SKKN Ứng dụng công nghệ thông tin trong tiết dạy văn bản Ngữ văn 6

Việc giảng dạy văn bản Ngữ văn 6 cĩ tác dụng rất lớntrong giáo dục tình cảm, lịng biết ơn, tình yêu quê hương đất nước ở các em.Đây quả là một phương pháp hiệu quả, khơng chỉ riêng đối v

Sáng kiến kinh nghiệm:

ỨNG dụng công nghệ thông tin

TRONG tiết dạy văn bản

Ngữ Văn 6 I/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

So vớ các bộ mơn khác trong trường phổ thơng, bộ mơn Ngữ văn giữ vaitrị rất quan trọng trong nhà trường Bộ mơn này khơng chỉ là cầu nối giữa các

bộ mơn khoa học tự nhiên, khoa học xã hội mà cịn được xem như là một bộmơn về giáo dục con người, giúp con người dần hồn thiện về nhân cách vàsớm hịa nhập cộng đồng Trong bộ mơn này gồm cĩ ba phân mơn nhỏ đĩ là:Văn – Tiếng Việt – Tập làm văn tạo thành một chỉnh thể thống nhất với têngọi chung là Ngữ văn Trong ba phân mơn kể trên thì văn bản luơn được xếpđầu tiên trong một bài học ở các khối từ 6 đến 9 Tại sao lại cĩ sự sắp xếp nhưthế? – Câu trả lời khơng nằm ngồi mục tiêu: Văn bản luơn làm nền cho việckhai thác các tri thức phần Tiếng việt và phần tập làm văn Đĩ là việc xét theophân mơn, cịn xét về mặt nội dung thì văn bản cĩ ý nghĩa vơ cùng to lớn vềlịch sử, về văn hĩa, về phong tục tập quán đặc biệt quan trọng hơn hết là nhữngtri thức về cuộc sống thường nhật của con người được thể hiện thơng qua cácvăn bản nhật dụng

Văn bản nĩi chung và văn bản nhật dụng nĩi riêng là những bài viết cĩnội dung gần gũi, bức thiết đối với đời sống trước mắt của con người và cộngđồng trong xã hội hiện đại như: thiên nhiên, mơi trường, năng lượng, dân số,quyền trẻ em, ma túy, Việc giảng dạy văn bản Ngữ văn 6 cĩ tác dụng rất lớntrong giáo dục tình cảm, lịng biết ơn, tình yêu quê hương đất nước ở các em.Đây quả là một phương pháp hiệu quả, khơng chỉ riêng đối với nền giáo dụcnước nhà mà cịn đối với nền giáo dục của tất cả các nước trên thế giới Vậylàm thế nào để giảng dạy cĩ hiệu quả phần văn bản? Các em cịn nhiều bỡ ngỡkhi mới bước chân vào một cấp học mới, vậy làm sao để các em thích nghi vàyêu thích mơn học Ngữ văn? Đây là một vấn đề rất khĩ trả lời đối với các thầy

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 1

-cô giảng dạy ở vùng sâu, vùng xa, vùng kinh tế còn khó khăn , cơ sở vật chấtthiếu thốn Nhưng nếu làm tốt điều này, tức là người giáo viên tạo được niềmtin để các em yêu thích môn học thì đó cũng chính là nguồn động lực để các

em học giỏi bộ môn ở các cấp học tiếp theo

Muốn dạy văn bản trong chương trình Ngữ văn 6 có hiệu quả cần chú ývấn đề: “Tạo điều kiện tích cực để thực hiện nguyên tắc giúp học sinh hòa nhậpvới xã hội” nên các đề tài được tuyển chọn dĩ nhiên phải có tính thời sự, song

đó cũng phải là những đề tài có liên quan đến “ những vấn đề xã hội có ý nghĩalâu dài” Do đó, văn bản trong chương trình ngữ văn, trước hết là phải từ cáitrước mắt, có tính cập nhật và thời sự, chỉ ra ý nghĩa lâu dài, muôn thuở, từ cáicủa một nơi, chỉ ra điều của mọi nơi, từ một phương diện, chỉ ra mối liên hệvới nhiều phương diện Thông qua các văn bản giáo viên sẽ giáo dục học sinh

ở một số phương diện nào đó mà văn bản đề cập

Điều kiện tích cực là tốt rồi nhưng học sinh ở một số vùng miền xa xôi,các em ít tiếp xúc cuộc sống bên ngoài, vốn hiểu biết của các em là có hạn, khicác thầy cô cung cấp những tri thức theo văn bản sách giáo khoa mà không cótranh ảnh minh họa, các em chưa từng chứng kiến thì liệu các em có yêu thích

bộ môn được không? Điều đó làm cho cho các em cảm thấy chán, ngán học vìtoàn là những kênh chữ

Ví dụ:

Dạy các văn bản thuộc thể loại truyện dân gian: Không có ảnh màu minhhọa, hoặc đơn điệu một vài ảnh trắng đen sách giáo khoa thì các em chán ngay:Truyện đã đọc nhiều, thuộc lòng rồi mà đọc lại, làm biếng quá – câu nói củamột số học sinh lớp 6

Dạy văn bản Nhật dụng lớp 6 như: Cầu Long Biên – Chứng nhân lịch sửhay Động Phong Nha, đây là những địa danh, các em chưa từng đặt chân đến,lại không có ảnh minh họa thì làm sao giáo dục hết được tâm hồn, tình yêu quêhương đất nước và các di tích lịch sử

Từ vài thập kỉ nay, với sự phát triển của văn hĩa, khoa học giáo dục vàvới sự mở rộng giao lưu quốc tế, nền giáo dục nước nhà đang đà phát triểnmạnh mẽ chưa từng thấy Trong đĩ, cơng nghệ thơng tin ngày càng được chútrọng nhiều trong giảng dạy ở các trường, nhất là các trường phổ thơng.

Mơn học Ngữ văn cĩ thể nĩi là một mơn học cĩ vị trí hết sức quan trọngtrong nhà trường bởi đặc thù mơn học là giáo dục làm người; đào tạo, bồidưỡng người học thành những con người mẫu mực cĩ nhân cách chuẩn mực,

ưu điểm là thế nhưng mơn học này trong nhà trường được học sinh đánh giá làbuồn chán vì chỉ khai thác kênh chữ khơng cĩ hình ảnh sinh động như các mơnhọc khác Trên cơ sở đĩ, các giáo viên dạy mơn Ngữ văn ngồi việc luơn thayđổi phương pháp giảng dạy cịn phải trang bị thêm hình ảnh trực quan sinhđộng nhằm biến tiết học Ngữ văn khơng cịn đơn điệu như trước mà trở nênsinh động, hứng thú hơn

2/ THỰC TRẠNG:

Long vĩnh là một xã thuộc vùng sâu, vùng xa, cĩ đơng đồng bào dân tộcKhmer, điều kiện đi lại khĩ khăn nên người dân ít cĩ điều kiện học tập, thơngtin đến với họ rất chậm

Học sinh khơng cĩ điều kiện tiếp xúc với cuộc sống bên ngồi, kiến thứccác em cĩ được phần lớn được học trong nhà trường là chủ yếu

Thiết bị nhà trường khơng cĩ nhiều, nhất là các tranh ảnh phục vụ giảngdạy bộ mơn Ngữ văn là rất hạn chế

Những năm gần đây cơng nghệ thơng tin ngày một phát triển rộng khắp

và cĩ nhiều bổ ích trong nhiều lĩnh vực

Đa số giáo viên giảng dạy đã cĩ máy tính riêng, cĩ kết nối mạng

Một số trường đã được trang bị máy chiếu – Một thiết bị phục vụ rất đắclực và cĩ hiệu quả trong giảng dạy trực quan nhất là những nội dung gần gũivới cuộc sống con người thiên nhiên, mơi trường, sức khỏe,…

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 3

-* Xuất phát từ những lí do, thực trạng cũng như sự bức thiết trên mà tôi quyết định soạn đề tài: “Ứng dụng công nghệ thông tin trong tiết dạy văn bản Ngữ văn 6”

Nhằm mục đích là giúp tiết học trực quan, sinh động hơn và mang lại hiệu quả giáo dục cao hơn.

3/ GIỚI HẠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

Sáng kiến kinh nghiệm này có thể mở rộng cho tất cả các bộ môn, chocác khối lớp đều mang lại hiệu quả thiết thực Nhưng do điều kiện và đặc thù

bộ môn nên sáng kiến này chỉ thực hiện giới hạn ở phần văn bản Ngữ văn 6

Một tiết dạy sử dụng công nghệ thông tin người giáo viên không chỉtruyền tải những nội dung trên mà đòi hỏi người giáo viên phải sử dụng thànhthạo công nghệ thông tin như vi tính, máy chiếu, ; phải có hình ảnh trực quansinh động, những đoạn phim tư liệu để học sinh nhận biết thông qua các giácquan như nghe, nhìn và từ đó các em phân tích, rút ra bài học chứ không đơnthuần chỉ là vấn đáp Giáo viên còn phải điều chỉnh, sắp xếp các hình ảnh chothật phù hợp với từng đơn vị kiến thức của bài học,

Sau đây là một số nội dung mẫu để giảng dạy một số văn bản lớp 6,ngoài việc giúp tiết học sinh động đồng thời cũng tăng hiệu quả giáo dục ở cácem

* Các văn bản thuộc thể loại truyện dân gian:

Tuần 2; Tiết 05

Minh họa bằng các hình ảnh sau:

Hình 1

Hình 1 Giới thiệu: Tam quan đền Giĩng – Phù Đổng, Gia Lâm

Mục đích: giới thiệu dẫn vào bài mới.

THÁNH GIĨNG

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 5

-Hình 2 và 3 Mục đích: Minh họa hình ảnh Thánh gióng cưỡi ngựa sắt tiêu diệt giặc, roi ắt bị gãy, Thánh gióng nhổ tre bên đường tiếp tục đánh gặc.

Tác dụng: Học sinh hình dung ra cuộc chiến diễn ra ác liệt, sự kiên cường bất khuất của Thánh Gióng đã giành được chiến thắng.

Hình 4 Hình 4 Mục đích: củng cố bài

Tác dụng: Giúp học sinh hình dung, liên tưởng ra hình ảnh Thánh Gióng sau khi chiến thắng giặc Ân, cưỡi ngựa sắt bay về trời

Hình 5 Hình 6

Hình 5 và 6: Mục đích dùng để củng cố kiến thức

Tác dụng: Giúp học sinh tư duy – Rút ra ý nghĩa của hình tượng trên

Tuần 6 , Tiết 21,22Văn bản: THẠCH SANHMinh họa bằng các hình ảnh sau cĩ tác dụng làm cho bài giảng sinh động, tạo hứng thú học tập cho học sinh.

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 7

-Hình 1

Mục đích: Giới thiệu truyện Thạch Sanh, dẫn vào bài mới

Tác dụng: Hình ảnh sinh động tạo hứng thú cho học sinh bắt đầu tiết học

Hình 2: Thạch Sanh sống dưới gốc đa Hình 3:Cảnh Thạch Sanh nhận kết nghĩa anh em cùng Lý Thông

Hình 4: Hình ảnh Thạch Sanh về Hình 5: Cảnh tại miếu thờ.

sống cùng mẹ con Lí Thơng.

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 9

-Hình 6: Thạch Sanh quyết chiến với -Hình 7: Thạch Sanh nhận bộ cung,

Trăn tinh tên vàng.

Hình 8: Thạch Sanh mang đầu Hình 9: Lí Thông mang đầu trăn Trăn tinh về nhà tinh vào cung.

(Hình 1): Minh họa cảnh Thạch Sanh bắn đại bàng.

Hình 10: Hội hát múa Hình 11: Lý Thơng tìm gặp Thạch

Sanh tại hội hát múa

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 11

-Hình 12: Thạch Sanh xuống hang động -Hình 13: Lý Thông cho lính lấp hang

Hình 14: Cảnh Thạch Sanh cứu thái tử con vua Thủy tề.

Hình 15: Thạch Sanh xuống chơi Hình 16: Thạch Sanh xuống chơi

Thủy phủ Thủy phủ.

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 13

-Hình 17: Thạch Sanh nhận đàn thần từ vua Thủy tề.

Hình 24: Thạch Sanh đánh đàn đánh lui quân 18 nước chư hầu

Tuần 21, tiết 77Văn bản: SƠNG NƯỚC CÀ MAU

Hình 1 Bản đồ tỉnh Cà Mau

Mục đích: Dùng hình 1 để giới thiệu vùng đất cực nam tổ quốc.

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 17

-Tác dụng: Vì học sinh có thể chưa từng đến vùng sông nước này Tuy đây chỉ là một lát cắt nhưng bản đồ có tác dụng giúp học sinh hình dung được vị trí địa lí của Cà Mau trên bản đồ Việt Nam.

Hình 2 Đồn Giỏi.

Mục đích: Minh họa về hình ảnh tác giả.

Tác dụng: Trực quan sinh động, học sinh hiểu biết thêm về nhà văn.

Hình 3: Đất rừng Phương Nam Mục đích: giới thiệu qua đơi nét về tác phẩm Đất rừng Phương Nam của tác giả

Đồn Giỏi.

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 19

-Tác dụng: Học sinh nhận ra bìa sách để có điều kiện tìm đọc.

Hình 4: Cây mái giầm Mục đích: Minh họa trực quan, sinh động.

Tác dụng: Có thể học sinh chư biết về cây mái giầm, hình ảnh giúp học sinh nhận ra

và hiểu sâu hơn về thiên nhiên ở đây.

Hình 5: Con bọ mắt Mục đích: Minh họa hình ảnh con bọ mắt.

Tác dụng: Trực quan, sinh động cho đoạn thuyết minh về con bọ mắt.

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 21

-Hình 6

Hình 7 Hình 8

Hình 9 Hình 10 Mục đích: Dùng hình 6,7,8,9,10 để minh họa kênh Ba Khía, hình ảnh con ba

khía

Tác dụng: Trực quan, sinh động, cho đoạn văn thuyết minh về kênh ba khía và

con ba khía

Mục đích: Dùng hình 11,12 minh họa các mĩn ăn làm từ con ba khía.

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 23

-Tác dụng: Trực quan, sinh động, cho đoạn văn thuyết minh về các món ăn ba

khía

Hình 13

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 25

-Hình 14

Hình 15

Tác dụng: Trực quan, sinh động, Học sinh nhận ra được đây là dịng sơng mênh mơng, rộng lớn.

Hình 17 Rừng đước Hình 18 Rừng đước

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 27

-Hình 19 Rừng đước.

Hình 20 Rừng đước

Hình 21.

Hình 22.

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 29

-Hình 23.

Mục đích: Dùng hình 21,22,23 nhằm minh họa cảnh chợ Năm Căn.

Tác dụng: Trực quan, sinh động, Học sinh thấy rõ cảnh chợ trên sông, đông vui, tấp

III - KẾT LUẬN:

So với năm học 2009 – 2010, kết quả giảng dạy phần văn bản nhất làvăn bản nhật dụng năm học 2010 – 2011 và năm học 2011 – 2012 bằng giáo ánđiện tử sinh động hơn, học sinh học tập hứng thú và tích cực hơn, mức độ hiểubài tại lớp của các em cũng đạt cao hơn nên chất lượng cũng vượt cao hơn sovới tiết dạy thơng thường Sau đây là kết quả khảo sát qua tiết dạy văn bản:Sơng nước Cà Mau của tác giả Đồn Giỏi ( Tuần 21, tiết 77).

Năm học Lớp

Số HS khảo sát

Tiết dạy thơng thường Tiết dạy giáo án điện

tử.

Số bài đạt yêu cầu

Số bài chưa đạt yêu cầu

Số bài đạt yêu cầu

Số bài chưa đạt yêu cầu

2/ BÀI HỌC KINH NGHIỆM:

Giáo viên phải thật thành thạo về vi tính để tải và soạn chương trình dạycho thật hồn chỉnh

Soạn tiết giáo án điện tử, giáo viên cần chọn lọc thật kĩ những kênh hìnhảnh cần khai thác, các hình ảnh phải sát và thật cần thiết cho từng đơn vị kiếnthức của bài học

Cần chú ý khâu tạo hiệu ứng, chỉ nên chọn những hiệu ứng đơn giản,chủ yếu là hiệu ứng xuất hiện và kết thúc phải nhanh; khơng nên chọn quánhiều hiệu ứng cho một tiết dạy vì như thế học sinh chỉ chú trọng vào hiệu ứnghơn là khai thác kiến thức

Nhắc nhỡ học sinh phải thật sự linh hoạt trong quan sát, nghe, hiểu, trìnhbày, ghi chép từ các kênh hình ảnh hoặc đoạn phim (nếu cĩ)

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 31

-Lưu ý giáo viên: Khi đã khai thác xong kênh hình ảnh nào rồi thì nên

chuyển màng hình sang chế độ ẩn đi bằng việc bấm phím “B“ để tập trung sựchú ý của học sinh vào phần giảng của giáo viên

Là giáo án điện tử nên kiến thức luôn được liên hệ và mở rộng hơn sovới SGK nên giáo viên cần chủ động về mặt thời gian ở từng đơn vị kiến thức

và các kênh hình ảnh

Các vấn đề trình bày trên đây là do kinh nghiệm của bản thân tôi đúc kếtđược và đã được giảng dạy ở nhiều đối tượng học sinh Trong quá trình giảngdạy bộ môn đều thu được hiệu quả thiết thực Phần lớn học sinh đã thật sựhứng thú học tập, tiết học thật sự đã giúp các em hiểu bài và nắm vững nộidung bài học tại lớp

3/ KIẾN NGHỊ - ĐỀ XUẤT:

- Để sáng kiến ứng dụng thật hiệu quả, đề nghị trường có kế hoạch trang

bị máy chiếu, màng chiếu đầy đủ, chất lượng và có phòng chiếu riêng

- Việc ứng dụng công nghệ thông tin hiện nay rất phổ biến ở các mônnên việc đăng ký giảng dạy tiết ứng dụng công nghệ thông tin trong nhà trườngthường hay bị trùng lặp nên giáo viên gặp khó khăn Đề nghị trường, Phònggiáo dục có kế hoạch trang bị ít nhất 02 bộ máy chiếu đối với những trường cónhiều lớp dạy

- Sáng kiến này thật sự bổ ích, đề nghị tổ bộ môn Ngữ văn đóng góp ýkiến và triển khai đến các thành viên trong tổ bộ môn tham khảo và ứng dụngrộng rãi và nâng cao hiệu quả trong công tác giảng dạy

Xin chân thành cảm ơn!

Long Vĩnh, ngày 15 tháng 02 năm 2012

Người thực hiện

Nguyễn Thanh Yên

Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thanh Yên Trang 33