi u trong các th i k khác nhau Các

ho t đ ng giám sát bao g m giám sát th ng xuyên và giám sát đ nh k

- Giám sát th ng xuyên di n ra ngay trong quá trình ho t đ ng, do các nhà

qu n lý và các nhân viên th c hi n trong trách nhi m c a mình

- Giám sát đ nh k th ng th c hi n thông qua ch c n ng ki m toán n i b

ho c các ho t đ ng đ nh k c a Ban ki m soát, qua đó phát hi n k p th i nh ng y u kém trong h th ng đ đ a ra các bi n pháp c i thi n

1.1.3 Qu n tr r i ro theo báo cáo COSO n m 2004

Vào n m 2001, COSO tri n khai nghiên c u h th ng qu n tr r i ro doanh nghi p trên c s Báo cáo COSO 1992 D th o đã đ c hình thành và công b vào tháng 7 n m 2003 theo đó qu n tr r i ro doanh nghi p đ c đ nh ngh a g m 8 b

ph n: Môi tr ng n i b , thi t l p m c tiêu, nh n di n s ki n, đánh giá r i ro, đ i phó

r i ro, các ho t đ ng ki m soát, thông tin truy n thông và giám sát

1.1.3.1 Khái ni m v qu n tr r i ro doanh nghi p

Theo Báo cáo c a COSOn m 2004 thì qu n tr r i ro (QTRR) doanh nghi p là

m t quy trình do h i đ ng qu n tr , các c p qu n lý và các nhân viên c a đ n v chi

ph i, đ c áp d ng trong vi c thi t l p các chi n l c liên quan đ n toàn đ n v và áp

d ng cho t t c các c p đ trong đ n v , đ c thi t k đ nh n d ng các s ki n ti m

tàng có th nh h ng đ n đ n v và ki m soát r i ro trong ph m vi cho phép nh m cung c p m t s đ m b o h p lý v vi c đ t đ c các m c tiêu c a đ n v , bao g m:

- M c tiêu chi n l c: Liên quan đ n các m c tiêu t ng th và ph c v cho s

t ng lai, do đó không ai có th d đoán tuy t đ i chính xác H n n a, QTRR đ c

v n hành b i con ng i do đó nh ng sai sót do con ng i gây ra là không th tránh

M t khác, các ho t đ ng ki m soát dù có đ c thi t k và hoàn thi n đ n th nào đi

ch ng n a v n không th ki m soát h t đ c t t c các s ki n liên quan đ n đ n v QTRR là ph ng ti n đ đ t đ c m c tiêu: trong ph m vi s m ng c a đ n v đã đ c thi t l p các nhà qu n lý xây d ng các m c tiêu chi n l c l a ch n cách th c ti n hành và thi t l p các m c tiêu liên quan QTRR v i s phân lo i các m c tiêu s phân

Môi tr ng qu n lý ph n ánh s c thái v n hóa chung c a m t t ch c , chi ph i ý

th c c a các thành viên trong đ n v v r i ro và đ óng vai trò n n t ng cho các y u t khác c a QTRR Nó t o nên c u trúc và ph ng th c v n hành v QTRR trong đ n v

B ph n đ u tiên ph i nói đ n trong môi tr ng ki m soát là tri t lý qu n lý và phong cách đi u hành c a nhà qu n lý Nó là quan đi m, nh n th c và thái đ c a nhà

c x đúng đ n đ ng n c n không cho các thành viên có các hành vi thi u đ o đ c

ho c ph m pháp H i đ ng qu n tr thông qua giám sát ban qu n lý trong vi c l a ch n chi n l c , lên k ho ch và th c hi n nó c ng s nh h ng đ n vi c th c hi n h

th ng QTRR t i đ n v

Ngoài ra c c u t ch c và nhân s t i đ n v c ng góp ph n quan tr ng trong

vi c th c hi n các m c tiêu C c u t ch c là s phân chia quy n h n và trách nhi m

c a các b ph n trong đ n v , C c u phù h p s là c s cho vi c l p k ho ch , đi u hành, ki m soát và giá m sát các ho t đ ng c a đ n v Và đ v n hành đ c c c u t

ch c đó đ n v c n đ m b o n ng l c c a nhân viên phù h p v i nhi m v đ c giao

và có chính sách nhân s t o đ c đ ng l c cho nhân viên làm vi c và c ng hi n

b Thi t l p m c tiêu

Xây d ng m c tiêu chi n l c là nhi m v tr c h t c a đ n v b i nó đ nh

h ng cho t t c các ho t đ ng c a đ n v Các m c tiêu đ c thi t l p đ u tiên c p

đ chi n l c, t đó đ n v xây d ng b n m c tiêu t ng quát: chi n l c, ho t đ ng, báo cáo, và tuân th Vi c thi t l p các m c tiêu c a đ n v là đi u ki n đ u tiên đ

nh n d ng, đánh giá và ph n ng v i r i ro

Các m c tiêu chi n l c : là nh ng m c tiêu c p cao c a đ n v , các m c tiêu này phù h p và ng h cho s m ng mà đ n v đã đ ra Nó th hi n s l a ch n c a nhà qu n lý v cách th c đ n v t o l p giá tr cho ch s h u c a mình

Các m c tiêu liên quan: là nh ng m c tiêu c th h n so v i m c tiêu chi n l c

và phù h p v i m c tiêu chi n l c đã đ c l p M c dù các m c tiêu trong đ n v r t

đa d ng, nh ng các m c tiêu liên quan đ n các m c tiêu chi n l c có th chia thành các lo i sau: các m c tiêu ho t đ ng, các m c tiêu v báo cáo và các m c tiêu tuân th

c Nh n di n s ki n ti m tàng

S ki n ti m tàng là bi n c b t ngu n t các y u t bên trong (c s v t ch t , nhân s , chu trình, áp d ng kh oa h c k thu t… ) ho c bên ngoài (môi tr ng kinh t , môi tr ng t nhiên,các y u t chính tr … ) nh h ng đ n vi c th c hi n m c tiêu c a

đ n v M t s ki n có th có nh h ng tích c c ho c tiêu c c đ n đ n v và có th c hai Vi c xác đ nh đ c các y u t bên trong và bên ngoài tác đ ng đ n đ n v có tác

d ng quan tr ng đ n vi c nh n d ng các s ki n ti m tàng M t khi các y u t nh

h ng đã đ c nh n d ng, nhà qu n lý có th xem xét t m quan tr ng c a chúng và t p trung vào các s ki n có th nh h ng đ n vi c th c hi n các m c tiêu c a đ n v

Các s ki n liên quan đ n đ n v th ng không xu t hi n đ c l p mà có s

t ng tác l n nhau M t s ki n xu t hi n có th t o ra, tác đ ng đ n m t s ki n khác

và các s ki n có th xu t hi n đ ng th i Trong vi c nh n d ng các s ki n, đ n v

ph i bi t đ c s liên quan gi a các s ki n là nh th nào đ đ n v có th bi t đ c

n i nào c n t p trung c n thi t đ qu n tr r i ro

d ánh giá r i ro

Các nhân t bên trong và bên ngoài có th t o ra các s ki n nh h ng đ n vi c

th c hi n m c tiêu c a đ n v M c dù m t s nhân t có tính ch t chung đ c tr ng cho

t ng ngành,nh ng s tác đ ng đ i v i t ng đ n v c th thì hoàn toàn khác nhau , b i

vì m c tiêu và s l a ch n c a m i đ n v Trong vi c đánh giá r i ro, đ n v ph i xem xét các s ki n trong hoàn c nh và đi u ki n c th c a riêng đ n v mình nh : quy mô

hi n cao và tác đ ng l n thì c n ph i xem xét k càng Các s ki n n m gi a hai thái

c c này đòi h i s đánh giá ph c t p, đi u quan tr ng là ph i phân tích k l ng và h p

lý

Ngoài ra đ n v c n xem xét đ n s liên h c a các s ki n v i nhau N u có s liên h gi a ki n thì đ n v ph i đánh giá đ c tác đ ng t ng h p M t s ki n riêng l

có th tác đ ng nh nh ng s k t h p ho c tác đ ng dây chuy n có th nh h ng quan

tr ng đ n vi c th c hi n m c tiêu t i đ n v Khi r i ro tác đ ng đ n nhi u b ph n,

đ n v k t h p các r i ro đó trong danh sách các s ki n và xem xét tr c h t là s tác

đ ng đ n t ng b ph n, sau đó xem xét tác đ ng t ng th đ n toàn đ n v

 Chuy n giao r i ro: làm gi m thi u kh n ng xu t hi n và m c đ tác đ ng c a

r i ro b ng cách chuy n giao ho c chia s m t ph n r i ro nh : mua b o

hi m,d phòng cho t n th t, các ho t đ ng thuê ngoài,

 Ch p nh n r i ro: đ n v không làm gì c đ i v i r i ro Ch p nh n r i ro khi r i

ro ti m tàng c a s ki n n m trong ph m vi c a b ph n

g Ho t đ ng ki m soát

Ho t đ ng ki m soát là t p h p t t c các chính sách và th t c đ m b o cho các

ch th c a nhà qu n lý đang th c hi n Nó t n t i m i b ph n và m i c p đ t ch c trong m t đ n v đ đ i phó v i nh ng r i ro đe d a đ n vi c đ t đ c m c tiêu c a t

ch c Chính sách ki m soát là nh ng nguyên t c, c s cho vi c th c hi n các th t c

ki m soát và nh ng quy đ nh c th đ th c thi chính sách ki m soát

h Thông tin và truy n thông

Thông tin và truy n thông là đi u ki n không th thi u cho vi c thi t l p, duy trì, nâng cao n ng l c ki m soát trong đ n v thông qua vi c hình thành các báo cáo đ cung c p thông tin v ho t đ ng, tài chính và s tuân th Thông tin ph i đ c thu th p

x lý, truy n đ t t i nh ng cá nhân, b ph n có liên quan m t cách k p th i, thích h p

và quan tr ng là ph i phù h p v i nhu c u vì v y ph i thay đ i đ đáp ng nh ng m c tiêu, chi n l c m i c a đ n v Truy n thông đóng vai trò quan tr ng trong h th ng thông tin H th ng truy n thông h u hi u và xuyên su t trong n i b đ m b o m i

thành viên bên trong đ n v hi u rõ công vi c, ti p nh n đ y đ các ch th t c p trên

và s t ng tác thông tin c a c p d i lên c p trên đ n m b t rõ hi u qu công vi c,

nh ng r i ro m i t môi tr ng, đ xu t cho ban giám đ c đ có nh ng ch d n c n thi t Bên c nh đó thông tin cung c p cho bên ngoài c ng c n đ c truy n đ t k p th i,

hi u do v y c n ph i giám sát t t c các ho t đ ng bên trong đ n v và đôi khi còn áp

d ng cho các đ i t ng bên ngoài nh nhà cung c p , khách hàng ng th i, m t h

th ng dù đã đ c thi t k và v n hành th nào đi ch ng n a thì c ng luôn t n t i nh ng

r i ro ti m tàng nh : y u t r i ro liên quan đ n t ng lai và ch a đ ng kh n ng không ch c ch n , ch ngh a cá nhân c a m i con ng i, s thông đ ng gi a các đ i

t ng…

1.1.3.3 Nh ng đi m khác bi t gi a qu n tr r i ro v i ki m soát n i b :

QTRR có n i dung r ng h n so v i KSNB và đ c phát tri n thêm trên c s

n i dung c a KSNB QTRR c ng đ c p nhi u n i dung m i đ nhìn nh n r i ro m t

ph i phù h p v i các m c tiêu chi n l c này

M r ng các c p đ xem xét đ i v i r i ro S ki n tác đ ng không ch đ c xem xét riêng l cho t ng b ph n tr c ti p liên quan mà còn đ c xem xét cho t t c các c p đ ho t đ ng trong đ n v Khi đó s tác đ ng c a r i ro đ c xem xét h t t

b ph n, chi nhánh, đ n toàn doanh nghi p

sàng ch p nh n liên quan đ n vi c th c hi n t ng m c tiêu c th

V m t c u trúc, y u t “Phân tích và đánh giár i ro”c a KSNBđ c phát tri n

thành 4 y u t c a QTRR: Thi t l p m c tiêu, Nh n d ng s ki n ti m tàng, ánh

giá r i ro và Ph n ng v i r i ro M t khác n i dung c th c a t ng y u t c ng có

s khác nhau, ph n d i đây trình bày nh ng khác bi t c b n và s m r ng c a QTRR so v i KSNB

KSNB nhìn nh n tri t lý v qu n lý c a ng i đi u hành là y u t h p thành c a môi tr ng qu n lý QTRR thì nhìn nh n quan đi m c a nhà qu n lý v r i ro là y u t

h p thành c a môi tr ng qu n lý i u này cho th y QTRR nhìn nh n r i ro là t t y u

và không th xoá b , đ n v ph i tính luôn đ n trong quá trình ho t đ ng c a mình Trên quan đi m cho r ng không th xóa b đ c r i ro, đ n v xác đ nh m c r i ro có

th ch p nh n cho toàn b đ n v và cho t ng c p đ c th đ xây d ng các ng ng

ch u đ ng đ i v i r i ro trong quá trình ho t đ ng c a mình

Báo cáo COSO n m 1992 không cho r ng vi c thi t l p m c tiêu là nhi m v

c a KSNB, tuy nhiên Báo cáo COSO n m 2004 cho r ng thi t l p m c tiêu là m t b

ph n c a đánh giá r i ro và vi c thi t l p các m c tiêu là đi u ki n đ u tiên đ nh n

hucíng trong t ng lai Ngoài ra, QTRR c ng xem xét các s ki n ti m tàng c th và

h thông h n so v i KSNB

QTRR cung c p cách th c v chu trình và nh ng k thu t c th đ đánh giá r i

ro Trên c s đó, đ n v có th đánh giá c th s tác đ ng c a các s ki n ti m tàng

và do đó xem xét nh ng cách th c ph n ng phù h p

1.2 Quy trình c p tín d ng t i ngân hàng th ng m i

1.2.1 Khái ni m quy trình tín d ng:

Quy trình tín d ng là b ng t ng h p mô t công vi c c a ngân hàng t khi ti p

nh n h s vay v n c a m t khách hàng cho đ n khi quy t đ nh cho vay, gi i ngân, thu

s đ ngh vay v n c n ph i thu th p các thông tinh nh :

 Tài li u ch ng minh n ng l c pháp lý, n ng l c hành vi dân s c a khách hàng

 Tài li u ch ng minh kh n ng s d ng v n và kh n ng hoàn tr n vay (v n + lãi) c a khách hàng: ph ng án s n xu t kinh doanh, báo cáo tài chính, k ho ch

Phân tích tín d ng là phân tích kh n ng hi n t i và t ng lai c a khách hàng

trong vi c s d ng v n vay và hoàn tr n vay N i dung phân tích bao g m:

Phân tích phi tài chính: tr l i câu h i khách hàng có đ t cách, uy tín vay Ngân hàng không – là n i dung r t quan tr ng đ có quy t đ nh đúng đ n

Phân tích tài chính: tr l i câu h i khách hàng có th vay bao nhiêu và trong bao lâu thì có th hoàn tr Ngân hàng – đ xác đ nh hi n tr ng tài chính và d báo n ng l c tài chính c a khách hàng trong t ng lai

B c 5: Giám sát tín d ng:

Nhân viên tín d ng th ng xuyên ki m tra vi c s d ng v n vay th c t c a khách hàng, hi n tr ng tài s n đ m b o, tình hình tài chính c a khách hàng, đ đánh giá m c đ ch p hành h p đ ng tín d ng c a khách hàng và k p th i có nh ng ng x thích h p, đ m b o kh n ng thu h i n

B c 6: Thanh lý h p đ ng

R i ro tín d ng là lo i r i ro phát sinh trong quá trình cho vay c a ngân hàng,

bi u hi n th c t qua vi c khách hàng không tr đ c n ho c tr n không đúng h n cho ngân hàng Vì v y r i ro tín d ng còn đ c g i là r i ro m t kh n ng chi tr và r i

ro sai h n

1.3.1.2 Các nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng:

a Nguyên nhân khách quan:

 Môi tr ng t nhiên:

i u ki n t nhiên là y u t khó d báo, nó th ng x y ra b t ng v i thi t h i

l n n m ngoài t m ki m soát c a con ng i Vì v y khi có thiên tai d ch h a x y ra, khách hàng c a ngân hàng s có nguy c thi t h i l n, đi u đó đ ng ngh a v i vi c ngân hàng cùng gánh ch u r i ro v i khách hàng c a mình R i ro do nh ng di n bi n

b t l i c a môi tr ng t nhiên là r i ro b t kh kháng và khi nó x y ra th ng gây ra

nh ng thi t h i l n cho đ n v kinh doanh và ngân hàng tài tr

 Môi tr ng pháp lý:

Kinh doanh ngân hàng là lo i hình kinh doanh ti n t đ c bi t có tác đ ng to l n

đ n toàn b n n kinh t B i v y nó ph i đ c đi u ch nh b i pháp lu t và ch u s

ki m soát kh t khe c a c quan qu n lý Nhà n c S b t l i c a môi tr ng pháp lý,

s kém hi u qu c a c quan qu n lý Nhà n c trong vi c tri n khai quy đ nh c a Nhà

n c s đ y Ngân hàng vào đi u ki n kinh doanh tín d ng v i nhi u r i ro

 Môi tr ng kinh t :

S h ng th nh hay suy thoái c a chu k kinh doanh nh h ng đ n l i nhu n

c a ng i đi vay và do v y t o ni m tin hay s lo l ng đ i v i ng i cho vay Trong giai đo n kh ng ho ng, tình hình kinh doanh c a ng i vay gi m sút do ch m thu h i

các kho n ph i thu, do s c mua gi m, hàng t n kho t ng lên,… nh v y kéo theo đó là

s suy gi m c a các ch tiêu tài chính, các nhân t đ m b o s an toàn c a kho n tín

d ng ngân hàng, kh n ng thanh toán các kho n n gi m đi, r i ro tín d ng t ng lên

v i ngân hàng

 Môi tr ng thông tin

M t th c t t n t i trong đi u ki n kinh doanh hi n nay là ngân hàng th ng không có đ c đ y đ thông tin c n thi t v khách hàng c a minh Vì v y, thông tin

b t cân x ng trong các h p đ ng tín d ng đã đ t ngân hàng vào tình tr ng đ a ra phán quy t trong đi u ki n thông tin không hoàn h o, gây r i ro cho ngân hàng

b Nguyên nhân ch quan:

 Nguyên nhân t phía khách hàng vay

S d ng v n sai m c đích, không đúng đ i t ng kinh doanh, không đúng

ph ng án, m c đích xin vay, hi u qu kinh doanh nên khi đ n h n không tr n đ c cho ngân hàng

Khách hàng vay v n không có thi n chí tr n , trây ì không tr n ho c c tình chi m d ng v n ngân hàng

Do s y u kém trong qu n lý kinh doanh, tính toán các ph ng án kinh doanh,

ho ch đ nh ngân qu không chính xác, không d tính h t các kho n chi tiêu d n đ n xác đ nh sai thu nh p đ tr n ngân hàng

 Nguyên nhân t phía ngân hàng

Ngân hàng không có đ thông tin v các s li u th ng kê, ch tiêu đ phân tích

và đánh giá khách hàng… d n đ n vi c xác đ nh sai hi u qu c a ph ng án xin vay,

ho c xác đ nh sai th i h n cho vay và tr n không phù h p v i ph ng án kinh doanh

c a khách hàng

S n i l ng trong quá trình giám sát trong và sau khi cho vay nên không phát

hi n k p th i các tr ng h p s d ng v n sai m c đích

Quá tin t ng vào tài s n th ch p, b o lãnh, b o hi m, coi đó là s b o đ m

ch c ch n cho vi c thu h i g c và lãi ti n vay

Ch y theo k ho ch mà sao lãng vi c coi tr ng ch t l ng kho n vay, quá l c quan tin t ng vào s thành công c a ph ng án kinh doanh c a khách hàng

t n th t m t mát, nh ng nh h ng b t l i c a r i ro tín d ng

Hay nói cách khác qu n tr r i ro tín d ng là quá trình ngân hàng tác đ ng đ n

ho t đ ng tín d ng thông qua b máy và công c qu n lý đ phòng ng a c nh báo, đ a

ra các bi n pháp nh m h n ch đ n m c t i đa vi c không thu đ c c g c và lãi không đúng h n

1.3.2.2 N i dung c a qu n tr r i ro tín d ng

a Nh n di n r i ro tín d ng:

Nh n di n r i ro tín d ng bao g m các công vi c theo dõi, nghiên c u, xem xét môi tr ng ho t đ ng tín d ng và toàn b ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng, nh m

th ng kê đ c t t c cá r i ro, không ch nh ng lo i r i ro đã và đang x y ra, mà còn

d báo đ c nh ng lo i r i ro m i có th xu t hi n v i ngân hàng, trên c s đó đ

xu t gi i pháp ki m soát và d phòng r i ro thích h p

Nh n di n r i là khâu quan tr ng quy t đ nh đ n vi c th c hi n m c tiêu qu n

tr r i ro tín d ng và nâng cao hi u qu kinh doanh cho ngân hàng Tuy nhiên vi c

nh n di n r i ro r t ph c t p, các nguyên nhân d n đ n r i ro tín d ng r t đa d ng Do

v y ngân hàng c n xây d ng m t b ng li t kê các d u hi u nh n bi t r i ro đi n hình

c , chính sách tín d ng, th c hi n các bi n pháp gi m thi u, kh c ph c r i ro tín d ng (b o hi m tín d ng, đa d ng hóa danh m c c p tín d ng, công c tín d ng phái sinh,

gi m lãi, phí khuy n khích khách hàng tr n , bán n …), quy đ nh rõ trách nhi m c a

t ng các nhân, đ n v đ r i ro x y ra, xác đ nh nguyên nhân và có bi n pháp x lý

d Tài tr r i ro tín d ng:

Khi r i ro tín d ng x y ra, tr c h t ngân hàng c n theo dõi, xác đ nh nh ng t n

th t v tài s n, ngu n l c, giá tr pháp lý Sau đó th c hi n các bi n pháp kh c ph c và

x lý mà v n không thu h i đ c, ngân hàng c n có nh ng bi n pháp tài tr r i ro tín

d ng phù h p đ đ m b o ho t đ ng c a ngân hàng đ c bình th ng và đ m b o ch p hành các quy đ nh an toàn c a Ngân hàng Trung ng

1.4 M t s kinh nghi m có th rút ra t th c t c a các ngân hàng trong

c a ho t đ ng qu n lý r i ro nh sau: toàn b cu c s ng trong ho t đ ng ngân hàng là

qu n tr r i ro

Trong môi tr ng ho t đ ng ngân hàng, Citibank đã xây d ng m t h th ng

ki m soát n i b trong quy trình c p tín d ng nh m qu n tr r i ro, trong đó bao g m các chính sách tín d ng đ c tuyên b m t cách rõ ràng, quy trình qu n lý r i ro, các công c và ngu n thông tin c n thi t đ ra quy t đ nh, v đ i ng nhân s có cùng m t

s hi u bi t, m t ngôn ng chung, trách nhi m v vai trò c a h trong quy trình tín

d ng Khi nh ng y u t này đ c h i t m t cách đ y đ s t o ra trong ngân hàng m t

v n hóa tín d ng hi u qu

Mô hình tín d ng th ng m i đ c tiêu chu n hóa và ph i tr i qua 3 giai đo n

c a quá trình xét duy t: g p g khách hàng, th m đ nh, th c hi n giao d ch Ba giai

đo n trong chính sách tín d ng ch ch t c a Citibank bao g m: hình thành chi n l c

và k ho ch cho vay; ti n hành cho vay khách hàng; đánh giá và báo cáo th c thi

Trong các giai đo n này trách nhi m c a các b ph n tham gia đ c th hi n m t cách

r t c th , rõ ràng nh sau:

U ban qu n lý: th c hi n các nhi m v : thi t l p m c tiêu ho t đ ng và tiêu

chu n danh m c đ u t đ i v i ngân hàng; đ t h n m c tín d ng đ i v i U ban chính sách tín d ng

U ban chính sách tín d ng: th c hi n các nhi m v sau: đ t ra h n m c tín

d ng cùng v i U ban qu n lý; xây d ng chính sách tín d ng; qu n lý và đánh giá danh

m c đ u t và qu n tr r i ro

B ph n qu n tr r i ro: th c thi các nhi m v : l p ra chi n l c kinh doanh;

nh n đ nh th tr ng m c tiêu và m c ch p nh n r i ro; g p g khách hàng và đánh giá

r i ro, xét duy t d n r i ro; theo dõi vi c hoàn tr và các h s tín d ng, theo dõi và duy trì giao d ch, gi i ngân cho nhà đ u t : theo dõi các v n đ phát sinh trong quá trình tín d ng; xúc ti n ti n đ kho n vay

M c tiêu c a quy trình tín d ng hi u qu là đ m b o ngân hàng ho t đ ng đ t

hi u qu cao, r i ro đ c gi m thi u m t cách th p nh t v i l i nhu n m c tiêu

1.4.2 H th ng ki m soát n i b quy trình c p tín d ng c a ngân hàng

Techcombank

Cùng v i vi c kí k t h p đ ng h p tác chi n l c v i ngân hàng HSBC, Techcombank đã đ c đ i tác giúp đ r t nhi u và xây d ng thành công quy trình c p tín d ng c a mình ây là m t l i th r t l n c a Ngân hàng Techcombank b i lý do HSBC có ho t đ ng qu n tr r i ro chuyên nghi p và chu n hóa có th đ m b o

K th a nh ng kinh nghi m trên, Techcombank đã xây d ng h th ng ki m soát

n i b ho t đ ng tín d ng phù h p v i đi u ki n riêng c a mình C th : t i Chi nhánh, chuyên viên khách hàng ch u trách nhi m là đ u m i bán hàng, tìm ki m khách hàng, thu th p h s , l p báo cáo th m đ nh, trình lãnh đ o chi nhánh và g i toàn b h s lên phòng th m đ nh và phê duy t tín d ng

T i phòng th m đ nh và phê duy t tín d ng, chuyên viên th m đ nh ti p nh n h

s vay v n g i lên t chi nhánh, th c hi n công tác th m đ nh: trên b m t h s , g i

đi n tho i ki m tra thông tin khách hàng, tr ng h p phát hi n có d u hi u không phù

h p s chuy n cho b ph n ki m tra th c t đ đ n t n n i th m đ nh khách hàng Sau

đó tìm ki m thông tin t d li u Ngân hàng tra c u CIC, chuy n b ph n đ nh giá

TS B (n u có) t i phòng đ nh giá h i s hay thuê đ nh giá đ c l p bên ngoài… n u khách hàng không đ đi u ki n vay s ra thông báo t ch i tr l i chi nhánh N u khách hàng đ đi u ki n vay chuyên viên th m đ nh s đ xu t và trình chuyên gia phê duy t tín d ng Tr ng h p v t m c y quy n s trình chuyên gia phê duy t c p cao

ho c H i đ ng tín d ng Tr s chính

T i trung tâm h tr kinh doanh: sau khi h s khách hàng đ c phê duy t, phòng th m đ nh và phê duy t tín d ng s thông báo cho chi nhánh và chuy n k t qu phê duy t cho trung tâm h tr kinh doanh Cán b t i đây s th c hi n ký k t h p

đ ng tín d ng, kh c nh n n , ký h p đ ng th ch p, đ ng kí giao d ch b o đ m,

nh p kho tài s n b o đ m và giái ngân cho khách hàng

T i phòng qu n lý n : sau khi hoàn t t vi c phát ti n vay cho khách hàng, Phòng qu n lý n s là b ph n th ng xuyên theo dõi tình hình tr n c a khách hàng

N u phát sinh n quá h n s g i đi n ho c đ n g p khách hàng đ thông báo nh c n ,

n u khách hàng v n chây thì có th ph i h p v i chi nhánh đ ph i h p thu n ho c

ph i h p v i b ph n x lý n đ x lý tài s n b o đ m

T i phòng qu n tr r i ro tín d ng: đ nh k hàng tháng ho c hàng quý s th c

hi n công tác ki m tra đánh giá di n bi n d n c a toàn h th ng Ngân hàng

K T LU N CH NG 1

Trong ch ng 1 tác gi đã khái quát nh ng v n đ c b n v h th ng ki m soát

n i b theo báo cáo COSO và qu n tr r i ro tín d ng trong ngân hàng th ng m i

ng th i tác gi c ng đ a ra nh ng kinh nghi m xây d ng h th ng ki m soát n i b trong quy trình c p tín d ng c a m t s ngân hàng ây là c s c n thi t đ tác gi đi sâu vào th c t , phân tích, đánh giá th c tr ng h th ng ki m soát n i b trong quy trình c p tín d ng c a Ngân hàng TMCP u t và Phát tri n Vi t Nam nh m đ i phó

v i r i ro s đ c trình bày trong ch ng 2

và 551 đi m giao d ch, hàng ngàn ATM và POS ph r ng trên 63 t nh thành trong c

nu c Tr s chính đ c phân tách theo 7 kh i ch c n ng: Kh i ngân hàng bán buôn;

Kh i ngân hàng bán l và m ng l i; Kh i v n và kinh doanh v n; Kh i qu n lý r i ro;

Kh i tác nghi p; Kh i Tài chính k toán và Kh i h tr T i chi nhánh đ c s p x p thành 5 kh i: Kh i quan h khách hàng; Kh i qu n lý r i ro; Kh i tác nghi p; Kh i

qu n lý n i b và Kh i tr c thu c Mô hình t ch c m i đ c v n hành t t là n n t ng quan tr ng đ BIDV ti n t i tr thành m t ngân hàng bán l hi n đ i

Là ngân hàng th ng m i nhà n c v trí doanh nghi p hàng đ u Vi t Nam do UNDP x p h ng v i quy mô v n 23 ngàn t đ ng , ho t đ ng các l nh v c: ngân hàng, b o hi m, ch ng khoán, đ u t tài chính… BIDV có th m nh và kinh nghi m

h p tác qu c t BIDV hi n đang có quan h đ i lý, thanh toán v i 1551 đ nh ch tài chính trong n c và qu c t , là Ngân hàng đ i lý cho các t ch c song ph ng và đa

ph ng nh World Bank, ADB, JBIC, NIB…

Th c hi n chi n l c đa ph ng hóa trong h p tác kinh t và m r ng th

tr ng, BIDV đã hi n di n th ng m i t i các th tr ng: Lào, Campuchia, Myanmar, Nga, Séc… BIDV đã thi t l p các liên doanh: VID Public Bank (v i Malaysia n m 1992), Lào Vi t Bank (n m 1999) B o hi m Lào -Vi t (n m 2008), Ngân hàng Liên doanh Vi t – Nga ( n m 2006), Công ty qu n lý qu đ u t BVIM (v i Hoa K n m 2006), Công ty đ a c BIDV Tower (v i Singapore n m 2005), Công ty qu n lý qu

đ u t t i H ng Kông và thi t l p hi n di n t i C ng hoà Séc.v.v V i vi c đ u t vào

th tr ng Lào trên c ba l nh v c: Ngân hàng, B o hi m và u t tài chính, BIDV đã cùng các đ i tác Lào t o nên m t c u n i h u hi u cho quan h kinh t , th ng m i và

đ u t gi a hai n c Lào - Vi t liên t c phát tri n

T nh ng thành công trong quan h h p tác qu c t c a BIDV, đ c bi t là

nh ng thành công có tính m u m c trong 10 n m qua t i th tr ng Lào, BIDV đã

đ c Chính ph Vi t Nam ti p t c giao nhi m v tiên phong th c hi n các ho t đ ng,

h p tác đ u t t i th tr ng Campuchia N m 2009, BIDV đóng vai trò ch trì thi t l p các ho t đ ng đ u t , kinh doanh, d ch v trong l nh v c Tài chính, ngân hàng, b o

hi m, ch ng khoán t i th tr ng Campuchia v i s hi n di n c a V n phòng đ i di n BIDV t i Campuchia, Công ty u t Phát tri n CPC (IDCC) Ngân hàng u t và Phát tri n Campuchia (BIDC) và Công ty B o hi m CPC –Vi t Nam (CVI), Công ty

T ng tài s n c a BIDV t ng đ u qua các n m , đ t m c 548.386 t đ ng, đ ng

th 3 v quy mô t ng tài s n trong ngành ngân hàng

Bi u đ 2.1: T ng tài s n c a BIDV qua các n m