Tác động của đặc điểm hội đồng quản trị đến hiệu quả hoạt động công ty Đại học Kinh tế TP.HCM, 2015

Lý thuy t các bên liên quan ...

L I CAM OAN

Tác gi xin cam đoan lu n v n Th c S Kinh T “Tác đ ng c a đ c đi m H i đ ng

qu n tr đ n hi u qu ho t đ ng công ty” là công trình nghiên c u c a riêng tác gi ,

có s h tr t ng i h ng d n khoa h c là TS Phan N Thanh Th y, và ch a

t ng đ c công b tr c đây Các s li u đ c s d ng đ phân tích, đánh giá trong

lu n v n có ngu n g c rõ ràng và đ c t ng h p t nh ng ngu n thông tin đáng tin

c y N i dung lu n v n đ m b o không sao chép b t c công trình nghiên c u nào khác

TP.HCM, ngàytháng n m 2015

Tác gi

Nguy n Th Trâm

M C L C

TRANG PH BÌA

M C L C

DANH M C CÁC T VI T T T

DANH M C CÁC HÌNH

DANH M C CÁC B NG

TÓM T T 1

CH NG 1: GI I THI U TÀI NGHIÊN C U 2

1.1 Lý do ch n đ tài 2

1.2 M c tiêu nghiên c u 4

1.3 Ph m vi nghiên c u 4

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 5

1.5 K t c u c a lu n v n 5

CH NG 2: T NG QUAN V C S LÝ THUY T 7

2.1 Lý thuy t v qu n tr công ty 7

2.1.1 Lý thuy t ng i đ i di n 7

2.1.2 Lý thuy t v qu n tr 8

2.1.3 Lý thuy t ràng bu c các ngu n nhân l c 9

2.1.4 Lý thuy t các bên liên quan 10

2.2 Vai trò c a H i đ ng qu n tr 11

2.2.1 Vai trò ki m soát 12

2.2.2 Vai trò h tr 14

2.2.3 Vai trò chi n l c 14

2.3 c đi m H i đ ng qu n tr và hi u qu ho t đ ng công ty 17

2.3.1 Quy mô H i đ ng qu n tr 18

2.3.1.1 M i quan h ngh ch bi n 18

2.3.1.2 M i quan h đ ng bi n 19

2.3.1.3 Không có m i quan h 19

2.3.1.4 K t lu n 20

2.3.2 Thành viên n trong H i đ ng qu n tr 20

2.3.2.1 M i quan h đ ng bi n 20

2.3.2.2 M i quan h ngh ch bi n 21

2.3.2.3 Không có m i quan h 21

2.3.2.4 K t lu n 21

2.3.3 Quy n kiêm nhi m 22

2.3.3.1 M i quan h ngh ch bi n 22

2.3.3.2 M i quan h đ ng bi n 22

2.3.3.3 Không có m i quan h 23

2.3.3.4 K t lu n 24

2.3.4 Thành viên H i đ ng qu n tr không đi u hành 24

2.3.5 T l s h u v n c a H i đ ng qu n tr 25

CH NG 3: XÂY D NG GI THUY T VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 27

3.1 Khung ti p c n nghiên c u 27

3.2 Gi thuy t nghiên c u 28

3.2.1 Quy mô H QT 29

3.2.2 Thành viên n trong H i đ ng qu n tr 30

3.2.3 T l s h u v n c a H i đ ng qu n tr 31

3.2.4 Quy n kiêm nhi m 31

3.2.5 Thành viên H i đ ng qu n tr không đi u hành 32

3.2.6 Bi n đi u ti t quy mô H i đ ng qu n tr 33

3.3 Ph ng pháp nghiên c u 33

3.3.1 M u nghiên c u 33

3.3.2 Ph ng pháp thu th p d li u 35

3.3.3 Bi n đo l ng 35

3.3.3.1 Bi n ph thu c (Hi u qu ho t đ ng công ty) 35

3.3.3.2 Bi n đ c l p (bi n gi i thích) 36

3.3.3.3 Bi n ki m soát 38

3.3.4 Quy trình nghiên c u 41

CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U 43

4.1 c đi m m u nghiên c u 43

4.2 K t qu th c nghi m đo l ng hi u qu ho t đ ng b ng TobinQ 48

4.2.1 Ma tr n t ng quan và ki m đ nh đa c ng tuy n 48

4.2.2 Ki m đ nh hi n t ng ph ng sai thay đ i và hi n t ng t t ng quan 49

4.2.3 K t qu h i quy 50

4.3 K t qu th c nghi m đo l ng hi u qu ho t đ ng b ng ROA 52

4.4 K t qu th c nghi m v vai trò đi u ti t c a quy mô H QT 55

4.5 Th o lu n k t qu 57

4.5.1 Quy mô H i đ ng qu n tr 58

4.5.2 Thành viên n trong H i đ ng qu n tr 59

4.5.3 T l s h u v n c a H i đ ng qu n tr 59

4.5.4 Quy n kiêm nhi m 60

4.5.5 Thành viên H i đ ng qu n tr không đi u hành 60

4.5.6.Bi n đi u ti t quy mô H i đ ng qu n tr 61

CH NG 5: K T LU N VÀ KI N NGH 63

5.1 Nh ng đi m chính trong lu n v n 63

5.2 Tóm t t k t qu nghiên c u 64

5.2.1 M i quan h cùng chi u 64

5.2.2 M i quan h ng c chi u 65

5.2.3 Không có m i quan h 65

5.2.4 M i quan h t ng tác 65

5.3 Gi i h n và h ng nghiên c u 65

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

Ph l c 1: Các k t qu ki m đ nh khi đo l ng hi u qu ho t đ ng b ng TobinQ

Ph l c 2: Các k t qu ki m đ nh khi đo l ng hi u qu ho t đ ng b ng ROA

Ph l c 3: Các k t qu h i quy theo ph ng trình (1) khi đo l ng hi u qu ho t

đ ng b ng TobinQ

Ph l c 4: Các k t qu h i quy theo ph ng trình (1) khi đo l ng hi u qu ho t

đ ng b ng ROA

Ph l c 5: Các k t qu h i quy theo ph ng trình (2) khi đo l ng hi u qu ho t

đ ng b ng TobinQ

Ph l c 6: Các k t qu h i quy theo ph ng trình (2) khi đo l ng hi u qu ho t

đ ng b ng ROA

DANH M C CÁC T VI T T T

HOSE – S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh

HASTC – S giao d ch ch ng khoán Hà N i

H QT – H i đ ng qu n tr

REM – Mô hình hi u ng ng u nhiên

FEM – Mô hình hi u ng c đ nh

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1: M i liên h gi a lý thuy t qu n tr công ty v i vai trò c a H QT 16

B ng 3.1: B ng so sánh đi u ki n niêm y t các công ty trên HOSE và HATSC 34

B ng 3.2: B ng mô t các bi n đo l ng s d ng trong nghiên c u 40

B ng 4.1: B ng t n su t phân b c a đ c đi m H i đ ng qu n tr 45

B ng 4.2: B ng th ng kê mô t các bi n quan sát 47

B ng 4.3: B ng ma tr n t ng quan gi a các bi n 48

B ng 4.4: B ng ki m đ nh ph ng sai thay đ i và hi n t ng t t ng quan 49

B ng 4.5: Ki m đ nh Hausman 50

B ng 4.6: B ng k t qu h i quy (ph ng pháp FEM có hi u ch nh Robust Error) 51 B ng 4.7: B ng k t qu h i quy v i bi n ph thu c ROA (ph ng pháp FEM có hi u ch nh Robust Error) 53

B ng 4.8: B ng k t qu h i quy ki m đ nh tác đ ng đi u ti t c a bi n quy mô H QT 56

B ng 4.9:T ng l c các m i quan h theo k v ng và k t qu h i quy 57

TÓM T T

Lu n v n này đo l ng tác đ ng c a đ c đi m H i đ ng qu n tr (H QT) đ n hi u

qu ho t đ ng công ty, và đã xây d ng khung ti p c n nghiên c u, c ng nh phát tri n các gi thuy t nghiên c u d a trên vi c tham kh o các c s lý thuy t liên quan, t đó d đoán v m i quan h gi a đ c đi m H QT v i hi u qu ho t đ ng công ty c đi m H QT đ c đo l ng t các bi n nh : Quy mô H QT, thành viên n trong H QT, t l s h u v n c a H QT, quy n kiêm nhi m và thành viên

H QT không đi u hành ng th i hi u qu ho t đ ng công ty đ c đo l ng b ng

ch s TobinQ và ROA

Lu n v n đ c th c hi n trên m u nghiên c u bao g m 89 công ty niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán TP.HCM (HOSE) trong giai đo n 2009-2013 và có t t c

445 quan sát Lu n v n c ng h ng đ n vi c tìm ki m ph ng pháp c l ng phù

h p cho nghiên c u b ng cách s d ng các ki m đ nh cho mô hình.K t qu cho th y

ph ng pháp c l ng các nhân t nh h ng c đ nh (FEM) có hi u ch nhRobust Errorkh c ph c hi n t ng ph ng sai thay đ i là phù h p nh t cho m u nghiên

c u Do đó, lu n v n s d ng ph ng pháp này đ c l ng mô hình h i quy

K t qu nghiên c u th c nghi m cho th y, quy n kiêm nhi m và thành viên n trong H QT tác đ ng cùng chi u đ n hi u qu ho t đ ng công ty.Ng c l i thành viên H QT không đi u hành có tác đ ng ng c chi u v i hi u qu ho t đ ng công

ty Tuy nhiên, trong lu n v n này, quy mô H QT và t l s h u v n c a thành viên H QT ch a th k t lu n tác đ ng c a hai y u t này đ n hi u qu ho t đ ng công ty

CH NG 1: GI I THI U TÀI NGHIÊN C U

r ng, H QT có ch c n ng giám sát các nhà qu n lý đ gi m thi u chi phí ng i đ i

di n và H QT c n ph i có ch c n ng giám sát hi u qu đ b o v l i ích cho c đông Vi c giám sát m t cách hi u qu các giám đ c đi u hành s ph thu c r t nhi u vào đ c đi m và tính hi u qu trong ho t đ ng c a H QT Qua đó th y đ c hai ch c n ng t v n và giám sát r t quan tr ng đ đ m b o ho t đ ng c a các giám

đ c luôn đi theo l i ích c a c đông, đ m b o hi u qu ho t đ ng cho công ty Th y

đ c vai trò quan tr ng c a H QT nên theo quan đi m qu n tr công ty, c đông nên quan tâm đ n các đ c đi m c a H QT vì đ c đi m H QT có m i liên h v i

hi u qu ho t đ ng công ty

Trên th gi i có nhi u công trình nghiên c u v đ c đi m H QT tác đ ng đ n hi u

qu ho t đ ng công ty theo nhi u góc đ nghiên c u khác nhau nh : Quy mô

H QT (Shakir, 2008; Guest, 2009; O’Connell và Cramer, 2010),c u trúc c a

H QT (Bhagat và Black, 1999; Ness và c ng s , 2010), quy n kiêm nhi m (Gill và Mathur, 2011; Peni, 2012), t l s h u v n c a H QT (Uwalomwa và Olamide, 2012)

Tuy nhiên các công trình nghiên c u nhi u góc đ nh đ c p trên đ c nghiên

c u nhi u qu c gia khác nhau và các k t qu v s tác đ ng v n ch a đi đ n

th ng nh t C th :

• Gi a quy mô H QT và hi u qu ho t đ ng công ty có m i quan h ng c chi u (Guest, 2009; O’Connell và Cramer, 2010) và không có m i liên h nào (Beiner, 2004; Topak, 2011)

• Gi a thành viên n và hi u qu ho t đ ng công ty có m i quan h cùng chi u (Cater và c ng s , 2003; Hebble, 2007) và không có m i liên h nào (Rose, 2007; Marinova và c ng s , 2010)

• Gi a t l s h u v n c a H QT v i hi u qu ho t đ ng công ty có m i quan h cùng chi u (Yermack, 1996; Uwalomwa và Olamide, 2012) và m i quan h ng c chi u(Shah và c ng s , 2010)

• Gi a quy n kiêm nhi m và hi u qu ho t đ ng công ty có m i quan h cùng chi u(Gill và Mathur, 2011; Peni, 2012) và m i quan h ng c chi u(Kyereboah-Coleman và Biekpe, 2006; Rouf, 2011)

• Gi a các thành viên H QT không đi u hành v i hi u qu ho t đ ng công ty

có m i quan h cùng chi u (Yermack, 2006; Fields và c ng s , 2011) và không có m i liên quan nào (Bhagat và Black, 2002)

Tuy nhiên, Vi t Nam t th i đi m th tr ng ch ng khoán thành l p t i nay, tuy

th y rõ t m quan tr ng c a H QT ngày càng gia t ng nh ng các nghiên c u th c nghi m v đ c đi m c a H QT nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng công ty là r t ít

i v i các công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam ch a th c s

hi u v qu n tr công ty do thi u c s lý thuy t qu n tr công ty c ng nh lý thuy t

v vai trò, đ c đi m c a H QT, nên có nh ng sai ph m v công b thông tin, c u trúc H QT không h p lý d n đ n s suy gi m hi u qu ho t đ ng c a các công ty niêm y t

Xu t phát t nh ng nghiên c u liên quan đ n đ c đi m c a H QT trong và ngoài

Vi t Nam xây d ng c ch qu n tr công ty m t cách hi u qu , đ m b o hi u qu

ho t đ ng c a công ty

V i m c tiêu nh trên, có nh ng câu h i nghiên c u đ t ra:

• Có s tác đ ng c a đ c đi m H QT lên hi u qu ho t đ ng c a công ty hay không?

• N u đ c đi m c a H QT tác đ ng lên hi u qu ho t đ ng công ty thì nó s tác đ ng nh th nào?

1.3 Ph m vi nghiên c u

i t ng mà lu n v n h ng đ n là đ c đi m c a H QT các công ty niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán TP.HCM (HOSE) M u nghiên c u trong lu n v n

gi i h n trong ph m vi không bao g m các t ch c tín d ng ho t đ ng trong l nh

v c tài chính nh : ngân hàng, b o hi m, các công ty ch ng khoán và các qu đ u

t Lý do lo i ra các công ty l nh v c tài chính là b i vì các công ty này có môi

tr ng kinh doanh đ c thù, tính đ c thù đây th hi n ch s tài chính l n và đi u

ki n pháp lý tuân th Do đó k t qu s b sai l ch khi m u nghiên c u bao g m các công ty này

Các d li u nghiên c u đ c l y t báo cáo tài chính và báo cáo th ng niên c a 89 công ty niêm y t trên HOSE trong giai đo n t n m 2009-2013 Lu n v n ch n giai

đo n này vì th tr ng ch ng khoán Vi t Nam b t đ u sôi đ ng t n m 2006, đ ng

th i quy đ nh c a B tài chính v qu n tr công ty có hi u l c đ u n m 2007 và n m

2009 là n m mà th gi i v a tr i qua cu c kh ng ho ng kinh t , đã ít nhi u nh

h ng t i các doanh nghi p Vi t Nam, do đó nghiên c u t n m 2009 đ th y đ c

nh ng thay đ i c a các doanh nghi p Vi t Nam và xem xét đ c nh ng h ng phát tri n ti p theo m t cách h p lý

1.4 Ph ng pháp nghiên c u

u tiên, các lý thuy t liên quan đ n v n đ nghiên c u c a lu n v n s đ c l c

kh o.Sau đó, lu n v n s xây d ng các gi thuy t nghiên c u và mô hình nghiên

c u.Trong mô hình nghiên c u, bi n ph thu c là hi u qu ho t đ ng công ty Các

bi n đ c l p bao g m: quy mô H QT, thành viên n trong H QT, t l s h u v n

c a H QT, quy n kiêm nhi m và thành viên H QT không đi u hành K t qu th c nghi m t mô hình h i quy s đ c s d ng là c s ch p nh n hay bác b gi thuy t nghiên c u Ngoài ra, lu n v n s m r ng đ tìm hi u vai trò c a quy mô

H QT nh m t bi n đi u ti t,tác đ ng lên m i quan h gi a thành viên H QT không đi u hành và hi u qu ho t đ ng công ty Lu n v n c ng s d ng k t qu h i quy đ gi i thích v n đ này

D li u c a lu n v n s đ c thu th p t các báo cáo tài chính và báo cáo th ng niên c a các công ty niêm y t trên HOSE trong giai đo n 2009-2013 D li u nghiên c u là d li u b ng.Lu n v n s s d ng ph ng pháp c l ng mô hình

h i quy thích h p và ki m soát đ c các khuy t t t c a mô hình

1.5 K t c u c a lu n v n

Lu n v n g m n m ch ng Các ch ng b c c nh sau:

Ch ng m t gi i thi u t ng quan nghiên c u và t m quan tr ng khi th c hi n lu n

v n này

Ch ng hai trình bày c s lý thuy t qu n tr công ty, lý thuy t v vai trò c a

H QT, và nh ng nghiên c u th c nghi m tr c đây v tác đ ng c a đ c đi m

H QT lên hi u qu ho t đ ng công ty

Ch ng ba s xây d ng khung ti p c n nghiên c u, t đó các gi thuy t nghiên c u

và mô hình nghiên c u s đ c xây d ng ng th i ch ng này s trình bày rõ

ph ng pháp nghiên c u, cách th c ch n m u và cách đo l ng các bi n nghiên

CH NG 2: T NG QUAN V C S LÝ THUY T

Các lý thuy t liên quan đ n qu n tr công ty, đ c đi m H i đ ng qu n tr (H QT)

c a công ty, trong đó nh n m nh đ n các lý thuy t v vai trò c a c a H QT và hi u

qu ho t đ ng công ty s đ c kh o sát trong ch ng này Ch ng này g m 3 ph n:

- Lý thuy t c b n v qu n tr công ty;

- Các vai trò c a H QT;

- c đi m H QT nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng công ty

2.1 Lý thuy t v qu n tr công ty

Các lý thuy t qu n tr công ty đ c xem là n n t ng và có m i liên quan đ n vai trò

c a H QT, ngoài ra lý thuy t v qu n tr công ty có th đ c s d ng làm c s

gi i thích cho s tác đ ng c a đ c đi m H QT đ n giá tr c a công ty Ph n này s trình bày t ng quan b n khung lý thuy t chính v qu n tr công ty, bao g m: Lý thuy t ng i đ i di n, lý thuy t v qu n tr , lý thuy t ràng bu c các ngu n l c và

cu i cùng là lý thuy t các bên liên quan

2.1.1.Lý thuy t ng i đ i di n

Lý thuy t ng i đ i di n c a Jensen và Meckling (1976, trang 5) là m t trong

nh ng công trình nghiên c u v hành vi qu n lý, chi phí đ i di n và c u trúc s h u công ty, tác gi đ a ra đ nh ngh a v lý thuy t ng i đ i di n: “Lý thuy t ng i đ i

di n t p trung vào m i quan h nh m t h p đ ng gi a ng i ch và ng i th a hành, theo đó ng i ch thuê ng i th a hành và ng i th a hành s đ i di n ng i

ch th c hi n m t s nhi m v và đ c phép đ a ra nh ng quy t đ nh liên quan” Tuy nhiên ng i th a hành không ph i bao gi c ng hành đ ng vì l i ích cao nh t

c a ng i ch , c hai bên đ u mong mu n t i đa hoá l i ích c a mình, tuy nhiên

đi u ki n đ t i đa hoá l i ích c a hai bên không gi ng nhau C đông mong mu n

t i đa hoá l i ích c a mình thông qua vi c t ng giá tr c a doanh nghi p, còn l i ích

c a nhà qu n lý th ng g n tr c ti p v i thu nh p nh n đ c Do đó ng i ch ph i giám sát ng i th a hành và ph i t n chi phí giám sát ng th i ng i th a hành

s ch p nh n gánh ch u nh ng chi phí ràng bu c Mâu thu n v l i ích c ng t o ra

nh ng m t mát v ph tr i do l i ích không đ c t i đa hóa T ng chi phí giám sát, chi phí ràng bu c và m t mát ph tr i g i là chi phí đ i di n

ki m soát chi phí đ i di n có nhi u c ch , theo Jensen và Meckling (1976) vi c

s d ng đòn b y tài chính có th làm gi m chi phí đ i di n, thi t k h p đ ng khuy n khích d i d ng s h u c ph n và quy n ch n c phi u đ t p trung n l c

c a nhà qu n lý vào l i ích c a c đông Còn theo Jensen và Ruback (1983) cho

r ng m i đe d a c a công ty b thâu tóm thù đ ch c ng có th làm gi m chi phí đ i

di n Ngoài ra, khuy n ngh vi c chia c t c s làm gi m chi phí đ i di n vì chia c

Theo lý thuy t qu n tr , n u ch theo quan đi m ng i đ i di n là gi đ nh con ng i

có tính t l i và khuynh h ng cá nhân thì m i quan h trong t ch c s càng ph c

t p h n T quan đi m trên lý thuy t v qu n tr ra đ i đ có cái nhìn m t cách toàn

cao.Nh ng tác gi theo thuy t qu n tr cho r ng, hi u qu ho t đ ng c a công ty

ph thu c r t l n vào các giám đ c tr c ti p đi u hành, nh ng ng i này luôn t i đa hóa l i nhu n cho c đông V i s hi u bi t và n m rõ v doanh nghi p, các giám

đ c tr c ti p đi u hành s th c thi nh ng quy t đ nh t t h n các giám đ c đ c l p thuê ngoài Do đó nên có m t t l thi t y u các giám đ c đi u hành bên trong c u trúc H QT đ đ m b o v m t nh h ng và ra quy t đ nh hi u qu h n

Trái ng c v i quan đi m lý thuy t ng i đ i di n, quan đi m thu c tr ng phái lý thuy t qu n tr cho r ng nh ng nhà qu n lý là nh ng cá nhân th t s đáng tin c y,

và nh ng nhà qu n lý này luôn t i thi u hóa chi phí đ i di n v n d luôn t n t i trong công ty Lý thuy t qu n tr nh n ra t m quan tr ng c a c c u trao quy n cho

ng i qu n lý và trao quy n t ch t i đa d a trên s tin t ng và khuy n khích các giám đ c đi u hành t t h n đ t i đa hóa giá tr c đông Theo (Hung, 1998) lý thuy t qu n tr đ c xem là m t lý thuy t thu c tr ng phái tích c c và vai trò c a

H QT đóng góp v m t t ng th cho lý thuy t này

2.1.3.Lý thuy t ràng bu c các ngu n nhân l c

Lý thuy t ràng bu c các ngu n nhân l c nghiên c u v nh h ng c a ngu n l c bên ngoài đ n hành vi c a t ch c, t p trung vào vai trò liên k t c a ngu n l c bên ngoài vào doanh nghi p d a trên m i quan h c a các thành viên H QT đây các thành viên H QT v a có th ho t đ ng trong nhi u công ty, nhi u l nh v c, h v a

đ m nhi m v trí qu n lý c quan này, đ ng th i đ m nhi m v trí qu n lý c quan khác Nh ng thành viên này s làm c u n i doanh nghi p v i các ngu n l c bên ngoài V i nghiên c u Pearce và Zahra (1991) cho r ng H QT là m t c ch trong công ty đ đ nh hình m i liên k t v i các môi tr ng bên ngoài công ty, đ ng

th i ti p nh n các ngu n l c có s c nh h ng và t m quan tr ng đ làm b c đ m cho công ty đ ng đ u v i nh ng b t l i trong môi tr ng kinh doanh

Lý thuy t ràng bu c các ngu n l c bên ngoài cung c p n n t ng lý thuy t v vi c coi vai trò c a H QT nh là m t ngu n l c trong công ty (Hillman và c ng s ,

2000) Ngu n l c đ i v i doanh nghi p là vô cùng quan tr ng trong vi c ki m soát

và có tính c t y u cho s t ng tr ng c a doanh nghi p Do đó nghiên c u c a Bathula (2008) cho r ng c u trúc qu n tr công ty và các thành ph n c u thành

H QT đ c xem xét nh m t ngu n l c có th làm gia t ng giá tr doanh nghi p

Ngu n l c bên ngoài đóng vai trò quan tr ng và c n thi t cho công ty, H QT gi vai trò c u n i gi a công ty v i các ngu n l c, và các công ty luôn n l c c g ng

ki m soát môi tr ng kinh doanh b ng các ch n l c nh ng ngu n l c c n thi t đ

t n t i và phát tri n Do đó vi c b nhi m các thành viên bên ngoài vào H QT s góp ph n gia t ng kh n ng ti p nh n các ngu n l c, đóng vai trò quan tr ng quy t

đ nh thành công c a công ty Theo (Hillman và c ng s , 2000), v i vai trò ràng

bu c các ngu n nhân l c, thành viên H QT bên ngoài s đem v nhi u ngu n l c cho công ty nh : vi c ti p nh n và ph n h i thông tin, các k n ng và tri th c, kh

n ng ti p c n các thành ph n then ch t và tính h p pháp trong ho t đ ng kinh doanh

2.1.4.Lý thuy t các bên liên quan

Không ch gi quan đi m r ng H QT ph i đ m b o l i ích cho c đông nh lý thuy t ng i đ i di n, lý thuy t các bên liên quan còn m r ng ra r ng H QT ngày nay còn ph i h ng đ n l i ích c a các nhóm liên quan khác nhau Nhóm các bên liên quan khác nhau này bao g m các nhóm l i ích có m i quan h thi t y u đ n

y u t xã h i, môi tr ng và ng x v n hóa.Và chính s thay đ i trong vai trò c a

H QT đã d n đ n s phát tri n c a lý thuy t các bên liên quan

V đ nh ngh a các bên liên quan c ng có nhi u nghiên c u đ c p, theo (Freeman, 1984), m t trong nh ng tác gi đ u tiên đ xu t lý thuy t các bên liên quan cho

r ng, các bên liên quan là m t nhóm cá nhân hay cá nhân có th nh h ng hay ch u

nh h ng t nh ng thành t u đ t đ c khi th c hi n m c tiêu doanh nghi p đ ra Các bên liên quan là nh ng nhóm cá nhân ho c t ch c có nh ng l i ích h p pháp

th hi n trong t ng khía c nh riêng bi t hay tính hình th c ho t đ ng c a công ty

Theo đó các bên liên quan là t p h p nhi u nhóm cá nhân cùng tham gia và nh ng nhóm cá nhân này s theo đu i nh ng m c tiêu khác nhau Do đó các nhà đi u hành trong công ty s có hành vi qu n lý tùy thu c vào v th bên liên quan c a h nh

Do đó, H QT là m t y u t qu n tr bên trong c a công ty, đ i di n cho s liên k t

gi a nh ng cá nhân cung ng v n v i nh ng cá nhân đ c phép s d ng nh ng ngu n v n đó đ t i ra l i nhu n cho công ty (Fama và Jensen, 1983)

Theo Lu t doanh nghi p ban hành b i Qu c H i Vi t Nam (2005): “H QT là c quan qu n lý công ty, có toàn quy n nhân danh công ty đ quy t đ nh, th c hi n các quy n và ngh a v c a công ty không thu c th m quy n c a i h i đ ng c đông”

H QT đ c xem là ho t đ ng hi u qu khi c quan này th c hi n t t c các vai trò

c a mình m t cách thành công.Nói v vai trò c a H QT công ty đã có nhi u công trình nghiên c u tr c đây th a nh n các vai trò khác nhau c a H QT Theo nghiên c u Pfeffer và Salancik (1978) thì H QT có ba vai trò chính: (i) Tinh l c cách ti p c n các ngu n l c quan tr ng đ i v i doanh nghi p; (ii) ki m soát các y u

t biên gây c n tr đ n doanh nghi p và (iii) gia t ng tính pháp lý cho t ch c Nghiên c u c a Hung (1998), theo tác gi có 6 vai trò chính c a H QT g m: (1)

k t n i t ch c v i môi tr ng bên ngoài, (2) đi u ph i l i ích cho c đông,các bên liên quan và công chúng, (3) ki m soát hành vi qu n lý đ đ m b o doanh nghi p

đ t đ c m c tiêu, (4) đ a ra chi n l c rõ ràng, (5) luôn duy trì tình tr ng ho t

đ ng n đ nh và hi u qu cho công ty, (6) h tr cho các c p qu n lý Ngoài ra theo (Hillman và Dalziel, 2003) cho r ng, H QT có hai vai trò chính đó là ki m soát doanh nghi p và cung c p cách ti p c n các ngu n l c

Công trình nghiên c u v vai trò c a H QT đ c công nh n g n đây c a Babic và

c ng s (2011).Trong nghiên c u này tác gi phân tích s phát tri n c a vai trò

H QT g n li n v i s phát tri n các quan đi m v lý thuy t qu n tr công ty Tác

gi xác đ nh ba vai trò chính c a H QT g m: (1) Vai trò ki m soát, (2) vai trò h

tr , (3) vai trò chi n l c Quan đi m c a tác gi đã nêu lên đ c m i quan h gi a

c u trúc và ph ng th c ho t đ ng c a H QT, đ ng th i th hi n đ c hi u qu trong vai trò c a H QT

Bài nghiên c u này vai trò c a H QT s đ c trình bày theo h ng ti p c n c a Babic và c ng s (2011) Theo cách ti p c n này, các vai trò c a H QT s đ c liên k t t ng ng v i các lý thuy t qu n tr công ty.M i liên k t này r t h u ích và quan tr ng trong vi c gi i thích đ c đi m H QT nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng công ty, đây c ng chính là m c tiêu mà bài nghiên c u này h ng t i Do đó, vai trò c a H QT bao g m: Vai trò ki m soát, vai trò h tr và cu i cùng là vai trò chi n l c, m i vai trò đ u có t m quan tr ng riêng và không th thi u trong vai trò

c a H QT

2.2.1.Vai trò ki m soát

Theo (Fama và Jensen,1983) H QT là m t c ch qu n tr n i b , có quy n ki m soát các nhà qu n lý thông qua các quy trình ra quy t đ nh, phê chu n và giám sát Tác gi cho r ng quy trình ra quy t đ nh g m b n b c: (1) Kh i x ng, (2) phê

duy t, (3) th c hi n và (4) giám sát Trong đó b c kh i x ng và th c hi n do c p

ra quy t đ nh th c hi n, còn các b c phê chu n và giám sát là vai trò c b n c a

H QT

Ba vai trò c a H QT g m (1) Vai trò ki m soát, (2) vai trò h tr , (3) vai trò chi n

l c đ c t p trung nghiên c u.Trong đó vai trò ki m soát là vai trò quan tr ng

nh t trong ba vai trò trên ng th i theo quan đi m ng i đ i di n, tác gi cho r ng

ki m soát là vai trò quan tr ng nh t c a H QT, và tác gi c ng nêu rõ vai trò ki m soát c ng liên quan đ n trách nhi m c a các thành viên H QT th hi n qua vi c đình ch t ng giám đ c, giám sát công vi c, gi i trình các báo cáo ki m toán và phê duy t các quy t đ nh

Ngoài ra theo Babic và c ng s (2011) vai trò ki m soát c a H QT còn th hi n qua vi c đánh giá hi u qu ho t đ ng c a các nhà qu n lý c p cao và có m i quan

h đ n các ho t đ ng ra quy t đ nh, liên quan đ n các v n đ tuy n d ng, sa th i các nhà qu n lý, ho c liên quan đ n vi c giám sát, ki m soát và xem xét l i hi u qu công vi c c a các c p qu n lý, đ m b o nh ng ng i đi u hành này s hành đ ng vì

l i ích cho c đông

Phân tích rõ v vai trò ki m soát c a H QT, vai trò ki m soát đ c chia ra làm hai

ph n: ki m soát tài chính và ki m soát chi n l c Vi c ki m soát tài chính d a trên

vi c đánh giá hi u qu ho t đ ng c a công ty và đ a đ n vi c t i đa l i nhu n trong

ng n h n.Trong khi ki m soát chi n l c chú tr ng đ n kh n ng sinh l i và phát tri n b n v ng c a công ty trong dài h n

Không ch d ng l i vai trò ki m soát, vai trò c a H QT ngày c ng m r ng đ thúc đ y doanh nghi p ho t đ ng ngày càng hi u qu h n, H QT còn có vai trò t

v n, đ nh h ng cho c p qu n lý hay cung c p nh ng cách ti p c n các ngu n l c bên ngoài Nh ng công vi c này c a H QT th hi n vai trò h tr trong công ty

2.2.2.Vai trò h tr

M i vai trò c a H QT g n v i lý thuy t qu n tr công ty t ng ng, vai trò h tr

c a H QT kh i ngu n t quan đi m lý thuy t ràng bu c các ngu n l c và lý thuy t

qu n tr V i vai trò h tr , các thành viên H QT s đ a ra nh ng l i t v n và ý

ki n chuyên gia, cách ti p c n các ngu n l c và tính pháp lý trong kinh doanh

ng th i theo nghiên c u (Hillman và Dalziel, 2003) các thành viên H QT đóng góp vào vi c ra quy t đ nh chi n l c b ng cách ch ra cách ti p c n các ngu n l c chính liên quan đ n ho t đ ng kinh doanh ng tình v i quan đi m này, (Babic và

c ng s , 2011) cho r ng H QT có vai trò h tr đ n các ho t đ ng ra quy t đ nh

nh : l a ch n các y u t bên ngoài, nh n ra các m i liên h tích c c gi a các thành viên H QT và các nhân t có liên quan đ đ m b o cho công ty có các ngu n l c then ch t, gia t ng danh ti ng cho công ty và t v n cho các c p qu n lý công ty trong su t quá trình ra chi n l c

Ngoài ra, có m t h ng ti p c n khác v vai trò h tr c a H QT d a vào lý thuy t

qu n tr Nh ng ng i theo tr ng phái lý thuy t này cho r ng H QT là m t c ch chi n l c quan tr ng, H QT v i ki n th c chuyên sâu c a mình nên h tr t ng giám đ c ra quy t đ nh chi n l c Trái ng c v i quan đi m ng i đ i di n, theo (Huse, 2006) cho r ng vai trò c a H QT là h tr và giúp đ các nhà qu n lý đ t

đ c m c tiêu c a t ch c ch không ph i ki m soát h Tuy nhiên cách ti p c n vai trò h tr d a trên lý thuy t qu n tr luôn t n t i vai trò chi n l c c a H QT,

do đó s làm lu m s phân bi t gi a vai trò h tr và vai trò chi n l c c a H QT

2.2.3.Vai trò chi n l c

Chi n l c là vi c xác đ nh các m c tiêu c b n và m c tiêu dài h n, và vi c thông qua các hành đ ng đ phân b các ngu n l c c n thi t nh m th c hi n m c tiêu đã

đ ra c p đ n vai trò chi n l c c a H QT theo Schwenk (1988) nghiên c u v

qu n tr chi n l c k t lu n r ng, qu n tr chi n l c s làm gia t ng kh n ng nh n

th c cho nh ng ng i ra quy t đ nh có tính chi n l c Nghiên c u v chi n l c

nên t p trung vào l i th c a doanh nghi p, doanh nghi p c n xác đ nh đi m m nh

c a mình đ t đó h ng đ n kh n ng đáp ng c ng nh c nh tranh c a mình

Th y rõ đ c t m vai trò chi n l c c a H QT, các nhà nghiên c u đ cao đ n vi c

th c thi chi n l c đó là ra quy t đ nh mang tính chi n l c.Vi c ra quy t đ nh chi n l c r t quan tr ng vì nó bao hàm nhi u các quy t đ nh quan tr ng n n t n

nh : các công vi c c n đ c th c hi n, các ngu n l c đ c cam k t và vi c thi t l p các ti n l đã có tr c đây Do đó quy t đ nh chi n l c s quy t đ nh ph ng

h ng ho t đ ng trong t ng l i c a doanh nghi p Các quy t đ nh chi n l c s có

m i quan h v i các v n đ c b n nh : đ a đi m phân ph i s n ph m, s n ph m

s n xu t, v n đ tài chính, và t t c các y u t này s quy t đ nh đ n kh n ng tìm

ki m l i nhu n c a doanh nghiêp Theo (Bathula, 2008) cho r ng H QT là m t c

ch chi n l c quan tr ng.H QT c n th hi n rõ vai trò chi n l c, vì nh ng quy t

đ nh có tính chi n l c đóng vai trò tr ng tâm và nh h ng xuyên su t đ n quá trình phát tri n c a công ty, nh h ng đ n s s ng còn c a công ty Do đó, H QT nên tích c c tham gia vào quá trình ra quy t đ nh chi n l c đ ng th i luôn tr ng thái t t nh t đ đóng góp chi n l c cho công ty H n n a, theo Babic và c ng s (2011) s gia t ng các h c thuy t v các bên liên quan đã gây áp l c cho H QT c n

ph i có trách nhi m h n n a v i vi c ra quy t đ nh

V y t vi c kh o sát các lý thuy t qu n tr công ty và lý thuy t v vai trò H QT, có

th nh n th y vai trò H QT có m i liên h v i các lý thuy t v qu n tr công ty (Babic và c ng s , 2011) Lu n v n nghiên c u quá trình phát tri n vai trò H QT

t vai trò ki m soát đ n vai trò h tr và sau cùng là vai trò chi n l c Cùng v i lý thuy t qu n tr công ty đ c th c hi n song hành và t đó lu n v n có k t lu n:

• Theo lý thuy t ng i đ i di n, vai trò chính c a H QT là vai trò ki m soát các nhà qu n lý và b o v l i ích cho c đông, gi m chi phí đ i di n

• Theo lý thuy t ràng bu c các ngu n l c và lý thuy t qu n tr t p trung vào vai trò c a H QT là h tr và t v n cho các c p qu n lý

• Cu i cùng, lý thuy t các bên liên quan cho r ng H QT có vai trò chi n l c trong vi c phát tri n tính bao quát c p đ cao h n trong quá trình ra quy t

đ nh c a doanh nghi p

D i đây là B ng 2.1 trình bày m i liên k t gi a vai trò H QT v i các lý thuy t

qu n tr :

B ng 2.1 M i liên h gi a vai trò c a H QTv ilý thuy t qu n tr công ty

VAI TRÒ KI M SOÁT VAI TRÒ H TR VAI TRÒ CHI N L C

• T i đa hóa giá tr cho c

• H ng d n c p qu n lý hoàn thành m c tiêu công

l c

• H QT tham gia vào các quy trình ra quy t đ nh chi n l c và bao quát

LÝ THUY T QU N TR

LÝ THUY T CÁC BÊN LIÊN QUAN

Ngu n : Babic và c ng s (2011, trang 146)

VAI TRÒ C A H I NG QU N TR

LÝ THUY T QU N TR CÔNG TY

Qua đó th y đ c vai trò c a H QT và các lý thuy t v qu n tr công ty có m i liên

k t h t s c ch t ch H QT không ch th c hi n m t vai trò thu n nh t mà có nhi u vai trò khác nhau.Theo giai đo n phát tri n, các nhà nghiên c u đã xây d ng lý thuy t v qu n tr công ty nh m gi i thích cho t ng vai trò c a H QT.Và vi c k t

h p các lý thuy t qu n tr công ty, ho c v n d ng các đ c tr ng c a t ng lý thuy t

qu n tr công ty đ gi i thích t t cho vai trò c a H QT vì không có m t lý thuy t v

qu n tr công ty đ n l nào có th gi i thích h t đ c vai trò c a H QT

N m rõ vai trò c a H QT thì H QT nên xác đ nh rõ và đ m b o hi u qu vai trò

c a mình đ c i thi n hi u qu ho t đ ng kinh doanh Do đó nh ng đ c đi m c th

c a H QT là đòi h i c n thi t

2.3 c đi m H i đ ng qu n tr và hi u qu ho t đ ng công ty

Th y rõ vai trò quan trong c a H QT trong doanh nghi p, đã có nhi u công trình nghiên c u v đ c đi m H QT v i hi u qu ho t đ ng công ty Các nghiên c u này ngày càng đ c c p nh t và b sung Minh ch ng t nh ng nghiên c u th c nghi m

đã t ng b c làm sáng t các đ c đi m c a H QT nh h ng đ n hi u qu ho t

đ ng công ty C th theo nghiên c u c a (Bhagat và Black, 1999; Shakir, 2008)

k t lu n r ng các thành viên H QT bên trong công tycó m i quan h cùng chi u

đ i v ihi u qu ho t đ ng công ty Hi u qu ho t đ ng công ty còn nh h ng tích

c c v i các thành viên H QT bên ngoài không đi u hành (Ness và c ng s , 2010), quy n kiêm nhi m (Gill và Mathur, 2011; Peni, 2012), t l s h u c a H QT (Daraghma, 2010; Uwalomwa và Olamide, 2012)

Ngoài ra, có thêm các nghiên c u cho th y hi u qu ho t đ ng công ty có m i quan

h tích c c v i quy mô H QT (Kyereboah-Colemanvà Biepke, 2006; Bathula, 2008), ng c l i có quan h tiêu c c v i quy mô H QT (Eisenberg, 1998; Shakir, 2008; Guest, 2009) H n n a s l ng thành viên n trong H QT có quan h tích

c c v i hi u qu ho t đ ng công ty (Carter, 2003, Smith và c ng s , 2006)

Qua vi c kh o sát các công trình nghiên c u v đ c đi m H QT nh h ng đ n

hi u qu ho t đ ng công ty, lu n v n này s khái quát các đ c đi m c a H QT

th ng hay đ c các nhà nghiên c u đ c p và nh n m nh trong các công trình nghiên c u.Các đ c đi m H QT nghiên c u trong bài s bao g m: Quy mô H QT,

n gi i có trong H QT, quy n kiêm nhi m, thành viên H QT không đi u hành và

t l s h u v n c a H QT

2.3.1.Quy mô H i đ ng qu n tr

ã có nhi u nghiên c u v tác đ ng c a quy mô H QT đ n hi u qu ho t đ ng công ty a s các tác gi l p lu n r ng, ban đ u H QT có quy mô l n s có nh ng thu n l i cho công ty trong vi c nâng cao ch c n ng c a ban qu n tr nh vi c h

tr t v n, gi m chuyên quy n c a các nhà qu n lý, t n d ng đ c nhi u m i quan

h c a các thành viên H QT Tuy nhiên khi quy mô H QT t ng lên m t m c nào

đó, s xu t hi n nh ng tính phi hi u qu làm nh h ng b t l i đ n nh ng l i nhu n ban đ u Kh n ng đi u ph i công vi c và trao đ i thông tin là hai v n đ mà quy

mô H QT l n s ph i đ i m t.Nói v s l ng t i u thành viên trong H QT, Jensen (1993) cho r ng quy mô H QT không nên có quá 7 hay 8 ng i vì khi đó

Nh ng nghiên c u c a các tác gi cho th y quy mô H QT tác đ ng đ n hi u qu

ho t đ ng c a công ty theo các chi u h ng khác nhau

2.3.1.1 M i quan h ngh ch bi n

Có nhi u nghiên c u có k t lu n tác đ ng ngh ch bi n gi a quy mô H QT và hi u

qu ho t đ ng công ty, Yermack (1996) quan sát 452 doanh nghi p thu c ngành

công nghi p l n M trong giai đo n 1984-1991 và s d ng ch s Tobin’Q đ đo

l ng hi u qu ho t đ ng công ty, k t qu là quy mô H QT tác đ ng ng c chi u

đ n hi u qu ho t đ ng công ty ng quan đi m này, Eisenberg và c ng s (1998) nghiên c u 879 công ty t nhân nh Ph n Lan và k t lu n r ng có m i quan h

ng c chi u gi a quy mô H QT v i ch s l i nhu n ròng trên t ng tài s n (ROA) Ngoài ra, nghiên c u c a Jensen và Meckling (1976) cho r ng vì có quá nhi u

ng i trong H QT nên chi phí đ i di n s gia t ng, làm cho ch s h u b phân tán

d n đ n h n ch giám sát các giám đ c t các c đông, b i vì c đông này ngh đã

có c đông khác giám sát r i

2.3.1.2 M i quan h đ ng bi n

a s các nghiên c u đ u có k t lu n m i quan h ng c chi u gi a quy mô H QT

v i hi u qu ho t đ ng c a công ty, tuy nhiên c ng có m t s nghiên c u phát hi n

ra r ng có m i quan h cùng chi u gi a quy mô H QT v i hi u qu ho t đ ng công

ty Công ty v i quy mô H QT l n s chi m u th trong vi c n m b t và xây d ng

h th ng thông tin và s có hi u qu ho t đ ng cao h n.Ngoài ra, công ty có quy mô

H QT l n s có nhi u trách nhi m h n trong vi c qu n lý, giám sát và mi n nhi m

nh ng ban đi u hành kém hi u qu ng h quan đi m trên, theo Bhagat và Black (1999) cho r ng không đ tính thuy t ph c đ k t lu n m i quan h ng c chi u

gi a quy mô H QT và hi u qu ho t đ ng công ty sau khi tác gi thay đ i ph ng pháp đo l ng hi u qu ho t đ ng Ngoài ra, v i vi c nghiên c u d li u g m 103 công ty niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán Anh, Jaafar và El-Shwa (2009) đã tìm th y k t qu r ng có m i quan h cùng chi u gi a quy mô H QT và hi u qu

hi u qu ho t đ ng công ty Nghiên c u c a Beiner và c ng s (2004) v i b d

li u là 165 công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Th y S đã không tìm th y

m i quan h nào gi a quy mô H QT và hi u qu ho t đ ng công ty C ng v i k t

qu t ng t trong nghiên c u c a Topak (2011) khi nghiên c u 122 doanh nghi p

Th Nh K trong giai đo n t n m 2004 đ n 2009

2.3.1.4 K t lu n

V n đ v m i quan h gi a quy mô H QT và hi u qu ho t đ ng công ty có

nh ng k t qu khác nhau và ch a đi đ n th ng nh t chung Nh ng k t qu khác nhau do nhi u nguyên nhân, có th do b i c nh kinh t các n c khác nhau, s d ng

ph ng pháp đo l ng khác nhau Song ph n l n các nghiên c u các tác gi đ u khuy n ngh r ng quy mô H QT và hi u qu ho t đ ng c a công ty có m i liên h

ng c chi u

2.3.2.Thành viên n trong H i đ ng qu n tr

Nghiên c u v nh h ng c a n gi i trong H QT theo Daily và c ng s (1999) cho r ng, n gi i góp ph n t o nên tính đa d ng cho H QT và ho t đ ng công ty

tr nên hi u qu h n Thành viên n trong H QT làm t ng tính đa d ng và mang

l i nhi u ngu n l c, ki n th c, k n ng và thông tin t t h n cho H QT đ th c hi n

t t vai trò c a mình Tuy nhiên m i quan h gi a thành viên n trong quy mô

H QT và hi u qu ho t đ ng công ty v n có nhi u quan đi m khác nhau

n gi i, nh ng công ty có t l n gi i trong H QT th p s có khuynh h ng làm cho giá c phi u công ty bi n đ ng h n và gi i h n n gi i trong thành ph n H QT

s làm gi m giá tr công ty Nghiên c u c a Stephenson (2004) nh n m nh, n gi i mang l i các quan đi m khác nhau khi ra quy t đ nh và nh ng quan đi m này r t

c n thi t cho H QT

2.3.2.2 M i quan h ngh ch bi n

Trái ng c v i quan đi m ng h t l n gi i trong thành ph n H QT s mang l i

hi u qu cho ho t đ ng công ty, m t s quan đi m cho r ng, v i m t ban đi u hành

c p cao có quá nhi u s khác bi t d n đ n tính không đ ng thu n, s h p tác s tr nên khó kh n và t n nhi u chi phí Theo Hambrick, Cho và Chen (1996) cho r ng,

m t H QT không nh t quán và đ ng nh t s ch m ch p khi ra quy t đ nh, d n đ n

m t c ch ra quy t đ nh kém hi u qu , làm ng n c n s c c nh tranh c a công ty

2.3.2.3 Không có m i quan h

Bên c nh nh ng nh n đ nh cùng chi u c ng nh trái chi u v m i quan h gi a thành viên n trong H QT v i hi u qu ho t đ ng công ty, thì có nh ng nghiên c u không nh t quán v i nh ng quan đi m trên Trong nghiên c u c a Rose(2007) đ i

v i các công ty niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán Copenhagen ( an M ch), tác gi đ a ra k t lu n là không có m i t ng quan nào gi a hi u qu ho t đ ng công ty và t l n gi i có trong H QT Cho ra k t qu t ng t v i nghiên c u c a Marinova và c ng s (2010) nghiên c u trên 102 công ty niêm y t Hà Lan và an

M ch, tác gi c ng không tìm th y m i liên h nào gi a t l n trong thành ph n

H QT v i hi u qu ho t đ ng công ty

2.3.2.4 K t lu n

Có nhi u quan đi m v m i quan h gi a t l n trong thành ph n H QT v i hi u

qu ho t đ ng công ty nh : có m i quan h đ ng bi n, có m i quan h ngh ch bi n

hay không có m i quan h Tuy nhiên trong đó có nhi u quan đi m tích c c cho

r ng n gi i s giúp công ty ho t đ ng hi u qu h n

2.3.3.Quy n kiêm nhi m

Khi ch t ch H QT kiêm nhi m ch c v t ng giám đ c công ty thì công ty đó có quy n kiêm nhi m.Nhi u nghiên c u cho r ng quy n kiêm nhi m làm gi m tính đ c

l p c a H QT, tuy nhiên t n t i nh ng quan đi m khác nhau v m i quan h gi a quy n kiêm nhi m v i hi u qu ho t đ ng công ty

2.3.3.1 M i quan h ngh ch bi n

Vai trò c a H QT trong vi c giám sát các nhà qu n lý s b c n tr khi có s chuyên quy n v qu n lý và ki m soát các quy t đ nh c a m t cá nhân (Fama và Jensen, 1983) Không nh ng v y, theo Jensen (1993) cho r ng H QT s g p khó

kh n vì ph i ch u vi c trách nhi m v i nh ng hành đ ng không mong mu n c a ban

đi u hành c p cao khi h n ch các giám đ c đ c l p Xung đ t v l i ích và chi phí

đ i di n có khuynh h ng t ng cao h n khi m t cá nhân cùng đ m nh n hai v trí Tác gi c ng cho r ng ho t đ ng c a doanh nghi p s hi u qu h n khi t ng giám

đ c đi u hành và ch t ch H QT là hai ng i khác nhau Vi c tách b ch v n đ kiêm nhi m gi a ch t ch H QT v i t ng giám đ c công ty s t i thi u hóa xung

Davis (1991) cho r ng, t ng giám đ c là nhà qu n tr và công vi c c a h s thu n

l i nh t khi c u trúc qu n tr công ty trao cho h nh ng quy n hành và kh n ng t quy t cao h n.Khi đó t ng giám đ c c ng là ch t ch H QT, cá nhân đó s s n lòng làm vi c nhi u h n cho công ty và đem l i hi u qu cao h n trong ho t đ ng c a công ty.Theo Davis và Schoorman (1997), công vi c qu n tr s t i đa hóa nh ng

h u d ng c a các nhà qu n lý khi h đ t đ c m c tiêu cho t ch c h n là m c đích

t l i cá nhân Tác gi c ng cho là nhà lãnh đ o s t o ra đ c phong thái lãnh đ o

rõ ràng và d t khoát h n trong vi c đ nh hình chi n l c và th c thi chi n l c công ty khi có quy n kiêm nhi m T đó t o ra giá tr và hi u qu ho t đ ng công ty

t t h n Ngoài ra khi nghiên c u 91 công ty thu c nhóm ngành s n xu t niêm y t trên s giao d ch ch ng khoán Toronto, Gill và Mathur (2011) đã phát hi n ra r ng

có m i quan h cùng chi u gi a quy n kiêm nhi m v i giá tr công ty thu c nhóm ngành s n xu t

Nghiên c u v i k t qu t ng t c a tác gi Peni (2012), tác gi đã ch ng minh

đ c m i quan h cùng chi u gi a quy n kiêm nhi m và hi u qu ho t đ ng công

ty khi nghiên c u 300 công ty đ ng t i thông tin tài chính trên S&P 500 giai đo n 2006-2010

2.3.3.3 Không có m i quan h

Ngoài nh ng nghiên c u có k t qu v tác đ ng cùng chi u hay ng c chi u gi a quy n kiêm nhi m v i hi u qu ho t đ ng công ty, thì nghiên c u c a Baliga và

c ng s (1996) minh ch ng r ng có r t ít m i liên h gi a quy n kiêm nhi m và

hi u qu ho t đ ng công ty T ng t nghiên c u các công ty trên h th ng COMPUSTAT c a Chen, Lin và Yi (2008) c ng k t lu n r ng không có ý ngh a

th ng kê v m i quan h gi a quy n kiêm nhi m và hi u qu ho t đ ng công ty

2.3.3.4 K t lu n

Gi i thích m i quan h gi a quy n kiêm nhi m v i hi u qu ho t công ty v n t n t i nhi u ý ki n trái chi u nhau, lý thuy t ng i đ i di n gi i thích cho m i quan h

ng c chi u và lý thuy t qu n tr gi i thích cho m i quan h cùng chi u.Tác đ ng

c a quy n kiêm nhi m lên hi u qu ho t đ ng công ty còn tùy thu c vào đ c tr ng

n n kinh t c a t ng qu c gia, truy n th ng ho t đ ng c a t ng công ty, m c nghiêm tr ng c a v n đ đ i di n

2.3.4.Thành viên H i đ ng qu n tr không đi u hành

Thành viên H QT không đi u hành là thành viên thu c H QT nh ng không tham gia vào vi c đi u hành công ty và không có b t k l i ích nào v i công ty S l ng thành viên H QT không đi u hành có xu h ng gia t ng khi doanh nghi p lâm vào tình tr ng khó kh n Khi doanh nghi p g p khó kh n, H QT s tuy n d ng thêm các thành viên không đi u hànhđ nh ng thành viên m i này c i thi n đ c tình

tr ng khó kh n c a công ty.Thành viên H QTkhông đi u hành là chìa khóa gi i quy t xung đ t l i ích gi a c đông l n và c đông nh B i thành viên

H QTkhông đi u hànht o đ c đ i tr ng v i các c đông l n H QT, b o v l i ích chung c ng nh c đông nh , h mang đ n góc nhìn t bên ngoài v chi n l c

ki m soát, mang đ n k n ng và ki n th c m i cho công ty

Theo Beasley (1996) đi u tra 150 công ty trong giai đo n 11 n m và phát hi n ra

r ng, m t n a công ty trong s đó có v n đ v gian l n tài chính, và nh ng công ty không gian l n v tài chính thì t l thành viên H QT không đi u hànhcao h n so

v i các công ty gian l n liên quan đ n báo cáo tài chính Nh v y có th th y r ng

đ i v i nh ng công ty có t l thành viên H QT không đi u hànhcao h n s h n

ch đ c gian l n v báo cáo tài chính do có đ c s ki m soát t t h n t các thành viên H QT không đi u hànhnày Ngoài ra theo Shivdasani và Yermack (1996) cho

r ng các thành viên H QT không đi u hànhs làm gia t ng su t sinh l i cho c đông

và các thành viên H QT không đi u hànhcó m i quan h cùng chi u v i hi u qu

ho t đ ng công ty

Ngoài nh ng quan đi m th a nh n m t m i quan h cùng chi u gi a thành viên

H QT không đi u hành và hi u qu ho t đ ng công ty thì c ng có nh ng nghiên

c u đ a ra k t lu n r ng không có m i quan h nào gi a các thành viên H QT không đi u hành v i hi u qu ho t đ ng công ty nh nghiên c u c a(Hermalin và Weisbach, 1991) Nghiên c u cho r ng ch c n nh ng thành viên H QT bên trong công ty vì h r t h u ích, h s t v n chi n l c, chia s kinh nghi m c ng nh

ki m soát t t các giám đ c đi u hành đ t i đa hóa giá tr công ty Nghiên c u c a Bhagat và Black (2002) c ng không tìm th y minh ch ng th hi n nh ng công ty có nhi u thành viên H QT không đi u hànhs có hi u qu t t h n các công ty khác, đôi khi nh ng công ty có th ho t đ ng kém hi u qu khi có quá nhi u thành viên

H QT không đi u hành Do đó theo Bhagat và Black (2002) cho r ng hi u qu ho t

đ ng công ty không ph thu c vào s l ng thành viên H QT không đi u hành mà

m i doanh nghi p khác nhau s có nh ng c c u thành viên H QT không đi u hànhkhác nhau, ph thu c vào quy mô và m c đ t ng tr ng c a doanh nghi p đó

2.3.5.T l s h u v n c a H i đ ng qu n tr

V i quan đi m lý thuy t ng i đ i di n, chi phí đ i di n s gia t ng khi có s tách

b ch gi a quy n s h u và ki m soát công ty Do đó c đông c n b nhi m và l p

ra H QT, khi đó H QT s th c hi n ch c n ng nh m t c ch giám sát đ gi m thi u chi phí đ i di n (Fama và Jensen, 1983) Tuy nhiên có th H QT ch đ i di n cho c đông và đ n thu n là ng i th a hành Do đó H QT có t l s h u cao s

có nhi u g n bó l i ích c a mình v i hi u qu ho t đ ng công ty, h s n l c tìm

ki m các d án đ u t đ t i đa hóa giá tr doanh nghi p (Jensen và Meckling, 1976) Có nhi u nghiên c u ch ra m i quan h cùng chi u gi a t l s h u v n c a

H QT và hi u qu ho t đ ng công ty.Theo nghiên c u c a Yermack (1996) và Daraghma (2010) đ u tìm th y có m i t ng quan cùng chi u gi a t l v n s h u

c a H QT và hi u qu ho t đ ng công ty.Tuy nhiên, c ng có nhi u nghiên c u cho

ra k t qu r ng t l v n s h u c a H QT có m i quan h ng c chi u v i hi u

qu ho t đ ng công ty Nghiên c u các qu c gia đang phát tri n Nam Á, Shah

và c ng s (2010) cho th y nh ng công ty c p qu n lý có t l s h u cao th ng

có ho t đ ng kém hi u qu

Gi i thích m i quan h gi a t l s h u v n v i hi u qu ho t công ty v n t n t i nhi u ý ki n trái chi u nhau.Tác đ ng c a t l s h u v n c a H QT lên hi u qu

ho t đ ng công ty còn tùy thu c vào đ c tr ng n n kinh t c a t ng qu c gia, truy n

th ng ho t đ ng và đ c đi m c a t ng công ty

CH NG 3:XÂY D NG GI THUY T VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

Ch ng này s trình bày cách xây d ng các gi thuy t nghiên c u d a trên c s lý thuy t đã đ c l c kh o Ch ng 2 ng th i, ph ng pháp nghiên c u c ng

đ c trình bày c th B c c Ch ng 3 đ c trình bày theo ba ph n Ph n m t mô

t khung ti p c n nghiên c u, ph n hai xây d ng các gi thuy t nghiên c u và ph n

ba mô t chi ti t ph ng pháp nghiên c u

3.1 Khung ti p c n nghiên c u

Nh đ c p các ph n lý thuy t trên, có r t nhi u các nghiên c u v m i quan h

gi a đ c đi m H i đ ng qu n tr (H QT) v i hi u qu ho t đ ng công ty.Tuy nhiên trong h u h t các nghiên c u th c nghi m ch ki m đ nh m i quan h tr c ti p gi a

đ c đi m c a H QT v i hi u qu ho t đ ng công ty mà r t ít các nghiên c u quan tâm t i nh h ng c a bi n đi u ti t (Bathula, 2008) M t s tác gi g n đây có đ

c p t i vai trò c a bi n đi u ti t nh : (Finkelstein vaF Mooney, 2003; Letendre, 2004; Carpenter và công s , 2004; Pye và Pettigrew, 2005) ng quan đi m trên, nghiên c u c a Hendry và Kiel (2004) c ng đã đ xu t mô hình lý thuy t đ xem xét bi n đi u ti t tác đ ng lên m i quan h gi a đ c đi m H QT và hi u qu ho t

đ ng công ty, và b ng ch ng th c nghi m c a nghiên c u đã cho k t lu n r ng có

bi n đi u ti t nh h ng t i tác đ ng c a đ c đi m H QT lên hi u qu ho t đ ng công ty nh n m nh t m quan tr ng c a bi n đi u ti t trong nghiên c u tác đ ng

c a đ c đi m c a H QT lên hi u qu ho t đ ng công ty, Carpenter và c ng s (2004) cho r ng, nh ng nghiên c u mà ph t l vai trò c a bi n đi u ti t th ng không đ c công nh n nh ng h i đ ng có uy tín ho c không đ c công b r ng rãi Nghiên c u th c nghi m v v n đ này có nghiên c u c a Bathula (2008), tác

gi đã nghiên c u tác đ ng c a đ c đi m H QT t i hi u qu ho t đ ng công ty v i

bi n đi u ti t là quy mô H QT, và tác gi c ng có k t lu n quy mô H QT tác đ ng lên m i quan h gi a các bi n đ i di n cho đ c đi m H QT v i hi u qu ho t đ ng

công ty Trong lu n v n này s xem xét v i bi n đi u ti t là quy mô H QT v i vai trò tác đ ng lênm i quan h gi a thành viên H QT không đi u hành và hi u qu

ho t đ ng công ty

có h ng nhìn t ng quát v tác đ ng c a đ c đi m H QT lên hi u qu ho t

đ ng công ty, đ ng th i t vi c l c kh o lý thuy t Ch ng 2 và ph n lý thuy t

v vai trò đi u ti t c a bi n quy mô H QT đã đ c trình bày trên, khung ti p c n nghiên c u đ c trình bày trong Hình 3.1

Hình 3.1 Khung ti p c n nghiên c u

3.2 Gi thuy t nghiên c u

Gi thuy t nghiên c u (còn g i là gi thuy t khoa h c) là m t d đoán v k t qu

c a m t nghiên c u liên quan đ n m i quan h ti m n ng gi a ít nh t hai bi n (Jackson, 2009).Vi c đ t gi thuy t nghiên c u s cung c p nh ng nh n đ nh s b

v k t qu tác đ ng c a đ c đi m H QT đ n hi u qu ho t đ ng công ty.Các gi thuy t nghiên c u trong nghiên c u này s đ c trình bày l n l t nh sau

Hi u qu ho t đ ng

TobinQ

ROA

3.2.1 Quy mô H QT

Ngoài m t s ít các công trình nghiên c u có k t lu n không có m i liên h gi a quy mô H QT và hi u qu ho t đ ng công ty thì có hai quan đi m trái ng c nhau

v m i quan h này Quan đi m th nh t cho r ng quy mô H QT nh h n s làm

t ng hi u qu ho t đ ng công ty (Jensen, 1993; Yermack, 1996) Trái ng c v i quan đi m th nh t, quan đi m th hai cho r ng H QT có quy mô l n s c i thi n

hi u qu ho t đ ng công ty t t h n

M c dù t n t i hai quan đi m trái ng c nhau, nh ng có nhi u nghiên c u th c nghi m có k t lu n r ng quy mô H QT càng l n s có tác đ ng ng c chi u v i

hi u qu ho t đ ng công ty nh nghiên c u c a Shakir (2008) Theo tác gi có th

b t ti n và t ng chi phí cho vi c duy trì ho t đ ng c a H QT khi ban H QT s h u nhi u thành viên, đ ng th i khi quy mô H QT l n s phát sinh chi phí đ i di n và gây khó kh n cho vi c ho ch đ nh, đi u ph i công vi c, ra quy t đ nh, t ch c các

cu c h p khi công ty có quy mô H QT l n

c bi t h n, nghiên c u c a Truong, Swierczek và Dang (1998) nh n m nh, có s khác bi t gi a phong cách qu n lý gi a Vi t Nam so v i qu c t Vi t Nam đa s các nhà qu n lý không chú tr ng chia s quy n l c, đi u này hoàn toàn khác bi t v i phong cách làm vi c nhóm và y quy n.Các nhà qu n lý Vi t Nam khi ph i chia s quy n l c thì không nh n th c đ c nh ng hành đ ng nh v y Do đó khi quy mô

H QT gia t ng s d n đ n s y quy n và kh n ng làm vi c nhóm trong H QT s

gi m

Vì nh ng c s nêu trên, gi thuy t nghiên c u v m i quan h gi a quy mô H QT

và hi u qu ho t đ ng công ty trong bài nh sau:

Gi thuy t H 1 : Có m i quan h ng c chi u gi a quy mô H i đ ng qu n

tr v ihi u qu ho t đ ng c a công ty

3.2.2 Thành viên n trong H i đ ng qu n tr

Thành viên n trong thành ph n H QT đ c nghiên c u khá nhi u và là khía c nh quan tr ng th hi n tính đa d ng trong H QT, nghiên c u c a Smith và c ng s (2006) đ a ra nh ng n n t ng lý thuy t mang tính tích c c v tính đa d ng c a

H QT khi có s hi n di n c a thành viên n khi nghiên c u 2500 công ty an

M ch trong giai đo n 1993-2001 T m quan tr ng c a thành viên n trong H QT

th hi n ba lý do chính Th nh t, thành viên n trong H QT hi u bi t đ c đi m

c a th tr ng c th t t h n nam gi i, do đó s mang l i nhi u ch t l ng h n khi

ra quy t đ nh cho H QT Th hai khi có s hi n di n thành viên n trong H QT s xây d ng đ c m t hình nh mang tính c ng đ ng t t h n cho doanh nghi p do đó

ho t đ ng doanh nghi p hi u qu h n Th ba khi có n gi i đ c b nhi m vào

H QT, các thành viên H QT s đ c gia t ng tri th c, s hi u bi t, đ ng th i nhà

qu n lý n c p cao có th nh h ng tích c c đ n s phát tri n ngh nghi p c a các thành viên n thu c c p d i quy n Do đó s góp ph n gia t ng hi u qu ho t đ ng

c a công ty Cùng quan đi m trên, nghiên c u c a Marinova và c ng s (2010) cho

r ng các v trí ch ch t trong công ty hay H QT có t l n gi i cao có m i liên

h tích c c đ n kh n ng sinh l i c ng nh hi u su t ho t đ ng công ty

Có nhi u nghiên c u ch ng t r ng nh ng công ty t l thành viên n cao s gia

t ng hi u qu ho t đ ng công ty Theo Stephenson (2004) n gi i s mang l i các quan đi m khác nhau khi ra quy t đ nh và các quan đi m này th c s c n thi t cho

H QT H n n a theo Huse và Solberg (2006) cho r ng v i nh ng suy tính c n th n

c a mình thành viên n s làm t ng ch t l ng ho t đ ng c a H QT

Tuy có r t nhi u nghiên c u ng h quan đi m có s tác đ ng cùng chi u gi a t l thành viên n trong H QT và hi u qu ho t đ ng công ty.Nh ng v n t n t i nh ng nghiên c u ch a th ng nh t v i quan đi m trên.M c dù v y nh ng quan đi m mang tính tích c c v s hi n di n c a n gi i trong thành ph n H QT có s l ng nhi u

h n so v i quan đi m tiêu c c Chính vì lý do này nên gi thuy t v thành viên n

gi i trong thành ph n H QT trong bài này đ c đ t ra nh sau: