Phân tích một số bất cập trong xác định giá trị doanh nghiệp nhà nước để cổ phần hóa

1.2 Các lý thuy t liên quanầầầầầầầầầầầ.ầầầầ...

-

TR N THANH TR

Tp H Chí Minh ậ N mă2015

Tôi tên Tr n Thanh Tr h c viên l p Th m đ nh giá thu c Khoa Kinh t Tr ng

i h c Kinh t Tp H Chí Minh, khóa 23 Nay tôi xin cam đoan v quá trình th c

hi n đ tài Lu n v n cu i khóa nh sau:

tài Lu n v n c a tôi đ ng kỦ là: ắPhân tích m t s b t c p trong xác đ nh giá tr doanh nghi p nhà n c đ c ph n hóa” v i s h ng d n khoa h c c a TS Tô Công Thành K t qu c a vi c nghiên c u đ tài đ c th c hi n trên c s nh ng

ki n th c đư ti p thu t quí Th y, Cô c a Tr ng và qua kh o sát ý ki n các chuyên gia và Th m đ nh viên v Giá đ ti n hành nghiên c u, phân tích và đ c

t ng h p thành bài Lu n v n Tôi cam đoan r ng Lu n v n là k t qu nghiên c u

do tôi th c hi n, không sao chép c a ng i khác và xin ch u trách nhi m tr c

1.2 Các lý thuy t liên quanầầầầầầầầầầầ.ầầầầ ầ 6

1.2.1 Vai trò th m đ nh giá tr doanh nghi pầ.ầầầầầầ ầ 7

1.2.2 M c đích th m đ nh giá tr doanh nghi pầầầầầầ ầ 7

1.2.3 Quy trình th m đ nh giá tr doanh nghi pầầầầầ.ầ ầ 8

1.2.4 Các y u t tác đ ng đ n giá tr doanh nghi pầầ.ầầ ầầ8

1.3 Các ph ng pháp th m đ nh giá tr doanh nghi pầầ.ầ ầ ầ 9

1.3.1 Ph ng pháp tài s nầầầầầầầầầầ.ầầầầ ầ 9

1.3.2 Ph ng pháp thu nh pầầầầầầầầầ ầầ.ầ ầ.11

1.3.3 Ph ng pháp so sánh th tr ngầầầầầ ầầ ầ ầ 13

CH NGă2:ăPH NG PHÁP NGHIÊN C Uầầầầầầầầ ầ15ăăăăăăăăăăăă

2.1 N i dung nghiên c uầầầầầầầầầầầầầầầ.ầ ầ15

2.2 Ph ng pháp nghiên c uầầầầầầầầầầầầầ.ầầầ15

2.2.1 Quy trình nghiên c uầầầầầầầầầầầầầầầầ15

2.2.2 V nghiên c u m c tiêuầầầầầầầầầầầầầầ 16

2.2.3 Khung khái ni mầầầầầầầầầầầầầầầầ 16

2.2.4 Ph ng pháp thu th p thông tinầầầầầầầầầầầ 16

2.2.5 Ngu n d li u s dung đ phân tíchầầầầầầầầầ 17

Tóm t t ch ng 2ầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ 19

TRONGăXÁCă NH GIÁ TR DOANH NGHI P

NHẨăN Că C PH N HÓA ầầầầầầ.ầ ầ20

4.1.5 Phân tích m i quan h gi a công tác th m đ nh

giá v i quá trình c ph n hóa ầầầầầầầầầầầ ầ.48

4.1.6 Phân tích v th m đ nh giá tài s n c a doanh nghi pầầ ầ48

4.2 Các n i dung h c viên ki n ngh s a d i, b sung quy đ nh

hi n hành v xác đ nh giá tr doanh nghi p đ th c

hi n trong th i gian t i (h ng đ n n m 2020)ầầầầ ầ49

doanh nghi pầầầầầầầầầầầầầầầầầầ ầ49

4.2.2 Ki n ngh s a đ i cách th ng nh t k t qu

Trong th m đ nh giá tr doanh nghi pầầầầầầầầ ầ49

4.2.3 Ki n ngh b sung v áp d ng h s hao mòn

vô hình trong xác đ nh giá tr tài s n c a

doanh nghi p b ng ph ng pháp tài s nầ.ầ ầầầầ ầ50

4.2.4 Ki n ngh ban hành Tiêu chu n v Quy trình

th m đ nh giá tr doanh nghi pầầầầầầầầầầầ ầầầ.51

4.2.5 xu t xây d ng Tiêu chu n th m đ nh giá tr

B NG N I DUNG

2.1 Th ng kê s phi u kh o sát

3.1 B ng t ng h p nh ng b t c p theo ý ki n kh o sát chuyên gia

3.2 K t qu kh o sát th m đ nh viên tham gia xác đ nh giá tr doanh

nghi p

PH N M U

Vi c xác đ nh giá tr doanh nghi p ( DN) đ c ph n hóa (CPH) n c ta

đ c các DN có ch c n ng th m đ nh giá (T G) th c hi n kho ng n m 2002 tr l i đây n nay các DN T G ngày càng l n m nh v s l ng và ch t l ng ho t

đ ng, đáp ng t t h n nhu c u T G c a c n c nói chung và xác đ nh giá tr DN

đ CPH nói riêng Hàng n m các DN đ đi u ki n xác đ nh giá tr DN đ CPH ph i

đ c B Tài Chính thông báo m i đ c ho t đ ng trong l nh v c này, các DN có

th i gian thành l p t 10 n m tr lên v i nhi u kinh nghi m và l c l ng th m đ nh viên đông đ o đ u n m trong danh sách này và ch y u t p trung 2 thành ph

l n (Hà N i và Thành ph H Chí Minh)

K t qu xác đ nh giá tr DN do các DN này th c hi n trong th i gian qua

b c đ u đư đáp ng đ c công tác CPH các DN nhà n c giúp cho các DN sau khi CPH h ch toán đ y đ giá tr tài s n vào ho t đ ng s n xu t kinh doanh, xác

đ nh l i nhu n h p lỦ, đ m b o quy n l i c a c đông (ch đ u t ) và t ng kh

n ng c nh tranh c a DN trên th tr ng, m r ng quy n t ch v tài chínhầ

Vì v y, ch t l ng c a vi c xác đ nh giá tr DN là r t quan tr ng đ i v i các DN nhà n c khi chuy n thành DN c ph n K t qu xác đ nh giá tr DN

ph thu c r t l n vào các v n b n pháp lý c a Nhà n c t ng th i k , n ng

l c uy tính c a DN và các th m đ nh viên ánh giá ch t l ng đ u ra c a vi c xác

đ nh giá tr DN đ CPH trong th i gian qua và hi n nay còn có nhi u ý ki n khác nhau, th m chí trái chi u Vì v y, nhi u nhà nghiên c u c ng nh các c quan qu n

lỦ Nhà n c r t quan tâm đ n v n đ này nên đư có nh ng quy đ nh, h ng

d n đ c ban hành trong th i gian qua và c ng không ít l n b sung s a đ i Do

ho t đ ng theo c ch th tr ng, nên các DN T G và DN có ch c n ng T G m t

m t tuân th theo quy đ nh c a Nhà n c nh ng m t khác c nh tranh v i nhau đ

t n t i và phát tri n Do đó m i DN áp d ng ph ng th c T G riêng c a mình và

vi c c p nh p, khai thác các d li u thông tin c ng khác nhau d n đ n k t qu T G

có th chênh l ch nhau là đi u không tránh kh i

Nh ng trong xác đ nh giá tr DN đ ph c v cho CPH đ i v i DN nhà n c

m i giai đo n yêu c u ph i tuân th ph ng pháp T G do Nhà n c quy đ nh

n c, tr ng tâm là c ph n hóa DNNN giai đo n th c hi n t 2011-2015 Nh ng

t khi th c hi n ch tr ng này đ n nay công tác CPH di n ra ch m ch p, c th

t n m 2011 đ n h t n m 2013 m i CPH đ c 99 DN, riêng n m 2013 ch CPH

đ c 25 DN, n m 2014 đư CPH đ c 143 DN tuy có khá h n n m 2013 nh ng so

v i ch tiêu c a 2 n m 2014-2015 ph i CPH 432 DN thì còn ch m Nguyên nhân làm cho ti n đ CPH ch m do IPO l n đ u c a m t s DN r t khó bán, ph n l n do giá c ph n cao ch a thu hút đ c nhà đ u t , m t trong nh ng nguyên nhân là vi c

áp d ng các v n b n pháp lý hi n hành đ xác đ nh giá tr DN phát sinh m t s b t

c p, v ng m c nh : có nh ng tài s n không có giá th tr ng ho c tài s n t ng

đ ng đ so sánh, n u áp d ng theo s sách k toán nh h ng d n thì giá r t cao

nh t là đ i v i tài s n đư l c h u v k thu t, công ngh ; vi c áp d ng ph ng pháp tài s n đ xác đ nh giá tr DN g n nh b t bu c làm h n ch s l a ch n c a các t

ch c t v n đ nh giá; Vi c th ng nh t k t qu đ nh giá DN n u áp d ng đ ng th i 2

ph ng pháp ch a đ c thông su t; ch a có quy trình xác đ nh giá tr DN đ áp

d ng th ng nh t; ch a có Tiêu chu n th m đ nh giá tr DNầ Tuy nhiên đây là

nh ng v n đ l n, quan tr ng c n có s phân tích, đánh giá khách quan k l ng

nh ng trong th i gian qua ch a đ c nghiên c u sâu và đ xu t các gi i pháp mang tính chu n hóa đ áp d ng th ng nh t trong c n c

Xu t phát t lý do trên h c viên ch n đ tài: ắPhân tích m t s b t c p

tr ongăxácăđ nh giá tr doanh nghi pănhƠăn căđ c ph năhóa”ăđ làm Lu n v n

t t nghi p

- ụăNGH AăC Aă TÀI

Nghiên c u đ tài này h c viên mong mu n đ c góp ph n vào vi c đ xu t

b sung, s a đ i nh ng b t c p, v ng m c trong v n b n pháp lỦ xác đ nh giá tr

DN nh t là s c n thi t ph i xây d ng và ban hành Tiêu chu n th m đ nh giá tr DN

và Quy trình xác đ nh giá tr DN đ ph c v cho m c đích CPH DNNN hi n nay và trong th i gian t i nh m t o đi u ki n cho các t ch c t v n đ nh giá đ y nhanh

quá trình xác đ nh giá tr DN đ c thu n l i h n đ đ t m c tiêu tái c c u DN nhà

xu t m t s ki n ngh và gi i pháp s aăđ i c p thi t

M c tiêu c th :

+ Phân tích vi c áp d ng các v n b n pháp lỦ trong xác đ nh giá tr DNNN

đ CPH - th c tr ng và nh ng b t c p, v ng m c trong th i gian qua

+ xu t các n i dung và gi i pháp kh thi làm c s hoàn thi n v n b n pháp lỦ xác đ nh giá tr DN nhà n c đ ph c v CPH trong th i gian t i

- CÂU H I NGHIÊN C U

+ Nh ng b t c p trong v n b n pháp lý v xác đ nh giá tr DNNN đ CPH

hi n nay t p trung v n đ nào là ch y u?

+ Th c tr ng c a nh ng b t c p đó có tác đ ng nh th nào đ n quá trình xác đ nh giá tr DNNN đ CPH?

+ hoàn thi n v n b n pháp lý cho phù h p v i nguyên t c th tr ng,

c n ki n ngh nh ng gi i pháp nào làm c s đ xây d ng n i dung xác đ nh giá tr

DN trong th i gian t i?

- PH MăVI,ă IăT NGăVẨăPH NGăPHÁPăNGHIểNăC U

+ Ph m vi nghiên c u: g m:

Ph m vi không gian: nghiên c u trong n c, c th B Tài Chính (C c

qu n lý giá), H i Th m đ nh giá Vi t nam và m t s doanh nghi p T G trong n c

Ph m vi th i gian: t n m 2002 đ n n m 2014

Ph m vi chuyên môn: nghiên c u các n i dung có liên quan tr c ti p đ n xác đ nh giá tr DNNN đ CPH

+ă iăt ng nghiên c u

i t ng nghiên c u c a lu n v n là m t s b t c p trong quá trình áp

d ng các quy đ nh c a nhà n c đ xác đ nh giá tr DNNN ph c v cho CPH

CH NGă1

C ăăS LÝ LU N

Trên c s m c tiêu c a đ tài, v n d ng các ki n th c đư h c đ c quý

Th y, Cô Tr ng i h c Kinh t TP H Chí Minh h c viên trình bày v t ng k t các lý thuy t có liên quan đ n vi c xác đ nh giá tr DNNN đ CPH ó là các khái

ni m, y u t , vai trò, m c đích và quy trình xác đ nh giá tr DN, đ ng th i trình bày

c th v các ph ng pháp th m đ nh giá tr DN mà các n c trên th gi i và n c

ta đư và đang áp d ng nh m làm rõ c s lý lu n c a đ tài nghiên c u

1.1 Các khái ni m

1.1.1- Doanh nghi p

Theo Lu t Doanh nghi p s 68/2014/QH13 c a Qu c h i n c C ng hòa xã

h i ch ngh a Vi t nam khóa XIII, k h p th 8 thông qua ngày 26/11/2014 thì: ắDoanh nghi p là t ch c có tên riêng, có tài s n, có tr s giao d ch, đ c đ ng kỦ thành l p theo quy đ nh c a pháp lu t nh m m c đích kinh doanh”

C ng theo Lu t Doanh nghi p nói trên thì: ắDoanh nghi p nhà n c là doanh nghi p do Nhà n c n m gi 100% v n đi u l ”

1.1.2- Th măđ nh giá

Hi n nay trên th gi i và t i Vi t nam có nhi u cách ti p c n quan ni m v

th m đ nh giá, nh ng nhìn chung thì có các khái ni m đ c s d ng ph bi n là:

ắT G đ c quan ni m là m t ngh thu t hay khoa h c v c tính giá tr cho m t m c đích c th c a m t tài s n t i m t th i đi m, có cân nh c đ n t t c các đ c đi m c a tài s n và c ng nh xem xét đ n t t c các y u t kinh t c n b n

c a th tr ng bao g m các lo i đ u t l a ch n” (Ban V t giá Chính ph , 2002, trang 10)

ắT G là vi c c quan, t ch c có ch c n ng th m đ nh giá xác đ nh giá tr

b ng ti n c a các lo i tài s n theo quy đ nh c a B lu t dân s phù h p v i giá th

tr ng t i m t đ a đi m, th i đi m nh t đ nh, ph c v cho m c đích nh t đ nh theo tiêu chu n th m đ nh giá” (Lu t Giá, 2012, trang 11)

ắT G là m t ngh thu t hay khoa h c v c tính giá tr c a tài s n (quy n tài s n) phù h p v i th tr ng t i m t đ a đi m th i đi m nh t đ nh,cho m t m c đích nh t đ nh theo nh ng tiêu chu n đ c công nh n nh nh ng thông l qu c t

ho c qu c gia” (Tô Công Thành, 2012, trang 23)

1.1.3- Th măđ nh giá tr doanh nghi p

Th m đ nh giá tr DN là s c tính v giá tr c a các quy n s h u v tài

s n c a DN cho m t m c đích đư đ c xác đ nh tr c, c th là đ a DN ra bán ho c

đ đ u t vào DN

Th m đ nh giá tr DN là m t ngh thu t hay khoa h c v s c tính giá tr cho m t m c đích c th c a DN t i th i đi m th m đ nh giá, có cân nh c đ n t t c các đ c đi m c a DN và xem xét các y u t c n b n c a th tr ng

Nh v y t các khái ni m trên có th đi đ n đ nh ngh a chung nh t v th m

đ nh giá tr DN, đó là vi c c tính giá tr c a DN hay l i ích c a DN bao g m giá

tr hi n h u và giá tr ti m n ng t i m t th i đi m nh t đ nh trên c s giá c th

tr ng theo m t m c đích nh t đ nh b ng cách s d ng các ph ng pháp th m đ nh giá phù h p

1.1.4 - C ph n hóa

C ph n hóa là quá trình chuy n đ i DN t ch ch có m t ch s h u thành công ty c ph n, t c DN có nhi u ch s h u C ph n hóa DN nhà n c là vi c

th c hi n xã h i hóa s h u thông qua vi c chuy n hình th c kinh doanh t m t ch

s h u nhà n c trong DN thành công ty c ph n v i nhi u ch s h u đ t o ra mô hình doanh nghi p m i phù h p v i n n kinh t th tr ng

Nh v y vi c CPH các DNNN th c ch t là Nhà n c bán m t ph n ho c toàn b giá tr v n hi n có c a nhà n c t i DN cho các c đông ho c nhà n c gi

l i toàn b v n hi n có t i DN đ ng th i ch phát hành c phi u nh m thu hút thêm

v n đ phát tri n DN

1.2- Các lý thuy t liên quan

Ph n lý thuy t có n i dung liên quan đ n th m đ nh giá tr DN g m có: vai trò th m đ nh giá tr DN, m c đích c a th m đ nh giá tr DN, quy trình th m đ nh giá tr DN, các y u t tác đ ng đ n giá tr DN C th :

1.2.1- Vai trò th măđ nh giá tr DN

Tùy thu c vào đ i t ng s d ng k t qu đ nh giá DN mà vi c xác đ nh giá

tr DN có vai trò quan tr ng khác nhau nh :

i v i ch s h u, vi c đ nh giá DN s giúp cho ch s h u n m rõ v giá

tr th c t c a DN mình đ t đó đ ra chi n l c, k ho ch phát tri n trong t ng lai

i v i nhà đ u t , vi c đ nh giá DN đ c xem nh m t c s quan tr ng đ

đ a ra các quy t đ nh nh : có nên đ u t vào DN này hay không, m c giá bao nhiêu

là phù h pầ

i v i các t ch c tài chính trung gian, xem vi c đ nh giá DN là m t trong

nh ng c s quan tr ng đ xem xét v kh n ng sinh l i và s phát tri n b n v ng

c a DN trong t ng lai nh m đ a ra các quy t đ nh nh cho DN vay v n ho c đ u

t vào DNầ

i v i Nhà n c, vi c th m đ nh giá tr DN nh m m c đích CPH các DNNN s giúp cho vi c xác đ nh ph n v n c a nhà n c trong DN, xác đ nh giá c

c phi u đ bán ra, xác đ nh t l c ph n nhà n c c n n m gi là bao nhiêu cho phù h pầ

1.2.2- M căđíchăth măđ nh giá tr DN

M c đích th m đ nh giá tr DN là đ s d ng vào vi c gì, nó ph n nh cho

mua bán, sát nh p, liên doanh liên k t, gi i th DN

Làm c s vay v n ngân hàng, quy t toán thu

b o hi m r i roầ

1.2.3- Quy trình th măđ nh giá tr DN

ắQuy trình th m đ nh giá tài s n là trình t mang tính h th ng bao g m nhi u ho t đ ng mà th m đ nh viên v giá tuân th theo các b c đi đó đ c tính,

đ a ra k t lu n cu i cùng v giá tr c a tài s n m t cách h p lỦ và đáng tin c y” (Hay Sinh và Tr n Bích Vân, 2012, trang 135)

T đ nh ngh a trên có th hi u quy trình T G là m t quy trình mang tính h

th ng, là m t k ho ch th c hi n theo m t trình t nh t đ nh nh m cung c p cho

th m đ nh viên s h ng d n h at đ ng phù h p đ th c hi n nhi m v c a mình

m t cách hi u qu nh t

Quy trình T G tài s n đ u tiên đ c B Tài chính ban hành theo Quy t đ nh

s 77/2005/Q -BTC ngày 01/11/2005, quy trình g m có 6 b c N m 2012 Lu t Giá ra đ i có hi u l c t ngày 01/01/2013, t i i u 30 Lu t Giá quy đ nh v quy trình th m đ nh giá tài s n c ng g m có 6 b c, c th nh sau:

B c 1: Xác đ nh t ng quát v tài s n c n T G và xác đ nh giá tr th tr ng

ho c phi th tr ng làm c s T G

B c 3: Kh o sát th c t , thu th p thông tin

B c 4: Phân tích thông tin

B c 5: Xác đ nh giá tr tài s n c n T G

B c 6: L p báo cáo k t qu T G, ch ng th T G và g i cho khách hàng, các bên liên quan

Sáu b c trên đây áp d ng chung cho T G tài s n và b t đ ng s n, tr ng

h p th m đ nh giá tr DN thì ph i v n d ng các b c cho phù h p (ph n này s

đ c nghiên c u, phân tích và đ xu t c th trong ch ng 3 và 4)

1.2.4- Các y u t tácăđ ngăđ n giá tr DN

Có 2 y u t chính tác đ ng t i giá tr DN đó là các y u t thu c v môi

tr ng kinh doanh và các y u t thu c v bên trong c a DN

Môi tr ng kinh doanh là y u t nh h ng có tính khách quan đ n giá tr

DN t n t i và phát tri n DN ph i tìm cách thích nghi v i môi tr ng này Môi

tr ng kinh doanh đ c chia thành 2 lo i:

Môi tr ng kinh doanh t ng quát g m có: môi tr ng kinh t , môi tr ng chính tr, môi tr ng v n hóa ậ xã h i và môi tr ng khoa h c ậ công ngh

Môi tr ng có tính đ c thù So v i môi tr ng t ng quát thì môi tr ng đ c thù g m các y u t tác đ ng tr c ti p đ n giá tr DN g m có: Quan h gi a DN và khách hàng, quan h gi a DN v i nhà cung c p, các DN c nh tranh và các c quan Nhà n c

Các y u t thu c v bên trong DN g m có: Hi n tr ng v tài s n c a DN, v trí kinh doanh c a DN, uy tín trong kinh doanh, trình đ k thu t và tay ngh c a

ng i lao đ ng và n ng l c qu n tr kinh doanh c a DN

1.3- Cácăph ngăphápăth măđ nh giá tr DN

Khi ti n hành T G tài s n các Th m đ nh viên th ng ph i áp d ng m t

ho c nhi u ph ng pháp T G ắThu t ng ph ng pháp th m đ nh giá là nh ng

ph ng pháp lu n có tính phân tích đ c ch p nh n và đ c s d ng ph bi n” (Ban V t giá Chính ph , 2011)

Nh v y ph ng pháp T G đ c hi u là cách th c ph bi n đ xác đ nh giá

tr c a tài s n b ng cách s d ng m t hay nhi u ph ng pháp T G c th

T các khái ni m chung v ph ng pháp th m đ nh giá ta có th đi đ n đ nh ngh a v ph ng pháp th m đ nh giá tr DN là cách th c c tính giá tr DN b ng cách s d ng m t ho c nhi u k thu t T G khác nhau

Các ph ng pháp th m đ nh giá tr DN đ c qu c t và các n c trong khu

v c ông nam á áp d ng ph bi n nh : ph ng pháp tài s n, ph ng pháp thu

nh p và ph ng pháp so sánh th tr ng N i dung c b n c a các ph ng pháp này

đ c trình bày v m t lý thuy t nh sau:

1.3.1- Ph ngăphápătƠiăs n

Là ph ng pháp ti p c n t t ng tài s n c a DN vào th i đi m T G

Ph ng pháp này c tính giá tr c a DN trên c s giá tr th tr ng c a t ng tài

s n c a DN

Ph ng pháp này là c s xác đ nh m c ắgiá sàn” đ quy t đ nh giá tr DN

Ph ng pháp này không phù h p n u áp d ng đ th m đ nh giá tr đ i v i tài s n vô hình nh : s h u trí tu , bí quy t k thu t, quy n tác gi ,ầ

V công th c tính, giá tr th tr ng c a DN đ c tính trên c s b ng cân

đ i tài s n c a DN và giá tr v n c a ch s h u

C th : Ve = Va - Vd

Trong đó: Ve: Giá tr th tr ng c a v n ch s h u

Va: Giá tr th tr ng c a toàn b tài s n

Vd: Giá tr th tr ng c a n

Giá tr th tr ng c a toàn b tài s n (Va) g m có tài s n h u hình và tài s n

vô hình

Tài s n h u hình g m:

Tài s n là hi n v t: tài s n c đ nh và hàng hóa, v t t , thành ph m

Tài s n b ng ti n g m ti n m t, ti n g i và các gi y t có giá nh tín phi u, trái phi u,ầ

Giá tr tài s n kỦ c c, ký qu ng n h n và dài h n

Giá tr các kho n ph i thu

Giá tr ti n thuê đ t đ c phép tính vào giá tr DN

Giá tr tài s n vô hình c a DN đ c xác đ nh trên s sách k toán (là s d trên s k toán vào th i đi m th m đ nh giá) i v i giá tr l i th th ng m i c a

DN (n u có) s đ c xác đ nh b ng cách l y giá tr DN tính theo ph ng pháp so sánh th tr ng, ho c theo ph ng pháp thu nh p tr cho giá tr DN đ c tính theo

ph ng pháp tài s n (B Tài chính, C c Qu n lý Giá, 2007)

Giá tr th tr ng c a n (Vd) đ c xác đ nh theo s d th c t trên s

sách k toán vào th i đi m th m đ nh giá

i u ki n áp d ng: ph ng pháp này áp d ng đ i v i lo i hình DN có tài

s n ch y u là tài s n h u hình

V uănh căđi m c aăph ngăphápătƠiăs n

uăđi m: ph ng pháp t ng đ i đ n gi n và d th c hi n, không đòi h i

k thu t tính toán ph c t p

Nh căđi m: có th phát sinh các chi phí do ph i thuê chuyên gia đ đánh

giá tài s n; th m đ nh viên có th ch quan khi áp d ng ph ng pháp này; vi c xác

đ nh giá tr DN ch y u d a vào giá tr trên s sách k toán nên ch a tính đ c giá

tr ti m n ng nh th ng hi u, tri n v ng phát tri n trong t ng lai c a DN

Ph ngăphápăv n hóa thu nh p d a trên lý lu n là giá tr DN đ c c

tính t vi c v n hóa tr c ti p thu nh p d ki n đ c t o ra t DN trong t ng lai

i u ki n áp d ng

Ph ng pháp này đ c áp d ng đ i v i các DN ho t đ ng liên t c và ti p t c

ho t đ ng trong t ng lai t o ra thu nh p v nh vi n, t c là ta gi đ nh r ng DN

không có d đ nh đóng c a hay sát nh p DN mình trong t ng lai Th m đ nh viên

ph i ti n hành d báo dòng thu nh p hàng n m

u,ănh căđi m

V uăđi m: ph ng pháp đ n gi n, d s d ng, cách tính toán d a trên c

s tài chính nên r t khoa h c

V nh căđi m: trong th c t vi c xác đ nh chính xác t su t v n hóa là

ph c t p do ph thu c vào ngành ngh mà DN đang ho t đ ng Vi c gi đ nh DN

có thu nh p n đ nh v nh vi n là đi u ki n khó th c hi n

Ph ngăphápădòngăti n chi t kh u

Là ph ng pháp c tính giá tr c a tài s n b ng cách chi t kh u t t c các

kho n thu, chi c a dòng ti n d ki n phát sinh trong t ng lai v th i đi m hi n t i

Ph ng pháp này có 2 tr ng h p áp d ng:

Tr ng h p 1: c tính giá tr v n ch s h u c a DN

Giá tr v n ch s h u c a DN đ c tính b ng cách chi t kh u dòng ti n c a

v n ch s h u (ph n dòng ti n còn l i sau khi đư tính tr toàn b chi phí, thu , lãi

vay và thanh toán lãi g c) theo chi phí s d ng v n (hay t su t l i nhu n mong đ i

1.3.3- Ph ngăphápăsoăsánhăth tr ng

Ph ng pháp này c tính giá tr c a m t DN, các l i ích v quy n s h u hay ch ng khóan b ng cách s d ng m t hay nhi u ph ng pháp, trong đó so sánh giá tr c a đ i t ng c n th m đ nh v i các DN, các l i th v quy n s h u hay

ch ng khoán t ng t đư đ c bán trên th tr ng

Vi c xác đ nh giá tr DN theo ph ng pháp này b ng cách c tính giá tr

c a các tài s n so sánh Các tài s n so sánh này đ c chu n hóa theo nh ng bi n s chung nh : thu nh p, dòng ti n, giá tr s sách, doanh thu

Ph ng pháp này đ c áp d ng v i đi u ki n khi có nhi u DN đ so sánh và

đ c giao d ch trên th tr ng tài chính và th tr ng đư có nh ng đánh giá, nh ng thông tin có th tin c y đ l a ch n cho vi c so sánh

Trên c s nh n th c ph n lý lu n v xác đ nh giá tr DN, h c viên d ki n

n i dung phân tích trong ph m vi quy trình xác đ nh giá tr DN Vì nh ng thu n l i, khó kh n b t c p c a vi c xác đ nh giá tr DN đ u thông qua m i liên h gi a các

b c trong quy trình này, c th là:

+ B c đ u tiên là ti n hành xác đ nh t ng quát v tài s n c a DN c n T G + B c th hai, sau khi n m đ c tình hình s b v đ i t ng T G, Th m

đ nh viên b t đ u l p k ho ch chi ti t cho quá trình T G đ ti p c n DN

+ B c th ba, trên c s k ho ch đư xây d ng và đ c DN đ ng ý, th m

đ nh viên b t đ u t ch c kh o sát th c t và thu th p thông tin toàn b v tài s n và tình hình ho t đ ng c a DN đ n th i đi m hi n t i và tri n v ng trong t ng lai

+ B c th t , c n c vào k t qu kh o sát và nh ng thông tin c n thi t t

DN cung c p, th m đ nh viên b t đ u phân tích và x lỦ các thông tin có đ c làm

c s đ tính giá tr DN

+ B c th n m, sau khi có k t qu phân tích và x lý s li u, thông tin

b c th t , b c này là vi c l a ch n các ph ng pháp T G phù h p v i quy mô

và đ c đi m ho t đ ng c a DN và v i m c đích T G Các ph ng pháp T G nh

đ c p ph n trên, trong quy trình xác đ nh giá tr DN thì đây là khâu quan tr ng nh t

c n ph i cân nh c đ l a ch n ph ng pháp T G cho phù h p

+ B c cu i cùng, c n c vào k t qu T G b c th n m th m đ nh viên xây d ng báo cáo mô t l i vi c th c hi n quy trình T G và k t lu n giá tr c a DN

là bao nhiêu ti n Công vi c sau cùng là l p Ch ng th T G theo quy đ nh đ g i cho khách hàng có yêu c u T G

Tóm t tăch ngă1

Ch ng này h c viên đư trình bày m t cách t ng quát v m t lý thuy t có liên quan đ n vi c xác đ nh giá tr DN T các khái ni m v T G, vai trò và m c đích T G, quy trình T G và các y u t tác đ ng; đ c bi t là các ph ng pháp th m

đ nh giá tr DN ph bi n hi n nay đ c các n c trên th gi i áp d ng ó là

ph ng pháp tài s n, ph ng pháp thu nh p và ph ng pháp so sánh th tr ng, các

ph ng pháp này đư đ c các t ch c T G chuyên nghi p trên th gi i (nh y ban Tiêu chu n T G qu c t -vi t t t theo ti ng Anh là IVSC và Hi p h i T G ASEAN vi t t t là AVA) và trong n c đư nghiên c u đ c ch p nh n và đ c s

CH NGă2

Ch ng này trình bày cách ti p c n đ th c hi n ph ng pháp nghiên c u

đ nh tính nh m làm rõ các m c tiêu đư đ ra, đ u tiên là vi c xây d ng quy trình nghiên c u, trên c s đó đ xây d ng n i dung các câu h i kh o sát dành cho chuyên gia đ u ngành v l nh v c T G và các Th m đ nh viên v Giá tr c ti p

th m đ nh giá tr DN; ph ng pháp thu th p thông tin đ ti n hành kh o sát nh m giúp làm rõ th c tr ng v n đ c n nghiên c u

2.1- N i dung nghiên c u

th c hi n đ c m c tiêu nghiên c u lu n v n s làm rõ các n i dung :

H th ng hóa c s lý lu n v xác đ nh giá tr DN (đư th c hi n ch ng 1) Phân tích th c tr ng nh ng b t c p trong xác đ nh giá tr DNNN đ CPH

B c 3: xác đ nh khung phân tích, khung khái ni m;

B c 4: xây d ng công c đ thu th p thông tin

B c 5: thu th p thông tin, phân tích và x lý d li u;

B c 6: Vi t báo cáo nghiên c u

2.2.2- V nghiên c u m c tiêu

nghiên c u m c tiêu c a đ tài ph i t ng quan đ c ph n lý thuy t ph c

v cho vi c phân tích nh ng b t c p t th c ti n áp d ng (c th là các v n b n do nhà n c ban hành v xác đ nh giá tr DNNN đ CPH) và c s khách quan là vi c

kh o sát ý ki n các chuyên gia đ u ngành và các Th m đ nh viên là nh ng ng i

tr c ti p áp d ng các v n b n c a nhà n c đ th m đ nh giá tr DN

2.2.3- Khung khái ni m

Khung khái ni m c a đ tài nghiên c u là ph n lý lu n c b n nh t đó là

nh ng khái ni m c b n đ c s d ng đ phân tích nh ng b t c p trong xác đ nh giá tr DN, c th là: các ph ng pháp th m đ nh giá tr DN, quy trình th m đ nh giá

tr DN, Tiêu chu n th m đ nh giá tr DN, cách th ng nh t k t qu trong th m đ nh giá tr DN ây là n i dung tr ng tâm c a ph ng pháp nghiên c u, khung khái

ni m giúp làm rõ m c tiêu nghiên c u c a đ tài, nó đ a ra nh ng khái ni m và nguyên t c làm n n t ng cho vi c th c hi n m c tiêu đ ra

2.2.4- Ph ngăphápăthuăth p thông tin

Th c hi n ph ng pháp đ nh tính h c viên đ a ra các câu h i v quan đi m

c a ng i tr l i kh o sát v m t s v n đ c b n liên quan đ n xác đ nh giá tr

DN, d li u thu th p đ c không mô t b ng s l ng Thông qua vi c tr l i câu

h i c a các chuyên gia trong ngành th m đ nh giá và các Th m đ nh viên v giá có trên 5 n m kinh nghi m trong ngh v nh ng thu n l i, b t c p và nh ng đ xu t

c a h t th c ti n xác đ nh giá tr DN và nh ng quan đi m trong nh n đ nh tình hình c a nh ng ng i tr c ti p áp d ng các v n b n pháp lý vào vi c xác đ nh giá

tr DN

2.2.5- Ngu n d li u s d ngăđ phân tích

H c viên s d ng ngu n d li u s c p và ngu n d li u th c p đ mô t và phân tích

+ D li uăs ăc p

D li u này là c s phân tích các thông tin kh o sát nh m làm rõ h n th c

tr ng nh ng n i dung c b n trong xác đ nh giá tr DN Nh ng thông tin c b n v

d li u s c p nh sau:

Phi u kh o sát đ c g i cho 18 Chuyên gia và 20 Th m đ nh viên (xin xem danh sách ph n ph l c) Hàng n m s l ng DN T G đ đi u ki n đ xác đ nh giá tr DN do B Tài chính thông báo không nhi u (kho n 20-25 DN) vì v y h c viên ch ch n g i phi u kh o sát đ n 12 DN 3 mi n B c, Trung, Nam đ kh o sát

15 lưnh đ o Công ty và 20 th m đ nh viên tr c ti p th m đ nh giá tr DNc a các Công ty này; còn l i 3 ng i là lưnh đ o H i T G Vi t Nam và lưnh đ o C c Qu n

lý Giá- B Tài chính ây là nh ng chuyên gia công tác lâu n m và có nhi u kinh nghi m trong ngành T G

K t qu s l ng phi u kh o sát thu l i là 38 (đ c th ng kê trong b ng 2.1) sau khi ki m tra có 01 phi u không s d ng đ c v i nguyên nhân là ng i tr l i

tr l i m c tiêu nghiên c u, h c viên l p 2 lo i Phi u kh o sát g m có :

lo i dành cho chuyên gia và lo i dành cho th m đ nh viên v giá ( xin xem ph l c kèm theo)

Phi u kh o sát ý ki n đ i v i Th m đ nh viên có 8 câu h i g m 3 ch đ

chính: Ph n thông tin cá nhân, ph n kh o sát chung v xác đ nh giá tr DNNN đ CPH và ph n kh o sát v các ph ng pháp xác đ nh giá tr DN đ CPH ụ ngh a n i dung c a t ng câu h i nh sau:

+ Ph n thông tin cá nhân đ nh n bi t nh ng thông tin c b n v ng i tr

l i kh o sát nh : h tên, ch c v , ngh nghi p, c quan làm vi c và thông tin liên

h K t qu th ng kê cho th y đa s đ i t ng kh o sát là các Th m đ nh viên v giá đang làm vi c t i các Công ty T G trong n c

+ Ph n kh o sát chung v xác đ nh giá tr DN g m có 4 câu h i nh m đánh giá trình đ , thâm niên ngh nghi p và qui mô DN mà Th m đ nh viên đư tham gia xác đ nh giá tr DN

+ Ph n kh o sát v các ph ng pháp xác đ nh giá tr DN, đây là n i dung chính c a phi u kh o sát nh m thu th p các thông tin t ng i tr l i kh o sát v quá trình th c hi n các gi i pháp chuyên môn c ng nh nh ng v ng m c th ng

g p trong xác đ nh giá tr DNNN đ CPH

Phi u kh o sát ý ki n chuyên gia g m có 2 ph n và 4 câu h i Ph n thông tin cá nhân và ph n ý ki n chuyên gia C th :

+ Ph n thông tin cá nhân nh m đ tác gi liên h khi c n thi t

+ Ph n ý ki n chuyên gia tr l i các câu h i là s th hi n quan đi m và

nh n xét c a cá nhân v các v n đ c b n mà chuyên gia quan tâm (thu n l i, khó

kh n v ng m c) trong l nh v c xác đ nh giá tr DNNN đ CPH, qua đó đ xu t v

m t ch quan nh ng gi i pháp góp ph n gi i quy t nh ng b t c p hi n nay trong

l nh v c này

+ D li u th c p

c trích d n t các ngu n: các Ngh đ nh c a Chính ph t n m 2002

đ n 2014 quy đ nh v chuy n các DNNN thành công ty CP và các Thông t c a B Tài chính h ng d n Ngh đ nh c a Chính ph ;

- Trích d n các Thông t c a B Tài chính ban hành v các Tiêu chu n T G

Vi t nam nh : Tiêu chu n s 7 v ph ng pháp so sánh, Tiêu chu n s 5 v quy trình T G tài s n, Tiêu chu n s 9 v ph ng pháp thu nh p, Tiêu chu n s 12 v phân lo i tài s n, Tiêu chu n s 4 nh ng nguyên t c kinh t chi ph i ho t đ ng

kh o sát dành cho chuyên gia và Th m đ nh viên đ ti n hành thu th p thông tin

H c viên c ng trình bày tóm t t n i dung ngu n d li u, đó là các câu h i

đ c thi t k dành cho chuyên gia và dành cho th m đ nh viên.T ng h p k t qu phi u kh o sát đ làm c s phân tích th c tr ng ch ng 3

CH NGă3 PHÂN TÍCH TH C TR NG NH NG B T C P

3.1- T ng h păv năb năphápălỦăđưăbanăhƠnh

Ph n này h c viên s tóm t t các v n b n do Nhà n c ban hành có liên quan đ n xác đ nh giá tr DN nhà n c đ CPH nh m m c đích so sánh, nh n xét và phân tích các b t c p đ ph c v cho m c tiêu nghiên c u N u t ng h p t góc đ mang tính l ch s v CPH n c ta, tính đ n nay đư trên 20 n m, quá trình CPH đư trãi qua nhi u giai đo n th hi n qua các v n b n c a Chính ph nh :

- Quy t đ nh c a Ch t ch H i đ ng B tr ng s 202-CT ngày 08/6/1992 v

vi c ti p t c làm thí đi m chuy n m t s DN nhà n c thành công ty CP

- Ngh đ nh s 28/CP ngày 07/5/1996 c a Chính ph v chuy n m t s DN nhà n c thành công ty CP

- Ngh đ nh s 25/CP ngày 26/3/1997 c a Chính ph s a đ i m t s đi u c a Ngh đ nh s 28/CP ngày 07/5/1996 c a Chính ph v chuy n m t s DN nhà n c thành công ty CP

- Ngh đ nh s 44/1998/N -CP ngay29/6/1998 c a Chính ph v chuy n DN nhà n c thành công ty CP (thay th Ngh s 28/CP ngày 07/5/1996 và Ngh đ nh

s 25/CP ngày 26/3/1997)

- Ngh đ nh s 64/2002/N -CP ngày 19/6/2002 c a Chính ph v vi c chuy n DN nhà n c thành công ty CP (thay th Ngh đ nh s 44/1998/N -CP ngày 29/6/1998)

- Ngh đ nh s 59/2011/N -CP này 18/7/2011 c a Chính ph v chuy n DN 100% v n nhà n c thành công ty CP (thay th Ngh đ nh s 109/2007/N -CP ngày 26/6/2007)

- Ngh đ nh 189/2013/N -CP ngày 20/11/2013 c a Chính ph s a đ i b sung m t s đi u c a Ngh đ nh 59/2011/N -CP ngày 18/7/2011 c a Chính ph v chuy n DN 100% v n nhà n c thành công ty CP

Nh ng theo ph m vi th i gian c a đ tài h c viên xin t ng h p các v n b n trên t n m 2002 đ n 2014 đ ti n vi c nghiên c u, c th nh sau:

- Ngh đ nhă64/2002/N -CP ngày 19/6/2002 c a Chính ph v chuy n DN

nhà n c thành công ty c ph n và Thông t 76/2002/TT-BTC ngày 09/9/2002 c a

B Tài Chính h ng d n nh ng v n đ v tài chính khi chuy n DN nhà n c thành công ty c ph n

T ng h p các n i dung đáng chú Ủ:

V giá tr DN CPH (Ngh đ nh 64, i u 15)

Giá tr th c t c a DN là giá tr toàn b tài s n hi n có c a DN t i th i

đi m CPH có tính đ n kh n ng sinh l i c a DN mà ng i mua, ng i bán c ph n

đ u ch p nh n đ c Giá tr th c t ph n v n nhà n c t i DN là giá tr th c t c a

DN sau khi đụ tr các kho n n ph i tr và s d qu khen th ng, qu phúc l i

Các c n c xác đ nh giá tr th c t c a DN G m có:

S li u trong s sách k toán c a DN t i th i đi m CPH

S l ng và ch t l ng tài s n theo ki m kê phân lo i tài s n th c t c a DN

Xác đ nh ch t l ng tài s n, giá tr quy n s d ng đ t, giá tr l i th kinh

doanh c a DN Bao g m:

Xác đ nh ch t l ng tài s n c a DN c n c vào kh n ng b o đ m an toàn

trong v n hành và s d ng tài s n, b o đ m ch t l ng s n ph m và môi tr ng

Giá tr quy n s d ng đ t tr c m t v n áp d ng chính sách thuê đ t và giao

đ t theo quy đ nh hi n hành i v i di n tích đ t nhà n c giao cho DN đ kinh

doanh nhà và h t ng thì ph i tính giá tr quy n s d ng đ t vào giá tr DN CPH

Giá tr quy n s d ng đ t nói trên đ c xác đ nh theo khung giá chuy n quy n s

d ng đ t do c quan có th m quy n quy đ nh và không th p h n chi phí đụ đ u t

nh : đ n bù, gi i phóng, san l p m t b ng…

Giá tr l i th kinh doanh c a DN đ c xác đ nh trên c s t su t l i nhu n

sau thu thu nh p DN bình quân trong 3 n m li n k tr c khi CPH so v i lãi su t

c a trái phi u Chính ph k h n 10 n m th i đi m g n nh t nhân v i giá tr ph n

v n nhà n c t i DN t i th i đi m đ nh giá N u DN có giá tr th ng hi u đ c th

V nguyên t c xác đ nh giá tr DN có tính đ n kh n ng sinh l i c a DN Quy đ nh rõ h n v các c n c xác đ nh giá tr th c t c a DN

Quy đ nh m i và c th h n v xác đ nh ch t l ng tài s n, giá tr quy n s

d ng đ t, giá tr l i th kinh doanh c a DN

Cho phép áp d ng các ph ng pháp khác nhau đ xác đ nh giá tr DN theo

h ng d n c a B Tài chính

- Ngh đ nhă 187/2004/N -CP ngày 16/11/2004 c a Chính ph v chuy n

DN nhà n c thành công ty c ph n và Thông t 126/2004/TT-BTC ngày 24/12/2004 c a B Tài chính h ng d n Ngh đ nh 187/2004/N -CP

T ng h p các đi m m i và đi u ch nh nh sau:

Giá tr th c t c a DN CPH là giá tr toàn b tài s n hi n có c a DN t i

th i đi m CPH có tính đ n kh n ng sinh l i c a DN mà ng i mua, ng i bán c

ph n đ u ch p nh n đ c

Giá tr th c t v n nhà n c t i DN là giá tr th c t c a DN sau khi đụ tr

các kho n n ph i tr ,s d qu khen th ng, qu phúc l i và s d ngu n kinh phí

s nghi p (n u có)

Các c n c xác đ nh giá tr th c t c a DN g m có:

S li u theo s k toán c a DN t i th i đi m CPH

Tài li u ki m kê, phân lo i và đánh giá ch t l ng tài s n c a DN t i th i

đi m CPH

Giá th tr ng c a tài s n t i th i đi m CPH

Giá tr quy n s d ng đ t và giá tr l i th kinh doanh c a DN Các tr ng

h p áp d ng:

Tr ng h p DN CPH l a ch n hình th c thuê đ t thì không tính giá tr quy n

s d ng đ t vào giá tr DN CPH

Tr ng h p DN CPH l a ch n hình th c giao đ t thì ph i tính giá tr quy n s

d ng đ t vào giá tr DN CPH Giá tr quy n s d ng đ t tính vào giá tr DN CPH là

giá do y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ng quy đ nh sát v i

giá chuy n nh ng quy n s d ng đ t th c t trên th tr ng và công b vào ngày

01 tháng 01 hàng n m theo quy đ nh c a Chính ph

i v i di n tích đ t Nhà n c đụ giao cho DN xây d ng nhà đ bán ho c cho

thuê; xây d ng k t c u h t ng đ chuy n nh ng ho c cho thuê thì ph i tính giá tr

quy n s d ng đ t vào giá tr DN CPH

L i th kinh doanh c a DN g m: v trí đ a lý, giá tr th ng hi u, ti m n ng phát

tri n Giá tr l i th kinh doanh c a DN đ c th m đ nh trên c s t su t l i nhu n

sau thu trên giá tr v n nhà n c t i DN tr c khi CPH và lãi su t tr tr c c a

trái phi u Chính ph dài h n th i đi m g n nh t tr c th i đi m th m đ nh giá tr

DN

Xác đ nh giá tr DN theo ph ng pháp dòng ti n chi t kh u (Ngh đ nh 187,

i u 21) Các n i dung c a ph ng pháp này g m:

Giá tr th c t ph n v n nhà n c t i DN CPH đ c th m đ nh theo ph ng

pháp dòng ti n chi t kh u d a trên kh n ng sinh l i c a DN trong t ng lai

Giá tr th c t c a DN bao g m giá tr th c t ph n v n nhà n c, n ph i tr ,

s d b ng ti n ngu n qu khen th ng, qu phúc l i và s d kinh phí s nghi p

(n u có)

Tr ng h p DN l a ch n hình th c giao đ t thì ph i tính b sung giá tr

quy n s d ng đ t vào giá tr DN CPH

Lãi su t trái phi u Chính ph dài h n th i đi m g n nh t tr c th i đi m th m

đ nh giá tr DN và h s chi t kh u dòng ti n c a DN đ c đ nh giá

Nh n xét: So sánh v i Ngh đ nh s 64/2002/N -CP thì Ngh đ nh s 187/2004/N -CP có nh ng đi m m i nh sau:

V c n c xác đ nh giá tr th c t c a DN: quy đ nh rõ tr ng h p DN thuê

đ t thì không đ c tính giá tr quy n s d ng đ t vào giá tr DN và n u DN ch n hình th c giao đ t thì ph i tính giá tr quy n s d ng đ t vào giá tr c a DN CPH Quy đ nh rõ v l i th kinh doanh c a DN g m: v trí đ a lý, giá tr th ng

hi u và ti m n ng phát tri n

c bi t quy đ nh c th các ph ng pháp xác đ nh giá tr DN là: ph ng pháp tài s n, ph ng pháp dòng ti n chi t kh u và các ph ng pháp khác

- Ngh đ nhă109/2007/N -CP ngày 26/6/2007 c a Chính ph v chuy n DN

100% v n nhà n c thành công ty c ph n và Thông t s 146/2007/TT-BTC ngày 06/12/2007 c a B Tài chính h ng d n m t s v n đ v tài chính khi th c hi n chuy n DN 100% v n nhà n c thành công ty c ph n

T ng h p các đi m m i so v i Ngh đ nh s 187/2004/N -CP nh sau:

V xácăđ nh giá tr DNătheoăph ngăphápătƠiăs n

Các c n c xác đ nh giá tr th c t c a DN g m có:

V giá tr quy n s d ng đ t đ c giao, đ c thuê Chú Ủ 2 tr ng h p:

Tr ng h p th nh t, DN CPH đ c giao đ t nói rõ thêm v tính giá tr quy n s d ng đ t vào giá tr DN ph i tính theo giá đ t đư đ c y ban nhân dân

t nh, thành ph tr c thu c Trung ng (n i DN có di n tích đ t đ c giao) quy đ nh

và công b

Tr ng h p th hai, DN CPH ch n hình th c thuê đ t, n u DN tr ti n thuê

đ t hàng n m thì không tính ti n thuê đ t vào giá tr DN (nh ăquyăđ nhătr căđơy)ă

nh ng n u DN tr ti n thuê đ t m t l n cho toàn b th i gian thuê đ t thì tính ti n thuê đ t vào giá tr DN theo giá sát v i giá th tr ng t i th i đi m đ nh giá đ c

y ban dân t nh, thành ph tr c thu c Trung ng quy đ nh và công b (đi m m i)

V xác đ nh giá tr l i th kinh doanh c a DN CPH v n gi nh c , g m có:

v trí đ a lý, giá tr th ng hi u và ti m n ng phát tri n i m m i c a n i dung này

là Giá tr l i th kinh doanh c a DN CPH do c quan có th m quy n quy t đ nh

CPH DN xem xét, quy t đ nh nh ng không th p h n giá tr l i th kinh doanh đ c xác đ nh theo h ng d n c a B Tài chính (Ngh đ nh 109, i u 31)

Xácăđ nh giá tr DNătheoăph ngăphápădòngăti n chi t kh u

N i dung c b n c a ph ng pháp v n gi nh tr c đây, ch b sung 2

đi m m i là:

Tr ng h p DN l a ch n hình th c giao đ t, thuê đ t tr ti n m t l n thì

ph i tính b sung giá tr quy n s d ng đ t, ti n thuê đ t vào giá tr DN (Ngh đ nh

109, i u 33)

Lãi su t trái phi u Chính ph k h n 05 n m th i đi m g n nh t, tr c

th i đi m t ch c th c hi n th m đ nh giá tr DN và h s chi t kh u dòng ti n c a

DN đ c đ nh giá (Ngh đ nh 109, i u 34)

- Ngh đ nhă59/2011/N -CP ngày 18/7/2011 c a Chính ph v chuy n DN

100% v n nhà n c thành công ty c ph n (sau đây g i t t là Ngh đ nh

59/2011/N -CP) và Thông t 202/2011/TT-BTC ngày 30/12/2011 c a B Tài chính h ng d n x lỦ tài chính và xác đ nh giá tr DN khi th c hi n chuy n DN 100% v n nhà n c thành công ty c ph n theo quy đ nh t i Ngh đ nh s 59/2011/N -CP

T ng h p các n i dung thay đ i (đi m m i) so v i Ngh đ nh s 109/2007/N -CP v hai ph ng pháp xác đ nh giá tr DN CPH nh sau:

xây tr s , v n phòng giao d ch; xây d ng c s s n xu t, kinh doanh; đ t đ s n

xu t nông nghi p, lâm nghi p, nuôi tr ng th y s n,làm mu i…DN đ c l a ch n

hình th c thuê đ t ho c giao đ t theo quy đ nh c a Lu t t đai

Tr ng h p DN CPH l a ch n hình th c giao đ t… thì ph i tính giá tr

quy n s d ng đ t vào giá tr DN C th nh sau:

i v i nh ng DN CPH đang th c hi n hình th c thuê đ t nay chuy n sang

hình th c giao đ t có thu ti n s d ng đ t thì giá đ t đ xác đ nh giá tr quy n s

d ng đ t vào giá tr DN CPH là giá đ t do y ban nhân dân t nh, thành ph tr c

thu c Trung ng (n i DN có di n tích đ t đ c giao) quy đ nh và công b t i th i

đi m tính giá đ t vào giá tr DN CPH theo quy đ nh c a pháp lu t v đ t đai

Tr ng h p giá đ t ch a sát v i giá chuy n nh ng quy n s d ng đ t th c t trên

th tr ng trong đi u ki n bình th ng thì y ban nhân dân c p t nh c n c vào giá

chuy n nh ng quy n s d ng đ t có m c đích s d ng t ng t th c t trên th

tr ng đ xác đ nh l i giá đ t c th cho phù h p

Tr ng h p DN CPH ch n hình th c thuê đ t thì ph i th c hi n ký h p

đ ng thuê đ t có th i h n theo quy đ nh c a pháp lu t v đ t đai và không ph i

tính b sung giá tr l i th v trí đ a lý khi xác đ nh giá tr DN C th nh sau:

i v i di n tích đ t thuê theo theo ph ng th c tr ti n thuê đ t hàng n m thì…DN không tính ti n thuê đ t vào giá tr DN

i v i nh ng DN tr ti n thuê đ t m t l n cho toàn b th i gian thuê đ t

tr c ngày Lu t t đai n m 2003 có hi u l c thi hành thì ph i xác đ nh l i tr giá

ti n thuê đ t theo giá thuê đ t t i th i đi m CPH cho th i gian thuê đ t còn l i đ

tính vào giá tr DN Kho n chênh l ch t ng do xác đ nh l i tr giá ti n thuê đ t

đ c h ch toán t ng v n nhà n c t i DN CPH

V giá tr l i th kinh doanh c a DN (Ngh đ nh 59, i u 32):

Giá tr l i th kinh doanh c a DN CPH g m giá tr th ng hi u, ti m n ng

phát tri n (không có giá tr l i th v v trí đ a lý)

Ph ngăphápădòngăti n chi t kh u

N i dung c a ph ng pháp này so v i quy đ nh t i Ngh đ nh 109/2007/N

-CP không có gì thay đ i

- Ngh đ nhă189/2013/N -CP ngày 20/11/2013 c a Chính ph S a đ i, b

sung m t s đi u c a Ngh đ nh s 59/2011/N -CP v chuy n DN 100% v n nhà

n c thành công ty c ph n Ngh đ nh này có hi u l c t ngày 15/01/2014 n ngày 05/9/2014 B Tài chính m i ban hành Thông t s 127/2014/TT-BTC h ng

d n x lỦ tài chính và xác đ nh giá tr DN khi th c hi n chuy n DN 100% v n nhà

n c thành công ty CP, Thông t có hi u l c t ngày 20/10/2014 và thay th Thông

t s 202/2011/TT-BTC ngày 18/7/2011 (sau đây g i t t là Thông t s 127/2014/TT-BTC)

N i dung đáng chú Ủ c a Ngh đ nh 189 là s a đ i, b sung i u 31 v giá

tr quy n s d ng đ t thu c m c 2- Xác đ nh giá tr DN theo ph ng pháp tài s n trong Ngh đ nh s 59/2011/N -CP C th nh sau:

DN không đ c l a ch n hình th c giao đ t hay thuê đ t nh trong Ngh

đ nh s 59/2011/N -CP mà tùy tr ng h p hi n tr ng s d ng đ t c a DN đ c

x lỦ nh sau:

i v i nh ng di n tích đ t DN CPH đụ đ c giao đ t và đụ n p ti n s

d ng đ t cho ngân sách nhà n c ho c nh n chuy n nh ng quy n s d ng đ t

h p pháp đ s d ng vào m c đích xây d ng nhà đ bán và xây d ng k t c u h

t ng đ chuy n nh ng ho c cho thuê; Tr ng h p di n tích đ t DN đ c giao

bao g m c di n tích đ t s d ng cho các ho t đ ng s n xu t cung ng các d ch

v , s n ph m công ích , phúc l i công c ng (nh công viên cây xanh môi tr ng

đô th , b n bụi xe khách, đ t làm công trình th y l iầ) thì cách x lỦ nh tr ng

h p DN CPH l a ch n hình th c giao đ t quy đ nh t i m c 2 i u 31 c a Ngh

đ nh 59/2011/N -CP

i v i di n tích đ t đụ giao cho DN và DN đụ s d ng đ góp v n thành

l p pháp nhân m i thì c quan có th m quy n quy t đ nh phê duy t ph ng án c

ph n hóa xem xét x lý theo nguyên t c sau:

Chuy n giao cho DN 100% v n nhà n c khác làm đ i tác n u đ c các đ i

tác góp v n trong pháp nhân m i ch p thu n

DN ti p t c k th a tính vào giá tr DN CPH

i v i tr ng h p giao đ t khác do Th t ng Chính ph quy t đ nh thì

ph i xác đ nh l i giá tr quy n s d ng đ t đ tính vào giá tr DN

i v i di n tích đ t còn l i (sau khi lo i tr di n tích đ t quy đ nh t i

kho n 2, kho n 3, kho n 4 và kh an 5 i u 31,Ngh đ nh 189) đư s a đ i b sung

DN CPH th c hi n hình th c thuê đ t có th i h n theo quy đ nh c a pháp lu t v

đ t đai và không ph i tính b sung giá tr l i th v trí đ a lý khi xác đ nh giá tr

DN Vi c DN CPH tr ti n thuê đ t hàng n m hay tr m t l n cho tòan b th i gian thuê đ t v n gi nh quy đ nh c a Ngh đ nh 59/2011/N -CP

3.2- Phơnătíchătácăđ ng c a nh ng b t c p hi n nay trong quá trình áp

d ngăcácăv năb năphápălỦăđ xácăđ nh giá tr DN

Ph n t ng h p v n b n m c 3.1 cho th y quá trình CPH DNNN đ u có s quy đ nh và h ng d n c th ph ng pháp xác đ nh giá tr DN, quy đ nh sau có

ti n b và phù h p h n quy đ nh tr c đó Tuy nhiên quy đ nh hi n hành c a

Chính ph và h ng d n c a B Tài chính đư có thông thoáng và thu n l i h n

nh ng đư phát sinh m t s b t c p trong quá trình th c hi n, đó là:

3.2.1- Vi c l a ch năph ngăpháp th măđ nh giá g nănh ăb t bu c

V s l a ch n ph ng pháp xác đ nh giá tr DN theo Ngh đ nh s 59/2011/N -CP s d n đ n các tr ng h p mâu thu n sau đây:

Theo quy đ nh thì ắT ch c t v n đ nh giá đ c l a ch n các ph ng pháp

xác đ nh giá tr DN thích h p đ đ nh giá, b o đ m các nguyên t c quy đ nh t i

Ngh đ nh này…”(Chính ph , Ngh đ nh s 59, i u 22) và t i đi u 23 c a Ngh

đ nh này v ph ng pháp xác đ nh giá tr DN quy đ nh c th v các ph ng pháp

xác đ nh giá tr DN g m: ph ng pháp tài s n, ph ng pháp dòng ti n chi t kh u

và các ph ng pháp khác n đây các t ch c t v n đ nh giá hi u là mình đ c

l a ch n các ph ng pháp xác đ nh giá tr DN nh i u 23 nói trên đ th c hi n

Nh ng c ng t i i u 23 l i quy đ nh ti p n i dung là: Giá tr DN đ c xác

đ nh và công b không đ c th p h n giá tr DN đ c xác đ nh theo ph ng pháp

tài s n quy đ nh t i M c 2 Ch ng này N i dung này đ c B Tài chính h ng

d n c th nh sau: ắK t qu xác đ nh giá tr DN theo ph ng pháp dòng ti n chi t

kh u ho c ph ng pháp khác ph i đ c so sánh v i k t qu xác đ nh giá tr DN theo ph ng pháp tài s n cung th i đi m đ l a ch n theo nguyên t c: Giá tr DN

đ c xác đ nh và công b không đ c th p h n giá tr DN xác đ nh theo ph ng

pháp tài s n”(Thông t 202/2011/TT-BTC, i u 24)

Quy đ nh nh v y là mâu thu n , t c là n u t ch c t v n đ nh giá l a ch n

ph ng pháp khác đ xác đ nh giá tr DN mà không ph i là ph ng pháp tài s n thì khi công b k t qu xác đ nh giá tr DN không đ c th p h n giá tr DN đ c xác

đ nh theo ph ng pháp tài s n Nh v y gi s ph ng pháp tài s n không ph i là

ph ng pháp l a ch n nh ng l i g n nh b t bu c t ch c t v n đ nh giá ph i xác

đ nh giá tr DN theo ph ng pháp này thì m i có k t qu đ so sánh v i k t qu c a

ph ng pháp do t ch c t v n đ nh giá đư l a ch n ban đ u Nh v y đâu còn g i

3.2.2- C ăh i l a ch n v giaoăđ t ho căthuêăđ t r t ít

V tính giá tr quy n s d ng đ t vào giá tr DN theo ph ng th c giao đ t hay thuê đ t có l i h n? Trong th i gian qua n c ta ph n l n các DNNN đ c giao đ t và giá tr đ t giao đ c tính vào ph n v n nhà n c t i DN, nay ph i xác

đ nh l i giá tr quy n s d ng đ t đ tính vào giá tr DN, nh ng giá đ t xác đ nh l i

ph i sát v i giá th tr ng, đây c ng là gánh n ng đ i v i các DN, nh t là các DN

s n xu t có s d ng m t b ng r ng ho c có nhi u c s , chi nhánh

Theo Ngh đ nh s 59/2011/N -CP cho phép DN CPH đ c l a ch n hình

th c giao đ t ho c thuê đ t Nh ng Ngh đ nh 189/2013/N -CP s a đ i, b sung

DN ch đ c thuê đ t đ i v i di n tích đ t còn l i sau khi tr di n tích đ t quy đ nh

t i kho n 2, kho n 3, kho n 4 và kho n 5 i u 31 đ c b sung s a đ i theo Ngh

đ nh này Nh v y v m t lý thuy t di n tích đ t thuê còn l i c a DN r t ít, n u nh

DN tr ti n thuê đ t m t l n cho c th i gian thuê thì m i tính ti n thuê đ t vào giá

tr DN, còn n u DN tr ti n thuê đ t hàng n m thì không tính vào giá tr DN (mà

h ch toán vào chi phí) Trên th c t n u DN đ c chuy n sang thuê đ t v i di n tích đ t thuê nhi u h n thì khi xác đ nh giá tr DN và bán c ph n ra công chúng

l n đ u s có nhi u thu n l i h n, d thu hút nhà đ u t h n

3.2.3- Trách nhi m c a t ch căt ăv năđ nhăgiáăch aărõărƠng

V trách nhi m c a t ch c t v n đ nh giá đ i v i k t qu xác đ nh giá tr

DN, bi n pháp ch tài theo Ngh đ nh 59/2011/N -CP còn chung chung và ch a rõ ràng Thí d nh t ch c t v n đ nh giá ch ch u trách nhi m v th i h n hoàn thành và th c hi n đúng các cam k t ghi trong h p đ ng (do 2 bên th a thu n),

tr ng h p k t qu xác đ nh giá tr DN không đ m b o đúng quy đ nh nhà n c thì

c quan có th m quy n quy t đ nh ph ng án CPH th c hi n bi n pháp ch tài nh sau:

T ch i không thanh toán phí th c hi n d ch v

N u gây thi t h i cho nhà n c ph i b i th ng và b lo i ra kh i danh sách

c a các t ch c đ đi u ki n tham gia t v n đ nh giá

Nh n th y cách ch tài th nh t thì đ c r i nh ng cách th hai khó th c

hi n h n vì c s đ xác đ nh m c đ thi t h i do t ch c t v n đ nh giá không

đ m b o đúng quy đ nh nhà n c v k t qu xác đ nh giá tr DN thì x lỦ nh th nào, l y tiêu chí nào đ đo l ng m c đ thi t h i? Là v n đ d tranh c i n u th c

t xãy ra

3.2.4- Vi căh ng d n tính giá tr tài s n c aăDNăcònăv ng m c

Vi c áp d ng Ph ng pháp tài s n khi xác đ nh giá tr DN đ i v i vi c xác

đ nh giá tr là tài s n h u hình theo quy đ nh n u quá nghiêng v s sách k toán và

v n đ u t ban đ u có th làm cho giá tr DN không ph n nh giá tr th tr ng, vì

theo quy đ nh thì ắN u là tài s n đ c thù không có trên th tr ng thì giá mua tài

s n đ c tính theo giá mua m i c a tài s n t ng đ ng, cùng n c s n xu t, có

cùng công su t ho c tính n ng t ng đ ng Tr ng h p không có tài s n t ng

đ ng thì tính theo giá tài s n ghi trên s k toán” (B Tài chính, Thông t s

127/2014/TT-BTC, i u 18)

Trong th c t n c ta tài s n thu c lo i này chi m khá nhi u, theo Ch t ch

y ban Trung ng M t tr n T qu c Vi t nam Nguy n Thi n Nhân thì trình đ k thu t công ngh thu c lo i trung bình và th p c a ta hi n nay chi m kho n 80%, do

ph n l n máy móc thi t b và dây chuy n công ngh đ c đ u t và s d ng đư lâu

nh ng ch m đ i m i nên đư l c h u v k thu t M i đây trong Báo cáo gi i trình

và tr l i ch t v n c a Th t ng Nguy n T n D ng t i k h p th 8, Qu c h i khóa XIII có đ c p đ n tình hình đ i m i công ngh n c ta là còn nhi u h n

ch Trình đ c khí hóa, t đ ng hóa,tin h c hóa c a các thành ph n kinh t còn

th p Theo đi u tra DN n m 2012, kho ng 57% DN ch bi n, ch t o có công ngh

th p, 31% có công ngh trung bình, 12% có công ngh cao (Ngu n: C ng Thông tin đi n t c a V n phòng Chính ph )

Tr ng h p tài s n nào đó c a DN không có mua bán trên th tr ng và

c ng không có tài s n t ng đ ng đ so sánh n u tính theo giá ghi trên s k toán

đ tính giá tr còn l i thì s không ph n nh giá tr th t c a tài s n th i đi m hi n

t i Theo đ xu t c a h c viên nên tính thêm m t h s g i là hao mòn vô hình vào giá tr còn l i trên s sách k toán, đây là d ng hao mòn không th quan sát b ng

m t th ng đ c nh ng th m đ nh viên có th c m nh n trong th c t , xét v khía

c nh kinh t đó là s gi m giá tr c a tài s n do hao mòn ch c n ng và hao mòn kinh t (h s này có giá tr l n h n không (0) và nh h n 1) thì m i h p lý và d

ch p nh n h n

M t khác giá tr DN m t khi đư đ c c p có th m quy n phê duy t đ bán

CP ra th tr ng thì nó l p t c tr thành m t tín hi u đ nhà đ u t có c s phân tích so sánh và đ nh giá nó (giá tr c a DN) có phù h p v i th tr ng th i đi m

hi n t i không, giá CP cao hay th p nh t là h s xem DN này s d ng công ngh

nh th nào vì nó s quy t đ nh ch t l ng và giá c s n ph m đ u ra có c nh tranh

đ c v i th tr ng trong n c ho c th gi i không, t t nhiên còn nhi u tiêu chí