Nghiên cứu mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại ở Việt Nam và của một số quốc gia mở rộng

TÓM T T Nghiênăc uănàyăth căhi năki măđ nhăm iăquanăh ănhânăqu ăgi aăchiătiêuăchính ph ăvàăthâmăh tăth ngăm iă ăVi tăNam,ăd aătrênăd ăli uăđ c thu th pătheo quý trong giaiăđo năt ăn mă19

TR NGă I H C KINH T TP H CHÍ MINH

NGHIÊN C U M I QUAN H GI A CHI TIÊU

NAM VÀ C A M T S QU C GIA M R NG

TP H CHÍ MINH - N Mă2015

TR NGă I H C KINH T TP H CHÍ MINH

Ng iăh ng d n khoa h c: TS NGUY N T N HOÀNG

TP H CHÍ MINH - N Mă2015

L I CAM OAN

Tôiăxinăcamăđoanălu năv nănày là công trình nghiên c u c a chính cá nhân tôi N i dungăđ căđúcăk t t quá trình h c t p và các k t qu nghiên c u th c ti n trong

th i gian qua S li u s d ng là trung th c và có ngu n g c trích d n rõ ràng Lu n

v nă đ c th c hi nă d i s h ng d n khoa h c c a T.S Nguy n T n Hoàng –

Gi ngăviênăTr ngă i H c Kinh T Thành Ph H Chí Minh

Tp.H Chí Minh, ngày 12 tháng 05 n mă2015

H c viên

Hu nh Nh tăKh ng

M C L C TRANG PH BÌA

L IăCAMă OAN

M C L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T

DANH M C B NG BI U

DANH M C HÌNH V ,ă TH

TÓM T T 1

CH NGă1 GI I THI U 2

1.1 t v năđ 2

1.2 M c tiêu nghiên c u 4

1.3 Câu h i nghiên c u 4

1.4 Ph ngăphápănghiênăc u 5

1.5 Ph m vi nghiên c u 5

1.6 ụăngh aăth c ti n c aăđ tài 5

1.7 C u trúc lu năv n 6

CH NGă2 KHUNG LÝ THUY T VÀ CÁC K T QU NGHIÊN C U TR Că ỂYă V M I QUAN H GI A CHI TIÊU CHÍNH PH VÀ THÂM H TăTH NGăM I 7

2.1 M i quan h gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i 7

2.1.1 Bi n lu n v quan h nhân qu m t chi u t chi tiêu chính ph đ n cán cân th ngăm i 9

2.1.1.1 Lý thuy t Keynes 10

2.1.1.2 Lý thuy t IS – LM và Mundel – Fleming 11

2.1.1.3 Ph ngăphápăh p th 13

2.1.2 Gi thuy t cán cân m u d ch m c tiêu 14

2.1.3 Gi thuy t cân b ng c a Ricardo 14

2.1.4 Gi thuy t v m i quan h hai chi u 16

2.2 Nh ng b ng ch ng th c nghi m v m i quan h gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i 16

2.2.1 Các nghiên c u h tr gi thuy t quan h nhân qu m t chi u t chi tiêu chính ph đ n thâm h tăth ng m i 16

2.2.1.1 M i quan h gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i 16

2.2.1.2 M i quan h t thâm h tăngânăsáchăđ năcánăcânăth ngăm i, h tr gi thuy t thâm h t kép 20

2.2.2 Các nghiên c u h tr gi thuy t cán cân m u d ch m c tiêu 22

2.2.3 Các nghiên c u h tr gi thuy t cân b ng Ricardo 24

2.2.4 Các nghiên c u h tr gi thuy t v m i quan h nhân qu hai chi u 26

CH NGă3 PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 31

3.1 M i quan h nhân qu Granger gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngă m i 31

3.2 Ki măđ nh phi nhân qu Granger tuy nătínhătheoăph ngăphápăbootstrapăc a Hacker và Hatemi-J (2006) d a trên ki măđ nh Toda – Yamamoto (1995) 32

3.3 Ki măđ nh quan h nhân qu d aătrênăph ngăphápămi n t n s (frequency domain causality test) 38

3.4 D li u nghiên c u 39

3.4.1 D li u Vi t Nam 39

3.4.2 D li uăn c ngoài 41

CH NGă4 N I DUNG VÀ K T QU NGHIÊN C U 43

4.1 Ki măđ nh tính d ng c a các bi n 43

4.2 Ki mă đ nh nhân qu theoă ph ngă phápă bootstrapă c a Hacker và Hatemi-J (2006) d a trên ki măđ nh Toda – Yamamoto (1995) 45

4.3 K t qu ki mă đ nhă theoă ph ngă phápă mi n t n s (frequency domain causality test) 52

4.4 Phân tích k t qu ki măđ nh 54

4.5 M r ng ki măđ nh th c nghi m m t s qu c gia 59

CH NGă5 K T LU N CHUNG 63 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANH M C CÁC KÝ HI U, CH VI T T T

Bootstrap: Ph ngăphápăl y m u có hoàn l i

BD: bi n thâm h t ngân sách

BOP: Cán cân thanh toán qu c t

EX: bi n t giá h i đoái

EU: Liên minh Châu Âu

FDI:ă uăt ătr c ti păn c ngoài

GDP: T ng s n ph m qu c n i

GE: bi n chi tiêu chính ph

GFS: Th ng kê tài chính chính ph c a IMF

IFS: Th ng kê tài chính qu c t c a IMF

INF: bi n l m phát

IR: bi n lãi su t

OECD : T ch c h p tác và phát tri n kinh t

TAX: bi n ngân sách chính ph (thu )

TB: bi n cán cân th ngăm i

TY: Toda – Yamamoto

VAR: T h i quy vector

VECM: Mô hình hi u ch nh sai s

WTO: T ch căth ngăm i Th gi i

Y: bi n s năl ng qu c gia

Nhóm SEACEN: bao g m Malaysia, Singapo, Thái Lan, Indonesia, Hàn Qu c, Myanmar, Nepan, Sri Lanka và Philippin

DANH M C B NG BI U

B ng 2.1: Tómăt tăk tăqu ăc aăcácănghiênăc uăth cănghi mătr căđâyăv ăm iăquană

h ăgi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tăth ngăm i

B ngă4.1: K tăqu ăki măđ nhăADFăđ iăv iăcácăbi n

B ngă4.2:ăK tăqu ăki măđ nhăDF_GLSăđ iăv iăcácăbi n

B ngă4.3:ăK tăqu ăki măđ nhăPPăđ iăv iăcácăbi n

B ng 4.4: K t qu l a ch năđ tr t iă uă(p)ăchoăcácăbi n trong mô hình VAR

B ng 4.5: K t qu ki măđ nh phi nhân qu Granger theo TY tuy n tính

B ng 4.6a: Ki măđ nh nhân qu d aătrênăph ngăphápămi n t n s t chi tiêu chính

ph đ n thâm h tăth ngăm i

B ng 4.6b: Ki mă đ nh nhân qu d aă trênă ph ngă phápă mi n t n s t thâm h t

th ngăm iăđ n chi tiêu chính ph

B ngă4.7: K tăqu ăki măđ nhătínhăd ngăc aăcácăbi n

B ngă4.8: Tómăt tăk tăqu ăki măđ nhăth cănghi măm iăquanăh ăgi aăchiătiêuăchínhă

ph ăvàăcánăcânăth ngăm iă ăcác qu căgia đangăphátătri n

DANH M C HÌNH V ,ă TH

Hìnhă1.1:ăTìnhăhìnhăcánăcânăth ngăm iă ăVNăgiaiăđo nă1994ă– 2013

Hìnhă2.1:ăB năm iăquanăh ăcóăth ăcóăgi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăcánăcânăth ngăm i Hình 2.2: M i quan h gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i theo mô hình IS – LM và Mundel – Fleming (1962)

Hình 4.1: K t qu xácăđ nhăđ tr t Eviews

Hình 4.2: K t qu căl ng mô hình VAR (6) c a bi n chi tiêu chính ph và thâm

h tăth ngăm i

TÓM T T

Nghiênăc uănàyăth căhi năki măđ nhăm iăquanăh ănhânăqu ăgi aăchiătiêuăchính ph ăvàăthâmăh tăth ngăm iă ăVi tăNam,ăd aătrênăd ăli uăđ c thu th pătheo quý trong giaiăđo năt ăn mă1994ăđ nă2013.ăThôngăquaăhaiăcáchăti păc năkhácănhauălàăph ngăpháp bootstrapă c aă Hackeră vàă Hatemi-J (2006) d aă trênă ki mă đ nhă Toda – Yamamoto (1995) và ph ngăphápăki măđ nh nhânăqu ătheo mi năt năs ă(frequencyădomain causality test),ăchúngătôiăphátăhi năđ căb ngăch ngăth cănghi măv ăs ăhi nă

di năc aăm iăquanăh nhânăqu ăt ăchiătiêuăchínhăph ăđ n thâmăh tăth ngăm iă ă

Vi tăNam.ăKhácăv iăphânătíchănhânăqu ăTodaă– Yamamoto,ăph ngăphápăki măđ nhătheoămi năt năs ăch ăraăr ngăt năt iăm iăquanăh ănhânăqu ăt ăchiătiêuăchínhăph ăđ năthâmăh tăth ngăm iătrongăng năh nămàăkhôngăxu tăhi nătrongătrungăvàădàiăh n.ăTrongăkhiăđó,ă ăchi uăng căl i,ăc ăhaiăph ngăphápănàyăđ uăchoăth yăkhôngăcóăb tă

c ănhânăqu ănàoăt ăthâmăh tăth ngăm iăđ năchiătiêuăchínhăph ăK tăqu ănàyă ngăh ă

gi ăthuy tăchoăr ngăcóăt năt iăm iăquanăh ănhânăqu ăm tăchi uăt ăchiătiêuăchínhăph ă

đ nă thâmă h tă th ngă m i Vàă v iă nh ngă b ngă ch ngă th că nghi mă đ tă đ că đưă

ch ngăminhăr ngăcánăcânăth ngăm iăthâmăh tălàăcóăliênăquanăđ năs ăgiaăt ngătrongăchiătiêuăchínhăph ăBênăc nhăđó,ăbàiănghiênăc uănàyăc ngăm ăr ngăki măđ nhăth cănghi mă ăm tăs ăqu căgiaăvàăđưătìmăth yănh ngăb ngăch ngăm iăv ăm iăquanăh ă

gi aă chiă tiêuă chínhă ph ă vàă thâmă h tă th ngă m i,ă gópă ph nă làmă rõă thêmă cácă gi ăthuy tăđưăvàăđangăđ căquanătâmăv ăm iăquanăh ănày

CH NGă1 GI I THI U 1.1 t v năđ

Trongănh ngăn măg năđây,ăn năkinhăt ăVi tăNamăv năcònăt năđ ngănhi uăv năđ ănanăgi iăc năph iăcóăh ngăx ălỦăđ ăt ăđóăv căd yătìnhăhìnhăkinhăt ăqu căgia, c ăth ăđóălàănguyăc ăl măphátăcaoăluônăti mă n,ăh ăth ngăngânăhàngăy uăkémăvà tìnhătr ng thâmăh tăngânăsáchădoăchiătiêuăchínhăph ăgiaăt ngăquaăcácăn m,ăthâmăh tăth ngă

m iăkéoădài (theo hình 1.1)… Trong khi đó,ăv iăxuăth ăt ădoăhóaăth ngăm i, Vi tăNam đư tr ăthànhăthànhăviênăth ă150ăc aăT ăch căTh ngăm iăth ăgi i WTO vào

đ uăn mă2007ă(11/01/2007),ăcùngăv iăs ăkh ngăho ngăvàăb tă năc aăn năkinhăt ăth ă

gi iătrongănh ngăn măg năđâyăđưătácăđ ngăm nhăm ăđ năth tr ngăxu tănh păkh u

c aăVi tăNam.ăTìnhătr ngănh păsiêu ngàyăcàngăgiaăt ng và h ăqu ălàăthâmăh t cán cân th ngăm i,ăd chăv ăVi tăNamăkéoădàiăquaănhi uăn măliênăti păluônălàăv năđ ăđángăloăng i.ă Doăcánă cânăth ngă m iăchi măm tăph năđángăk ătrongăcánăcânătàiăkho năvưngălaiănênăvi căcán cân th ngăm iăthâmăh tălà nguyênănhânăchínhăd n đ năthâmăh tătàiăkho năvưngălai.ăH uăh tăcácănhàănghiênăc uăđ uăchoăr ngăthâmăh tătàiăkho năvưngălaiăl năvàăliênăt călàănguyênănhânăc aăs ăm tăcânăb ngătrongăkinhăt ăv ămô,ăvàăđi uănàyăcóă nhăh ngăkhôngănh ăđ năti nătrìnhăkinhăt ătrongădàiăh n.ă i uăđángă l uă Ủă làă s ă giaă t ngă trongă chiă tiêuă chínhă ph ă nhanhă h nă s ă giaă t ngă trongăngu năthuăthu ,ădoăđóăd năđ năs ăthâmăh tădaiăd ngăc aăcánăcânăngânăsách qua các

n m,ă đi uă nàyă xu tă hi nă đ ngă th iă v iă thâmă h tă th ngă m i.ă V ă lỦă thuy t,ă hi nă

t ngănàyăđ căg iălàă“thâmăh tăkép”,ăxu tăhi năl năđ uătiênă ăHoa K ăvàoănh ngă

n mă1980,ăđánhăd uăgiaiăđo năđ ngăUSDăb ăđ nhăgiáăcaoăvàăm tăs ăthayăđ iăb tă

th ngă trongă cánă cână m uă d chă c ngă nh ă thâmă h tă ngână sáchă c aă M ă Gi ă đ nhăthâmăh tăképăkh ngăđ nhăr ngăm tăs ăgiaăt ngătrongăthâmăh tăngânăsáchăs ăgâyăraă

m tăs ăgia t ngăt ngăt ătrongăthâmăh tăcánăcânăm uăd ch

Hìnhă1.1:ăTìnhăhìnhăcánăcơnăth ngăm iă ăVNăgiaiăđo nă1994ă- 2013

nh ngănhânăt ăkhácătácăđ ng,ăc ăth làănh ngăthànhăph n c a cán cân ngân sách là chiătiêuăchínhăph ăvàăngu năthuăthu ăTrongăkhiăthu ălàăm tăthànhăph năkhóăcóăth ăthayăđ iă thìăchiătiêuăchínhăph ălàă m t nhână t ăcóă m că đ ăbi năđ ng l n Doăđó,ăngoàiăvi căquanătâmăđ năm iăquanăh ăgi aăthâmăh tăth ngăm iăvàăthâmăh tăngânăsách, chúng ta c năph iăl uătâmăđ năv năđ ănàyătheoăm tăh ngăkhácăđóălà:ăLi u chi tiêuăchínhăph cóăb tăc ăm iăquanăh ănhânăqu ănàoăv iăthâmăh tăth ngăm iăhayăkhông? N uăcóăthìăđóălàăm iăquanăh ănhânăqu ăm tăchi uăhayăhaiăchi u,ăđâyăc ngălàă

v năđ ăc nănghiênăc u,ătìmăhi u.ăVàăk tăqu ăki măđ nhăth cănghi măm iăquanăh ă

nàyăc ngăs ăđóngăgópăthêmăb ngăch ngăm iăv ăm iăquanăh ăgi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tăth ngăm i

Nh năth yăđ căv năđ ănày,ătôiăch năđ ătàiăắNghiênăc uăm iăquanăh ăgi aăchiă tiêuăchínhăph ăvƠăthơmăh tăth ngăm iă ăVi tăNamăvƠăc aăm tăs ăqu căgiaăm ă

r ng”ăđ làmălu năv năt tănghi păv iăm cătiêuăđ aăraăcácăb ngăch ngăth cănghi mă

v ăm iăquanăh ănhânăqu ăgi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tăth ngăm iă Vi tăNam.ăNgoàiăra,ătrênăc ăs ăcácăb ngăch ngăth cănghi măđ tăđ c,ăcóăth ăt oăn nă

t ngălỦălu năđ ăđ aăraăm tăs ăđ ăxu tăc iăthi năcánăcânăth ngă m iă ăVi tăNamătrongăth iăgianăt i.ăBênăc nhăđó,ăvi căm ăr ngănghiênăc uă ăm tăs ăqu căgia cóăn năkinhăt ăđangăphátătri n c ngăđóngăgópăthêmăb ngăch ngăth cănghi măv ăm iăquană

h ăgi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tăth ngăm i

1.2 M c tiêu nghiên c u

D aătrênănh ngăn năt ngălỦăthuy tăvàăs ăd ngăcácămôăhìnhăkinhăt ăl ngăđ iăv iăchu iăth iăgianăđ ăth căhi năki măđ nhăquanăh ănhânăqu ,ăthôngăquaăđóătìmăraăđ că

nh ngăb ngăch ngăth cănghi măv ăm iăquanăh ăgi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tă

th ngăm iă ăVi tăNamăvàăc aăm tăs ăqu căgiaăm ăr ng

1.3 Câu h i nghiên c u

Li uăcóăhayăkhôngăs ăhi nădi năc aăm iăquanăh ănhânăqu ăgi a chiătiêuăchínhăph ă

và thâmăh tăth ngăm iă ăVi tăNam,ăt ăđóăcóăth ăgi iăthíchăđ căv năđ ăchiătiêuăchínhăph ăngàyăcàngăgiaăt ngăvàăthâmăh tăth ngăm iăhi nădi nă ăVi tăNamăth iăgianăquaăch ălàăhi năt ngămangătínhăng uănhiênăhayăb iădoăm iăquanăh ănhânăqu ă

gi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tăth ngăm iăgâyăra?

Vàăn uăcó t năt iăm iăquanăh ănhânăqu ăgi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tăth ngă

m i thìăm iăquanăh ăđóăs ăđ căth ăhi nănh ăth ănào? Trênăc ăs ăđó m ăr ng ra nghiênăc uăđ iăv iăm tăs ăqu căgiaătrên th ăgi iăcóăn năkinhăt ăđangăphátătri n?

1.4 Ph ngăphápănghiênăc u

ătàiăs ăd ngăph ngăphápătìmăki m,ăt ngăh p,ăs păx păvàăphânătíchăcácăs ăli uă

th ăc p,ăcácălỦăthuy tăc ăb năvàăcácănghiênăc uătr c,ăk tăh păv iăvi că ngăd ngăcácămôăhìnhăkinhăt ăl ngăđ iăv iăchu iăth iăgian,ăc ăth ălàăph ngăpháp bootstrap

c aăHackerăvàăHatemi-J (2006) d aătrênăki măđ nhă Toda – Yamamoto (1995) đ ăxácăđ nhăm iăquanăh ănhânăqu ăgi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tăth ngăm i,ă

đ ngă th iă s ă d ngă ph ngă phápă phână tíchă theoă mi nă t nă s (frequency domain causality test) đ ăxemăxétăm iăquanăh ănàyătrongăt ngăkho ngăth iăgianăkhácănhau,

t ăđó đ iăchi uăvàăđ aăraăcácăb ngăch ngăth cănghi mă ăVi tăNam

1.5 Ph m vi nghiên c u

ătàiănghiênăc uăvàăki măđ nhăth cănghi măs ăt năt iăc aăm iăquanăh ănhânăqu ă

gi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tăth ngăm iă ăVi tăNamătrongăgiaiăđo nă1994ă–

2013,ăvi căl aăch năgiaiăđo nănghiênăc uăph ăthu căvàoăs ăđ yăđ ăvàătínhăxácăth că

c aăd ăli uă(d ăli uăchiătiêuăchínhăph ătr căn mă1994 khôngăcóăs n) Ngoài ra, bài nghiênăc uăc ngăm ăr ngăph măviăthôngăquaăvi cănghiênăc uăm tăs ăqu căgiaăcóă

n năkinhăt ăđangăphátătri năt ngăt ăVi tăNam,ănh măcungăc păthêmăb ngăch ngă

th cănghi măv ăcácăgi ăthuy tăđangăđ cătranhălu năliênăquanăđ năm iăquanăh ăgi aăchi tiêu chínhăph ăvàăthâmăh tăth ngăm i

1.6 ụăngh aăth c ti n c aăđ tài

ătàiănàyănghiênăc uăm iăquanăh ănhânăqu ăgi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tă

th ngăm iă ăVi tăNam.ăK tăqu ăđ tăđ căchoăth yăr ngă ăn căta,ăchiătiêuăchínhă

ph ăcóătácăđ ngăđ năthâmăh tăth ngăm i,ăvàăc ăth ălàătrongăng năh n.ăD aătrênă

m iăquanăh ănày,ăchúngătaăcóăth ăđ aăraănh ngăgi iăphápănh măc iăthi nătìnhătr ngăthâmă h tă cánă cână th ngă m iă kéoă dài.ă ă tàiă nàyă gópă ph nă b ă sungă thêmă b ngă

ch ngăth cănghi măvàoăvi căxemăxétăđánhăgiáăm iăquanăh ăgi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tăth ngăm iă ăcácăn cătrênăth ăgi i

1.7 C u trúc lu năv n

ătài nàyăđ cătrìnhăbàyăv i k tăc uăg mă5ăch ngănh ăsau:ăCh ngă1ăv aăđ cătrìnhăbàyă ătrênălàăph năgi iăthi uăt ngăquanăv ăv năđ ,ăm cătiêuăvàăph ngăphápănghiên c u.ăCh ngă2ăs ătrìnhăbàyătómăt tăv ăkhungălỦăthuy tăvàăt ngăquanăcácăk tă

qu ănghiênăc uătr căđây.ăCh ngă3ăgi iăthi uăchiăti tăv ăcácăph ngăphápănghiênă

c uăvàăcáchăth căthuăth p,ăx ălỦăs ăli uăđ uăvàoăc năthi tăchoămôăhình.ăN iădungăvàă

k tăqu ănghiênăc uăs ăđ cătrìnhăbàyăvàăphânătíchătrongăch ngă4.ăVàăph năk tălu năchungăchoăbàiălu năv năs ăđ căth ăhi nătrongăch ngă5

CH NGă2 KHUNG LÝ THUY T VÀ CÁC K T QU

2.1 M i quan h gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i

Quaăcácănghiênăc uălỦăthuy tăl năth cănghi măv ăm iăquanăh ăgi aăchiătiêuăchínhă

ph ăvàăthâmăh tăth ngăm iă ănhi uăn cătrênăth ăgi i,ăcóăth có 4 d ngăm iăquană

h ăkhácănhauănh ăsau:

 M i quan h nhân qu m t chi u t chi tiêu chính ph đ n thâm h tăth ngă

m i,ăngh aălàăm t s t ngăho c gi m trong chi tiêu chính ph s làm nhăh ngăđ n thâm h tăth ngăm i (có th đ c c i thi n ho c thâm h t tr m tr ngăh n).ăM t s giaăt ngătrongăchiătiêuăchínhăph là nguyên nhân chính d năđ n thâm h t cán cân ngânăsáchăquaăđóălàmătr m tr ngăthêmăcánăcânăth ngăm i,ăđi uănàyăliênăquanăđ n

gi thuy tă“thâmăh tăkép”.ăCóăhaiămôăhìnhăgi i thích cho m i quan h này: theo mô hình IS – LM và Mundel – Fleming, s giaăt ngătrongăchi tiêu chính ph gây ra m t

áp l c làmăt ng lãi su t, và lãi su t t ng s tácăđ ngăđ n dòng v n ch y vào, t đóăs

t o s că épă t ngă giáă đ ng n i t , cu i cùng d nă đ n s giaă t ngă trongă thâmă h t

th ngăm i Ngoàiăra,ăchúngătaăc ngăcóăth giái thích m i quan h này thông qua lý thuy t c a Keynes vàăph ngăphápăh p th d aătrênăđ ng nh t th c v s chênh

l ch gi a thu nh p qu c gia và chi tiêu n iăđ a

 M i quan h nhân qu theo chi uăng c l i t thâm h tăth ngăm iăđ n chi tiêu chính ph cònăđ c g i là gi thuy t cán cân m u d ch m cătiêu.ă i u này x y

ta khi s suyăthoáiătrongăcánăcânăth ngăm iănh ălàăm t tín hi u c a s ch ng l i trongăt ngătr ng kinh t , và chính ph s t ngăchiătiêuăho c gi m thu đ kích thích

n n kinh t ,ăđi u này có th d năđ n thâm h t ngân sách chính ph ă i uănàyăđ c

bi tăđúngăv i các n n kinh t nh , m ,ăđangăphátătri n và ph thu c l n vào dòng

v năđ uăt ăn căngoàiă(đ uăt ătr c ti p ho c gián ti păn căngoài)ăđ tài tr cho s phát tri n kinh t Nói cách khác, ngân sách qu c gia s b nhăh ng b i dòng v n

ch y vào l n ho căthôngăquaătíchăl yăn vàăđi u này cu i cùng s d năđ n thâm h t ngân sách chính ph

 M i quan h nhân qu hai chi u có th t n t i gi a chi tiêu chính ph và cán cânăth ngăm i Trong khi chi tiêu chính ph giaăt ngăs d năđ n thâm h t ngân sách d năđ n thâm h t cán cân m u d ch, s t n t i c a thông tin ph n h i có th t o

ra m i quan h nhân qu trong c hai chi u M i quan h nhân qu này thông qua hai kênh: m t kênh tr c ti p gi a thâm h t ngân sách và thâm h tăth ngăm i và

m t cách gián ti p thông qua lãi su t và t giá h iăđoái

 Chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i có th không liên quan v i nhau Chi tiêu chính ph không gây ra b t c thayăđ i nào v lãi su t và t giá h iăđoái,ădoăđóăkhôngă nh h ngăđ n s m t cân b ngătrongăcánăcânăth ngăm i, hay nói cách khác chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm iăđ c l pănhau.ă âyăđ c g i là gi thuy t cân b ng Ricardo.ă i u này có th đ c hi u r ng s s t gi m ti t ki m khu

v c công do thâm h t ngân sách s đ căbùăđ p b i s giaăt ngăt ngă ng trong ti t

ki măt ănhân.ăNgh aălàăng i tiêu dùng tin r ng s giaăt ngătrongăchiătiêuăchínhăph (ho c gi m thu ) hôm nay v i k t qu là thâm h t ngân sách s d năđ n s giaăt ngăthu trongăt ngălaiăđ ph c v cho v năđ chi tr n công;ădoăđó,ăh s ti t ki m hômănayăđ chi tr ti n thu trongăt ngălai

Hình 2.1: B n m i quan h có th có gi a chi tiêu chính ph vƠăcánăcơnăth ngă

m i

Ngu n: Jui-Chuan Chang và Zao-Zhou Hsu (2009)

2.1.1 Bi n lu n v quan h nhân qu m t chi u t chi tiêu chính ph đ n cán

cơnăth ngăm i

M iăquanăh ăgi aăchiătiêuăchínhăph ăvàăthâmăh tăth ngăm iăcóăth ăđ căgi iăthíchăthôngăquaănhi uăcáchăti păc năkhácănhau.ăM tătrongăs ăđóăkhôngăth ăkhôngănh că

đ nălỦăthuy tăc aăKeynes thông quaăđ ngănh tăth căti tăki mă– đ uăt ăBênăc nhăđó,ă

m tăs ăgiaăt ngătrongăchiătiêuăchínhăph ălàănguyênănhânăchínhălàmăchoăthâmăh tăngânăsáchăgiaăt ng,ăđi uănàyăs ăgâyăraăthâmăh tătrong cánăcânăth ngăm iăn uăkhuă

v căt ănhânăkhôngăs nălòngăgiaăt ngăti tăki m vàăchoăchínhăph ăvayăkho năti tăki măđó.ăKhiăm tăqu căgiaăr iăvàoătr ngătháiăv aăthâmăh tăngânăsáchăv aăthâmăh tăm uă

d chăđ căg iălàăthâmăh tăkép i uănàyăcóăth ăđ căgi iăthíchăthôngăquaămôăhìnhă

IS – LM và Mundel – Fleming Cu iăcùngăchúngătaăcóăth ăgi iăthíchăm iăquanăh ă

m tăchi uăt ăchiătiêuăchínhăph ăđ năthâmăh tăth ngăm iăthôngăquaăph ngăphápă

h păth ăd aătrênăđ ngănh t th căv ăs ăchênhăl chăgi aăthuănh păqu căgiaăvàăchiătiêuă

n iăđ a

2.1.1.1 Lý thuy t Keynes

Theo Keynes, ông cho r ng m t s giaăt ngătrong chi tiêu chính ph (có th d năđ n thâm h t ngân sách) s làmăt ngăthuănh p n iăđ a và tiêu dùng cho các kho n hàng hóa v n và d ch v nh p kh uă t ngă lên, t đó gây nh h ng x uă đ n cán cân

th ngăm i

Theoăl pălu nătàiăkho năqu căgia,ăthu nh păqu căgiaăđ iăv iăm tăn năkinhăt ăm ă

đ căxácăđ nhănh ăsau:

Y = C + I + G + (X – M) (1) Trongăđó,ăYălàăt ngăs năph măqu căn i,ăYăđ cătínhăb ngăt ngăc aăchiătiêuătiêuădùngăkhuăv căt ănhân Căv iăt ngăchiăđ uăt ăn iăđ aăc aăkhuăv căt ănhânăI;ăchiătiêuăchínhăph Găvàăcánăcânăth ngăm iăđ căđ iăđi năb iă(X - M);ătrongăđó X,ăMăl nă

l tălàăxu t,ănh păkh uăhàngăhóaăvàăd chăv

Ngoàiăra,ăt ngăs năph măqu căn iăc ngăcóăth ăđ cătrìnhăbàyăb ngăcáchăs ăd ngăcáchăti păc năliênăquanăđ năthu nh pănh ăsau:

Y = C + S + T (2) Trongăph ngătrìnhă(2),ăSăvàăTăl năl tăđ iădi năchoăti tăki măvàăthu ăthuăb iăchínhă

ph ăChúngătaăcóăth ăcânăb ngăhaiăph ngătrìnhă(1)ăvàă(2)ănh ăsau:

C + I + G + (X – M) = C + S + T (3)

T ăph ngătrìnhă(3)ă ătrên,ăsauăkhiăth căhi năcácăphépătoánăđ năgi năchúngătaăs

đ căph ngătrìnhă(4)ănh ăd iăđây:

(X – M) = (S – I) + (T – G) (4)

Ph ngătrìnhă(4)ăhàmăỦăr ngăti tăki măc aăchínhăph ăvàăkhuăv căt ănhânăs ăquy tă

đ nhăđ năcáchăth c m tăcânăb ngăth ngăm iătrongăn năkinhăt ăM tăs ăgiaăt ngă

trong chiăđ uăt ăc aăkhuăv căt ănhânăho c m tăs ăgiaăt ngătrongăchiătiêuăchínhăph ă

s ăgâyăraăthâmăh tăth ngăm iătrongăn năkinhăt ă

2.1.1.2 Lý thuy t IS ậ LM và Mundel ậ Fleming

Trongăm tăn năkinhăt ăm ,ăm tăs ăgiaăt ngătrongăchiătiêuăchínhăph ăs ăcóătácăđ ngătíchăc călênăt ngăc uăvàălàmăd chăchuy năđ ngăcongăIS.ăS ăd chăchuy nănàyăs ăd nă

đ năm tăs ăgiaăt ngătrongăm călưiăsu tăcânăb ng.ăLưiăsu tăcaoăs ăthuăhútădòngăv năròngăt ăn căngoàiăchuy n v ,ăđi uănàyăs ă gâyătácăđ ngăkhôngănh ăđ năcánăcână

th ngăm iădoăđ ngăn iăt ăb ăđ nhăgiáăcao trongăng ăc nhăc Fleming.ăLưiăsu tăt ng,ăc uăn iăt ăt ngăthúcăđ yăđ ngăn iăt ăt ngăgiáălàmăchoăm căgiáăđ iăv iăhàngăhóaănh păkh uătr ănênăr ăh năvàăhàngăxu tăkh uăđ tăh n.ăVìăv yăthâmăh tăth ngăm iăs ălàăđi uăkhôngăth ătránhăkh i

aămôăhìnhăMundel-Hình 2.2: M i quan h gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i theo

mô hình IS ậ LM và Mundel ậ Fleming (1962)

ngăISăbi uădi năcácăt păh păkhác nhauăc aălưiăsu tă(r)ăvàăthuănh păqu căgiaă(Y)ămàă ăđóăth ătr ngăhàngăhóaăcânăb ng.ăH ăs ăg căâmăc aăđ ngăISăchoăth yăr ngălưiă

su tăth păh năs ăd năđ năm căđ uăt ăcaoăh năvàăliênăđ iăđ năthuănh păqu căgiaăcaoă

h n.ă ngăLMăth ăhi năs ăcânăb ngătrongăth tr ngăti năt ă ngăBPădi năt ăcácă

k tăh păkhácănhauăc aărăvàăYămàăt iăđó,ăcánăcânăthanhătoánăc aăqu căgiaăđ tătr ngătháiăcânăb ngăv iăm tăm căt ăgiáăh iăđoáiăchoătr c.ăCánăcânăthanhătoánăcânăb ngăkhiăm tăm căthâmăh tăth ngăm iăs ăđ căbùăđ păb iăm tădòngăv năvàoăt ngă ng.ăngăBPăd călênăb iăvìălưiăsu tăcaoăh năs ăthu hútădòngăv năvàoănhi uăh nă(ho cădòngăv năch yăraăítăh n)ăvàăph iăđ căbùăđ păl iăv iăm cănh păkh uăvàăthuănh pă

qu că giaă caoă h nă đ ă đ mă b oă cánă cână thanhă toánă cână b ng.ă ă phíaă bênă tráiă c aă

đ ngăBP,ăqu căgiaăcóăcánăcânăthanhătoánăth ngăd ăvàăng căl iă ăphíaăbênăph iăth ă

hi năcánăcânăthanhătoánăthâmăh t.ăM tăs ăgi măgiáăho căs ăđ nhăgiáăth păđ ngăn iă

t ăs ălàmăđ ngăBPăd chăchuy năxu ngăvìăcánăcânăth ngăm iăđ căc iăthi n,ăvàăvìă

th ăm tăm călưiăsu tăth păh năvàădòngăv năvàoănh ăh nă(ho cădòngăv năraăl năh n)ă

đ cădòiăh iăđ ăgi ăchoăcánăcânăthanhătoánăcânăb ng.ăM căkhác,ăm tăs ăt ngăgiáă

ho căđ nhăgiáăcaoăđ ngăn iăt ăs ălàmăđ ngăBPăd chăchuy nălênătrên

Hìnhătrênăchoăth yăbanăđ uăqu căgiaăcóăs ăcânăb ngătrongăth ătr ngăhàngăhóa,ăth ă

tr ngăti năt ăvàăcánăcânăthanhătoánăt iăđi măE,ălàăgiaoăđi măc aăbaăđ ngăIS,ăLMăvàăBP.ăGi ăđ nhăr ngăm căcânăb ngăc aăthuănh păqu căgiaă(Y)ăt iăđi măEălàăd iă

m cătoànăd ngălaoăđ ngăvàăqu căgiaăs ăd ngăchínhăsáchătàiăkhóaăm ăr ngăđ ăgi mă

th tănghi p.ăChínhăsáchătàiăkhóaăm ăr ngă(s ăgiaăt ngătrongăchiătiêuăchínhăph ăho că

gi măthu ăcóăth ăd năđ năs ăgiaăt ngăthâmăh tăngânăsáchăqu căgia)ăs ălàmăđ ngăISă

d chăchuy năsangăph iăthànhăđ ngă�S c tăđ ng LM t i E , k t qu t o ra m c thu

nh p qu c gia (Y và lãi su t (r caoăh n.ăDo đi m E n mătrênăđ ng BP nên

qu c gia có s th ngăd ăbênăngoàiănh dòng v n ngo i ch yăvàoăd iătácăđ ng c a lãi su tăt ng.ă i u này gây ra s t ngăgiáăc aăđ ng n i t , làm d ch chuy năđ ng BPălênătrênăthànhăđ ng B� S t ngăgiáăc aăđ ng n i t s làm x uăđiătìnhăhìnhăcánăcânăth ngăm i c a qu căgia,ălàmăđ ng �S d ch chuy n xu ng tr l iăđ n �S

ng n i t t ngăgiáăc ngălàmăgi m giá nh p kh u (tính b ngăđ ng n i t ) và m c giá chung c a qu c gia V i m c giá n iăđ a th păh năvàăm c cung ti n c đ nh,

đ ng LM s d ch chuy n sang ph iăđ n LM (b ng m t s giaăt ngătrongăcungăti n

danhăngh a).ă i m cân b ng cu i cùng là E ,ălàăgiaoăđi m c aăbaăđ ng �S , LM

và B� ,ătheoăđóăxácăđ nh lãi su t cân b ng là r và m c thu nh p qu c gia cân b ng

là Y

C năl uăỦăr ng lãi su tătrongăn căđ uătiênăt ngăt răđ n r vàăsauăđóăgi măng c l i

xu ng r ă i u này d năđ n m t s t ngăgiáăđ ng n i t (khiărăt ngălênăr ), ti păđóă

l i s t gi m m t ph n khi r gi m xu ng thành r ă Hìnhă trênă c ngă th hi n rõ kho ng t ngăgiáăròng c aăđ ng n i t Vì v y, thâm h t ngân sách l năh năs g n

li n v i m t dòng v n vào l nă h nă vàă thâmă h tă th ngă m iă c ngă l nă h n.ă Tuyănhiên, m i quan h nàyăc ngăph thu c vào m t s gi đ nh lý thuy t Vì v y, ti n trìnhăđ ng t thâm h t ngân sách d năđ n lãi su tăt ng,ăgâyăs căépăt ngăgiáăđ ng n i

t và cu i cùng gây ra thâm h tăth ngăm i Trong th c t hi n nay, t t nhiên ti n trình này có th khôngăđúngăvàăs có nhi uăquanăđi măkhácănhau,ănh ngătrongăđi u

ki năbìnhăth ng chúng ta k v ng l p lu nătrênăđ c ch p nh n

2.1.1.3 Ph ngăphápăh p th

Ph ngăphápănàyăchúătr ngăđ năm iăquanăh ăgi aăs năl ngăqu căgiaă(Y)ăvàăs ăh pă

th ăc aăqu căgiaă(E),ătrongăđóăs ăh păth ăqu căgiaăđ căđ nhăngh aălàăm căs ăd ngăhàngăhóaăđ ătiêuădùngăvàăđ uăt ăc aăkhuăv căt ăvàăcôngăc aăm tăn năkinhăt ăCánăcânăth ngăm iă(TB)ăđ căxácăđ nhăd aăvàoăs ăchênhăl chăgi aăs năl ngăvàăs ăh pă

th ăc aăqu căgia,ădoăđóăcánăcânăth ngăm iăđ căth ăhi năquaăđ ngănh tăth căsau:

TB = Y – E (5)

T ăph ngătrìnhă(5)ătaăcóăth ănh năth y r ng,ăcánăcânăth ngăm iăs ăđ căc iăthi nă

n uăthuănh păqu căgiaăt ngănhi uăh năm căt ngăc aăchiătiêuăn iăđ a Tuyănhiên,ă ă

m tăkhíaăc nhăkhác,ăchiătiêuăchínhăph ălàăm tăph năc aăchiătiêuăn iăđ aăvàădoăđóăcánăcânăth ngăm iăs ăx uăđiăn uăchiătiêuăchínhăph ăgiaăt ng.ăChínhăvìăth , đ iăv iăm tă

n năkinhăt ăch aăs ăd ngăh tăngu năl c, m tăchínhăsáchătàiăkhóaăm ăr ngăthôngăquaă

vi căgiaăt ngăchiătiêuăchínhăph ăcóăth ălàmăc iăthi năcánăcânăth ngăm i doăđi uănàyălàăđ ngăl căđ thuănh păqu căgia (Y) t ngănhi uăh năs ăh păth qu căgiaă(A) trong

b iăc nhăth căhi năchínhăsách

2.1.2 Gi thuy t cán cân m u d ch m c tiêu

Gi ăthuy tănàyăchoăr ngăcóăm iăquanăh ănhânăqu ăm tăchi uăt ăcánăcânăth ngăm iă

đ năchiătiêu chínhăph ăthôngăquaăc ăch ăthôngătinăph năh i.ăNgh aălàăm tăs ăthâmă

h tătrongăcánăcânăth ngăm iăhàmăỦăs ăsuyăgi măc aăt ngătr ngăkinhăt ăn iăđ aă(doă

xu tăkh uăgi mănh ngănh păkh uăt ng).ăVìăv y,ăchínhăph ăs th căhi năchínhăsáchătàiăkh aăm ăr ngăthôngăquaăvi c t ngăchiătiêuăho căgi măthu ăđ ăh ătr ăvàăkích thích

n năkinhăt ,ăđi uănàyăs ălàmăsuyăgi măcánăcânăngânăsáchăho căcóăth ăd năđ năthâmă

h t

Cóăth ăgi iăthíchărõăh năm iăquanăh ănàyătheoăhaiăl pălu năsau.ăTh ănh t, m tădòngă

v năvàoăs ăgâyăápăl căt ngăgiáăđ ngăn iăt ,ăđ ngăn iăt ăt ngăgiáăs ălàmăx uăđiăcánăcânăth ngăm iădoăxu tăkh uăgi m,ănh păkh uăt ng.ăM căkhác,ăm tăcúăs căngo iăsinhăvíăd ănh ăcúăs căth ăhi uăc aăng iătiêuădùngăcóăth ăd năđ năs ăs tăgi măxu tă

kh uăho căs ăgiaăt ngănh păkh u.ăS ăsuyăgi mătrongăcánăcânăth ngăm iăph năánhă

s ăthayăth ăs năxu tăn iăđ aăb ngăhàngănh păkh uă(vìăr ăh năm tăcáchăt ngăđ i),ă

đi uănàyăs ătácăđ ngătiêuăc căđ năs năl ngătrongăn c,ăd năđ năs ăs tăgi mădoanhăthuă thu ă vàă cóă th ă gâyă raă thâmă h tă ngână sách.ă Th ă hai,ă chínhă ph ă cóă th ă đ aă raă

nh ngăkhuy năkhíchătàiăkhóaănh măc ăg ngăgi mănh ătácăđ ngăc aăthâmăh tăcánăcână m uă d chă đ nă s nă l ngă n iă đ a.ă Trongă tr ngă h pă này,ă thâmă h tă cánă cână

th ngăm iăgâyăraăm tăs ăsuyăgi măkinhăt ,ă theoăđóăcóăth ălàmăgiaăt ngăchiătiêuăchínhăph ăho căs ăs tăgi mătrongădoanhăthuăthu ăđ ăkíchăthíchăn năkinhăt ă i uănàyăhàmăỦăr ngăchiătiêuăchínhăph ăkhôngăxácăđ nhăthâmăh tăth ngăm i;ămàătráiăl i,ăcóă

m tăm iăquanăh ănhânăqu ătheoăchi uăng căl iăt ăcánăcânăth ngăm iăđ năchiătiêuăchínhăph

2.1.3 Gi thuy t cân b ng c a Ricardo

Theoă Ricardo,ă khôngă t nă t iă m iă quană h ă gi aă chiă tiêuă ngână sáchă vàă thâmă h tă

th ngăm i.ăM tăs ăc tăgi măthu ăho căt ngăchiătiêuăchínhăph ă(cóăth ălàmăgiaăt ngăthâmăh tăngânăsách)ăs ăkhôngătácăđ ngăđ năti tăki măqu căgiaă(Barro,ă1989).ăS ăs tă

gi măc aăti tăki măkhuăv căcôngădoăthâmăh tăngânăsáchăgiaăt ngăs ăđ căbùăđ pă

hoànătoànăb iăs ăgiaăt ngăt ngă ngăc aăti tăki măt ănhân.ăLỦăgi iăchoăđi uănàyăvìă

ng iădânăngh ăr ngăs ăc tăgi măthu ăgâyăraăthâmăh tăngânăsáchăhômănayăs ăd nă

đ năs ăgiaăt ngăthu ătrongăt ngălaiăđ ăph căv ăn ăcông,ădoăđóăh ăs ăt ngăti tăki mă

đ ătr ăchoăgánhăn ngăthu ăgiaăt ngătrongăt ngălai

Lý thuy t cân b ngăRicardoăđ t v năđ v kh n ngătácăđ ngăđ n t ng c u và cu i cùng là tài kho n vãng lai c a các quy tăđ nh tài tr ngân sách chính ph Lý thuy t cho r ng, v i m t m c chi tiêu chính ph đưăđ nh, s thay th n cho thu s không tácăđ ngăđ n t ng c u l n lãi su t Gi i thích cho l p lu nănàyănh ăsau:ătrongătìnhă

th h n h p c a ngân sách chính ph , v i m t m căchiătiêuăkhôngăđ i, m t s c t

gi m thu hi n t i hàm ý r ng s có m t s giaăt ngăthu trongăt ngălai.ăVìăv y, do

s vayăm n c a chính ph ch là trì hoãn thu đ năt ngălaiănênăng i tiêu dùng,

đ ng th iăc ngălàăng i ch u thu , hoàn toàn d đoánăđ c s giaăt ngăthu trong

t ngălai,ăs khôngăquanătâmăđ n s c t gi m thu hi n t i, và k t qu làăgiaăt ngăthu nh p kh d ng B i th , nh ng quy tăđ nh ngân sách t m th i c aăng i tiêu dùng s khôngăthayăđ iăd i các quy tăđ nh tài tr thâm h t c a chính ph ;ăvàănh ă

v y, khía c nh tiêu dùng không b nhăh ng Toàn b s giaăt ngătrongăthuănh p

kh d ng t o ra t s c t gi m thu đ uăđ căng i tiêu dùng ti t ki m

D i gi thuy t cân b ngăRicardo,ăng i tiêu dùng ph n ng v i s c t gi m thu

b ng s giaăt ngăti t ki m S giaăt ngăti t ki mănàyăđ cădùngăđ mua trái phi u chính ph đ c phát hành m i,ăđ m b oăchoăng i tiêu dùng có ngu n ti năđ tr kho n thu giaăt ngătrongăt ngă lai.ăVìăv y, chính do ti t ki măt ănhânăgiaăt ngă

t ngă ng b ng v i m c thâm h t ngân sách, ti t ki m qu c gia không b nh

h ng;ătheoăđóălưiăsu tăc ngăkhôngăthayăđ i.ăH năn a, trong m t n n kinh t m , thâm h tăngânăsáchăkhôngătácăđ ngăđ n cán cân tài kho n vãng lai vì s giaăt ngătrong ti t ki măt ănhânăđ đ tránh nhu c u tài tr bên ngoài Do v y, thâm h t ngân sách không kích thích dòng v năvàoăc ngănh ălàmăsuyăgi m cán cân tài kho n vãng lai Theo cách này, n công không nhăh ngăđ n t i s n khu v căt ănhân,ăhayănóiăcách khác ng i tiêu dùng không xem trái phi u chính ph nh ătàiăs n ròng B i

th , v i m t m căchiătiêuăđưăđ nh, n uăđ c tài tr b i n ho c thu thì th iăđi m

c a thu khôngăcóătácăđ ngăđ nătiêuădùngăt ănhân

2.1.4 Gi thuy t v m i quan h hai chi u

Theo gi thuy t này, n uănh ăm t s giaăt ngătrongăchiătiêuăchínhăph s gây tác

đ ngăt ngălưiăsu t n iăđ a, t đóălàmăchoăđ ng n i t t ngăgiáătheoăvàăd năđ n s x u điătrongăcánăcânăth ngăm i; thì trái l i, m t s s t gi mătrongăcánăcânăth ngăm i cho th y s gi m sút c a n n kinh t , và lúc này chính ph s t ngăchiătiêuăho c

gi m thu đ kích thích n n kinh t ,ădoăđóăcóăth gây ra s giaăt ngătrongăthâmăh t ngân sách Bên c nhăđó,ăs s t gi m doanh thu thu do s thu h p s n xu t n iăđ a (doăt ngănh p kh u,ăđ u d năđ n thâm h tăth ngăm i)ăc ngăcóăth làm x uăđiăcánăcân ngân sách chính ph

2.2 Nh ng b ng ch ng th c nghi m v m i quan h gi a chi tiêu chính

ph và thâm h tăth ngăm i

2.2.1 Các nghiên c u h tr gi thuy t quan h nhân qu m t chi u t chi tiêu chính ph đ n thâm h tăth ngăm i

2.2.1.1 M i quan h gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i

Có r t nhi u gi thuy t trong quá kh gi i thích v ngu n g c thâm h tăth ngăm i

M t trong s đóăđ c păđ n s t ng/gi m trong chi tiêu chính ph s tácăđ ngăđ n cánăcânăth ngăm i.ăAhmedă(1986,1987)ăđưăth c hi n bài nghiên c u kh o sát m i quan h gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i Anh Bài nghiên c u k t

lu n r ng nhăh ng c a s giaăt ngăt m th i trong chi tiêu chính ph lên thâm h t

th ngăm iăcóăcóătácăđ ng l n h năsoăv i s giaăt ngălâuădàiătrongăsu tăgiaiăđo n nghiên c u 1732 – 1830.ăT ngăt , nghiên c u c a Yi (1993) cho th y r ng chi tiêu chính ph caoăh năc ngăđóngăvaiătrò đángăk làm x uăđiăcánăcânăth ngăm i c a

M trong nh ngăn mă1970ă– 1980 thông qua vi c phân tích và s d ng mô hình hai

qu c gia gi năđ n

Trong bài nghiên c u c aă mìnhă n mă 1988,ă Roubiniă đưă s d ng d li u chi tiêu chính ph /GDPăvàăcánăcânăth ngăm i/GDP c aă18ăn căOECDăđ nghiên c u m i quan h gi a chi tiêu chính ph , thâm h tăth ngăm i, lãi su t và nh ng cú s c t m

th i lên s năl ng qu c gia trongăgiaiăđo n 1960-1985 V i vi c s d ng các mô hình h iăquyăc ăb n, tác gi đưăđ aăraăk t qu th c nghi m cho r ng s thâm h t trong ngân sách chính ph là do s m r ng chi tiêu c a chính ph , đi u này làm choăcánăcânăth ngăm i tr nên x uăđi.ăKhiăm r ng nghiên c u sang n n kinh t

M , k t qu đ tăđ c là khi chi tiêu chính ph t ngă1ăUSDăs làm cho thâm h t

th ngăm iăt ngăt 0.22ăđ n 0.98 USD Ngoài ra công trình c a Frenkel và Razin (1986),ăYiă(1993)ăvàăBaxteră(1995)ăc ngăchoăk t lu n r ng có t n t i m i quan h nhân qu t chi tiêu chính ph lên thâm h tăth ngăm i trong n n kinh t M C

th nghiên c u c aăBaxteră(1995)ăđưăchiaăchiătiêuăchínhăph thành hai ph n: chi tiêu cho hàng hóa cu i cùng và chi cho ti năl ng,ăti n công và k t qu là chi tiêu cho hàng hóa cu iăcùngăt ngă1%ăGDPăs cóătácăđ ng làm thâm h t cán cân th ngăm i

t ngălên 0.5% GDP,ătácăđ ng này l năh năr t nhi u so v i chi tiêu cho ti năl ng,ă

ti n công

Tuy nhiên, k t qu có ph nă tráiă ng că đ i v i nghiên c u c a Lane và Perotti (1998) khi phân tích s tácăđ ng c a các thành ph n khác nhau c a chính sách tài khóaălênăcánăcânăth ngăm i các qu c gia OECD Trong bài nghiên c u này, tác

gi đưăchiaăchiătiêuăchính ph ra thành chi tiêu cho ti năl ngăvàăchiătiêuăkhôngăph i

ti năl ngăvàăs d ng thêm bi n gi làătácăđ ng c a chính sách t giá h iăđoáiă(th

n i và c đ nh), thông qua d li u b ng c a 17 qu c gia OECD trong kho ng th i gian 1960 – 1995 k t h p v i nh ng phân tích chuyên bi t dành cho d li u b ng, các tác gi đưăchiăraăr ng chi tiêu chính ph cho ti năl ngăcóătácăđ ng c c k tiêu

c căđ năcánăcânăth ngăm i,ăvàătácăđ ng này càng m nhăh năkhiăqu c gia s d ng chính sách t giá h iăđoáiăth n i K t qu này trái ng c v i nghiên c u c a Baxter (1995), Cavallo (2005) khi cho r ngătácăđ ng c a chi tiêu chính ph cho ti năl ngălênăcánăcânăth ngăm iălàăkhôngăđángăk

Theo nghiên c u c aăCavalloă(2005),ăc ngăt ngăt nh ăBaxteră(1995),ăôngăchiaăchiătiêu chính ph thành 2 thành ph n: chi tiêu cho hàng hóa cu i cùng và chi tiêu cho

ti năl ng,ăti năcông.ăCavalloăđưăs d ng mô hình n n kinh t hai qu căgiaăđ xem xét nh ngătácăđ ng c a s giaăt ngăb tăth ng trong chi tiêu chính ph trên c hàng hóa cu i cùng và chi cho ti năl ng,ăti năcông.ă c bi tălàăsoăsánhătácăđ ng c a

t ng lo i lên cán cân vãng lai Cán cân vãng lai đâyăđ căđ nhăngh aăđ năgi n là

s ch nh l ch gi a xu t kh u và nh p kh u hàng hóa, d ch v c a m tăn c và thu

nh p c aăn căđó.ăNghiênăc uăđ c th c hi n v i d li uăđ c thu th p n n kinh

t M giaiăđo n 1948 – 2000 và k t qu phân tích cho th y m t s giaăt ngătrongăchiătiêu chính ph cho hàng hóa cu i cùng s d năđ n m t s s t gi măđángăk trong tài khoànăvưngălai,ătrongăkhiăđóăs giaăt ngătrongăchi tiêu chính ph cho ti năl ng,ăti n côngăcóătácăđ ngăítăh n.ăC th , khi chi tiêu chính ph cho ti năl ng,ăti n công

t ngă1%ăGDPăch gây ra s s t gi măt ngă ng 0.05% GDP trong cán cân tài kho n vãng lai Nh ng cú s căd ngălênăchiătiêuăchoăti năl ng ti n công x y ra thông qua

s m r ng trong ngu năcungălaoăđ ng,ădoăđóăs không nhăh ng tr c ti p lên cán cân tài kho năvưngălaiăđ căđoăl ng b i s chênh l ch gi a thu nh p qu c gia và tiêu dùng n iă đ a i u này hàm ý r ng,ă cácă tínhă toánă liênă quană đ n cán cân tài kho n vãng lai có th b khu chăđ i n u ph n l n chi tiêu c a chính ph đ u dành cho hàng hóa cu i cùng, hay nó s ch u nhăh ng b iăc ăc u chi tiêu c a chính

ph

M c khác, Erceg và các c ng s (2005)ăđưăs d ng mô hình DGE trong n n kinh t

m đ đ nhăl ngătácăđ ng c a các cú s cătàiăkhóaălênăcánăcânăth ngăm i c a n n kinh t M và k t qu nh năđ c là thâm h t tài khóa có m i quan h nhân qu v i cánăcânăth ngăm i (dù là y u) C th , khi thâm h tătàiăkhóaăt ngă1%ăGDPăthìăs làm cán cânăth ngăm i s t gi m kho ng g n 0.2% GDP sau 2 ho că3ăn mă(doăđ

tr các các y u t v ămô).ăTuyănhiên,ăápăl călênăcánăcânăth ngăm i do chính sách tài khóa m r ng có th b bù tr b ng s k t h păt ngăs năl ng và/ho c s t gi m trong tiêu dùng vàăđ uăt t ănhân.ă khía c nh khác, các tác gi đưăki măđ nh tác

đ ng c a hai lo i cú s c tài khóa riêng bi t, s giaăt ngătrongăchiătiêuăchínhăph và

s s t gi m trong t l thu thu nh păđ năcánăcânăth ngăm i c a M và k t qu mang l iăđ u cho th y có s t n t i c a m i quan h nhân qu

M t cách ti p c n khác n a v gi thuy t cho r ng m t s giaăt ngătrongăchiătiêuăchính ph s làm x uăđiătìnhăhìnhăcánăcânăth ngăm i, Lau và các c ng s (2006)

b ng vi c s d ng d li u b ngăđ ki măđ nh m i quan h nhân qu Granger các

n c SEACEN (bao g m Malaysia, Singapo, Thái Lan, Indonesia, Hàn Qu c, Myanmar, Nepan, Sri Lanka và Philippin) Các bi năđ c ki măđ nh là thâm h t

th ngă m i, chi tiêu ngân sách chính ph (tính theo ph nă tr mă c a GDP danh ngh a), t giá h iăđoáiădanhăngh aăvàălưiăsu t ng n h n, v i k quanăsátătheoăn măt 1980ăđ n 2001 xemăxétăđ n vai trò c a hai bi n tài chính (lãi su t và t giá h i đoái)ănh ălàăc u n i gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i, tác gi đưăch

đ ngăđ aăvàoănghiênăc u đ phân tích nhăh ng c aăchúngăđ n m i quan h này Thông qua vi c s d ngăph ngăphápăki măđ nhăđ ng liên k tăđ c phát tri n b i Pedroni (1999) k t h p v i ki măđ nh nhân qu Granger d a trên mô hình VAR theo d li u b ng, các tác gi đưăđ aăraăk t lu n r ng có hi n di n m i quan h nhân

qu hai chi u gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm iă(ph ngăphápăti p

c n theo Toda - Yamamotoă(1995)ăc ngăđ c th c hi năvàăđưăchoăth y b ng ch ng

t ngăt )

Monacelli và Perotti (2007) khi ti n hành nghiên c u th c nghi mă tácă đ ng c a

nh ng cú s c lên chi tiêu chính ph nhăh ngănh ăth nàoăcánăcânăth ngăm i cácă n c OECD Nghiên c u s d ng d li u theo quý c aă cácă n c Anh, M , Canada và Úc t n mă1975ăđ n 2006 và thông qua k thu t VAR c u trúc, nhóm tác

gi đưănh n m nh r ng m t s t ngătrongăchiătiêuăchínhăph s gây ra thâm h t l n trongăcánăcânăth ngăm iăđ i v i t t c cácăn c, m c dù tácăđ ng này là r t nh

đ i v i M

Tuy nhiên, tráiă ng c hoàn toàn v i k t qu c a các nghiên c u trên, Koray và McMillin (2006) và Müller (2004, 2008) cho r ng m t s giaăt ngătrongăchiătiêuăchính ph s cóătácăđ ng tích c c làm c i thi năcánăcânăth ngăm i V i m c tiêu

nghiên c u ph n ng c a t giá h iăđoáiăvàăcánăcânăth ngăm i khi x y ra nh ng cú

s c liên quan đ n chính sách tài khóa trong n n kinh t M giaiăđo n t quỦă3ăn mă1981ăđ năquỦă3ăn mă2005.ăB ng vi c s d ng mô hình VAR, Koray và McMillin (2006)ăđưăđ aăraăk t qu cho th y r ng nh ng cú s călàmăt ngăchiătiêuăchínhăph

th c s gây ra m t s thâm h t ngân sách lâu dài, s năl ng s giaăt ngăm t cách

t m th i, và m tătácăđ ng tiêu c c lâu dài lên m căgiáănh ngăl i làm gi m t l lãi

su t th c.ă ng th i,ă theoă đi u ki n ngang b ng lãi su t thì t giá h iă đoáiă th c

gi m,ădoăđóăcánăcânăth ngăm i s đ c c i thi n

2.2.1.2 M i quan h t thâm h tăngơnăsáchăđ năcánăcơnăth ngăm i, h tr

gi thuy t thâm h t kép

Có nhi u bài nghiên c u nh năđ nh r ng ngu n g c chính y u d năđ n s thâm h t ngân sách là do chi tiêu ngân sách c a chính ph ngàyăcàngăgiaăt ng,ăm căgiaăt ng này ngày càng l năquaăcácăn m.ăTrongăkhiăđóăm c thu thu t xã h i khó có th

t ngăcaoăđ bùăđ păchoăchiătiêu,ăđi uăđóăcàngăth hi n hi nărõăh năkhiăchínhăph

th c hi n chính sách tài khóa m r ngăđ kích thích n n kinh t ă Doăđóăchiătiêuăchính ph gia t ngăs gây ra m t s thâm h t ngân sách ngày càng l n,ăchínhăđi u nàyăđưăgâyă nhăh ng không nh đ nătìnhăhìnhăcánăcânăth ngăm i c a qu c gia, thâm h t m u dchăngàyăcàngăt ng.ăKhiăm t qu căgiaăr iăvàoătr ng thái v a thâm

h t ngân sách, v a thâm h t m u d ch đ c g i là thâm h tăkép.ăDoăđóăchúngătaăcóă

th phân tích m i quan h gi a chi tiêu ngân sách chính ph và thâm h tăth ngă

m i thông qua gi thuy t thâm h t kép,ăđâyălàăm t cách ti p khác so v i cách ti p

c n tr c ti p là d a trên chi tiêu chính ph Tr căđâyăcó r t nhi u bài nghiên c u

ng h gi thuy t thâm h t kép truy n th ng nh n m nh có m i quan h nhân qu t thâm h tăngânăsáchăđ n thâm h tăth ngăm i

Nghiên c u c a Akbostanci và Tunc (2002) d aătrênăphânătíchăđ ng liên k t và c

l ng mô hình hi u ch nh sai s đ ki măđ nh m i quan h thâm h t ngân sách và thâm h t tài kho n vãng lai c a Th Nh ăK thông qua vi c s d ng d li u theo

n măt 1987 đ n 2001 D a trên nh ngăph ngăphápănàyăchúngătaăcóăth phân tích

m i quan h nhân qu gi a thâm h t ngân sách và thâm h tăth ngăm i c trong

ng n h n l n dài h n K t qu đ tăđ c t phân tích th c nghi m cho th y r ng có

t n t i m i quan h trong dài h n gi a hai lo i thâm h t này; và trong ng n h n, m t

s giaăt ngătrongăthâmăh t ngân sách s làm cho thâm h tăth ngăm i tr nên tr m

tr ngăh n.ă

Trong m t nghiên c uăvàoăn mă2008ăv gi thuy t thâm h t kép Hy L păgiaiăđo n 1960-2007, Panagiotis và các c ng s đưă th c hi n m tă h ng nghiên c u hoàn toàn m i khi t p trung phân tích tính dai d ng c a thâm h tăth ngăm i và thâm h t ngân sách V i suy lu n r ng, n u các bi n xu t kh u và nh p kh u có m i quan h cân b ng dài h n thì s t n t i tính dai d ng c a thâm h tăth ngăm i,ăvàăt ngăt

đ i v i thâm h t ngân sách Các tác gi đưăs d ng ki măđ nh Trace - Johansen k t

h p v i vi că căl ng mô hình hi u ch nh sai s vectoră(VECM)ăđ phát hi n m i quan h đ ng liên k t và phân tích m i quan h dài h n gi a các bi n K t qu th c nghi m cho th y ch có tính dai d ng y u c hai lo i thâm h tăđ c nghiên c u

Ki măđ nh nhân qu Grangerăc ngăđ c tác gi th c hi n và nh n th y có m i quan

h nhân qu trong ng n h n t thuăngânăsáchăđ n chi tiêu ngân sách và không có

m i quan h nào theo chi uăng c l i.ăVàăc ngăkhôngăcóăb ng ch ng nào v m i quan h nhân qu ng n h n gi a hai bi n xu t kh u và nh p kh u Tuy nhiên, nghiên c u l i tìm th y b ng ch ng v gi thuy t thâm h t kép trong c ng n h n

l n dài h n.ăNgh aălà,ăcóăm t m i quan h nhân qu t thâm h tăngânăsáchăđ n thâm

h tăth ngăm i Hy L p trong c ng n h n và dài h n

Ngoài ra, v i vi c s d ng d li u b ng, Afonso và Rault (2009) m t l n n aăđ aăraă

b ng ch ng th c nghi m v gi thuy t thâm h t kép cácăn c thu c Liên minh châuăÂuă(EU)ănh ăC ng hòa Séc, Ph năLan,ăụ,ăHungary,ăBaăLan…ătrongăgiaiăđo n 1970-2007 Các tác gi đưădùngăcáchăti p c n d li u b ng c a Konya (2006) d a trên mô hình t h i quy vector (VAR) hai bi n (cán cân ngân sách và cán cân tài kho n vãng lai) và ba bi n (thêm t giá h iăđoáiăth c hi u l c)ăđ phân tích m i quan h nhân qu gi a hai lo i thâm h t Và k t qu cho th y d hi n di n c a m i quan h nhân qu Granger m t chi u t cán cân ngân sách chính ph đ n cán cân tài

kho n vãng lai ph n l n các qu c gia châu Âu, b t k đ i v i mô hình hai bi n hay ba bi n.ă i uăđó cho th y, vi c có hi n di n bi n t giá h iăđoáiăhi u l c trong môăhìnhăhayăkhôngăc ngăkhôngă nhăh ngăđ n k t qu ki măđ nh nhân qu

2.2.2 Các nghiên c u h tr gi thuy t cán cân m u d ch m c tiêu

Gi thuy t này cho r ng m t s suy gi mătrongăcánăcânăth ngăm i s d năđ n s

s t gi m trong chi tiêu chính ph M t s giaăt ngătrongăthâmăh tăcánăcânăth ngă

m i ph n nh s s t gi mătrongăt ngătr ng kinh t ; vì th , chính ph s giaăt ngăchiătiêuăđ v c d y n n kinh t ,ăđi u này có th d năđ n thâm h t ngân sách Ch ng

h n, khi m t qu c gia tr i qua m t cu c kh ng ho ng tài chính ho c kh ng ho ng cán cân thanh toán do thâm h t m u d ch có th đ i m t v i tình hu ngămàăl ng

l n qu côngăđ căb măvàoăđ ph c h iăngànhătàiăchínhăđangăg păkhóăkh n,ăc i thi n h th ng qu n tr doanh nghi p, nh m ch năđ ng cu c suy thoái, v c d y n n kinh t Ví d , thâm h t tài khóa t i Hàn Qu c có th đ căphápăt ngăđángăk cho

m căđíchăh tr các ho tăđ ng kinh t ,ăt ngăc ng s c m nh m ngăl i an toàn xã

h i sau cu c kh ng ho ngătàiăchínhăchâuăÁăn mă1997.ăTheoăSummers (1988), m i quan h nhân qu đ oăng c t cán cân m u d chăđ năcánăcânăngânăsáchăđ c g i là cán cân m u d ch m c tiêu Ông cho r ngăđi u ch nh cán cân bên ngoài có th d n

đ n s thayăđ i trong cán cân ngân sách

Trong m t nghiên c uăđ c th c hi năvàoăn mă1988,ăKhalid và Guan đưăs d ng chu i th i gian v i m u l a ch n bao g m c nh ngăn c phát tri năvàăđangăphátătri n có m c chi tiêu chính ph và thâm h t cánăcânăth ngăm i cao cho nghiên c u

c aămìnhăđ cóăđ c s so sánh gi a các qu căgia.ăCácăn c phát tri n g m M , Anh, Pháp, Canada, Úc, còn các qu că giaă đangă phátă tri n là nă , Indonesia, Pakistan, Ai C p và Mexico Nghiên c u này có hai m căđíchăchính: th nh t là

ki măđ nh s hi n di n c a m i quan h dài h nă(đ ng liên k t) gi a chi tiêu chính

ph và thâm h tăcánăcânăth ngăm i b ngăph ngăphápăEngleă– Granger Test và Johansen – Trace Test, th nh t là ki măđ nh s hi n di n c a m i quan h dài h n (đ ng liên k t) gi a chi tiêu chính ph và thâm h tă cánă cână th ngă m i b ng

ph ngă phápă Grangeră Causalityă Testă d a trên mô hình VAR Và k t qu th c nghi m cho th y r ng, có hi n di n m i quan h dài h n gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i 4 trong s 5 qu căgiaăđangăphátătri năđ c ki măđ nh Trong khiăđó,ăkhôngăqu c gia phát tri n nào có hi n di n m i quan h này K t qu t

ki măđ nh quan h nhân qu Granger cho th y có m i quan h nhân qu t chi tiêu chính ph đ n thâm h tăth ngăm i Indonesia và Pakistan, trong khi m i quan h nhân qu theo chi uăng c l i Ai C păvàăMexico.ă i v iăcácăn c phát tri n, không t n t i m i quan h nhân qu nào gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngă

m i M vàăÚc,ănh ngăcóăb ng ch ng y u v m i quan h nhân qu hai chi u gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăcánăcânăth ngăm i Canada

Theo m t nghiên c u khác c a Anoruo và Ramchander(1998) phân tích chu i th i gianăđaăbi n bao g m chi tiêu chính ph , thâm h tăth ngăm i, lãi su t trái phi u chính ph k h n ng n, t giá h iăđoái,ăt ng s n ph m qu c n i (GDP) và l m phát

M uăđ c l a ch n g m 5 qu căgiaă ôngăNamăÁălàă nă , Indonesia, Hàn Qu c, Malaysia và Philippin trong th i k 1957 – 1993.ăMôăhìnhăVARăđ că căl ng làm n n t ngăđ ki măđ nh m i quan h nhân qu Granger gi a các bi n K t qu cho th y hi n di n m i quan h nhân qu t chi tiêu chính ph đ n thâm h tăth ngă

m i (không có m i quan h theo chi uăng c l i) h u h tăcácăn c trong m u nghiên c u, ngo i tr tr ng h p Malaysia có m i quan h hai chi u K t qu này đưăc ng c thêm b ng ch ng th c nghi m h tr cho gi thuy t cán cân m u d ch

m c tiêu M c khác, nghiên c uănàyăđưăchoăth y r ng v n có m t s bi n kinh t v ămôătácăđ ngăđ n thâm h tăth ngăm i và chi tiêu chính ph ,ănênăc ngăs nhăh ng

đ n m i quan h nhân qu gi a hai bi năv ămôănày

Trongăkhiăđó,ăChul – Hwan KimăvàăDonggeunăKimă(2007)ăđưăs d ng ki măđ nh WALD hi u ch nhătheoăph ngăphápăTodaă– Yamamotoă(1995)ăđ ki măđ nh xem

li u chi tiêu chính ph giaăt ngălàmăthâmăh tăngânăsáchăt ngăcaoăcóăd năđ n thâm

h tăth ngăm i tr m tr ngăh nă Hàn Qu c hay không D li uăđ c thu th p theo

n măt 1970ăđ n 2003; ngoài bi năcánăcânăngânăsáchăvàăcánăcânăth ngăm i (tính theo ph nătr măGDP),ătácăgi đ aăthêmăbi n t giá h iăđoáiăvàoămôăhình.ă i m khác

bi t c a nghiên này so v i các nghiên c uătr căđóălàădùngăph ngăpháp ki măđ nh phi nhân qu Grangerăđ căđ xu t b i Toda – Yamamoto (1995) d a trên mô hình VAR b sung.ă i m gãy c u trúc trong d li uăc ngăđ căxemăxétăđ tránh b sai

l ch khi ki mă đ nh tính d ng c a các bi n K t qu th c nghi m cho th y b ng

ch ng m nh m v s hi n hi n c a m i quan h nhân qu t cánăcânăth ngăm i

đ n cán cân ngân sách, tuy nhiên m i quan h theo chi uăng c l i không t n t i khía c nh khác, k t qu nghiên c uăc ngăchoăth y r ng t giá h iăđoáiăcóă nhăh ng

đ n c cán cân ngân sách và cán cân m u d ch N uănh ăvi c t giáătácăđ ngăđ n cánăcânăth ngăm iăđ c gi i thích b i các lý thuy t m t cách thuy t ph c, thì th t khóăđ gi i thích cho s tácăđ ng c a t giá h iăđoáiălênăchiătiêuăchínhăph

C ngăt ngăt nghiên c u c a Chul – Hwan Kim và Donggeun Kim (2007), trong

m t nghiên c uăđ c th c hi nă vàoă n mă 2011,ăSofiaăKalouăvàăSuzannaă – Maria Paleologouă đưă dùngă môă hìnhă hi u ch nh sai s vectoră (VECM)ă đ xácă đ nh m i quan h nhân qu gi a thâm h t ngân sách và thâm h tăth ngăm i Hy L p trong giaiăđo n 1960 – 2007 Ngoài hai bi n ch đ o là thâm h t ngân sách và thâm h t

th ngăm i (tính theo ph nătr măGDP),ătácăgi cònăđ aăthêmăbi n kinh t v ămôănh ălãi su t ng n h n, t giáădanhăngh aăvàoămôăhìnhăvìăchoăr ng các bi n s này có th

tácăđ ngăđángăk đ n m i quan h nhân qu đangăđ c ki măđ nh Bên c nhăđó,ăcácă

đi m gãy c u trúc có th x yăraăc ngăđ c xem xét khi th c hi n ki măđ nh nghi m

đ năv đ tránh b sai l ch K t qu th c nghi m cho th y s hi n di n c a m i quan

h nhân qu cùng chi u t thâm h tăth ngăm iăđ n thâm h t ngân sách m t khía c nh khác, k t qu nghiên c u này hàm ý r ng các n n kinh t nh c a Liên minh ti n t châuăÂuă(EMU)ănh ăHyăLap,ăs phát tri n n iăđ a không ch ch u tác

đ ng b i các cán cân bên ngoài mà còn b nhăh ng m tăcáchăt ngăt b i các y u

t kinh t v ămôăkhác

2.2.3 Các nghiên c u h tr gi thuy t cân b ng Ricardo

Theo gi thuy t cân b ngă Ricardoă (cònă đ c g iă làă nh lý cân b ng Ricardo), gi thuy t này cho r ng không t n t i b t k m i quan h nhân qu nào

Barro-gi a thâm h t ngân sách và thâm h tăth ngăm i m t s giaăt ngătrongăthâmăh t ngân sách s không gây nhăh ngăđ n lãi su t n iăđ a, t giá h iăđoáiăvàădoăđóă

c ngăkhôngătácăđ ngăđ năcánăcânăth ngăm i

V i m c tiêu nghiên c uătácăđ ng c a thâm h t ngân sách chính ph liênăbangăđ n lãi su t ng n h nă(đ căđoăl ng b ng lãi su t tín phi u kho b c k h n 3 tháng), McMillină(1986)ăđưădùngăki măđ nh nhân qu Grangerăđaăbi n v i chu i d li u thu

th p t n n kinh t M giaiăđo n 1957-1984ăđ ti n hành phân tích th c nghi m Bên c nhăđó,ătácăgi c ngăki măđ nhătácăđ ng c a các y u t kinh t v ămôăkhácăđ n lãi su t ng n h n bao g m s năl ng th c, l m phát,ăt ngătr ng cung ti n, bi n

đ ng lãi su t và cú s c t phía cung Và k t qu cho th y thâm h t ngân sách không

có m i quan h nhân qu Granger v i lãi su t.ă ây có th xem là k t lu n h tr gi thuy t cân b ng Ricardo khi cho r ng thâm h t ngân sách s khôngătácăđ ngăđ n lãi

su t, t đóăkhôngăgâyăraăápăl c lên t giá h iăđoáiăvàăkhôngălàmăx uăđiătìnhăhìnhăcánăcân tài kho n vãng lai Bên c nhăđó,ănghiênăc u c a Kustepeli (2001) khi nghiên

c u th c nghi m n n kinh t Th Nh ăK giaiăđo n 1975 – 1995ăc ngăchoăraăk t

qu t ngăt

Ngoài ra, trong m t nghiên c u th c nghi m v i quy mô l n g m 20 n c phát tri năvàăđangăphátătri năvàoăn mă2002,ăKouassi và các c ng s không tìm th y b ng

ch ng nào v m i quan h nhân qu gi a chi tiêu ngân sách chính ph và thâm h t

th ngă m i h u h tă cácă n c phát tri n trong m u (Anh, Pháp, M , Úc, Canada…).ăTheoăđó,ăcácătácăgi đưăth c hi n ki măđ nh phi nhân qu Granger d a trên mô hình VAR b sungăđ c phát tri n b i Toda – Yamamotoă(1995)ăđ i v i hai bi n thâm h t ngân sách và thâm h tăth ngăm i K t qu th c nghi m cho th y

r ng h u h tăcácăn căđangăphátătri năđ u không có b ng ch ng thuy t ph c v s

hi n di n c a m i quan h nhân gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i, ngo i tr Hàn Qu c, Thái Lan K t qu t ngăt đ i v iăcácăn c phát tri n khi ch tìm th y m i quan h nhân qu m t chi u t thâm h tăth ngăm i sang thâm h t ngân sách Ý

T ngăt , Papadogonas và Stournaras (2006)ăc ngăkh ngăđ nh r ng nh ng bi năđ i trongă cánă cână ngână sáchă cóă tácă đ ng r t nh đ n cán cân tài kho n vãng lai khi nghiên c u th c nghi m v gi thuy t thâm h t kép 15 qu c gia thu c EU Theo đó,ănghiênăc u cho th y nh ngăthayăđ i trong cán cân ngân sách chính ph s d n

đ n m tăthayăđ iăt ngă ng theo chi uăng c l i trong chênh l ch gi a ti t ki m và

đ uăt ăt ănhân,ăvìăth s không nhăh ngăđ n cán cân tài kho n vãng lai (do ti t

ki m qu c gia v năkhôngăđ i nên không nhăh ngăđ n lãi su t n iăđ a) Chính vì

v y, không th đi u ch nh cán cân tài kho n vãng lai b ng vi cătácăđ ng vào cán cân ngân sách

2.2.4 Các nghiên c u h tr gi thuy t v m i quan h nhân qu hai chi u

Gi thuy t này cho r ng có t n t i m i quan h nhân qu hai chi u gi a thâm h t ngân sách và thâm h tăth ngăm i.ăNgh aălàăb t k m t s thayăđ i trong nhân t này s d năđ n m t s thayăđ i trong nhân t kiaăvàăng c l i Và trong quá kh ch

có m t s ít các nghiên c u th c nghi m cho ra k t qu h tr gi thuy t này

Trong s đóătiêuăbi u là nghiên c u c aăFaizulăIslamă(1998),ăôngăđưăth c hi n ki m

đ nh m i quan h nhân qu gi a thâm h t ngân sách và thâm h tăth ngăm i trong giaiăđo n 1973-1991 Brazil v i d li uăđ c thu th p theo quý Thông qua vi c s

d ng ki mă đ nh nhân qu Granger, tác gi đưă tìmă th yă đ c b ng ch ng th c nghi m v m i quan h nhân qu hai chi u gi a thâm h t ngân sách và thâm h t

th ngăm i

Trong m t nghiên c u khác c a Brahim Mansouri (1998) v m i quan h gi a thâm

h t tài khóa và bi năđ ng cán cân tài kho n vãng lai Ma R c,ăôngăđưăđ aăraăk t

lu n v m i quan h nhân qu hai chi u gi a thâm h t tài khóa và thâm h t tài kho năvưngălai.ăTheoăđó,ăMansouriăđưăs d ngăph ngăpháp ki măđ nhăđ ng liên

k t Engle – Grangerăvàă căl ng mô hình hi u ch nh sai s (ECM)ăđ phân tích

m i quan h gi a các bi n K t qu cho th y có m i quan h nhân qu c trong ng n

h n l n dài h n gi aăhaiăcánăcânăđangăđ căxemăxét.ă i u này hoàn toàn khác so

v i các nghiên c u cùng ch đ tr căđây.ă

Bên c nhăđó,ăm t nghiên c u khá m i c a Selim Kayhan và các c ng s (2013)ăđưă

đ aăraăk t lu n v m i quan h nhân qu hai chi u gi a chi tiêu chính ph và thâm

h tăth ngăm i khi th c hi n nghiên c u n n kinh t Th Nh ăK trong kho ng th i gian t Q1/1987ăđ n Q3/2011 Thông qua cácăph ngăphápănghiênăc uăcóăđ tin

c y cao, ph ngăphápăbootstrapăc a Hacker và Hatemi-J (2006) d a trên ki măđ nh Toda – Yamamoto (1995) vàăph ngăphápămi n t n s , các tác gi nh n th y r ng quan h nhân qu t chi tiêu chính ph đ n thâm h tăth ngăm i t n t i trong ng n

và trung h n,ătrongăkhiăđóăquanăh nhân qu t thâm h tăth ngăm iăđ n chi tiêu chính ph l i t n t i trong ng n và dài h n

B ng 2.1 : Tóm t t k t qu c a các nghiên c u th c nghi mătr căđơyăv m i

quan h gi a chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngăm i

K t qu h tr gi thuy t quan h nhân qu t chi tiêu chính ph đ n thâm

(1987) Anh 1732 – 1830 GE, TB căl ng GLS

Yi (1993) M 1973 - 1988 GE, Y, TB Two – country

neoclassical model

Baxter (1995) M GE, TB Two-country model

Lane và

Perotti (1998) OECD 1960 – 1995 GE, TAX, EX, TB Panel data analysis

Cavallo

(2005) M 1948 – 2000 GE, TB Two-country model

and graph analysis

Müller

(2008) M 1973 – 2005 GE, EX, TB Mô hình VAR

K t qu h tr gi thuy t cán cân m u d ch m c tiêu

Khalid và

Guan (1988)

Ai C p, Mexico GE, TB Granger causality test

Anoruo và

Ramchander

(1998)

nă , Indonesia, Hàn Qu c, Malaysia, Philippin

1957 – 1993 TB, IR, EX, GE, BD,

Hy L p 1960 – 2007 TB, EX, IR GE, BD, Mô hình VECM

K t qu h tr gi thuy t cân b ng Ricardo

Th yă i n

GE, BD, TB Ph ngăphápăToda –

Yamamoto (1995)

Papadogonas

và Stournaras

(2006)

EU 1970 – 2003 GE, BD, TB Mô hình VAR

K t qu h tr gi thuy t v m i quan h nhân qu hai chi u

Islam (1998) Brazil 1973 – 1991 BD, TB Granger causality test

Mansouri

Ph ngăphápăEngleă– Granger và mô hình VECM

ph ngăphápămi n

t n s

CH NGă3 PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U

3.1 M i quan h nhân qu Granger gi a chi tiêu chính ph và thâm h t

th ngăm i

TheoăGrangeră(1969),ăt ngălaiăkhôngăth t o ra hi n t i ho c quá kh N u m t s

ki n Y x y ra sau s ki n X, thì Y không th t o ra X Vì v y,ăđi u c n quan tâm là

li u X có gây ra Y hay không Lý thuy t quan h nhân qu c a Granger có th đ c

áp d ng trên nhi u bi n, tuy nhiên trong bài nghiên c u này, chúng ta ch gi i h n

ph m vi nghiên c u trong hai bi n,ăđóălàăbi n chi tiêu chính ph và thâm h tăth ngă

m i.ă i v i các chu i th i gian, Granger cho r ng n u X gây ra Y thì giá tr hi n

t i c a Y có th đ c d báo t tăh năd a trên vi c s d ng giá tr quá kh c a X bên c nh các thông tin quá kh c a chính Y

i u ki năđ chu i th i gian X có quan h nhân qu đ n chu i th i gian Y có th

đ c di năđ tănh ăsau:

y y x y y (1) Trongăđó,ă y y x là sai s trung bình c aăYăkhiăđ c d báo d a trên giá tr quá

kh c a c Y và X Còn y y là sai s trung bình c aăYăkhiăđ c d báo ch d a vào giá tr quá kh c a Y

T ngăt , chu i Y có quan h nhân qu đ n X n u: