Đề xuất nghiên cứu xây dựng hệ thống thủy lợi Đập Cẩm Hoàng trên sông Mã, tỉnh Thanh Hóa

ĐỀ XUẤT NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG HỆ THỐNG THỦY LỢI ĐẬP CẨM HOÀNG TRÊN SÔNG MÃ, TỈNH THANH HÓA HỘI KHOA HỌC THỦY LỢI TỈNH THANH HÓA I.BỐI CẢNH NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN QUAN TÂM 1.1.. Xu hướng giảm

ĐỀ XUẤT NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG HỆ THỐNG THỦY LỢI ĐẬP

CẨM HOÀNG TRÊN SÔNG MÃ, TỈNH THANH HÓA

HỘI KHOA HỌC THỦY LỢI TỈNH THANH HÓA

I.BỐI CẢNH NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN QUAN TÂM

1.1 Tổng quan về Thanh Hóa

Thanh Hoá là tỉnh có tiềm năng phát triển kinh tế nông nghiệp lớn của khu vực Bắc miền trung, với tổng diện tích tự nhiên 1.113.194ha, được phân bổ như sau( xem bảng 1) Dân số toàn tỉnh năm 2011 là 3.412.600 người, trong đó gần 90% dân số sống ở khu vực nông thôn với gần 1,2 triệu lao động trong ngành nông- lâm - ngư và

diêm nghiệp

Bảng 1 Phân bổ diện tích đất đai của tỉnh

1 Đất tự nhiên, trong đó: ha 1.113.194,00

2 Đất nông nghiệp, trong đó: ha 245.726,60 22,07

Vùng đồng bằng ven biển 185.071,6 75,32

7 Đất chuyên dùng và đất ở ha 158.258,33 14,22

Tỉnh Thanh Hóa có 4 hệ thống sông chính là: Sông Hoạt, sông Mã, sông Yên

và sông Bạng, với tổng chiều dài 881 km, tổng diện tích lưu vực là 39.756km2,tổng lượng nước trung bình hàng năm 19,52 tỉ m3

, trong đó: Lưu vực sông Mã (mã số 03):

là LVS liên tỉnh đã được phê duyệt tại Quyết định 1989/QĐ-TTg, ngày 01/11/2010 của Thủ tướng Chính phủ Sông Mã là sông xuyên biên giới, bắt nguồn từ tỉnh Điện Biên chảy qua tỉnh Sơn La, qua nước CHDCND Lào, rồi đổ vào địa phận tỉnh Thanh Hóa tại huyện Mường Lát, với chiều dài 512km và DT lưu vực là 28.400km2, phần chảy trong lãnh thổ Việt Nam dài 445km, DT lưu vực là 17.653 km2

Các LVS còn lại thuộc danh mục LVS nội tỉnh, được phê duyệt tại Quyết định 341/2012/QĐ-BTNMT ngày 23/3/2012 của Bộ Tài nguyên và Môi trường

1.2 Tình hình phục vụ sản xuất của các công trình thủy lợi hiện có

Trên địa bàn toàn tỉnh có 6 hệ thống tưới lớn là: đập Bái Thượng, các trạm bơm Nam sông Mã; Hoằng Khánh, Xa Loan, Yên Tôn; các hồ sông Mực, Yên Mỹ và khoảng 1500 công trình hồ, đập, trạm bơm quy mô vừa và nhỏ đã phục vụ tưới được:

-119.000,00ha vụ chiêm xuân(tưới tự chảy:64.000,00ha; tưới bằng trạm bơm 55.000,00ha);

-125.000,00ha vụ mùa (tưới tự chảy: 70.00,00ha; tưới bằng trạm bơm 55.000,00ha)

Theo Quyết định 2055/QĐ-UBND ngày 17/6/2013 về việc Phê duyệt Quy hoạch tổng thể thủy lợi tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 của chủ tịch UBND tỉnh, tổng nhu cầu cấp nước phải đạt 403,165 m3/s(với tổng lượng cấp W=5,383 tỷ m3) để ổn định tưới cho 125.000 ha vụ chiêm xuân và 130.000

ha vụ mùa, với nhu cầu cấp nước tại công trình đầu mối là 386m3/s (tương đương tổng lượng cấp W=4,843 tỷ m3

), cấp nước cho công nghiệp và khu dân cư tập trung khoảng 17,165 m3

/s( tương đương tổng lượng cấp W~540 triệu m3), cấp nước nuôi trồng thủy sản ven bờ 54m3

/s(W=83,076 triệu m3), xem bảng 2

Bảng 2: Nhu cầu cấp nước đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030

Triền

sông

DT(ha) Q

(m3/s)

W

106(m3)

DT (ha)

Q (m3/s)

W

106(m3) Q (m

3 /s) W

106(m3)

S Mã 91.485 131,155 1.572,652 500 9,000 13,846 3,6 113,218

S Lèn 25.959 39,938 479,456 500 9,000 13,846 0,80 25,160

S Chu 122.342 171,726 2,094,983 2000 36,000 55,384 11,915 374,221 Tổng 280.262 385,996 4,842,886 3000 54,000 83,076 17,165 539,331

Sau khi hồ Cửa Đạt trên sông Chu hoàn thành xây dựng, đã và đang phục vụ tưới cho 54.043ha diện tích đồng bằng nam sông Chu; Phát điện với công suất lắp máy 97 MW, Cấp nước cho công nghiệp và sinh hoạt với lưu lượng 7,715 m3/s; Bổ sung nước mùa kiệt cho hạ du để đẩy mặn, cải tạo môi trường sinh thái với lưu lượng Q=30,42 m3/sec; và góp phần giảm lũ với tần suất 0,6%, bảo đảm mực nước tại Xuân Khánh không vượt quá 13,71m (lũ lịch sử năm 1962); khi hệ thống kênh tưới vùng Bắc sông Chu- Nam sông Mã được xây dựng xong vào năm 2017 bằng vốn TPCP và vốn vay Ngân hàng phát triển châu Á(ADB6), vay Ngân hàng thế giới (WB7), hồ Cửa Đạt sẽ đảm bảo tưới cho 32.831 ha diện tích vùng này(thay thế cho các trạm

bơm điện dọc các triền đê: tá sông Chu, hữu sông Mã và dọc 2 bên bờ sông Cầu Chày, bao gồm cả trạm bơm Nam sông Mã) Như vậy, việc cấp nước cho Nông nghiệp, công nghiệp và dân sinh ở phía nam sông Chu, nam sông Mã (tỉnh Thanh Hóa) cơ bản được giải quyết

1.3 Những vấn đề cần quan tâm

Vấn đề đang được quan tâm nhất hiện nay là việc cấp nước cho nông nghiệp, công nghiệp và dân sinh ở phía bắc sông Mã của tỉnh từ nay đến 2020, tầm nhìn đến

2030 vẫn đang đặt ra những thách thức vô cùng to lớn Vùng trung du và đồng bằng

tả ngạn sông Mã tỉnh Thanh Hóa gồm các huyện: Vĩnh Lộc, Hà Trung, Bỉm Sơn, Nga Sơn, Hoằng Hóa, Hậu Lộc và một phần của các huyện Cẩm Thủy(4 xã), Thạch Thành(2xã), với dân số 823720 người, xấp xỉ ¼ dân số toàn tỉnh; diện tích tự nhiên: 106.843,45 ha, diện tích đất nông nghiệp: 48.002,56ha, trong đó diện tích đất lúa nước là 36.150,08ha, trong tương lai sẽ đưa lên 38.000,0ha Hiện nay vùng này có

115 trạm bơm điện(gần 400 tổ máy bơm các loại từ 800-8000m3/h, kể cả trạm bơm Hoằng Khánh), bơm nước trực tiếp từ sông Mã, sông Lèn và các sông nội vùng tưới cho 32.946ha Ngoài ra còn một số hồ đập nhỏ tưới được 1554,0ha

Tuy nhiên trước các tác động tiêu cực của BĐKH và nước biển dâng cũng như tác động của con người dẫn đến các hiện tượng thiên tai/ thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt và xâm nhập mặn ngày một gia tăng cả về mức độ và tần suất xuất hiện, làm cho dòng chảy trên sông Mã có nhiều thay đổi theo hướng bất lợi cho sản xuất và đời sống, đó là:

1.3.1 Xu hướng giảm dần dòng chảy cơ bản và mực nước trên các triền sông

a) Về dòng chảy:

Theo báo cáo của Chi cục thủy lợi( Sở Nông nghiệp &PTNT), năm 2010 hầu hết các sông trên địa bàn tỉnh đều có sự sụt giảm dưới mức lịch sử về dòng chảy, đặc biệt Qkiệt trên sông Mã (tại trạm Sét Thôn-Yên Định) chỉ đạt 60m3/s, giảm trên 40%

so với TBNN Dòng chảy từ sông Mã phân phối vào sông Lèn chỉ đạt 3m3

/s( tại trạm Phong Mục), giảm gần 90% so với TBNN

b) Về mực nước:

Trong năm 2010, 2011, 2012 tất cả các sông ở Thanh Hoá đều có mực nước thấp hơn so với cùng kì năm ngoái từ 60 – 80 cm

- Trên sông Bưởi, mực nước kiệt lịch sử vào ngày 26/4/2011 đo được tại Kim Tân là

=1,53m, trong khi mực nước bể hút của trạm bơm Kim Hưng theo thiết kế là +2,0m

- Trên sông Mã:

+ Tại trạm bơm Nam sông Mã: mực nước sông tại cửa vào bể hút trạm bơm xuống quá thấp ở mức +2,66m(đo lúc 7h ngày 30/4/2012) trong khi mức thiết kế là +3,2m) + Tại trạm bơm Vĩnh Hùng : Mực nước sông Mã xuống thấp dưới +1,00m trong khi mực nước thiết kể tại cửa vào là +1,90m;

+ Tại Trạm bơm Hoằng Khánh: mực nước sông Mã xuống đến -0,8m thấp hơn 0,6m

so với mực nước thiết kế tại cửa vào bể hút trạm bơm

Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn trung ương, năm 2014 dòng chảy ở các sông của Thanh Hóa thiếu hụt so với trung bình nhiều năm(TBNN)cùng kỳ khoảng 15-40% mực nước bình quân tháng đều thấp hơn so với với trung bình nhiều năm (TBNN) cùng thời kỳ từ 110-120 cm

1.3.2 Tình trạng xâm nhập mặn

Khô hạn kéo dài làm cho tình trạng xâm mặn càng trở nên gay gắt, độ mặn cao hơn các năm trước và duy trì ở mức 1-12 phần nghìn, có thời điểm lên tới 16 phần nghìn Có nơi mặn đã xâm nhập sâu vào nội địa tới 20km (tại trạm thủy văn Cụ Thôn trên sông Lèn, đo được từ 0,3-6 phần nghìn)

1.3.3 Tình trạng bồi lấp cửa lấy nước

Ngoài các vấn đề nêu trên, tình trạng bồi lấp các cửa lấy nước của các tram bơm trực tiếp từ sông Mã cũng rất nghiêm trọng Chỉ tính riêng cửa lấy nước của các trạm bơm lớn như Yên Tôn, Nam sông Mã, Hoằng Khánh, hàng năm cũng phải nạo vét tới 30.000- 50.000m3

bùn cát

Các vấn đề nêu trên cho thấy, do hạn hán kéo dài, nguồn nước ngọt từ các dòng sông bị cạn kiệt, mực nước lại xuống quá thấp so với thiết kế, làm cho nhiều trạm bơm ven sông Mã, sông Chu, sông Cầu Chày, sông Bưởi, sông Lèn… không thể bơm được Mặt khác, do độ mặn cao, đã khiến nhiều trạm bơm trên các triền sông Lèn, Lạch Trường, sông Hoạt và sông Mã từ Ngã ba Giàng trở xuống phải dừng hoạt động trong mùa kiệt, một số trạm bơm trong tình trạng lấy nước cầm chừng

Toàn tỉnh Thanh Hoá có khoảng 34 nghìn ha/125 nghìn ha diện tích canh tác thiếu nước tưới, từ đó cho thấy việc cung cấp nước tưới bằng động lực rất bị động, ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp của nhân dân trong tỉnh, đặc biệt là vùng ven biển

1.4 Các biện pháp đã giải quyết

Để giải quyết tình trạng trên, các nhà quản lý đã đưa ra các biện pháp sau:

Chống hạn hán và nạn xâm mặn đang là một

nhiệm vụ trọng tâm của Thanh Hóa

Thực hiện việc ngăn sông, chống hạnbằng các bao tải chứa cát, kết hợp với các sà lan nối dài để chặn ngang sông Mã đưa nước vào bể hút trạm bơm Nam sồng Mã

+ Công ty TNHH MTV khai thác thủy lợi Nam sông Mã đã thực hiện PA ngăn sông tại vị trí TB bằng hình thức dùng xà lan, được bơm đầy cát vào các khoang để

hạ xuống đáy sông chặn dòng, nâng mực sông lên +3,28 để bơm( xem ảnh)

+ Lắp đặt hơn 100 máy bơm dầu công suất từ 320-540m3/h để bơm truyền nước cho các vùng cao cục bộ và vùng cuối kênh, riêng vùng Bắc sông Mã lắp đặt thêm 50 máy, gồm: Hoằng Hóa 24 máy, Hậu Lộc t 5 máy, Bỉm Sơn 6 máy, Hà Trung

ặt 4 máy, và Nga Sơn 11 máy

+ Nạo vét hơn 3 triệu m3

bùn, cát trên các trục tiêu nội đồng để trữ nước cho việc bơm tưới, đồng thời cho đóng cửa âu Mỹ Quan Trang, Báo Văn bơm nước từ trạm Cống Phủ (Hà Trung) đổ nước vào sông Hoạt cấp nước cho trạm bơm Xa Loan hoạt động

+ Làm kè mỏ hàn phía bờ đối diện nhằm tạo ra dòng chảy xiết về phía cửa lấy nước của trạm bơm để phá bồi lấp Các công trình này đã được thực hiện tại trạm bơm Hoằng Khánh(năm 1990), tại trạm bơm Yên Tôn(năm 2006) Điều này đã dẫn đến việc dòng chảy của sông Mã bị thay đổi, làm sạt lở hàng chục ha đất bãi bồi tại khu vực tả ngạn(đoạn từ K3 + 318 đến K3 + 354) của người dân tại các xã Vĩnh Yên, Vĩnh Quang, thậm chí dòng chảy còn xoáy sâu vào sát chân đê tạo ra cung sạt dài tới 50m gần với điểm đê vỡ xảy ra vào mùa mưa bão lịch sử năm 1927

Dọc bờ sông Mã, nhiều diện tích đất canh tác, đất vườn bị sạt lở, ăn sâu vào chân đê, kéo dài gần 2km , ảnh hưởng đến hàng trăm hộ dân của các thôn Đại Điền, Trà La, Trà Sơn( xã Hoằng Khánh)

Sạt lở bờ phía đê tả sông mã tại xã

Hoằng Khánh( huyện Hoằng Hóa)

Trong những năm gần đây, ngoài các công trình có tính chất đầu tư xây dựng cơ bản, chi phí cho việc chống hạn mỗi năm cũng tiêu tốn khoảng 100 tỷ VNĐ, nhưng cách

thức quản lý, sử dụng tổng hợp tài nguyên nước như vậy là hết sức không bền vững

1.5 Mục tiêu giải quyết

Từ các vấn đề nêu trên, cho thấy việc cấp nước phục vụ các ngành kinh tế quốc dân vùng đồng bằng tả ngạn sông Mã cần phải giải quyết được 3 vấn đề cơ bản hiện nay, với các mục tiêu chủ yếu:

Một là: Phải đảm bảo đủ lượng dòng chảy tối thiểu cho các nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của toàn vùng;

Hai là: Phải đảm bảo mực nước trên các triền sông trong vùng để dẫn vào các công trình lấy nước hoặc có thể dẫn nước từ đầu mối đến mặt ruộng

Ba là : Phải đảm bảo dòng chảy môi trường và đẩy mặn cho vùng hạ du

II NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ THỦY LỢI TRƯỚC ĐÂY

2.1 Nghiên cứu của người Pháp

Để nhằm khai thác vùng đồng bằng tả và hữu ngạn sông Mã của tỉnh, người Pháp đã cho nghiên cứu thiết kế đập Cẩm Hoàng Đề án sơ bộ này được ông Cục trưởng cục tưới Thanh Hóa trình lên Toàn quyền Đông Dương ngày 31/7/1923 Vị trí

dự kiến xây dựng đập dâng trên sông Mã tại làng Phong Ý( xã Cẩm Phong) cách vị trí dự kiến xây đập Cẩm Hoàng khoảng 30km về phía thượng lưu, nhằm tưới cho

39000 ha, trong đó 28.329ha vùng hữu ngạn sông Mã gồm huyện Yên Định và tả ngạn huyện Thiệu Hóa; 10.671ha vùng tả ngạn sông Mã gồm huyện Vĩnh Lộc và 01 phần của huyện Thạch Thành Sau đó người Pháp lại điều chỉnh phương án tưới trọng lực bình thường cho phần đồng bằng tả và hữu ngạn sông Mã tỉnh Thanh Hóa, với

diện tích lên 47.000ha bao gồm vùng đất nằm kẹp giữa sông Chu và sông Mã, với diện tích 36000ha và phần đất canh tác của huyện Vĩnh Lộc và một phần của huyện Thạch Thành khoảng 11000ha

Đề án mới “ Đề án sơ bộ mạng lưới sông Mã” được đệ trình lên Toàn quyền Đông Dương và Bộ thuộc địa Pháp ngày 3/8/1931,với những nội dung chính như sau:

- Mục tiêu chính: (i) Tưới cho đồng bằng bình nguyên sông Mã; (ii) Tháo nước mưa nhanh cho vùng thấp; (iii) Bảo vệ vùng Thạch Thành, Canh Hoạch( Yên Định), Thiệu Hóa và chống lũ tràn trên sông Mã và sông Chu;

- Mục tiêu chính: (i) Tưới cho đồng bằng bình nguyên sông Mã; (ii) Tháo nước mưa nhanh cho vùng thấp; (iii) Bảo vệ vùng Thạch Thành, Canh Hoạch( Yên Định), Thiệu Hóa và chống lũ tràn trên sông Mã và sông Chu;

- Vị trí xây dựng đập: Tại làng Cẩm Hoàng, xã Cẩm Minh, huyện Cẩm Thủy( nay là xã Vĩnh Quang, huyện Vĩnh Lộc)

- Các chỉ tiêu kỹ thuật chủ yếu:

+ Diện tích tưới : 37751 ha, trong đó vùng hữu ngạn sông Mã ( bao gồm diện tích canh tác của toàn bộ huyện Yên Định, một phần diện tích phía tả sông Chu của huyện Thiệu Hóa và huyện Thọ Xuân ) là 28329 ha, vùng tả ngạn sông Mã (gồm diện tích canh tác của huyện Vĩnh Lộc và một phần của huyện Thạch Thành) là 9422ha;

+ Hệ số tưới thiết kế : 0,84l/s/ha;

+ Diện tích lưu vự sông Mã đến vị trí Cẩm Hoàng là: 18980 km2

; + Lưu lượng trung bình mùa kiệt: Qktb= 80m3

/s;

+ Lưu lượng lũ lớn nhất: Qmax= 12000m3

/s;

+ Mực nước dâng để tưới : +14,5m;

+ Mực nước dâng trước đập khi xã lũ: 19,0m;

+ Cao trình đỉnh đê kéo cửa van: +21,0m;

+ Cao trình ngưỡng đập cố định : +7,0m;

+ Số khoang cửa của đập: 10 khoang cửa;

+ Chiều rộng mỗi khoang cửa: B=22m;

+ Cửa van của cống là cửa van phẳng, trong 10 khoang cống thì có 6 khoang làm cửa van 01 cánh, 4 khoang còn lại làm mỗi khoang 02 cánh cửa

+ Tổng chiều dài đâp: 260m, có 2 cống lấy nước tưới ở hai đầu đập;

Trong báo cáo ngày 3/8/1931 và báo cáo ngày 17/7/1932, người Pháp cũng đã

đề cập đến việc tưới nước cho vùng Hoằng Hóa, Hậu Lộc và Nga Sơn Các huyện này cũng thuộc vùng châu thổ sông Mã, sông Lèn, sông Lạch Trường với diện tích trên 20000 ha, có thể nghiên cứu 01 mạng lưới kênh để tưới cho số diện tích đó, ở cuối các kênh này sẽ xây dựng các đập ngăn mặn và các cửa thông thuyền đóng mở

tự động hoặc bằng thủ công

Đập Cẩm Hoàng hoàn chỉnh thiết kế năm 1936 và dự kiến khởi công vào năm

1939 Tuy nhiên lúc này xảy ra đại chiến thế giới lần thứ II, tại Việt Nam người Pháp đầu hàng đế quốc Nhật Bản, rồi cách mạng tháng 8 thành công lập nên nước Việt nam dân chủ cộng hòa, và sau chiến thắng Điện Biên phủ lịch sử, người Pháp rút khỏi Việt Nam, hòa bình được lập lại trên miền Bắc, nhưng Việt Nam lại bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giải phóng dân tộc thống nhất đất nước, từ đó việc xây dựng đập Cẩm Hoàng phải dừng lại cho đến ngày nay

2.2 Những nghiên cứu từ các cơ quan của Chính phủ

2.2.1 Quy hoạch của ngành thủy lợi

Các quy hoạch sử dụng tổng hợp nguồn nước của lưu vực sông Mã gần đây, đặc biệt là Quy hoạch tổng thể thủy lợi tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 ban hành kèm theo Quyết định 2055/QĐ-UBND ngày 17/6/2013 của Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đề cập đến tưới cho vùng đồng bằng tả ngạn sông Mã bằng động lực là chính, trên cơ sở nguồn nước từ sông Mã phân phối vào sông Lèn, xây dựng đập sông Lèn ngăn mặn và giữ ngọt để bơm Tuy nhiên các quy hoạch này chưa tính đến việc thiếu hụt dòng chảy và sự hạ thấp mực nước trên sông Mã như hiện nay, do gia tăng tác động têu cực của BĐKH và tác động của con người( VD: phá rừng đầu nguồn, làm quá nhiều công trình thủy điện trên một dòng sông…), và cũng chưa có tài liệu nào đề cập đến việc nghiên cứu xây dựng hệ thống thủy lợi đập Cẩm Hoàng để tưới tự chảy cho vùng đồng bằng tả ngạn sông Mã của tỉnh, như người Pháp đã nghiên cứu

2.2.2 Quy hoạch khai thác năng lượng trên dòng chính sông Mã

a) Theo sơ đồ khai thác bậc thang trên dòng chính sông Mã của Viện Quy hoach Thủy lợi (Bộ NN&PTNT) đưa ra phương án chọn sơ đồ 5 bậc, trong đó tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa có 3 bậc là Cẩm Ngọc 79MW, La Hán 85 MW và Bản Uôn 200MW , tại tỉnh Sơn la và Điện Biên có 2 bậc là Bản Mon 177 MW và Pa Ma 80 MW, xem bảng 11.4

Bảng 11.4: Thông số cơ bản của các tuyến công trình

TT Các Thông số chính Đơn vị Pa Ma Bản Mon Bản Uôn La Hán Cẩm Ngọc

b) Theo quy hoạch điều chỉnh bổ sung của ngành điện thuộc Bộ Công thương, trên dòng chính sông Mã thuộc địa bàn Thanh Hóa đã nghiên cứu và xây dựng 7 bậc thang thủy điện với tổng công suất lắp máy là 526,5MW(xem bảng 11.5), trong đó: thủy điện Bá Thước 2 đã hoàn thành xây dựng và đưa vào hoạt động từ cuối năm

2012, thủy điện Trung Sơn đã chặn dòng để thi công đập chính ngăn sông từ 1/12/2013, thủy điện Hồi Xuân và Bá Thước 1 đang triển khai xây dựng, (trong đó chỉ có thủy điện Trung Sơn là công trình đa mục tiêu: Phát điện kết hợp phòng lũ và

xã dòng chủy môi trường(15m3

/s), đó là chưa kể trên phạm vi tỉnh Sơn La, Điện Biên cũng có tới hàng chục trạm thủy điện đã và đang được nghiên cứu xây dựng trên dòng chính sông Mã

Bảng 11.5: Thông số cơ bản của các tuyến công trình

TT Các Thông số chính Đ/vị Trung

Sơn

Thành Sơn

Hồi Xuân

Bá Thước 1

Bá Thước 2

Cẩm Thủy 1

Cẩm Thủy 2

1 Diện tích lưu vực Km2 13175 13222 13595 16570 17150 18790 17.514

14 Số giờ phát với Nđb giờ 4563 4241

Từ đó việc khai thác bậc thang dòng chính sông Mã đã có những thay đổi, thiên hướng tập trung cho phát triển thủy điện, nên việc thiếu nước cho hạ du vùng phía bắc sông Mã lại càng nặng nề hơn, về mùa kiệt các trạm thủy điện chưa hẳn đã

bù đắp được sự thiếu hụt vê lưu lượng cho hạ du, nhưng về mùa lũ lại tăng cường xã

để bảo đảm an toàn cho nhà máy, nên có thể xảy lũ kép cho hạ du

III ĐỀ XUẤT CỦA HỘI KHOA HỌC THỦY LỢI THANH HÓA

Xuất phát từ những vấn đề đã trình bày ở trên, kết hợp giữa nghiên cứu cảu người Pháp trước đây và của các cơ quan của Chính phủ hiện nay Hội khoa học thủy lợi Thanh Hóa đề nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiếp tục nghiên cứu trình Chính phủ cho xây dựng bậc thang đầu tiên trên sông Mã tại Cẩm Hoàng là công trình thủy lợi đa mục tiêu, với những mục tiêu chủ yếu sau đây:

(1) Cấp nước tưới tự chảy cho 36.150,08 ha vùng đồng bằng tả ngạn sông Mã gồm các huyện: Vĩnh Lộc, Hà Trung, Bỉm Sơn, Nga Sơn, Hoằng Hóa, Hậu Lộc và một phần các huyện Cẩm Thủy (4 xã) và Thạch Thành(2 xã);

(2) Phát điện với công suất Nlm=16MW;

(3) Cấp nước cho công nghiệp và dân sinh 5,25 m3/s; và

(4) Đảm bảo dòng chảy môi trường cho hạ du 30m3/s

Trên cơ sở xem xét các phương án sau: