Nguy cơ cổ đông lợi dụng sự buông lỏng giám sát của ban kiểm soát thao túng ngân hàng TMCP tình huống ngân hàng TMCP Á Châu (ACB)

iv DANHăM CăCỄCăHỊNHăV .... vi CH NGă1ăT NGăQUANăVÀăV Nă ăCHệNHăSỄCH .... 25 CH NGă4ăKHUY NăNGH ăCHệNHăSỄCHăVÀăK TăLU N ..... DANHăM CăCỄCăHỊNHăV ăă Hìnhăv Hình 2.1... CH NGă3 TỊNHăHU N

TR NGă I H C KINH T TP H CHệăMINH

-

NGUYăC ăC ỌNGăL I D NG S BUỌNGăL NG GIỄMăSỄT C A BAN KI MăSOỄTăTHAOăTÚNGăNGÂNă

TP H ChíăMinhăậ N mă2015

TR NGă I H C KINH T TP H CHệăMINH

-

NGUYăC ăC ỌNGăL I D NG S BUỌNGăL NG GIỄMăSỄT C A BAN KI MăSOỄTăTHAOăTÚNGăNGÂNă

L IăCAM OAN

Tôi xin cam đoan Lu n v n nƠy hoƠn toƠn do tôi th c hi n Các đo n trích d n vƠ s li u

s d ng trong lu n v n đ u đ c d n ngu n vƠ có đ chính xác cao nh t trong ph m vi

hi u bi t c a tôi Lu n v n nƠy không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a tr ng i h c Kinh t ThƠnh ph H Chí Minh hay Ch ng trình gi ng d y kinh t Fulbright

Tác gi lu n v n

Ph măMinhă c

đ c đ i chúng hóa d n t i s tham gia c a đông đ o các nhƠ đ u t , đ ng th i c ng d n

đ n s phơn nhóm các c đông trong m t công ty Nhóm các c đông l n - nh ng ng i

n m quy n quy t đ nh đi u hƠnh doanh nghi p thông qua lá phi u c a mình - có l i th

v t tr i vƠ có nh h ng m nh đ n các thƠnh viên ban đi u hƠnh doanh nghi p i u nƠy

t o ra nguy c các c đông l n có th dùng nh h ng c a mình tác đ ng lên các ho t

đ ng đi u hƠnh c a doanh nghi p nh m t o l i th vƠ mang l i l i ích cho h nh ng l i lƠm nh h ng đ n l i ích chung toƠn công ty qua đó lƠm thi t h i cho các c đông nh khác kh c ph c đi u nƠy Lu t Doanh nghi p n m 2005 khi ra đ i đƣ quy đ nh v ch c

n ng vƠ nhi m v c a Ban ki m soát v i Ủ t ng Ban ki m soát lƠ c quan đ i tr ng đ

ki m tra giám sát các ho t đ ng c a ban đi u hƠnh (bao g m H QT vƠ BG ) nh m đ m

b o các ho t đ ng đi u hƠnh luôn tuơn th lu t pháp vƠ ph c v cho l i ích c a t t c các

c đông ch không ph c v cho l i ích c a m t nhóm thi u s c đông nƠo đó

i v i các ngơn hƠng th ng m i c ph n, đơy lƠ nh ng doanh nghi p c ph n

đ c bi t có nh h ng tr ng y u đ n s v n hƠnh c a n n kinh t , vì v y các ngơn hƠng

th ng m i đ c pháp lu t đi u ch nh riêng thông qua Lu t các t ch c tín d ng Trong

Lu t các t ch c tín d ng, vai trò c a Ban ki m soát trong Ngơn hƠng th ng m i c ng

đ c quy đ nh r t chi ti t v i m c đích đ m b o vi c giám sát c a Ban ki m soát đ i v i các ho t đ ng đi u hƠnh đ c th c thi m t cách ch t ch vƠ đúng đ n giúp cho ngơn hƠng

ho t đ ng đúng pháp lu t vƠ vì l i ích c a đa s các c đông Tuy nhiên, tình hình th c

ti n ho t đ ng c a các ngơn hƠng th ng m i cho th y m t th c t lƠ: nh h ng c a nhóm

c đông l n đ i v i các ho t đ ng đi u hƠnh c a các ngơn hƠng lƠ khá m nh ƣ có nhi u

tr ng h p cho th y các c đông nƠy đƣ dùng nh h ng c a mình tác đ ng đ ngơn hƠng

c p tín d ng d i chu n cho các công ty sơn sau có l i ích liên quan Ho c tác đ ng đ vay

v n t ngơn hƠng thông qua m t s công ty sau đó s d ng các kho n tín d ng đó đ mua

c phi u nh m t ng t l s h u c a mình t i chính ngơn hƠng đó ho c các ngơn hƠng khác

Nh ng ho t đ ng đó đƣ lƠm bi n d ng b c tranh th c v các t l an toƠn v n t i thi u,

gi i h n tín d ng, gi i h n góp v n c ph n vƠ đ u t , kh n ng chi tr , phơn lo i n vƠ trích d phòng r i ro, t đó đ y các ngơn hƠng đ i m t v i các r i ro ti m n ch a đ c

ki m soát T th c ti n đó, m t s cơu h i đ t ra lƠ: T i sao Ban ki m soát l i không nh n

bi t vƠ ng n c n đ c các r i ro đó? Vai trò c a Ban ki m soát trong vi c c nh báo vƠ giám sát các ho t đ ng đi u hƠnh? Có ph i các quy đ nh hi n hƠnh đ i v i Ban ki m soát trong ngơn hƠng th ng m i c ph n lƠ ch a đ đ Ban ki m soát có th th c hi n t t ch c

n ng nhi m v c a mình? Lu n v n đi sơu vƠo phơn tích các quy đ nh c a lu t pháp đ i v i Ban ki m soát trong ngơn hƠng th ng m i c ph n t đó ch ra các đi m y u trong các quy đ nh d n đ n vi c c đông l n có th vô hi u hóa vai trò giám sát c a Ban ki m soát Thông qua nghiên c u tình hu ng Ngơn hƠng th ng m i c ph n Á Chơu (ACB) Lu n

v n s ch ra các cách th c c th mƠ c đông Nguy n c Kiên đƣ th c hi n đ thao túng các ho t đ ng đi u hƠnh Ngơn hƠng ACB vƠ vô hi u hóa vai trò giám sát c a Ban ki m soát T nh ng đi m y u đ c ch ra trong các quy đ nh đ i v i Ban ki m soát vƠ cách

th c các ho t đ ng thao túng đƣ di n ra trong th c t , Lu n v n đ xu t các gi i pháp nh m

b sung s a đ i các quy đ nh hi n hƠnh nh m giúp gi m thi u các nh h ng t ng t t

c đông l n, t ng hi u qu giám sát c a Ban ki m soát trong ngơn hƠng th ng m i c

ph n t đó đ m b o quy n l i c a đa s các c đông

M CăL C

L IăCAMă OAN i

L IăNịIă U ii

M CăL C iv

DANHăM CăCỄCăHỊNHăV vi

CH NGă1ăT NGăQUANăVÀăV Nă ăCHệNHăSỄCH 1

1.1 T ng quan h th ng Ngơn hƠng th ng m i c ph n t i Vi t Nam – B i c nh chính sách 1

1.2 M c tiêu nghiên c u vƠ cơu h i chính sách: 2

1.3 Ph m vi nghiên c u 2

1.4 C u trúc Lu n v n 3

CH NGă2ăKHUNGăPHÂNăTệCH 4

2.1 LỦ thuy t v Qu n tr công ty 4

2.2 LỦ thuy t v thông tin b t cơn x ng (vai trò c a Ng i y nhi m vƠ Ng i th a hƠnh) 6

2.3 Các quy đ nh v BKS trong NHTMCP t i Vi t Nam vƠ các đi m b t h p lỦ lƠm suy gi m vai trò giám sát c a BKS 9

2.4 BKS m t s n c trên th gi i: 15

CH NGă3ăTỊNHăHU NGăNGÂNăHÀNGăACB 17

3.1 Gi i thiêu v Ngơn hƠng ACB 17

3.2 S đ t ch c Ngơn hƠng ACB: 19

3.3 Ban ki m soát t i Ngơn hƠng ACB (giai đo n 2008 – 2012) 20

3.4 Ho t đ ng c a Ban ki m soát 22

3.5 ánh giá ho t đ ng c a Ban ki m soát ACB 22

3.6 V n đ ng i y nhi m – ng i th a hƠnh gi a c đông vƠ BKS ACB : 24

3.7 HƠnh vi thao túng c a c đông Nguy n c Kiên đ i v i các ho t đ ng đi u hƠnh Ngơn hƠng ACB 25

CH NGă4ăKHUY NăNGH ăCHệNHăSỄCHăVÀăK TăLU N 43

4.1 Khuy n ngh chính sách 43

4.2 K t lu n 47

TÀIăLI UăTHAMăKH O 49

DANHăM CăCỄCăKụăHI U,ăT ăVI TăT T

T ăvi tăt t Tênăti ngăAnh Tênăti ngăVi t

ACB Asia Commercial Bank Ngơn hƠng th ng m i c ph n Á Chơu

DANHăM CăCỄCăHỊNHăV ăă

Hìnhăv

Hình 2.1 H th ng qu n tr công ty 5

Hình 3.1: T ng tr ng m ng l i qua các n m 17

Hình 3.2: M ng l i c a ACB phơn b theo vùng 18

Hình 3.3: S đ t ch c Ngơn hƠng ACB 19

Hình 3.4: S đ ho t đ ng c a BKS Ngơn hƠng ACB 20

Hình 3.5: S đ đ ng đi c a ngu n ti n dùng mua c phi u ACB 32

Hình 3.6: S đ đ ng đi c a ngu n ti n tr l i cho ACBS 34

Hình 3.7: Ma tr n r i ro vƠ l i ích c a vi c đ u t mua c phi u ACB 38

Hình 3.8: Ma tr n r i ro vƠ l i ích khi l a ch n gi a hai Ph ng án 41

Hình 4.1: Th ng kê m t s ch tiêu c b n 43

DANHăM CăH P H p H p 1: Các thƠnh viên c a BKS Ngơn hƠng ACB giai đo n 2008 – 2012 21

CH NGă1

1.1 T ngă quană h ă th ngă Ngơnă hƠngă th ngă m iă c ă ph nă t i Vi tă Namă ậ B iă c nhă chínhăsách

1.1.1 T ng quan h th ng ngân hàng Vi t Nam

NgƠnh ngơn hƠng Vi t Nam th c s b t đ u phát tri n t đ u nh ng n m 1990s T

h th ng ngơn hƠng (NH) m t c p, đ n nay ngƠnh NH đƣ phát tri n m nh m , tr thƠnh

m t h th ng r ng l n các NH vƠ các t ch c phi NH ch trong vòng h n 20 n m

Hi n t i trong h th ng NH Vi t Nam s l ng các T ch c tín d ng (TCTD) bao

g m: 05 NH th ng m i nhƠ n c (NHTMNN), 34 NH th ng m i c ph n (NHTMCP),

04 NH liên doanh (NHLD), 05 NH 100% v n n c ngoƠi vƠ h n 100 chi nhánh vƠ phòng giao d ch NH n c ngoƠi, 18 công ty tƠi chính, 12 công ty cho thuê tƠi chính, vƠ kho ng 1.100 qu tín d ng NH có t ng tƠi s n l n nh t lƠ NH Nông nghi p vƠ phát tri n nông thôn, NH có t ng v n đi u l l n nh t lƠ NH Công th ng H n m t n a trong t ng s các NHTMCP có quy mô nh v i t ng tƠi s n d i 50.000 t đ ng vƠ v n đi u l d i 5.000

t đ ng M t n a s NHTMCP có s v n đi u l d i 4.000 t đ ng vƠ ch có b n NHTMCP bao g m NHTMCP Xu t Nh p kh u Vi t Nam (EIB), NHTMCP SƠi Gòn

Th ng Tín (STB), NHTMCP SƠi Gòn (SCB) vƠ NHTMCP Quơn đ i (MBB) có s v n

đi u l trên 10.000 t đ ng So v i các NH trong khu v c, quy mô các NH Vi t Nam v n còn khá nh bé

1.1.2 B i c nh chính sách – V án “B u Kiên”

Trong n m 2013 - 2014 có m t s ki n n i b t trên truy n thông lƠ v án “B u Kiên”, xét x ông Nguy n c Kiên – c đông Ngơn hƠng th ng m i c ph n Á Chơu (ACB) - vƠ các b can khác v i m t lo t các t i danh vƠ t ng m c án dƠnh cho ông Nguy n c Kiên lƠ 30 n m tù (Tòa phúc th m x y án s th m) M t trong các tình ti t đáng chú Ủ lƠ B n cáo tr ng c a Vi n ki m sát nhơn dơn t i cao (VKSNDTC) đƣ ch ra

vi c ông Nguy n c Kiên – m t c đông không tham gia gi các ch c v do Ngơn hƠng

nhƠ n c chu n y - đƣ th c hi n thao túng các ho t đ ng đi u hƠnh ACB b ng nh h ng

c a mình thông qua m t s công c , trong đó hai công c có th d dƠng quan sát vƠ nh n

d ng đó lƠ: s d ng vai trò c đông l n vƠ v trí phó Ch t ch H i đ ng sáng l p (H SL) -

m t c ch ch a có ti n l n m ngoƠi các quy đ nh c a lu t pháp hi n hƠnh Trong khi đó Ban ki m soát (BKS) c a ACB giai đo n nƠy v n ho t đ ng m t cách bình th ng, th c

hi n nh ng ch c n ng nhi m v c a mình theo quy đ nh c a lu t Tuy nhiên, qua báo cáo

c a BKS ACB qua các n m giai đo n 2008 – 2011, không h th y ph n ánh phát hi n hi n

t ng các ho t đ ng đi u hƠnh b c đông không tham gia b máy đi u hƠnh thao túng, vƠ

do đó t t nhiên lƠ không có s ng n ch n c a BKS đ i v i s thao túng nƠy V y đi u gì

đƣ th c s x y ra trong giai đo n nƠy? Có th c lƠ c đông Nguy n c Kiên đƣ thao túng

ho t đ ng đi u hƠnh NH theo Ủ c a ông ta hay không? N u có thì tr c tr c n m đơu đ

m i c ph n Á Châu (ACB), t đó đ xu t nh ng s a đ i v pháp lu t trong vi c quy đ nh

ch c n ng quy n h n c a BKS t i NHTMCP nh m nơng cao vai trò giám sát c a BKS

1.2.2 Câu h i chính sách:

- Có hay không hành vi thao túng ngân hàng c a c đông l n? Và n u có thì tác h i

c a hành vi này đ i v i ngân hàng nh th nào?

- Các quy đ nh pháp lu t hi n hành đã đ đ Ban ki m soát ki m tra, giám sát và

ng n ch n các hành vi thao túng c a m t s c đông l n đ i v i các ho t đ ng đi u hành ngân hàng hay không?

1.3 Ph măviănghiênăc u

Lu n v n s t p trung vƠo phơn tích các quy đ nh c a lu t pháp hi n hƠnh v ch c

n ng nhi m v c a BKS trong NHTMCP ng th i t p trung phơn tích các cách th c mƠ ông Kiên s d ng đ thao túng ho t đ ng đi u hƠnh t i ACB vƠ phơn tích vi c BKS c a

ACB th c thi ch c n ng nhi m v c a mình đ i chi u v i quy đ nh c a pháp lu t hi n hƠnh

1.4 C uătrúcăLu năv n

Ch ng 1 trình bƠy t ng quan v h th ng NH Vi t Nam v i b i c nh chính sách lƠ

v B u Kiên - m t tr ng án trong n m 2013 - 2014, m c tiêu nghiên c u vƠ cơu h i chính sách c a lu n v n Ch ng 2 trình bƠy khung phơn tích trong đó bao g m m i quan h y quy n – th a hƠnh (principal agent), lỦ thuy t v qu n tr công ty Ti p theo lu n v n trình bƠy nh ng quy đ nh v BKS trong NHTMCP t i Vi t Nam Ch ng 3 s d ng nghiên c u tình hu ng (NCTH) ACB đ ch ra các hƠnh vi thao túng c a B u Kiên trong các ho t

đ ng đi u hƠnh NH, cách th c th c hi n các hƠnh vi thao túng đó, đ ng th i ch ra ch c

n ng nhi m v c a BKS ACB trong giai đo n nƠy đƣ đ c th c hi n nh th nƠo? có đúng

v i quy đ nh c a lu t pháp hi n hƠnh không? VƠ sau cùng, Ch ng 4 đ a ra các khuy n ngh v s a đ i các quy đ nh hi n hƠnh nh m giúp BKS có th th c hi n t t h n ch c n ng nhi m v c a mình, ng n ch n đ c nh ng hƠnh vi thao túng các ho t đ ng đi u hƠnh nh

đƣ t ng x y ra t i ACB

CH NGă2 KHUNGăPHÂNăTệCH

2.1 Lýăthuy tăv ăQu nătr ăcôngăty

Không có m t đ nh ngh a duy nh t v qu n tr công ty (corporate governance) có th

áp d ng cho m i tr ng h p vƠ m i th ch Nh ng đ nh ngh a khác nhau v qu n tr công

ty hi n h u ph n nhi u ph thu c vƠo các tác gi , th ch c ng nh qu c gia hay truy n

th ng pháp lỦ

Theo T ch c TƠi chính Qu c t (IFC), qu n tr công ty (QTCT) lƠ “nh ng c c u vƠ

nh ng quá trình đ đ nh h ng vƠ ki m soát công ty” N m 1999, T ch c H p tác vƠ Phát tri n Kinh t (OECD) đƣ xu t b n tƠi li u “Các nguyên t c qu n tr công ty” (OECD Principles of Corporate Governance), trong đó đ a ra m t đ nh ngh a chi ti t h n v QTCT:

“Qu n tr công ty là nh ng bi n pháp n i b đ đi u hành và ki m soát công ty, liên quan t i các m i quan h gi a Ban giám đ c, H i đ ng qu n tr và các c đông c a m t công ty v i các bên có quy n l i liên quan Qu n tr công ty c ng t o ra m t c c u đ đ ra các m c tiêu c a công ty, và xác đ nh các ph ng ti n đ đ t đ c nh ng m c tiêu đó, c ng nh đ giám sát k t qu ho t đ ng c a công ty Qu n tr công ty ch đ c cho là có hi u qu khi khích l đ c Giám đ c và H i đ ng qu n tr theo đu i các m c tiêu vì l i ích c a công ty và

c a các c đông, c ng nh ph i t o đi u ki n thu n l i cho vi c giám sát ho t đ ng c a công ty m t cách hi u qu , t đó khuy n khích công ty s d ng các ngu n l c m t cách t t

h n.”

Nh v y, QTCT lƠ m t h th ng các m i quan h , đ c xác đ nh b i các c c u vƠ các quy trình Ví d , m t h th ng quy đ nh các m i quan h gi a các c đông vƠ Ban giám đ c (BG ) bao g m vi c các c đông cung c p v n cho BG đ thu đ c l i su t mong mu n t kho n đ u t (c ph n) c a mình Các c đông c ng b u ra m t th ch giám sát, th ng đ c g i lƠ H i đ ng qu n tr (H QT) ho c BKS đ đ i di n cho quy n

l i cho mình Trách nhi m chính c a th ch nƠy lƠ đ a ra đ nh h ng chi n l c cho

BG vƠ giám sát h BG l i có trách nhi m cung c p cho các c đông các báo cáo tƠi chính vƠ các báo cáo ho t đ ng th ng k m t cách minh b ch Có th nói, BG ch u

trách nhi m tr c H QT nƠy, vƠ th ch nƠy l i ch u trách nhi m tr c các c đông thông qua i h i đ ng c đông ( H C )

T t c các bên đ u liên quan t i vi c đ nh h ng vƠ ki m soát công ty: H C , đ i

di n cho các c đông, đ a ra các quy t đ nh quan tr ng, ví d v vi c phơn chia lƣi l

H QT ch u trách nhi m ch đ o vƠ giám sát chung, đ ra chi n l c vƠ giám sát BG

Cu i cùng, BG đi u hƠnh nh ng ho t đ ng hƠng ngƠy, ch ng h n nh th c hi n chi n

l c đƣ đ ra, lên các k ho ch kinh doanh, qu n tr nhơn s , xơy d ng chi n l c marketing, bán hƠng vƠ qu n lỦ tƠi s n T t c nh ng đi u nƠy đ u nh m phơn chia quy n

l i vƠ trách nhi m m t cách phù h p – vƠ qua đó lƠm gia t ng giá tr lơu dƠi c a các c đông

H th ng QTCT c b n vƠ các m i quan h gi a các th ch qu n tr trong công ty

C p v n

B nhi m, mi n nhi m, ch đ o vƠ giám sát Báo cáo vƠ tr l i

2.2 Lýăthuy tăv ăthôngătinăb tăcơnăx ngă(vaiătròăc aăNg iă yănhi măvƠăNg iăth aă hƠnh)

Theo nh ng nghiên c u v lỦ thuy t y quy n - th a hƠnh c a Jensen vƠ Meckling

(1976) “Quan h ng i s h u – ng i th a hành là m t h p đ ng mà trong đó m t hay nhi u ng i (ng i s h u) thuê m t ng i khác (ng i th a hành) thay m t h th c hi n

m t s d ch v và đ c phép đ a ra quy t đ nh có liên quan.” ng i th a hƠnh th c

hi n vi c mƠ h đ c y quy n, ng i s h u ph i tr công cho h V i đa s , m i cá nhơn luôn hƠnh đ ng nh m t i đa hóa l i ích c a mình, do đó không ph i lúc nƠo ng i th a hƠnh c ng hƠnh đ ng vì l i ích cao nh t c a ng i s h u Ng i s h u vì v y s ph i thi t k các c ch khuy n khích thích h p vƠ ph i b chi phí đ th c hi n giám sát nh m

vƠ giá thuê đ c quy t đ nh b i th tr ng lao đ ng, tùy thu c vƠo m c đ thƠnh công hay

th t b i c a công ty Nhi m v c a ng i qu n lỦ lƠ giám sát các y u t vƠ đ m b o kh

n ng t n t i vƠ sinh l i c a công ty Ng i qu n lỦ có th không ph i đ i m t ngay l p t c

v i s t ng hay gi m l ng do b i tình hình thƠnh công hay th t b i c a công ty trong hi n

t i, nh ng s thƠnh công hay th t b i c a công ty trong hi n t i s nh h ng đ n m c

l ng t ng lai c a ng i qu n lỦ i u nƠy rƠng bu c ng i qu n lỦ v i m c tiêu đ a công ty đ n thƠnh công Ng i s h u (ng i y nhi m) lƠ ng i cung c p v n cho công

ty ho t đ ng, phát tri n vƠ k v ng s nh n đ c nh ng m c l i t c nh t đ nh t công ty trong t ng lai

HI n nay, v i th tr ng v n nh ng ng i s h u có th chuy n giao quy n l i c ng

nh r i ro c a mình cho nh ng ng i khác đ đa d ng hóa vi c n m gi quy n s h u

nh m m c tiêu h n ch s r i ro V i lỦ thuy t danh m c đ u t , m i nhƠ đ u t đ u có th tìm đ c m t danh m c đ u t t i u v phơn tán r i ro thông qua vi c đa d ng hóa đ u t vƠo nhi u công ty vƠ nh v y tránh đ c vi c ph thu c quá nhi u vƠo m t công ty duy

nh t V i vi c n m gi m t danh m c đ u t đa d ng, nh ng nhƠ đ u t cá nhơn s không

th t p trung giám sát vƠo chi ti t ho t đ ng c a t ng công ty mƠ đánh giá công ty thông

qua th tr ng v n Tóm l i, vi c ng i s h u gi m thi u r i ro c a mình cƠng lƠm nh n

m nh vai trò c a s phơn chia gi a quy n s h u vƠ quy n qu n lỦ c a m t công ty

* Các lý do thúc đ y vi c phân đ nh quy n s h u và quy n qu n lý:

Các công ty l n th ng có th có r t nhi u c đông, do v y t t c các c đông không

th cùng tham gia qu n lỦ

Khi doanh nghi p phát tri n đ n m t quy mô đ l n, vi c đi u hƠnh tr c ti p c a các

ch doanh nghi p s tr nên thi u kh thi vƠ không hi u qu Vi c đi u hƠnh nh ng doanh nghi p có quy mô l n vƠ ph c t p đòi h i nh ng k n ng ph m ch t mƠ không ph i nhƠ

đ u t nƠo c ng có đ c Th c t đó d n t i s tách bi t gi a quy n qu n lỦ vƠ quy n

ki m soát Nh ng ng i có v n nh ng không có kh n ng qu n lỦ đ u t vƠo các doanh nghi p - tr thƠnh ông ch Các ông ch nƠy s thuê nh ng chuyên gia có đ n ng l c đ n

đi u hƠnh doanh nghi p c a mình Nh ng ng i nƠy có chuyên môn (vƠ th ng có kinh nghi m v l nh v c mƠ h đ m nh n) nên s đ c ng i ch giao quy n qu n lỦ vƠ tr thƠnh ng i th a hƠnh T đơy, phát sinh quan h gi a ng i ch vƠ ng i th a hƠnh

Vi c phơn đ nh gi a quy n s h u vƠ quy n qu n lỦ cho phép chia nh quy n s h u theo nh ng ph n v n góp b ng nhau vƠ t đó s thay đ i chuy n nh ng quy n s h u s không gơy phi n ph c đ n ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p Chính vì th , vi c công ty thuê nh ng ng i qu n lỦ chuyên nghi p đ đi u hƠnh công ty c a mình theo

h ng hi u qu nh t nh ng v n đ m b o m c tiêu ban đ u c a các ch s h u

2.2.2 Chi phí y quy n, h u qu c a s phân đ nh quy n s h u và quy n qu n lý

Trong đa s các tr ng h p, ng i đi u hƠnh ch p nh n s d ng các ngu n l c khác

c a mình ho c ch u chi phí rƠng bu c nh m đ m b o v i ng i s h u r ng mình s không

có nh ng hƠnh đ ng gơy t n h i l i ích c a h vƠ ch p nh n đ n bù thi t h i n u mình

th c hi n các hƠnh đ ng gơy thi t h i cho ng i s h u Trong đa s các m i quan h gi a

ng i s h u ng i th a hƠnh luôn có phát sinh chi phí giám sát vƠ chi phí rƠng bu c,

đ ng th i luôn có s khác bi t v l i ích c a các bên nên phúc l i c a ng i s h u

th ng không đ c t i đa hóa Do đó, nh ng mơu thu n v l i ích nƠy s gơy ra m t mát

sau cùng cho l i ích c a ng i s h u T t c chi phí giám sát, chi phí rƠng bu c vƠ m t mát sau cùng đó g i lƠ chi phí y quy n

Chi phí y quy n trong m i quan h Ng i s h u – Ng i th a hƠnh đ c Jensen

vƠ Meckling ch ng minh lƠ th c s t n t i trong th c t (Jensen vƠ Meckling - 1976) Trong lỦ thuy t v QTCT, đ i v i mô hình công ty c ph n, chi phí nƠy th hi n d i hai hình th c: chi phí y quy n c a v n ch s h u vƠ chi phí y quy n c a n Ng i th a hƠnh luôn có xu h ng th c hi n các ho t đ ng có th gơy ra r i ro cao, nh ng có l i cho

b n thơn h Thi t h i x y ra, s lƠ t n th t cho các c đông ho c các ch n ch không

ph i cho Ng i th a hƠnh

LỦ thuy t y quy n - th a hƠnh đ c p đ n v n đ nh y c m c a các công ty – s t

l i ơy lƠ nguyên nhơn c a tình tr ng nh ng m c tiêu cá nhơn c a các nhƠ đi u hƠnh c a

m t công ty mơu thu n v i m c tiêu t i đa hoá tƠi s n c a các ông ch (c đông) Khi các

c đông u quy n cho các nhƠ đi u hƠnh qu n tr tƠi s n c a công ty, l i ích cá nhơn hay

s t l i s khi n cho mơu thu n v l i ích luôn t n t i gi a hai nhóm nƠy LỦ thuy t y quy n - th a hƠnh cho r ng, khi th tr ng lao đ ng vƠ th tr ng v n lƠ không hoƠn h o,

ng i th a hƠnh s tìm cách t i đa l i ích cá nhơn c a h v i chi phí do ông ch (g m các

c đông vƠ các ch n ) gánh ch u Nh ng ng i lƠm thuê nƠy có kh n ng lƠm vi c vì l i ích b n thơn h n lƠ vì l i ích cao nh t c a doanh nghi p lƠ do tình tr ng b t cơn x ng thông tin (ng i đi u hƠnh bi t rõ h n các c đông lƠ li u h có kh n ng đ t đ c nh ng

m c tiêu c a các c đông hay không) vƠ do s không rõ rƠng (có vô s các y u t đóng góp vƠo hi u qu cu i cùng c a doanh nghi p, vƠ nó không rõ rƠng lƠ do đóng góp tích c c hay tiêu c c c a ng i đi u hƠnh)

B ng ch ng v s t l i c a ng i th a hƠnh bao g m c vi c tiêu dùng ngu n l c

c a doanh nghi p d i hình th c các kho n đƣi ng vƠ b ng l c, vƠ c hƠnh đ ng m o

hi m v i các c h i có r i ro cao, b ng cách đó các nhƠ đi u hƠnh s quy t đ nh ch p nh n các c h i tìm ki m l i nhu n cao nh ng r i ro r t l n t đó h s có nh ng kho n t ng

th ng l n n u thƠnh công, còn th t b i thì chi phí do c đông gánh ch u Nh ng mơu thu n đ i di n ti m n s n y sinh khi nƠo ng i đi u hƠnh c a doanh nghi p s h u ít h n 100% c ph n c a doanh nghi p N u công ty lƠ doanh nghi p t nhơn, đ c qu n lỦ b i chính ng i ch doanh nghi p, thì ng i ch - c ng lƠ ng i th a hƠnh - s lƠm vi c đ

đ t đ c l i nhu n t i đa cho chính b n thơn h Ng i ch - ng i th a hƠnh nƠy có th

s dùng tƠi s n cá nhơn đ đo l ng l i nhu n c a công ty, nh ng h s ph i t b nh ng

l i ích khác, nh lƠ s ngh ng i, h ng th ầ dƠnh th i gian lƠm vi c đ gia t ng tƠi s n

cá nhơn N u ng i ch - ng i th a hƠnh nƠy t b m t ph n s h u c a mình b ng cách bán m t ph n c ph n công ty cho các nhƠ đ u t bên ngoƠi, thì mơu thu n l i ích ti m n, lúc nƠy đ c g i lƠ mơu thu n y quy n – th a hƠnh xu t hi n Ví d : ng i ch - ng i

th a hƠnh có th thích cách s ng nhƠn nhƣ vƠ không lƠm vi c h t s c đ t i đa l i ích cho các c đông khác còn l i, b i vì theo cách ngh c a h , thì dù h có c g ng lƠm vi c thì

ph n l i nhu n đ vƠo túi ng i ch - ng i th a hƠnh nƠy v n s b chia s v i v c đông khác NgoƠi ra, ng i ch - ng i th a hƠnh có th quy t đ nh h ng th nhi u b ng l c

t công ty h n, vì khi đó m t ph n chi phí cho b ng l c s do các c đông khác gánh ch u Trong ph n l n các doanh nghi p có quy mô l n, các mơu thu n y quy n – th a hƠnh lƠ r t rõ r t vì ng i đi u hƠnh doanh nghi p th ng ch s h u m t ph n r t nh c

ph n Vì th , vi c t i đa hóa tƠi s n c a c đông có th ph thu c vƠo vi c phơn h ng m c

đ u tiên các m c tiêu c a nhƠ qu n tr

Có th thúc đ y nh ng ng i đi u hƠnh lƠm vi c vì l i ích cao nh t cho các c đông thông qua nh ng bi n pháp, khuy n khích, ép bu c vƠ th m chí tr ng ph t Tuy nhiên

nh ng bi n pháp nƠy ch mang l i hi u qu n u các c đông có th giám sát t t c m i hƠnh đ ng c a ng i th a hƠnh Nh ng s xu t hi n c a nh ng m i nguy đ o đ c s d n

đ n nh ng hƠnh đ ng không th ki m soát c a ng i th a hƠnh vƠ mang l i l i ích cho chính h vì các c đông không th giám sát t t c ho t đ ng c a ng i th a hƠnh VƠ đ

gi m thi u v n đ m i nguy đ o đ c, c ng nh đ h n ch các thi t h i mƠ các c đông

ph i gánh ch u do v n đ đ i di n, các c đông ph i ch u b ra chi phí y quy n Tuy nhiên, c ng c n ph i l u Ủ r ng chi phí y quy n không ch phát sinh khi có m i quan h

y quy n rõ rƠng mƠ s phát sinh b t c khi nƠo có s n l c h p tác gi a hai hay nhi u

ng i v i nhau

2.3 Cácăquyăđ nhăv ăBKS trong NHTMCP t iăVi tăNam vƠăcácăđi măb tăh pălýălƠmă

suyăgi măvaiătròăgiámăsátăc aăBKS

2.3.1 Các quy đ nh hi n hành v BKS t i NHTMCP

Nhi mă v ă c aă BKS: Theo Lu t các t ch c tín d ng n m 2010, BKS trong

NHTMCP có các nhi m v : th c hi n ki m toán n i b , ki m soát, đánh giá vi c ch p

hƠnh quy đ nh c a pháp lu t, quy đ nh n i b , i u l vƠ ngh quy t, quy t đ nh c a

H C , ch s h u, H QT, H i đ ng thƠnh viên (H TV)1 Quy đ nh cho th y nhi m v

c a BKS khá toƠn di n, có trách nhi m giám sát bao trùm nh ng ho t đ ng đi u hƠnh c a

NH, v i ph m vi giám sát nƠy n u BKS th c hi n t t đ c ch c n ng giám sát c a mình

m t cách ch t ch vƠ hi u qu thì khó có sai ph m nƠo c a Ban đi u hƠnh NH có th l t qua ph m vi giám sát

S ăl ngăthƠnhăviên c aăBKS: Lu t quy đ nh s l ng thƠnh viên BKS trong NH

ph i có ít nh t 03 thƠnh viên, tuy nhiên s l ng thƠnh viên c th Lu t dƠnh quy n quy

đ nh c th cho i u l c a t ng NH2 V s l ng các thƠnh viên chuyên trách: Lu t yêu

c u ph i có ít nh t m t n a s thƠnh viên BKS lƠ thƠnh viên chuyên trách không đ m nhi m b t c ch c v , công vi c t i các t ch c tín d ng khác ho c doanh nghi p khác2

Nh v y, có th th y đ đ m b o tính đ c l p c a BKS Lu t đòi h i ít nh t có m t n a s

l ng thƠnh viên chuyên trách đi u nƠy nh m đ m b o khi BKS thông qua b t c quy t

đ nh ho c báo cáo nƠo thì s phi u c a các thƠnh viên chuyên trách c ng n m m c cơn

b ng ho c chi m u th t đó đ m b o đ c tính đ c l p trong các quy t đ nh vƠ báo cáo

c a BKS

N hi măk ăc aăBKS: Lu t quy đ nh không quá 05 n m, nhi m k c a t ng thƠnh

viên BKS tuơn theo nhi m k c a BKS, tuy nhiên các thƠnh viên BKS có th đ c b u

ho c b nhi m l i v i s nhi m k không h n ch 3 Quy đ nh nƠy t o ra tính n đ nh v

m t nhơn s cho BKS t đó có th quan sát, theo dõi vƠ hi u bi t sơu v các ho t đ ng hƠng ngƠy c a NH t đó th c hi n t t ch c n ng giám sát c a mình

Quy năh năc aăBKS: trong các quy đ nh c a Lu t: BKS đ c trao các quy n h n vƠ

các công c khá m nh đ th c thi nhi m v c a mình, c th :

+ Quy n đ c ti p c n thông tin m t cách đ y đ , chính xác, k p th i:

1 Lu t các t ch c tín d ng 2010, i u 44, m c 1

2 Lu t các t ch c tín d ng 2010, i u 44, m c 2

3 Lu t các t ch c tín d ng 2010, i u 44, m c 4

“Th c hi n ch c n ng ki m toán n i b ; có quy n s d ng t v n đ c l p và quy n đ c

ti p c n, cung c p đ , chính xác, k p th i các thông tin, tài li u liên quan đ n ho t đ ng

qu n lý, đi u hành t ch c tín d ng đ th c hi n nhi m v , quy n h n đ c giao.”4

Quy n nƠy cho phép BKS có th ti p c n các thông tin c n thi t m t cách k p th i

ph c v cho nhi m v c a mình

+ Quy n ki m tra s sách k toán và các tài li u, ki m tra các công vi c qu n lý và

đi u hành:

“Ki m tra s k toán, các tài li u khác và công vi c qu n lý, đi u hành ho t đ ng c a t

ch c tín d ng khi xét th y c n thi t ho c theo ngh quy t, quy t đ nh c a i h i đ ng c đông ho c theo yêu c u c a c đông l n ho c nhóm c đông l n ho c ch s h u ho c thành viên góp v n ho c H i đ ng thành viên phù h p v i quy đ nh c a pháp lu t Ban ki m soát th c hi n ki m tra trong th i h n 07 ngày làm vi c, k t ngày nh n đ c yêu c u Trong th i h n 15 ngày, k t ngày k t thúc ki m tra, Ban ki m soát ph i báo cáo, gi i trình

v nh ng v n đ đ c yêu c u ki m tra đ n t ch c, cá nhân có yêu c u.” 5

Quy n h n c a BKS đƣ đ c nơng cao h n trong quy đ nh nƠy, BKS có th ch đ ng

ki m tra n u “xét th y c n thi t” ho c “theo yêu c u”, quy đ nh nƠy cung c p m t công c m nh cho BKS đ có th ch đ ng trong công vi c giám sát c a mình

+ Quy n thông báo hành vi vi ph m cho ả QT/ả TV v hành vi vi ph m:

“K p th i thông báo cho H i đ ng qu n tr , H i đ ng thành viên khi phát hi n ng i qu n

“Tri u t p i h i đ ng c đông b t th ng trong tr ng h p H i đ ng qu n tr có quy t

đ nh vi ph m nghiêm tr ng quy đ nh c a Lu t này ho c v t quá th m quy n đ c giao và

tr ng h p khác theo quy đ nh t i i u l c a t ch c tín d ng.” 7

ơy lƠ công c m nh nh t mƠ BKS có th s d ng trong nh ng tr ng h p đ c bi t

nghiêm tr ng nh “H i đ ng qu n tr có quy t đ nh vi ph m nghiêm tr ng quy đ nh

c a Lu t này ho c v t quá th m quy n đ c giao”, quy n h n nƠy t o áp l c cho

H QT ph i luôn tuơn th nh ng quy đ nh c a pháp lu t vƠ n i b NH trên c s đ t quy n l i đa s c đông lên hƠng đ u ng th i c ng cho phép các c đông có th nhanh chóng ph tru t H QT vƠ k p th i x lỦ vƠ h n ch nh ng h u qu phát sinh

2.3.2 Các đi m b t h p lý trong quy đ nh c a pháp lu t làm suy gi m vai trò giám sát

c a BKS trong NHTMCP

C ăch ăb ănhi măvƠă mi nănhi m: H QT vƠ BKS trong NHTMCP đ c b u vƠ

mi n nhi m b i H C 8

vƠ cách th c b u c theo hình th c b u d n phi u Khi th c

hi n b u c t i HC các c đông l n v i t l s h u cao c a mình có ti ng nói vƠ nh

h ng m nh t i các c đông khác t đó nh h ng tr c ti p đ n k t qu b u c Th c t cho th y trong ph n l n tr ng h p, các thƠnh viên H QT đ c các c đông l n đ c vƠ

đ c b u vƠo H QT do lá phi u quy t đ nh c a các c đông l n Do đó h s đ i di n cho

l i ích c a các c đông l n vƠ hƠnh đ ng vì l i ích c a các c đông nƠy, cho nên pháp lu t đòi h i ph i có m t c ch giám sát đ i tr ng đó chính lƠ BKS Tuy nhiên, v n đ lƠ BKS

7 Lu t các t ch c tín d ng 2010, i u 45, m c 8

8 Lu t các t ch c tín d ng 2010, i u 59, kho n 2, m c d

c ng đ c b u c thông qua m t c ch t ng t , t c lƠ lá phi u c a các c đông l n có Ủ ngh a quy t đ nh đ n vi c b u ra các thƠnh viên BKS Vì v y có th th y c hai đ i t ng:

đ i t ng b giám sát (H QT) vƠ đ i t ng th c hi n giám sát (BKS) đ u đ c đ c vƠ

b u lên b i lá phi u quy t đ nh c a nhóm c đông l n, do đó BKS s không th c hi n đ y

đ ch c n ng giám sát c a mình đ c bi t trong tr ng h p các hƠnh đ ng giám sát ch ng

l i l i ích c a nh ng ng i b u ra mình lƠ các c đông l n M c dù c ch b u d n phi u

đ c quy đ nh t i9, vƠ đ c gi i thích rõ t i Lu t doanh nghi p 2005 quy đ nh v c ch

c ng d n phi u trong b u c H QT vƠ BKS đ c đông nh có th t p trung d n phi u

c a mình cho ng viên mƠ mình l a ch n “Vi c bi u quy t b u thành viên H i đ ng qu n

tr và Ban ki m soát ph i th c hi n theo ph ng th c b u d n phi u, theo đó m i c đông

có t ng s phi u bi u quy t t ng ng v i t ng s c ph n s h u nhân v i s thành viên

đ c b u c a H i đ ng qu n tr ho c Ban ki m soát và c đông có quy n d n h t t ng s phi u b u c a mình cho m t ho c m t s ng c viên.”10 Nh ng do c đông nhó có t l

s h u r t th p vƠ các c đông nh r t khó t p h p l i đ có m t ti ng nói chung do chi phí cho vi c t p h p lƠ l n (c v chi phí ti n b c vƠ th i gian) nên v m t t ng quan các lá phi u c a c đông nh lƠ phơn tán Trong tr ng h p nƠy c ch c ng d n phi u không có nhi u tác d ng trong vi c lƠm t ng đ t p trung c a lá phi u c a các c đông nh

T hùă lao c aă BKS: Thù lao vƠ các l i ích khác c a BKS đ c quy t đ nh b i

HC 11, thông qua lá phi u tr ng y u c a mình cùng v i H QT/Ban đi u hƠnh các c đông l n d dƠng tác đ ng đ n các kho n thù lao vƠ l i ích nƠy Có th th y r ng ch c

n ng giám sát c a BKS s b nh h ng b i đi u nƠy, s có nh ng e ng i n nang khi th c

hi n các ho t đ ng giám sát ch ng l i l i ích c a nh ng c đông có ti ng nói quy t đ nh

đ i v i các kho n thù lao vƠ l i ích khác c a chính BKS

ngăc ătrongăvi căth căhi nănhi măv ăgiámăsát: Có th nh n th y m c dù đ c

quy đ nh r t rõ rƠng v ch c n ng nhi m v nh ng BKS không có đ ng c cho vi c hoƠn thƠnh nhi m v giám sát c a mình Vi c không có đ ng c th hi n 2 đi m sau:

9 Lu t các t ch c tín d ng 2010, i u 59, kho n 3, m c d

10 Lu t doanh nghi p 2005, i u 04, m c 3 kho n c

11 Lu t các t ch c tín d ng 2010, i u 59, kho n 2, m c đ

(i) BKS s không đ c th ng (vƠ th m chí có th b thi t h i v quy n l i) n u th c

hi n giám sát ch t ch H QT/Ban đi u hƠnh trong vi c phát hi n các hƠnh vi ch ph c v cho l i ích c a nhóm c đông l n mƠ không ph c v cho l i ích chung c a t t c các c đông NgoƠi kho n thù lao c a BKS, lu t pháp không quy đ nh v b t c kho n th ng nƠo n u BKS hoƠn thƠnh t t nhi m v

(ii) N u BKS th c hi n không t t nhi m v giám sát c a mình h không b ch tƠi vƠ

x ph t (không có quy đ nh nƠo c a lu t pháp quy đ nh v ch tƠi x ph t n u BKS không hoƠn thƠnh nhi m v ), th c t cho th y ch a có tr ng h p nƠo mƠ BKS b x ph t vì không hoƠn thƠnh nhi m v c a mình

i u duy nh t BKS ph i đ i m t đó lƠ vi c bƣi mi n BKS trong HC , mƠ đi u nƠy

h u nh không ph thu c vƠo vi c BKS hoƠn thƠnh nhi m v m c nƠo mƠ ch y u ph thu c vƠo vi c nhóm c đông l n th y r ng BKS hi n t i còn có ích cho h hay không

Ngu năl căs ăd ngăđ ăth căthiănhi măv : Theo quy đ nh c a Lu t, BKS đ c s

d ng các ngu n l c c a NH, đ c thuê chuyên gia vƠ t ch c bên ngoƠi đ th c hi n nhi m v c a mình12 Tuy nhiên, quy đ nh c a Lu t không đ c p rõ vi c s d ng ngu n

l c nƠy có c n s ch p thu n theo t ng tr ng h p c th c a ch s h u (c đông/H QT)

ho c c a Ban đi u hƠnh hay không? Trong th c t , m i kho n chi trong NH đ u ph i đ c Ban đi u hƠnh xét duy t, m i ngu n l c c a NH đ u n m trong tay Ban đi u hƠnh i u nƠy d n đ n m t th c t lƠ BKS luôn c n ph i đ c s ch p thu n c a H QT/Ban đi u hƠnh (các đ i t ng b giám sát) khi s d ng ngu n l c đ th c hi n nhi m v giám sát

c a mình T t c các kho n chi phí đ u ph i l p phi u chi theo quy trình vƠ ph i đ c

T ng giám đ c kỦ duy t, đi u nƠy d n t i các thƠnh viên BKS vƠ Ban đi u hƠnh n nang

l n nhau trong th c thi nhi m v c a mình K t qu lƠ tính đ c l p c a BKS b suy gi m đáng k do không có đ c s đ c l p t ng đ i khi s d ng ngu n l c ph c v cho nhi m

v c a mình

Quyăđ nhăv ăcôngăb ăthôngătinăcácăho tăđ ngăc aăBKS: Vi c công b thông tin

theo quy đ nh hi n hƠnh lƠ khá ch t ch đ c bi t lƠ đ i v i các công ty niêm y t vƠ công ty

đ i chúng quy mô l n Tuy nhiên, m c dù ch t ch nh ng trong các quy đ nh v công b

12 L u t các t ch c tín d ng 2010, i u 44, m c 3

thông tin đ nh k đ i v i các công ty niêm y t vƠ đ i chúng quy mô l n13

c ng không h quy đ nh v công b thông tin đ i v i các báo cáo c a BKS đ nh k hƠng quỦ i u nƠy d dƠng gơy ra nh ng thi t h i khi giá c phi u bi n đ ng mƠ các c đông đ i chúng không

k p th i n m đ c các s c , s ki n đ c BKS phát hi n vƠ c nh báo (nh ng s ki n nƠy

có th ch a nghiêm tr ng đ n m c BKS ph i tri u t p HC b t th ng)

ng th i do quy đ nh v công khai Báo cáo tƠi chính c a các TCTD đ c n i

l ng khi không b t bu c công khai Báo cáo l u chuy n ti n t vƠ Thuy t minh báo cáo tƠi chính, do đó cƠng c n có các thông tin th ng xuyên v ho t đ ng giám sát c a BKS đ i

v i b máy đi u hƠnh

“b) N i dung công khai

TCTD ph i công khai t i thi u các n i dung sau: Báo cáo tài chính đã ki m toán bao g m

B ng cân đ i k toán, Báo cáo k t qu kinh doanh và báo cáo ki m toán đ i v i Báo cáo tài chính n m; B ng cân đ i k toán, Báo cáo k t qu kinh doanh đ i v i Báo cáo tài chính gi a niên đ Các TCTD là công ty m ph i th c hi n công khai các bi u m u báo cáo tài chính h p nh t;

Khuy n khích các TCTD công khai đ y đ các bi u m u báo cáo tài chính bao g m: B ng

cân đ i k toán, Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh, Báo cáo l u chuy n ti n t và Thuy t minh báo cáo tài chính.” 14

2.4 BKSă ăm tăs ăn cătrênăth ăgi i:

T i c: C u trúc qu n tr n i b c a CTCP theo mô hình theo c u trúc c u trúc

h i đ ng hai t ng (two-tier board model) g m có: i h i đ ng c đông, H i đ ng giám sát, vƠ H i đ ng qu n tr H C s b u ch n thƠnh viên c a H i đ ng giám sát, H i

đ ng giám sát có th m quy n ch n, b nhi m, cách ch c các thƠnh viên c a H i đ ng

qu n tr ng th i, H i đ ng giám sát còn tham gia tr c ti p vƠo vi c đ a ra các quy t

đ nh quan tr ng trong vi c qu n tr công ty vƠ giám sát các ho t đ ng c a H QT15

So sánh v i BKS trong CTCP Vi t Nam do H C b u vƠ ch có ch c n ng c b n nh t lƠ

13 Thông t 52/2012/TT-BTC, i u 10

14 Thông t s 49/2014/TT-NHNN c a NHNN, i u 14, kho n 2, m c b

15

Lutter (2009); Vetter (2004)

giám sát công tác qu n lỦ, đi u hƠnh c a b máy qu n tr ; không có th m quy n b nhi m,

mi n nhi m, cách ch c các thƠnh viên c a b máy qu n lỦ, đi u hƠnh; không có ch c n ng tham gia quy t đ nh các v n đ quan tr ng v qu n tr công ty nh H i đ ng giám sát c a các CTCP t i c Có m t s đi m khác bi t khi so sánh v i lu t Vi t Nam: (i) Vi t Nam, H QT vƠ BKS lƠ c quan do H C b u ch n, vƠ ch bao g m các thƠnh viên do

c đông b u ch n So sánh v i c, ng i lao đ ng c ng có quy n l a ch n b u thƠnh viên H i đ ng giám sát theo đ o lu t v s tham gia c a ng i lao đ ng vƠo qu n tr công

ty n m 1952 vƠ 1976 Theo đó, t l s thƠnh viên c a H i đ ng giám sát do ng i lao

đ ng b u ch n vƠ c đông b u ch n s ph thu c vƠo s lao đ ng c a công ty (ii) ThƠnh viên c a H i đ ng giám sát theo lu t c không th đ ng th i tham gia đi u hƠnh, trong khi thƠnh viên c a BKS trong CTCP c a Vi t Nam thì có th n m gi các ch c v đi u hƠnh trong công ty (nh ng có gi i h n v s l ng thƠnh viên chuyên trách vƠ không chuyên trách) (iii) Khác v i BKS t i Vi t Nam, H i đ ng giám sát có ch c n ng tham gia quy t đ nh các v n đ quan tr ng v qu n tr công ty Có Ủ ki n cho r ng mô hình nƠy giám sát đ c l p vƠ hi u qu h n mô hình đang áp d ng t i Anh-M nh ng l i lƠm cho các công ty tr nên kém n ng đ ng h n do b máy đi u hƠnh ch u nhi u rƠng bu c

T i Anh-M : Theo lu t t i Anh–M , mô hình qu n tr n i b c a m t CTCP theo

mô hình theo c u trúc c u trúc h i đ ng đ n (unitary board model) g m có: i h i đ ng

c đông vƠ H i đ ng qu n tr B ph n qu n tr – đi u hƠnh c a CTCP ch do m t c quan

đ m nhi m lƠ H QT H C s b u ch n các thƠnh viên c a H QT (th ng có t ba

đ n hai ch c thƠnh viên) Mô hình nƠy không có m t c quan chuyên trách lƠm nhi m v giám sát nh ng ng i qu n lỦ – đi u hƠnh công ty nh BKS trong lu t công ty Vi t Nam hay nh H i đ ng giám sát trong mô hình h i đ ng hai t ng c a c Tuy nhiên, trong các công ty l n, đ c bi t lƠ các công ty niêm y t, xu h ng đa s thƠnh viên c a H QT lƠ thƠnh viên đ c l p không đi u hƠnh Các thƠnh viên đ c l p không đi u hƠnh c a H QT

s đ m nhi m ch c n ng xem xét, đánh giá m t cách đ c l p v các quy t sách qu n tr

c a H QT vƠ giám sát ho t đ ng c a b ph n đi u hƠnh M t s Ủ ki n cho r ng: S giám sát c a m t nhóm thƠnh viên trong H QT đ i v i các thƠnh viên khác có th thi u khách quan vƠ hi u qu Do đó s giám sát nƠy thi u tính đ c l p vƠ có th kém tin c y h n so

v i ho t đ ng c a m t c quan giám sát đ c l p trong c c u qu n tr c a CTCP nh ng l i mang đ n s linh ho t h n cho b máy đi u hƠnh công ty

CH NGă3 TỊNHăHU NGăNGÂNăHÀNGăACBă

3.1 Gi iăthiêuăv ăNgơnăhƠngăACB

3.1.1 Thông tin chung

- Tr s chính: 442 Nguy n Th Minh Khai, Q 3, TP H Chí Minh

- V n đi u l 9.377 t đ ng (tính đ n th i đi m 31/12/2014)

3.1.2 Quy mô v M ng l i chi nhánh và phòng giao d ch

Tính đ n 31/12/2014 ACB dƣ có t ng s 346 chi nhánh vƠ phòng giao d ch phơn b trên c n c

Hìnhă3.1:ăT ngătr ngăm ngăl iăquaăcácăn m

Ngu n: Báo cáo th ng niên n m 2014 c a ACB

Hìnhă3.2:ăM ng l iăc aăACBăphơnăb ătheoăvùng

Ngu n: Báo cáo th ng niên n m 2014 c a ACB

3.2 S ăđ ăt ăch căNgơnăhƠngăACB:

Hìnhă3.3:ăS ăđ ăt ăch căNgơnăhƠngăACB

Ngu n: Báo cáo th ng niên c a ACB

DN

Kh i Ngơn

qu

Kh i Phát tri n

kinh doanh

Trung

tơm Công ngh thông

tin

Kh i

Qu n

tr Ngu n

l c

Kh i

V n hƠnh

3.3 Banăki măsoát t iăNgơnăhƠngăACB (giaiăđo nă2008ăậ 2012)

Lu n v n ch n giai đo n t n m 2008 đ n n m 2012 đ nghiên c u vì trong giai đo n nƠy ông Nguy n c Kiên không tham gia vƠo H QT c a ACB (do h t nhi m k t ngƠy 22/3/2008) nh ng ông Nguy n c Kiên v n can thi p vƠo các ho t đ ng c a ACB thông qua nh h ng c a mình t i ACB (cho đ n khi b b t ngƠy 20/8/2012) M t s trong nh ng công c ông Kiên s d ng đ gơy nh h ng đó lƠ vai trò c đông l n vƠ ch c danh Phó

ch t ch H SL

Hìnhă3.4:ăS ăđ ăho tăđ ngăc aăBanăki măsoát NgơnăhƠngăACB

Ngu n: Do tác gi t v d a trên thông tin v BKS c a ACB

B ph n giúp vi c c p d i ch u s ch đ o tr c ti p c a BKS ACB theo quy đ nh lƠ

B ph n ki m toán n i b “T ch c tín d ng ph i thành l p ki m toán n i b chuyên trách thu c Ban ki m soát”16

Trong giai đo n 2008 – 2012 B ph n ki m toán n i b c a ACB trung bình có kho ng 100 nhơn viên

Báo cáo

Báo cáo

BKS ACB giai đo n 2008 – 2012 có 04 thƠnh viên:

H pă1:ăCácăthƠnhăviênăc aăBanăki măsoát NgơnăhƠngăACB giaiăđo nă2008ăậ 2012

Ngu n: Báo cáo th ng niên n m 2008 c a ACB

1 ỌngăHu nhăNgh aăHi p,ăTr ngăBKS

Ông theo h c ch ng trình C nhơn ngƠnh th ng m i t i i h c V n H nh, vƠ ti p

t c h c i h c Kinh t Tp H Chí Minh t n m 1975 đ n 1978 Sau khi t t nghi p, ông

đ c gi l i Tr ng lƠm gi ng viên vƠ gi ng d y trong m i l m n m Ông chuy n sang công tác t i Ngơn hƠng Á Chơu ngay t ngƠy thƠnh l p, vƠ đ m nhi m ch c v Phó T ng giám đ c t n m 1994 đ n n m 2008

2 BƠăHoƠngăNgơn,ăThƠnhăviênăBKS

BƠ theo h c ch ng trình C nhơn lu t i h c Lu t khoa SƠi Gòn, vƠ ti p t c h c

i h c Kinh t Tp H Chí Minh v i chuyên ngƠnh tƠi chính k toán t n m 1975 đ n n m

1978 Sau khi t t nghi p i h c Kinh t , bƠ lƠm giáo viên tr ng Trung h c Ngơn hƠng III/Trung ng trong m i n m (1978 -1988) Sau đó, bƠ chuy n qua lƠm t i Công ty VƠng

b c đá quỦ SƠi Gòn (SJC) T n m 2003 đ n nay, bƠ lƠ thƠnh viên BKS Ngơn hƠng Á Chơu

BƠ t ng lƠ thƠnh viên H QT c a Công ty C ph n Th ng m i vƠ Du l ch SƠi Gòn (SPCO)

vƠ Tr ng BKS c a Công ty VƠng b c á quỦ SƠi Gòn (SJC)

3 ỌngăTri uăCaoăPhong,ăThƠnhăviênăBKS

Ông t t nghi p i h c Kinh t Tp H Chí Minh ngƠnh qu n tr kinh doanh T n m

1980 đ n n m 1992 ông lƠm Ch nhi m H p tác xƣ s n xu t Tháng N m, Tp H Chí Minh Ông lƠ Tr ng BKS Ngơn hƠng Á Chơu t n m 1993 đ n n m 2008

4 BƠăPhùngăTh ăT t,ăThƠnhăviênăBKS

Sau khi t t nghi p i h c Kinh t ngƠnh Ngơn hƠng n m 1978, bƠ gi ng d y t i

Tr ng Trung h c Ngơn hƠng III/Trung ng đ n n m 1993 BƠ chuy n sang công tác t i Ngơn hƠng Á Chơu t ngƠy thƠnh l p BƠ đ m nhi m ch c v K toán tr ng Ngơn hƠng Á Chơu t n m 1994 đ n n m 2002 T n m 2002 đ n n m 2003, bƠ lƠ Ki m toán tr ng Ngơn hƠng Á Chơu BƠ lƠ thƠnh viên BKS Ngơn hƠng Á Chơu t n m 2003 đ n 2008