ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG của TRUNG tâm PHÁT TRIỂN QUỸ đất THÀNH PHỐ bắc NINH, TỈNH bắc NINH

ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG của TRUNG tâm PHÁT TRIỂN QUỸ đất THÀNH PHỐ bắc NINH, TỈNH bắc NINH ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG của TRUNG tâm PHÁT TRIỂN QUỸ đất THÀNH PHỐ bắc NINH, TỈNH bắc NINH ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG của TRUNG tâm PHÁT TRIỂN QUỸ đất THÀNH PHỐ bắc NINH, TỈNH bắc NINH ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG của TRUNG tâm PHÁT TRIỂN QUỸ đất THÀNH PHỐ bắc NINH, TỈNH bắc NINH ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG của TRUNG tâm PHÁT TRIỂN QUỸ đất THÀNH PHỐ bắc NINH, TỈNH bắc NINH ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG của TRUNG tâm PHÁT TRIỂN QUỸ đất THÀNH PHỐ bắc NINH, TỈNH bắc NINH ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG của TRUNG tâm PHÁT TRIỂN QUỸ đất THÀNH PHỐ bắc NINH, TỈNH bắc NINH ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG của TRUNG tâm PHÁT TRIỂN QUỸ đất THÀNH PHỐ bắc NINH, TỈNH bắc NINH ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG của TRUNG tâm PHÁT TRIỂN QUỸ đất THÀNH PHỐ bắc NINH, TỈNH bắc NINH ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG của TRUNG tâm PHÁT TRIỂN QUỸ đất THÀNH PHỐ bắc NINH, TỈNH bắc NINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc và mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn

Hà Nội, ngày … tháng … năm 2014

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Vương Ngọc Thông

LỜI CÁM ƠN

Sau thời gian học tập tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam đến nay khoá học sắp kết thúc Để vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn và công tác nghiên cứu khoa học, được phép của Học viện, khoa Quản lý Đất đai tôi tiến hành thực

hiện đề tài: “Đánh giá hoạt động của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh”

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình, sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành bản luận văn này

Trước tiên, tôi xin trân trọng gửi lời cám ơn tới Ban Giám đốc Học viện, khoa Quản lý Đất đai đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi học tập, nghiên cứu

và hoàn thành luận văn

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Hồ Thị Lam Trà đã trực tiếp tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi cũng xin trân trọng cám ơn UBND thành phố Bắc Ninh, Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh và các tổ chức, cá nhân đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin cám ơn đến gia đình, người thân, cán bộ đồng nghiệp và bạn bè đã động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện về mọi mặt cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài Một lần nữa tôi xin trân trọng cám ơn !

Hà Nội, ngày tháng năm 2014

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Vương Ngọc Thông

1.1 Khái quát về Tổ chức phát triển quỹ đất 4

1.1.1 Tổ chức phát triển quỹ đất 4

1.1.2 Sự cần thiết thành lập Tổ chức phát triển quỹ đất 6

1.1.3 Quy định về Tổ chức phát triển quỹ đất 8

1.2 Công tác phát triển quỹ đất của một số nước trên thế giới 17

1.3.2 Kết quả thực hiện các nhiệm vụ 25

1.3.3 Kết quả hoạt động tài chính 27

1.3.4 Đánh giá về cơ cấu tổ chức và hoạt động của các Tổ chức phát triển

Chương 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 34

2.2 Phạm vi nghiên cứu 34

2.4.1 Phương pháp điều tra, thu thập số liệu thứ cấp 34

2.4.2 Phương pháp phân tích, thống kê và xử lý số liệu 35

2.4.3 Phương pháp tham vấn ý kiến chuyên gia và các cơ quan liên quan 35

2.4.4 Phương pháp so sánh - tổng hợp 35

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 36

3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, thực trạng quản lý đất đai của

3.1.2 Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội 38

3.1.3 Thực trạng quản lý đất đai của thành phố Bắc Ninh 40

3.2 Tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ chế tài chính của

Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh 46

3.2.1 Tổ chức nhân sự của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh 46

3.2.2 Vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Trung tâm phát triển

3.2.3 Cơ chế tài chính của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh 50

3.2.4 Đánh giá chung về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ

chế tài chính của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh 51

3.3 Đánh giá hoạt động của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc

Ninh từ khi thành lập đến 31/12/2013 53

3.3.1 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 54

3.3.2 Công tác đấu giá quyền sử dụng đất 70

3.4 Đề xuất những giải pháp nâng cao hoạt động của Trung tâm phát

triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh 83

3.4.1 Hoàn thiện cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ

chế tài chính của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh 84

3.4.2 Nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi

Nhà nước thu hồi đất của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố

3.4.3 Nâng cao hiệu quả trong việc thực hiện công tác đấu giá quyền sử

dụng đất của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh 85

DANH MỤC CÁC BẢNG

3.1 Hiện trạng sử dụng đất của TP Bắc Ninh tính đến 31/12/2013 41

3.2 Biến động đất đai giai đoạn 2010 - 2013 của thành phố Bắc Ninh 42

3.3 Nhân sự của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh 48

3.4 Tổng hợp số dự án nhận thực hiện và số dự án đã bàn giao mặt

bằng sạch cho Chủ đầu tư tổ chức thi công qua các năm 54

3.5 Tổng hợp các dự án do UBND thành phố Bắc Ninh giao Trung tâm

3.6 Tổng hợp các dự án Trung tâm ký Hợp đồng với các Chủ đầu tư 58

3.7 Tổng hợp kết quả đấu giá QSDĐ năm 2012, năm 2013 71

3.8 Tổng hợp kết quả đấu giá năm 2012 của Trung tâm phát triển quỹ

3.9 Tổng hợp kết quả đấu giá năm 2013 của Trung tâm phát triển quỹ

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH

Sơ đồ 3.1 Sơ đồ địa giới hành chính thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh 36

Sơ đồ 3.2 Cơ cấu tổ chức của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh 47

Hình 3.1 Dự án Khu Nhà ở để đấu giá thôn Sơn Đông - xã Nam Sơn trước

khi tiến hành GPMB (chụp ngày 26/3/2010) 62Hình 3.2 Dự án Khu Nhà ở để đấu giá thôn Sơn Đông - xã Nam Sơn đang

thi công (chụp ngày 28/11/2010) 62Hình 3.3 Dự án Trung tâm giới thiệu việc làm thanh niên tỉnh Bắc Ninh

đến nay vẫn chưa chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ (ảnh chụp ngày

Hình 3.6 Quang cảnh trong phòng tổ chức đấu giá dự án Khu nhà ở Vũ

Ninh - Kinh Bắc (chụp ngày 14/9/2013) 78Hình 3.7 Dự án DCDV cụm công nghiệp Khắc Niệm chưa hoàn thiện cơ sở

hạ tầng đã tổ chức đấu giá (Ảnh chụp ngày 24/12/2012) 80Hình 3.8 Dự án Vân Dương, Nam Sơn đã hoàn thiện hạ tầng, vị trí cách xa

trung tâm thành phố 10 km (Ảnh chụp ngày 14/7/2013) 81

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, là địa bàn phân bố các khu dân

cư, xây dựng các khu công nghiệp, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội,

an ninh và quốc phòng

Nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhiều

dự án như các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu đô thị mới, khu dân cư đang được triển khai xây dựng một cách mạnh mẽ với tốc độ ngày càng cao và trên quy mô rộng lớn Do đó, nhu cầu về quỹ đất sạch, quỹ đất dự phòng để cung cấp cho thị trường, cung cấp cho các Nhà đầu tư để xây dựng các công trình, dự án phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội cũng ngày càng cao Vì vậy, áp lực cho việc chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất và giải phóng mặt bằng, quản lý quỹ đất sau thu hồi đất cũng ngày càng lớn

Đồng thời, để tạo điều kiện cho các Chủ đầu tư trong nước cũng như nước ngoài không phải tự tìm vị trí đất đầu tư, kinh doanh cũng như tự mình phải thực hiện việc bồi thường giải phóng mặt bằng, Luật đất đai năm 2003 đã quy định:

“Nhà nước chủ động thực hiện việc thu hồi, bồi thường và giải phóng mặt bằng sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được công bố hoặc khi dự án đầu tư có nhu cầu sử dụng đất phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xét duyệt” Chính sách này đã tạo điều kiện thuận lợi cho các Chủ đầu tư có thể xúc tiến, đẩy nhanh quá trình đầu tư, thi công và đưa

dự án vào hoạt động trên cơ sở quỹ đất sạch đã có sẵn

Tuy nhiên, để thực hiện tốt cơ chế Nhà nước chủ động thu hồi đất và quản

lý quỹ đất thu hồi theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất khi chưa có dự án đầu tư cần thiết phải có Tổ chức thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng chuyên nghiệp do Nhà nước thành lập được gọi là Tổ chức phát triển quỹ đất Tổ chức phát triển quỹ đất được thành lập ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung

ương (cấp tỉnh) và ở quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (cấp huyện)

có chức năng tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; tạo quỹ đất

để đấu giá quyền sử dụng đất, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và ổn định thị trường bất động sản; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất; phát triển các khu tái định cư; đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng trên đất; đấu giá quyền sử dụng đất; đấu thầu dự án có sử dụng đất; quản lý quỹ đất đã thu hồi, đã nhận chuyển nhượng, đã tạo lập, phát triển và thực hiện dịch vụ trong lĩnh vực bồi thường, giải phóng mặt bằng

Thành phố Bắc Ninh là trung tâm văn hóa, kinh tế, chính trị, xã hội của tỉnh Bắc Ninh, nằm ở phía nam sông Cầu, phía đông Bắc của Tỉnh, cách trung tâm thủ đô Hà Nội 30 km về phía Bắc, cách thành phố Bắc Giang 20 km về phía nam Với vị trí thuận lợi là đầu mối giao thông của các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ đã tạo điều kiện thuận lợi lý tưởng để thu hút đầu tư, thực hiện CNH - HĐH với sự phát triển của các khu công nghiệp hiện đại, các khu dân cư mới, các công trình văn hóa xã hội mang tính chất quốc gia Do vậy, nhu cầu thu hồi đất phục vụ mục đích phát triển kinh tế, xã hội, mở rộng và phát triển các khu dân cư, khu đô thị, khu công nghiệp và quản lý quỹ đất sạch sau khi thu hồi ngày càng trở nên cấp bách

Xuất phát từ yêu cầu bức thiết trên ngày 21/6/2010 UBND tỉnh Bắc Ninh đã ban hành Quyết định số 780/QĐ-UBND về việc thành lập Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh trực thuộc UBND thành phố Bắc Ninh Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở nhân sự và công việc chuyển tiếp từ Ban giải phóng mặt bằng thành phố Bắc Ninh chuyển sang

Do mới thành lập nên Trung tâm chỉ tập trung chủ yếu vào thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và công tác đấu giá quyền sử dụng đất các dự

án trên địa bàn thành phố Bắc Ninh Tuy nhiên, do mới thành lập bộ máy tổ chức chưa hoàn thiện, kinh nghiệm trong việc thực hiện công tác chưa nhiều, đồng thời

do sự bất cập, chồng chéo trong chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng, chính sách pháp luật về bán đấu giá tài sản còn chưa phù hợp, đồng bộ do vậy hiệu quả cũng như tiến độ thực hiện các dự án của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố

Bắc Ninh chưa đạt hiệu quả cao Do vậy, được sự nhất trí của khoa Quản lý Đất đai, Học viện Nông nghiệp Việt Nam và dưới sự hướng dẫn của cô giáo PGS.TS

Hồ Thị Lam Trà, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hoạt động của Trung tâm phát triển quỹ đất thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh”

3 Yêu cầu của đề tài

- Các số liệu, tài liệu khảo sát, thu thập, điều tra nghiên cứu phải đảm bảo tính trung thực, chính xác, phản ánh đúng hiện trạng và tình hình thực tế

- Đề xuất các giải pháp, kiến nghị phù hợp với thực tế và có tính khả thi, đảm bảo đúng quy định, pháp luật hiện hành

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Khái quát về Tổ chức phát triển quỹ đất

1.1.1 Tổ chức phát triển quỹ đất

1.1.1.1 Tổ chức phát triển quỹ đất trước khi có Luật Đất đai năm 2003

Trước Luật Đất đai năm 2003, ở nước ta chưa có khái niệm về Tổ chức phát triển quỹ đất (PTQĐ), cũng như chưa có chủ trương tạo quỹ đất sạch để cung cấp mặt bằng cho các dự án đầu tư, việc tổ chức thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) để thực hiện các dự án đầu tư thuộc trách nhiệm của

Ủy ban nhân dân (UBND) các cấp, người được Nhà nước giao đất, cho thuê đất,

có thể khái quát cơ chế bồi thường, giải phóng mặt bằng cụ thể như sau:

- Về trách nhiệm thực hiện việc đền bù cho người có đất bị thu hồi:

Tại Điều 2 Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/4/1998 của Chính phủ

quy định về việc đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng:

“Tổ chức, cá nhân trong nước, tổ chức, cá nhân nước ngoài được Nhà nước giao đất, cho thuê đất (gọi chung là người sử dụng đất) để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng có trách nhiệm đền bù thiệt hại về đất và tài sản hiện có gắn liền với đất theo quy định”

- Về trách nhiệm tổ chức việc thu hồi đất, bồi thường thiệt hại cho người có đất

bị thu hồi sau khi có quyết định thu hồi đất của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền:

Tại khoản 1, Điều 32 Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/4/1998 của Chính phủ quy định: “UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo

thành lập Hội đồng đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng ở cấp quận, huyện, thị

xã, thành phố trực thuộc tỉnh Hội đồng đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng có trách nhiệm giúp UBND cùng cấp thẩm định phương án đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng trình Hội đồng thẩm định cấp tỉnh thẩm định sau đó trình Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phê duyệt, tổ chức thực hiện đền bù giải phóng mặt bằng theo phương án đã được phê duyệt”

Tuy pháp luật quy định người được Nhà nước giao đất, cho thuê đất chịu

trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người có đất bị thu hồi nhưng người chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức thu hồi đất, bồi thường thiệt hại cho người

có đất bị thu hồi phải là một tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi đất thành lập Tổ chức được giao làm nhiệm vụ thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng là Hội đồng đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng Người được giao đất, thuê đất (Chủ dự án) có trách nhiệm tham gia Hội đồng đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng, cung cấp các tài liệu cần thiết để Hội đồng thực hiện nhiệm

vụ của mình Đồng thời có trách nhiệm tổ chức chi trả tiền đền bù kịp thời cho các đối tượng được đền bù thiệt hại hoặc trợ cấp ngay sau khi phương án đền bù

thiệt hại được cấp thẩm quyền phê duyệt.“Khoản 6, Điều 33 Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/4/1998 của Chính phủ”

Như vậy, trước Luật Đất đai năm 2003, việc tổ chức thu hồi đất, giải phóng mặt bằng do Hội đồng đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng chịu trách nhiệm thực hiện, kinh phí chi cho công tác bồi thường giải phóng mặt bằng chủ yếu do người được Nhà nước giao đất, thuê đất thực hiện

1.1.1.2 Tổ chức phát triển quỹ đất từ khi có Luật Đất đai năm 2003 đến nay

So với Luật Đất đai năm 1993 thì cơ chế thu hồi đất quy định trong Luật Đất đai năm 2003 có nhiều điểm khác biệt, chính sự khác biệt này là cơ sở để hình thành một mô hình tổ chức mới đó là Tổ chức phát triển quỹ đất Sự khác biệt trong cơ chế thu hồi đất thể hiện ở các khía cạnh sau:

- Trước Luật Đất đai năm 2003, việc thu hồi đất của Nhà nước chỉ thực hiện khi có dự án đầu tư, từ khi có Luật Đất đai năm 2003 thì Nhà nước chủ động thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng sau khi quy hoạch,

kế hoạch sử dụng đất được công bố hoặc khi dự án đầu tư có nhu cầu sử dụng đất phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được cơ quan Nhà nước có thẩm

quyền xét duyệt (Khoản 1, Điều 39, Luật đất đai năm 2003)

- Kinh phí cho thu hồi đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng trước Luật đất đai 2003 do chủ đầu tư dự án hoặc do người được Nhà nước giao đất, cho thuê đất chịu trách nhiệm trực tiếp chi trả, nhưng từ khi có Luật Đất đai năm

2003 thì khoản kinh phí cho thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng do Nhà

nước chịu trách nhiệm chi trả toàn bộ Trong trường hợp đất thu hồi để thực hiện

dự án đầu tư thì Chủ dự án đầu tư tạm ứng trước tiền bồi thường GPMB và số tiền tạm ứng trước này được trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất

Để thực hiện cơ chế Nhà nước chủ động thu hồi đất và để quản lý quỹ đất thu hồi theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất khi chưa có dự án đầu tư cần thiết phải có tổ chức thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, GPMB chuyên nghiệp do Nhà nước thành lập, được gọi là Tổ chức phát triển quỹ đất

“Tổ chức phát triển quỹ đất do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thành lập để thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng và trực tiếp quản lý quỹ đất đã thu hồi đối với trường hợp sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được công bố mà chưa có dự án đầu tư” (khoản 1

và khoản 3 Điều 41 Luật Đất đai năm 2003)

Như vậy, xuất phát từ việc đổi mới cơ chế Nhà nước thu hồi đất theo hướng chủ động tạo quỹ “đất sạch” dẫn đến việc hình thành Tổ chức phát triển quỹ đất nhằm hai mục đích:

- Thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng;

- Trực tiếp quản lý quỹ đất đã thu hồi đối với trường hợp sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được công bố mà chưa có dự án đầu tư

Do vốn huy động cho việc bồi thường GPMB theo cơ chế thu hồi đất quy định tại Luật Đất đai năm 2003 là rất lớn, nếu không có cơ chế huy động vốn hiệu quả thì việc thành lập Tổ chức PTQĐ cũng chỉ là hình thức Vì vậy, bên cạnh việc thể chế hóa chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ chế tài chính của Tổ chức PTQĐ, Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ còn quy định việc thành lập “Quỹ phát triển đất”; nguyên tắc quản lý và sử dụng Quỹ phát triển đất nhằm kiện toàn cơ chế hoạt động của Tổ chức PTQĐ

1.1.2 Sự cần thiết thành lập Tổ chức phát triển quỹ đất

Kinh tế càng phát triển, nhu cầu về quỹ đất để xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật - xã hội ngày càng tăng Nhà nước cần phải có quỹ đất dự phòng để cung ứng

và tham gia vào thị trường, bình ổn thị trường bất động sản, vừa hạn chế những cơn sốt đột biến về đất đai, vừa chống đầu cơ đất đai một cách hiệu quả

Nhu cầu sử dụng đất “sạch” của các Nhà đầu tư ngày càng lớn Hiện nay, hầu hết các Nhà đầu tư, tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng đất đều phải tự tìm đất, tự tổ chức, thực hiện công tác giải phóng mặt bằng nên tốn nhiều thời gian, làm chậm quá trình đầu tư do Nhà đầu tư phải thông qua nhiều khâu môi giới trung gian, thiếu sự can thiệp hữu hiệu của Nhà nước và có tác động tiêu cực đến giá trị sản phẩm Do đó, Nhà đầu tư cần có một quy trình tiếp cận đất đai nhanh hơn để giảm bớt những thủ tục phiền phức liên quan tới đất đai Các tổ chức trong và ngoài nước, các Chủ đầu tư muốn được chủ động về thời gian, tiết kiệm chi phí và tăng hiệu xuất đầu tư của dự án, rất cần một Tổ chức vừa có sẵn quỹ đất, hoàn chỉnh hạ tầng để giới thiệu cho họ lựa chọn và thuê lại với giá cả hợp

lý Như vậy vừa có dịch vụ “một cửa” về đất đai sau khi dự án được duyệt để nhanh chóng triển khai đầu tư vừa khai thác hiệu quả quỹ đất, tăng nguồn thu cho ngân sách

Nhu cầu về đất để đấu giá, đổi đất, xây dựng các công trình hạ tầng, phúc lợi công cộng thật sự rất bức thiết, nhưng quỹ đất chuẩn bị cho mục đích này hiện không còn, hầu hết trường hợp Nhà nước phải bồi thường lại với giá cao cho những khu đất trước kia đã giao, cấp cho tổ chức, cá nhân, hộ gia đình sử dụng Trong quá trình sản xuất kinh doanh, giá đất luôn biến động theo chiều hướng tăng nhanh, làm gia tăng chi phí đầu tư hoặc đầu vào của sản phẩm và làm giảm sức cạnh tranh cho những sản phẩm trong nước Tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, tốc độ đô thị hoá ngày càng nhanh, quỹ đất dự trữ cho các mục đích sẽ bị cạn kiệt đòi hỏi Nhà nước phải thực sự nâng cao chất lượng quản lý nguồn tài nguyên của đất nước một cách có hiệu quả, tránh lãng phí

Theo thị trường thì giá đất chênh lệch rất lớn khi có tác động của Nhà nước tại 4 thời điểm:

- Khi có quy hoạch của Nhà nước;

- Khi Nhà nước thu hồi đất;

- Khi giao cho Chủ đầu tư sử dụng đất vào mục đích mới sau khi thu hồi;

- Khi thực hiện quy hoạch của Nhà nước (đầu tư hạ tầng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất)

Do vậy, chênh lệch giá đất ở các thời điểm này hiện nay chủ yếu được điều tiết cho Chủ đầu tư, trong khi đó Nhà nước vừa phải đầu tư thực hiện quy hoạch mới vừa phải chi trả tiền bồi thường cho người bị thu hồi đất Vì vậy, chỉ có Tổ chức phát triển quỹ đất mới giúp Nhà nước điều tiết hợp lý chênh lệch giá này

1.1.3 Quy định về Tổ chức phát triển quỹ đất

1.1.3.1 Các văn bản pháp luật quy định về Tổ chức phát triển quỹ đất

- Luật đất đai năm 2003;

- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật đất đai năm 2003;

- Thông tư số 38/2004/TTLT-BTNMT-BNV ngày 31/12/2004 của Liên

Bộ Tài nguyên & Môi trường và Bộ Nội vụ hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất và Tổ chức phát triển quỹ đất (cấp Tỉnh);

- Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và TĐC;

- Thông tư liên tịch số 01/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BNV ngày 08/01/2010 của liên Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và cơ chế tài chính của Tổ chức phát triển quỹ đất (cấp tỉnh và cấp huyện);

- Nghị định số 112/2004/NĐ-CP ngày 08/4/2004 của Chính phủ quy định

cơ chế quản lý biên chế đối với đơn vị sự nghiệp của Nhà nước;

- Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập

- Thông tư số 71/2006/TT-BTC ngày 09/8/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập

- Thông tư số 113/2007/TT-BTC ngày 24/9/2007 của Bộ Tài chính hướng dẫn sửa đổi, bổ sung Thông tư số 71/2006/TT-BTC ngày 09/8/2006

1.1.3.2 Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh

a Trước khi có Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ Căn cứ Luật Đất đai năm 2003, Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai; Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường và Bộ Nội vụ đã ban hành Thông tư liên tịch số 38/2004/TTLT-BTNMT-BNV ngày 31/12/2004 hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu

tổ chức của Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất và Tổ chức phát triển quỹ đất (cấp tỉnh), trong đó quy định về Tổ chức phát triển quỹ đất (cấp tỉnh) như sau:

* Vị trí và chức năng (khoản 1, Mục II, Thông tư liên tịch số

38/2004/TTLT-BTNMT-BNV ngày 31/12/2004 của Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường và Bộ Nội vụ)

Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh có chức năng tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được xét duyệt và quản lý quỹ đất thuộc khu vực đô thị và khu vực đã có quy hoạch phát triển đô thị mà Nhà nước đã thu hồi nhưng chưa giao, chưa cho thuê

Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh do Uỷ ban nhân dân cấp Tỉnh quyết định thành lập theo quy định của pháp luật Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh

là đơn vị sự nghiệp có thu, có con dấu riêng, được mở tài khoản theo quy định hiện hành

* Nhiệm vụ và quyền hạn của Tổ chức PTQĐ cấp tỉnh được quy định tại

khoản 2, Mục II, Thông tư liên tịch số 38/2004/TTLT-BTNMT-BNV ngày 31/12/2004 của Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường và Bộ Nội vụ, cụ thểL

- Thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để giải phóng mặt bằng theo quyết định thu hồi đất của UBND cấp có thẩm quyền đối với trường hợp thu hồi đất sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được xét duyệt mà chưa có công trình, dự án cụ thể;

- Quản lý quỹ đất Nhà nước đã thu hồi đối với các trường hợp sau:

+ Quỹ đất được thu hồi sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được xét duyệt mà chưa có công trình, dự án cụ thể do Trung tâm phát triển quỹ đất thực

hiện việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để giải phóng mặt bằng

+ Quỹ đất do Nhà nước thu hồi trong trường hợp quy định tại các khoản 2,

3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 và 12 Điều 38 của Luật Đất đai năm 2003 đối với đất thuộc khu vực đô thị, khu vực đã có quy hoạch phát triển đô thị

- Nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong khu vực có quy hoạch phải thu hồi đất mà người sử dụng đất có nhu cầu chuyển đi nơi khác trước khi Nhà nước có quyết định thu hồi;

- Giới thiệu địa điểm đầu tư, vận động đầu tư vào quỹ đất được giao quản lý; lập kế hoạch sử dụng đối với đất được giao để quản lý trình UBND cấp tỉnh xét duyệt;

- Bàn giao đất đang quản lý cho người được giao đất, cho thuê đất theo quyết định của UBND cấp tỉnh;

- Tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất theo quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đối với đất được giao để quản lý;

- Sử dụng quỹ đất được giao quản lý làm quỹ đất dự trữ để điều tiết các nhu cầu về đất đai theo quyết định của UBND cấp tỉnh, phù hợp với quy hoạch,

kế hoạch sử dụng đất đã được xét duyệt

- Thực hiện chế độ báo cáo theo quy định hiện hành về tình hình thực hiện nhiệm vụ được giao cho cơ quan chủ quản;

- Quản lý viên chức, người lao động và tài chính, tài sản thuộc Trung tâm phát triển quỹ đất theo quy định của pháp luật;

- Thực hiện các nhiệm vụ khác do UBND cấp tỉnh giao

* Tổ chức và biên chế của Trung tâm PTQĐ cấp tỉnh tại khoản 2, Mục II,

Thông tư liên tịch số 38/2004/TTLT-BTNMT-BNV ngày 31/12/2004 của Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường và Bộ Nội vụ như sau:

- Trung tâm PTQĐ cấp Tỉnh có Giám đốc và từ một đến ba Phó Giám đốc Giám đốc và Phó Giám đốc do Chủ tịch UBND cấp tỉnh bổ nhiệm, miễn nhiệm

- UBND cấp tỉnh quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Trung tâm phát triển quỹ đất cấp Tỉnh

- Việc quản lý và sử dụng biên chế của Trung tâm phát triển quỹ đất do

UBND cấp tỉnh quy định tại Nghị định số 112/2004/NĐ-CP ngày 08/4/2004 của Chính phủ quy định cơ chế quản lý biên chế đối với đơn vị sự nghiệp của Nhà nước

b Từ khi có Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ đến nay

Căn cứ Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Ngày 08/01/2010 Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính

và Bộ Nội vụ đã ban hành Thông tư liên tịch số BNV quy định hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và

01/2010/TTLT-BTNMT-BTC-cơ chế tài chính của Tổ chức PTQĐ (cấp tỉnh và cấp huyện), trong đó quy định

cụ thể về Tổ chức PTQĐ cấp Tỉnh cụ thể như sau:

* Vị trí và chức năng

- Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh được thành lập ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có chức năng tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; tạo quỹ đất để đấu giá quyền sử dụng đất, phục vụ phát triển kinh tế -

xã hội và ổn định thị trường bất động sản; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất; phát triển các khu tái định cư; đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng trên đất; đấu giá quyền sử dụng đất; đấu thầu dự án có sử dụng đất; quản lý quỹ đất đã thu hồi,

đã nhận chuyển nhượng, đã tạo lập, phát triển và thực hiện dịch vụ trong lĩnh vực bồi thường, giải phóng mặt bằng

- Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh là đơn vị trực thuộc Sở Tài nguyên

và Môi trường, do UBND cấp tỉnh quyết định thành lập theo đề nghị của Giám đốc Sở Tài nguyên & Môi trường và Giám đốc Sở Nội vụ

- Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh là đơn vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm một phần hoặc toàn bộ chi phí hoạt động, có tư cách pháp nhân, có trụ sở và con dấu riêng; được mở tài khoản tại Kho bạc nhà nước và các tổ chức tín dụng

để hoạt động theo quy định của pháp luật

(Điều 1, Chương I, Thông tư liên tịch số BNV của Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ)

01/2010/TTLT-BTNMT-BTC-* Nhiệm vụ của Trung tâm PTQĐ cấp tỉnh được quy định tại Điều 2,

Chương I, Thông tư liên tịch số 01/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BNV của Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ, cụ thể:

- Tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước

thu hồi đất;

- Tạo quỹ đất và phát triển quỹ đất để đấu giá quyền sử dụng đất; phục vụ

phát triển kinh tế - xã hội; phục vụ sự nghiệp giáo dục - đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể dục thể thao, môi trường và các nhu cầu khác của địa phương, ổn

định thị trường bất động sản;

- Nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức, hộ gia đình, cá

nhân theo quy định của pháp luật;

- Tổ chức phát triển các khu, điểm và nhà tái định cư phục vụ việc thu hồi đất thực hiện các dự án;

- Tổ chức thực hiện đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng trên quỹ đất đã được giao quản lý để đấu giá;

- Quản lý quỹ đất đã được giải phóng mặt bằng; quỹ đất đã nhận chuyển

nhượng; quỹ đất đã tạo lập và phát triển; quỹ nhà đất đã xây dựng để phục vụ tái định cư và quỹ đất thu hồi theo quy định tại các khoản 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11

và 12 Điều 38 của Luật Đất đai thuộc khu vực đô thị, khu vực có quy hoạch phát

triển đô thị nhưng chưa giao dự án đầu tư hoặc chưa đấu giá quyền sử dụng đất;

- Tổ chức thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất theo quy định của pháp luật;

- Lập phương án sử dụng quỹ đất được giao quản lý và các phương án, đề án,

dự án đầu tư tạo lập và phát triển quỹ đất trình cơ quan có thẩm quyền quyết định;

- Cung cấp dịch vụ trong lĩnh vực bồi thường, giải phóng mặt bằng; cung

cấp thông tin về địa điểm đầu tư, giá đất, quỹ đất cho các tổ chức, cá nhân theo

yêu cầu;

- Tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ theo chương trình, kế hoạch, phương án, dự án, đề án và các hoạt động dịch vụ phù hợp với nhiệm vụ, lĩnh

vực chuyên môn được giao;

- Phối hợp với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan để triển khai thực

hiện nhiệm vụ được giao;

- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quyết định của cấp có thẩm quyền

* Quyền hạn của Trung tâm PTQĐ cấp tỉnh được quy định tại Điều 2,

Chương I, Thông tư liên tịch số 01/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BNV của Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ, cụ thể:

- Được cung cấp các văn bản về chính sách, pháp luật của Nhà nước và

các tài liệu khác liên quan đến nhiệm vụ được giao;

- Tư vấn, cung cấp dịch vụ thuộc các lĩnh vực phù hợp với chức năng,

nhiệm vụ được giao cho tổ chức và cá nhân;

- Liên doanh, liên kết, hợp tác với tổ chức kinh tế, cá nhân để thực hiện nhiệm vụ, dịch vụ theo quyết định của cấp có thẩm quyền;

- Thuê tư vấn, thực hiện các công việc thuộc chức năng, nhiệm vụ được giao

* Tổ chức và biên chế

- Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh có Giám đốc và không quá 02 Phó

Giám đốc; việc bổ nhiệm và miễn nhiệm Giám đốc, Phó Giám đốc thực hiện theo phân cấp quản lý cán bộ của UBND cấp tỉnh, phù hợp với tiêu chuẩn, chức danh theo quy định của pháp luật

- Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh được thành lập tối đa không quá 03 phòng chuyên môn, nghiệp vụ; số lượng phòng chuyên môn, nghiệp vụ thành lập căn cứ vào đặc điểm của từng địa phương và theo nhiệm vụ của Tổ chức phát triển quỹ đất Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh sau khi thống nhất với Giám đốc Sở Nội vụ

- Biên chế của Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh là biên chế sự nghiệp

do UBND cấp Tỉnh quyết định Việc quản lý, sử dụng biên chế của Tổ chức phát triển quỹ đất được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 112/2004/NĐ-CP ngày 08/4/2004 của Chính phủ quy định cơ chế quản lý biên chế đối với đơn vị

sự nghiệp của Nhà nước; Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập và các văn bản hướng dẫn các Nghị định này

(Điều 3, điều 4, Chương I, Thông tư liên tịch số BTC-BNV của Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ)

01/2010/TTLT-BTNMT-* Cơ chế tài chính của Trung tâm PTQĐ cấp tỉnh được quy định tại Điều

5, điều 6, Chương II, Thông tư liên tịch số 01/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BNV của Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ, cụ thể:

(iii) Nguồn vốn được ứng từ ngân sách nhà nước, từ Quỹ phát triển đất để thực hiện nhiệm vụ theo quyết định của UBND cấp Tỉnh;

(iv) Nguồn vốn vay từ các tổ chức tín dụng;

(v) Nguồn vốn từ liên doanh, liên kết để thực hiện các chương trình, phương án, dự án, đề án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt;

(vi) Nguồn viện trợ, tài trợ và các nguồn khác theo quy định của pháp luật

+ Trong các nguồn tài chính nêu trên thì nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp bao gồm:

(i) Kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo quy định tại Điều 26, Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ; (ii) Kinh phí quản lý dự án đầu tư xây dựng theo quy định tại Nghị định số 112/2009/NĐ-CP ngày 14/12/2009 của Chính phủ về quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình;

(iii) Kinh phí quản lý quỹ đất đã thu hồi, nhận chuyển nhượng, tạo lập, phát triển và quỹ nhà đất đã xây dựng phục vụ tái định cư theo dự toán được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định hoặc phê duyệt;

(iv) Phí đấu giá, tiền bán hồ sơ đấu giá quyền sử dụng đất (kể cả đất có tài

sản gắn liền với đất) theo quy định của pháp luật hiện hành và quy định cụ thể của UBND cấp Tỉnh;

(v) Phí đấu thầu, tiền bán hồ sơ dự thầu đối với dự án có sử dụng đất theo quy định tại Thông tư số 03/2009/TT-BKH ngày 16/4/2009 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn lựa chọn nhà đầu tư thực hiện đầu tư dự án có sử dụng đất và quy định cụ thể của UBND cấp tỉnh;

(vi) Lãi được chia từ các hoạt động liên doanh, liên kết; Lãi tiền gửi tổ chức tín dụng;

(vii) Các khoản thu từ thực hiện hoạt động dịch vụ theo hợp đồng ký kết và quy định của pháp luật;

(viii) Các khoản thu từ hoạt động sự nghiệp khác theo quy định của pháp luật

- Về nội dung chi:

Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh được phép chi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ bao gồm các nội dung:

+ Chi thường xuyên: Theo quy định tại Nghị định số 43/2006/NĐ-CP

ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập và văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị định này

+ Chi không thường xuyên gồm:

(i) Chi thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ; đào tạo bồi dưỡng cán bộ, viên chức; chương trình mục tiêu quốc gia; vốn đối ứng thực hiện các dự

án có nguồn vốn nước ngoài theo quy định; các nhiệm vụ đột xuất được cấp có thẩm quyền giao; tinh giản biên chế theo chế độ do Nhà nước quy định (nếu có); đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm trang thiết bị, sửa chữa lớn tài sản cố định khi thực hiện các dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt; các dự án từ nguồn vốn viện trợ nước ngoài và các hoạt động liên doanh, liên kết theo quy định hiện hành; (ii) Chi thực hiện các nhiệm vụ tổ chức việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; tạo quỹ đất và phát triển quỹ đất; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất; quản lý quỹ đất đã thu hồi, đã nhận chuyển nhượng và tạo lập, phát triển; quản lý quỹ nhà, đất tái định cư; đấu giá quyền sử dụng đất; đấu thầu dự án có sử dụng

đất; đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng; đầu tư xây dựng khu, điểm, nhà tái định cư

và các công trình hạ tầng khác theo chương trình, phương án, dự án, đề án, dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt;

(iii) Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật

1.1.3.3 Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện

Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện được quy định cụ thể tại Thông tư liên tịch số 01/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BNV ngày 08/01/2010 của Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ quy định hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và cơ chế tài chính của Tổ chức phát triển quỹ đất (cấp tỉnh và cấp huyện) Trong đó, quy định Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện có nhiệm vụ, quyền hạn và cơ chế tài chính tương tự như Tổ chức phát triển quỹ đất cấp Tỉnh chỉ khác nhau về vị trí, cơ quan quản lý trực tiếp, cơ cấu tổ chức và biên chế, cụ thể như sau:

* Vị trí và chức năng của Tổ chức PTQĐ cấp huyện được quy định tại

Điều 1, Chương I, Thông tư liên tịch số 01/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BNV của Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ, cụ thể như sau:

- Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện được thành lập ở huyện, quận, thị

xã, thành phố trực thuộc tỉnh có chức năng tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; tạo quỹ đất để đấu giá quyền sử dụng đất, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và ổn định thị trường bất động sản; nhận chuyển nhượng quyền

sử dụng đất; phát triển các khu tái định cư; đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng trên đất; đấu giá quyền sử dụng đất; đấu thầu dự án có sử dụng đất; quản lý quỹ đất đã thu hồi, đã nhận chuyển nhượng, đã tạo lập, phát triển và thực hiện dịch vụ trong lĩnh vực bồi thường, giải phóng mặt bằng

- Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện là đơn vị trực thuộc UBND cấp huyện, do UBND cấp tỉnh quyết định thành lập theo đề nghị của Chủ tịch UBND cấp huyện và Giám đốc Sở Nội vụ

- Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện là đơn vị sự nghiệp có thu tự bảo đảm một phần hoặc toàn bộ chi phí hoạt động, có tư cách pháp nhân, có trụ sở và con dấu riêng; được mở tài khoản tại Kho bạc nhà nước và các tổ chức tín dụng

để hoạt động theo quy định của pháp luật

* Tổ chức và biên chế của Tổ chức PTQĐ cấp huyện được quy định tại

Điều 3, điều 4, Chương I, Thông tư liên tịch số BNV của Liên Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ, cụ thể:

01/2010/TTLT-BTNMT-BTC Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện có Giám đốc và không quá 02 Phó Giám đốc; việc bổ nhiệm và miễn nhiệm Giám đốc, Phó Giám đốc thực hiện theo phân cấp quản lý cán bộ của UBND cấp tỉnh, phù hợp với tiêu chuẩn, chức danh theo quy định của pháp luật

- Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện được thành lập tối đa không quá 03 phòng chuyên môn, nghiệp vụ, số lượng phòng chuyên môn, nghiệp vụ thành lập căn cứ vào đặc điểm của từng địa phương và theo nhiệm vụ của Tổ chức phát triển quỹ đất

- Chủ tịch UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổ chức PTQĐ cấp huyện theo đề nghị của Giám đốc Tổ chức PTQĐ và Trưởng phòng Nội vụ cấp huyện

- Biên chế của Tổ chức PTQĐ cấp huyện là biên chế sự nghiệp do UBND

cấp tỉnh quyết định Việc quản lý, sử dụng biên chế của Tổ chức PTQĐ cấp huyện được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 112/2004/NĐ-CP ngày 08/4/2004 và Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ

1.2 Công tác phát triển quỹ đất của một số nước trên thế giới

1.2.1 Hàn Quốc

1.2.1.1 Mô hình của Tổ chức tạo lập quỹ đất

Đất đai của Hàn Quốc có 03 hình thức sở hữu gồm: Sở hữu Nhà nước, sở hữu tập thể và sở hữu tư nhân; trong đó diện tích đất thuộc sở hữu tư nhân chiếm khoảng 70% diện tích đất của Hàn Quốc, Chủ sở hữu đất có toàn quyền định đoạt đối với đất thuộc quyền sở hữu

Nhà nước có quyền thu hồi đất trong các trường hợp sử dụng đất để thực hiện các dự án: về quốc phòng, an ninh, các dự án giao thông, xây dựng trụ sở các

cơ quan Nhà nước, các dự án văn hóa, giáo dục, các dự án do Nhà nước thực hiện

và một số dự án công tư kết hợp Việc thu hồi đất và bồi thường đất, tài sản gắn liền với đất được thực hiện thông qua hai hình thức là nhận chuyển nhượng của

Người sở hữu và thực hiện thu hồi đất để bồi thường theo Luật thu hồi và bồi thường đất phục vụ cho các mục đích công cộng

Chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được pháp luật quy định khá đồng bộ và cụ thể từ nguyên tắc đến các định mức, tiêu chuẩn được hưởng

và trình tự thủ tục tổ chức thực hiện công tác bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được triển khai có sự tham gia của Nhà quản lý, các luật sư, các định giá viên và Chủ sở hữu tài sản và giá đất tính bồi thường theo giá thực tế thông qua thực hiện thương thảo xác định của cả người quản lý, Chủ đầu tư và cả Chủ sở hữu có đất bị thu hồi Nên tính khách quan, công khai, minh bạch trong việc bồi thường được nâng cao, giá bồi thường đất cơ bản bảo đảm phù hợp với giá chuyển nhượng thực tế và giảm thiểu việc khiếu kiện của người bị thu hồi đất Với mô hình doanh nghiệp Nhà nước (Tổng công ty Đất đai và Nhà ở Hàn quốc) thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng các dự án được giao thực hiện trong toàn quốc và được sử dụng đa dạng các nguồn vốn (kể cả vay từ tổ chức tín dụng, huy động của khách hàng mua đất, nhà) Nên đã nâng cao được tính thống nhất và chuyên môn hóa trong tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng Tăng cường được nguồn vốn để chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tạo lập nhà đất tái định cư và đầu tư hạ tầng trên đất để nâng cao giá trị đất chuyển nhượng kinh doanh, góp phần tạo điều kiện thuận lợi trong bồi thường đất thu hồi, đẩy nhanh tiến độ tạo lập quỹ đất sử dụng để thực hiện dự án

Tập đoàn Đất đai và Nhà ở Hàn Quốc được thành lập vào tháng 10 năm

2009 trên cơ sở sáp nhập giữa Tập đoàn Đất đai (thành lập năm 1960) và Tập đoàn Nhà (thành lập năm 1970) với mục tiêu ổn định đời sống, nhà ở của người dân và sử dụng hiệu quả đất đai nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống người dân

và thúc đẩy phát triển kinh tế quốc gia

Nhiệm vụ: Thực hiện phát triển quỹ đất và kinh doanh bất động sản thông

qua việc xây dựng các khu đô thị, mạng lưới đô thị, khu công nghiệp, phát triển

hạ tầng, xây dựng hệ thống thông tin đất đai và địa lý, xây dựng, cải tạo, kinh doanh nhà ở và cơ sở hạ tầng phục vụ khu dân cư

Nguồn nhân lực: Hiện Tổng Công ty có 6.702 lao động, trong đó 3.855 kỹ

sư (gồm: 1.209 kỹ sư xây dựng, 926 kiến trúc sư, 324 kỹ sư quy hoạch đô thị,

187 kiến trúc sư cảnh quan, 439 kỹ sư điện và 770 kỹ sư khác)

Tập đoàn Đất đai và Nhà ở Hàn Quốc có trụ sở chính tại thủ đô Seoul và

15 chi nhánh tại các địa phương Tập đoàn đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với 18

tổ chức ở 12 quốc gia trong đó có Việt Nam Từ năm 2006, Tập đoàn đã phối hợp với KOICA (Cơ quan hợp tác Quốc tế Hàn Quốc) thực hiện 26 chương trình đào tạo chia sẻ kinh nghiệm với 385 đại biểu đến từ các quốc gia với mục tiêu nhằm nâng cao khả năng hoạch định chính sách cho các cán bộ trong phát triển nhà và khu đô thị thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm, sự hiểu biết của Hàn Quốc

về lĩnh vực này

Để thực hiện các dự án đô thị mới Tập đoàn Đất đai và nhà ở Hàn Quốc xây dựng quy hoạch sử dụng đất, nghiên cứu tiền khả thi, giải phóng mặt bằng, thiết kế quy hoạch chi tiết, lựa chọn nhà đầu tư, xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng, nhà ở, khu thương mại, trường học và các điều kiện cần thiết cho người dân Do làm tốt từ khâu quy hoạch đến triển khai nên các khu đô thị do Tập đoàn thực hiện rất đồng bộ, không bị chia cắt manh mún Ngoài việc đầu tư phát triển các đô thị mới, Tập đoàn Đất đai và Nhà ở Hàn Quốc còn thực hiện nhiệm vụ bồi

thường giải phóng mặt bằng thực hiện các dự án công ích của Quốc gia (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2013)

1.2.1.2 Một số cơ chế tạo quỹ đất có hiệu quả

- Cơ chế giao cho doanh nghiệp thực hiện bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất cùng với thực hiện dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh bất động sản (đất, nhà, công trình) đầu tư trên đất bị thu hồi theo quy hoạch chi tiết của dự án được duyệt Do vậy đã khuyến khích tăng cường được trách nhiệm tổ chức thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng, bảo đảm về nhà, đất thực hiện tái định cư cho người

bị thu hồi đất; đồng thời nâng cao được hiệu quả sử dụng đất theo quy hoạch và tăng được nguồn thu cho Nhà nước từ sử dụng quỹ đất nhà nước thu hồi

- Việc Nhà nước thu hồi đất giao cho doanh nghiệp thực hiện các dự án phát triển đô thị, nhà ở Trong đó lồng ghép việc thực hiện đầu tư các công trình

hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội bằng vốn của Nhà nước để chuyển giao các cơ

quan, đơn vị quản lý phục vụ lợi ích chung, với đầu tư các công trình kinh tế để kinh doanh từ vốn của doanh nghiệp đã nâng cao được chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư theo mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Chính phủ, đồng thời góp phần điều tiết thị trường bất động sản (đất, nhà ở, công trình thương mại)

thông qua việc điều tiết quỹ đất, quỹ nhà cung ứng ra thị trường (Bộ Tài nguyên

và Môi trường, 2013)

1.2.1.3 Các nguồn vốn được huy động để tạo lập quỹ đất

Nguồn vốn để bồi thường đất thu hồi tạo lập quỹ đất và đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng trên đất để nâng cao giá trị của đất được sử dụng chủ yếu từ các nguồn, gồm:

- Nguồn vốn tự có của Tổng công ty Đất đai và Nhà ở Hàn quốc;

- Nguồn vốn của Chính phủ cấp phát;

- Nguồn vốn vay từ các tổ chức tín dụng;

- Nguồn vốn hỗ trợ phát triển của các tổ chức tài chính quốc tế;

- Nguồn vốn huy động từ khách hàng;

- Nguồn thu từ bán sản phẩm đầu tư (đất, công trình, nhà ở)

Ngoài ra, trong một số trường hợp cần thiết có thể thực hiện phát hành trái phiếu để huy động vốn hoặc sử dụng hình thức góp vốn liên doanh, liên kết để

thực hiện dự án (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2013)

1.2.2 Trung Quốc

Trung Quốc thi hành chế độ công hữu về đất đai gồm chế độ sở hữu toàn dân và chế độ sở hữu tập thể của nông dân về đất đai Luật Đất đai năm 1999 của Trung Quốc quy định đất đai trong khu vực đô thị là thuộc sở hữu Nhà nước Đất đai khu vực nông thôn và ngoại ô đô thị thuộc sở hữu tập thể nông dân; đất tự xây dựng nhà ở, đất tự canh tác, đất đồi núi thuộc sở hữu tập thể Hiện nay đất thuộc sở hữu toàn dân chiếm 53%; sở hữu tập thể chiếm 46%; và 1% đất chưa rõ

sở hữu Toàn bộ đất đai được chia thành 3 nhóm chính (đất nông nghiệp, đất xây dựng, đất chưa sử dụng) Việc phân phối đất đai được thực hiện theo nguyên tắc không thu tiền và có thu tiền sử dụng đất đối với cả 2 hình thức đất đai thuộc sở hữu Nhà nước hoặc sở hữu tập thể

Đất đai thuộc sở hữu Nhà nước khi có đề nghị của cơ quan hành chính quản lý về đất đai và được chính quyền nhân dân có thẩm quyền phê chuẩn thì được thu hồi đối với 5 loại đất sau:

- Đơn vị giải thể, chuyển đi nơi khác mà ngừng việc sử dụng đất được cấp thuộc sở hữu nhà nước

- Đất làm đường bộ, đường sắt, sân bay, hầm mỏ đã được phê chuẩn ngừng hoạt động

Đất thuộc sở hữu tập thể: Tổ chức tập thể nông thôn sau khi báo cáo được chính quyền nhân dân có thẩm quyền phê duyệt, có thể thu hồi các loại đất sau:

- Do nhu cầu sử dụng đất cho cơ sở công cộng và xây dựng sự nghiệp công ích trong thôn của hương (trấn)

- Sử dụng đất không theo mục đích đã được phê chuẩn

- Do giải thể, di chuyển mà ngừng việc sử dụng đất

Về thẩm quyền thu hồi đất: Chỉ có Chính phủ (Quốc vụ viện) và chính

quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương mới có thẩm quyền thu hồi đất Quốc vụ viện có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp từ 35 ha trở lên và 70 ha trở lên đối với các loại đất khác Dưới hạn mức này thì do chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ra quyết định thu hồi đất Đất nông nghiệp sau khi thu hồi sẽ chuyển từ đất thuộc sở hữu tập thể thành đất thuộc sở hữu nhà nước

Về trách nhiệm bồi thường: Pháp luật đất đai Trung Quốc quy định, người

nào sử dụng đất thì người đó có trách nhiệm bồi thường Phần lớn tiền bồi thường do người sử dụng đất trả Tiền bồi thường bao gồm các khoản như lệ phí

sử dụng đất phải nộp cho Nhà nước và các khoản tiền trả cho người có đất bị thu hồi Ngoài ra, pháp luật đất đai Trung quốc còn quy định mức nộp lệ phí trợ cấp

đời sống cho người bị thu hồi đất là nông dân cao tuổi không thể chuyển đổi sang ngành nghề mới khi bị mất đất nông nghiệp

Về nguyên tắc bồi thường: Các khoản tiền bồi thường phải đảm bảo cho

người dân bị thu hồi đất có chỗ ở bằng hoặc cao hơn so với nơi ở cũ Ở Bắc Kinh, phần lớn các gia đình dùng số tiền bồi thường đó cộng với khoản tiền tiết kiệm của họ có thể mua được căn hộ mới Còn đối với người dân ở khu vực nông thôn có thể dùng khoản tiền bồi thường mua được hai căn hộ ở cùng một nơi

Về tổ chức thực hiện và quản lý giải tỏa mặt bằng: Cục Quản lý tài nguyên

đất đai ở các địa phương thực hiện việc quản lý giải tỏa mặt bằng Người nhận khu đất thu hồi sẽ thuê một đơn vị xây dựng giải tỏa mặt bằng khu đất đó, thường là các đơn vị chịu trách nhiệm thi công công trình trên khu đất giải tỏa

Ở Trung Quốc do có sự khác nhau về hình thức sở hữu đất đai ở thành thị

và nông thôn nên có sự phân biệt về bồi thường nhà ở giữa hai khu vực này Đối với trường hợp bồi thường cho người dân ở thành thị, chủ yếu Nhà nước tiến hành bồi thường bằng tiền Ngược lại, việc bồi thường cho người dân ở khu vực nông thôn lại có những đặc điểm riêng biệt Nhà nước quan tâm tới nông dân, tạo điều kiện cho họ được hưởng những thành quả công nghiệp hóa, đô thị hóa khi thu hồi đất Khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp hoặc là thu hồi đất ở thuộc khu vực nông thôn để sử dụng vào mục đích khác thì người nông dân được lưu ý, quan tâm

về lợi ích cũng như được bồi thường một cách hợp lý (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2012)

1.2.3 Australia

Liên bang Australia bao gồm 6 Bang và 2 vùng lãnh thổ hưởng quy chế tự quản (tương đương Bang) là nước công nghiệp phát triển, có thu nhập bình quân đầu người thuộc nhóm cao Các Bang ở Australia quản lý việc sử dụng và phát triển đất đai của mình thông qua quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Mỗi Bang đều

có Luật về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất riêng, với nội dung khác nhau Luật Đất đai của Australia quy định đất đai của quốc gia thuộc sở hữu Nhà nước và sở hữu tư nhân Luật Đất đai bảo hộ tuyệt đối quyền lợi và nghĩa vụ của chủ sở hữu đất đai Chủ sở hữu có quyền cho thuê, chuyển nhượng, thế chấp,

thừa kế theo di chúc mà không có sự cản trở nào, kể cả việc tích lũy đất đai Luật cũng quy định Nhà nước có quyền trưng thu đất tư nhân để sử dụng vào mục đích công cộng, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và việc trưng thu đó gắn liền với việc Nhà nước thực hiện bồi thường

Theo luật Accquisition Act 1989 của Australia có hai loại thu hồi đất, đó

là thu hồi đất bắt buộc và thu hồi đất tự nguyện

Thu hồi đất tự nguyện được tiến hành khi chủ đất cần được thu hồi đất Trong thu hồi đất tự nguyện không có quy định đặc biệt nào được áp dụng mà việc thỏa thuận đó là nguyên tắc cơ bản nhất Chủ có đất cần được thu hồi và người thu hồi đất sẽ thỏa thuận giá bồi thường đất trên tinh thần đồng thuận và căn cứ vào thị trường Không có bên nào có quyền hơn bên nào trong thỏa thuận

và cũng không bên nào được áp đặt đối với bên kia

Thu hồi đất bắt buộc được Nhà nước Australia tiến hành khi Nhà nước có nhu cầu sử dụng đất cho các mục đích công cộng và các mục đích khác, thông thường Nhà nước có được đất đai thông qua đàm phán

Trình tự thu hồi đất bắt buộc được thực hiện như sau: Nhà nước gửi cho các chủ đất một văn bản trong đó nêu rõ mục tiêu thu hồi đất vì các mục đích công cộng Văn bản này gồm các nội dung chính như cơ quan muốn thu hồi đất, miêu tả chi tiết mảnh đất, mục đích sử dụng đất sau khi thu hồi và các giải thích

vì sao mảnh đất đó phù hợp với mục tiêu công cộng đó Chủ sở hữu mảnh đất có thể yêu cầu Bộ trưởng Bộ Tài chính và Quản lý xem xét lại vấn đề thu hồi đất Nếu chủ sở hữu vẫn chưa hài lòng thì có thể tiếp tục yêu cầu Trọng tài phúc thẩm hành chính phán xử Trọng tài phúc thẩm hành chính không thể xem xét tính đúng đắn về quyết định của Chính phủ nhưng có thể xem xét các vấn đề liên quan khác Nhà nước thông báo rộng rãi quyết định thu hồi đất và chủ sở hữu đất phải thông báo cho bất kỳ ai muốn mua mảnh đất đó về quyết định thu hồi đất của Chính phủ Sau đó, Nhà nước sẽ ban hành quyết định thu hồi đất và thông báo trên báo chí Chủ sở hữu đất nhận được thông báo tiến hành các thủ tục yêu cầu bồi thường Chủ sở hữu đất thông thường có quyền tiếp tục ở trên đất ít nhất

là 6 tháng sau khi đã có quyết định thu hồi đất Ngay sau khi có quyết định thu

hồi đất, chủ đất có thể yêu cầu Nhà nước bồi thường Nguyên tắc của bồi thường

là công bằng và theo giá thị trường Thông thường, các yếu tố sẽ được tính toán trong quá trình bồi thường đó là giá thị trường, giá trị đặc biệt đối với chủ sở hữu, các chi phí liên quan như chi phí di chuyển, chi phí tái định cư (TĐC)

(Phương Thảo, 2013)

1.2.4 Bài học rút ra từ các nước

- Ở các nước này đều đã hình thành các Tổ chức phát triển quỹ đất (TCPTQĐ) dưới dạng các mô hình hoạt động khác nhau (Công ty đất đai, Tổng công ty phát triển đất ) Tổ chức PTQĐ do Nhà nước đứng ra thành lập, có mô hình TCPTQĐ kinh phí hoạt động bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước cấp 100% (Trung Quốc), có TCPTQĐ hoạt động bằng nguồn vốn tự trang trải một phần hoặc tự trang trải toàn bộ (Trung Quốc, Hàn Quốc, Úc)

- Hoạt động của TCPTQĐ thực hiện các nhiệm vụ tìm kiếm quỹ đất, quản

lý (dự trữ), phát triển quỹ đất và đưa đất tham gia vào thị trường bất động sản (TTBĐS) Nhà nước ra quyết định thu hồi, giao nhiệm vụ cho TCPTQĐ thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng để tạo quỹ đất

- TCPTQĐ đều được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất (trưng mua) của người dân để chuyển mục đích sử dụng theo quy hoạch của nhà nước, để cung ứng đất đai cho thị trường bất động sản

- TCPTQĐ luôn luôn có lượng đất dự trữ khá lớn để làm nhiệm vụ điều tiết TTBĐS khi cần thiết

- TCPTQĐ ngoài việc thay mặt nhà nước đưa quỹ đất ra thị trường còn tham gia TTBĐS với tư cách vừa mua, vừa bán; trợ giúp thị trường với vai trò trung gian giữa Nhà nước đại diện cho pháp luật với người mua, người bán trên thị trường

1.3 Tổ chức phát triển quỹ đất ở Việt Nam hiện nay

1.3.1 Tình hình thành lập và loại hình hoạt động

1.3.1.1 Tổ chức phát triển quỹ đất cấp tỉnh

Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên & Môi trường năm 2013 trên địa bàn cả

nước tính đến tháng 12 năm 2013 đã thành lập được 62/63 Tổ chức phát triển

quỹ đất cấp tỉnh (tỉnh Lào Cai chưa thành lập) Trong đó:

- Về cơ quan quản lý trực tiếp:

+ Có 9 đơn vị trực thuộc UBND Tỉnh (tỉnh Vĩnh Phúc mới thành lập Ban GPMB và phát triển quỹ đất trực thuộc UBND tỉnh theo Quyết định số 34/2011/QĐ-UBND ngày 24/8/2011 trên cơ sở chuyển nguyên trạng Trung tâm PTQĐ trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường; tỉnh Bình Phước mới có Quyết định số 1453/QĐ-UBND ngày 18/7/2012 về việc sáp nhập Trung tâm phát triển quỹ đất vào Quỹ phát triển đất);

+ Có 53 đơn vị trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường (tại tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang, Tổ chức phát triển quỹ đất là một phòng thuộc Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất)

- Về loại hình hoạt động:

+ Có 13 đơn vị tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên; + Có 49 đơn vị tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên

1.3.1.2 Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện

Hiện nay, cả nước có 337/696 huyện, thị xã, quận, thành phố thuộc tỉnh đã thành lập Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện (chiếm 48,42% tổng số đơn vị cấp huyện của cả nước)

- Về cơ quan quản lý:

Các đơn vị được thành lập đều trực thuộc UBND cấp huyện

- Về loại hình hoạt động:

+ 114/337 đơn vị tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên + 222/337 đơn vị tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên + 01/337 đơn vị được Ngân sách Nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt

động thường xuyên (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2013)

1.3.2 Kết quả thực hiện các nhiệm vụ

1.3.2.1 Tổ chức phát triển quỹ đất cấp tỉnh

Theo quy định tại Thông tư liên tịch số BTC thì Tổ chức phát triển quỹ đất cấp tỉnh và cấp huyện có 09 nhiệm vụ chính

01/2010/TTLT-BTNMT-BNV-như: Tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; tạo quỹ đất và phát triển quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất; tổ chức phát triển các khu, điểm và nhà tái định cư; tổ chức thực hiện đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng; quản lý quỹ đất; tổ chức thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất; lập phương án sử dụng quỹ đất được giao quản lý; cung cấp dịch vụ trong lĩnh vực bồi thường, giải phóng mặt bằng

Tuy nhiên, đến nay hầu hết các đơn vị mới chỉ tập trung thực hiện được nhiệm vụ tổ chức bồi thường, giải phóng mặt bằng và quản lý quỹ đất đã thu hồi; các nhiệm vụ khác chưa thực hiện hoặc rất ít địa phương thực hiện được do nhiều nguyên nhân như thiếu vốn hoặc chưa có hướng dẫn cụ thể để tổ chức triển khai thực hiện, kết quả cụ thể như sau:

+ Nhiệm vụ tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: số dự án được giao thực hiện là 673 dự án, với diện tích là 14.769,09 ha; đã thực hiện hoàn thành được 490 dự án, với diện tích là 8.662,44 ha

+ Nhiệm vụ xây dựng và phát triển khu tái định cư: số dự án được giao thực hiện là 72 dự án, với diện tích là 684,97 ha; đã thực hiện hoàn thành được

33 dự án, với diện tích là 225,55 ha

+ Nhiệm vụ quản lý quỹ đất: diện tích đất được giao quản lý là 7.910,7 ha Trong đó: đã tham mưu cho UBND cấp có thẩm quyền cấp cho các đối tượng sử dụng là 2.203,59 ha; thực hiện đầu tư xây dựng khu tái định cư là 291,54 ha; thực hiện đầu tư kết cấu hạ tầng để bán đấu giá quyền sử dụng đất là 306,26 ha

+ Nhiệm vụ đấu giá quyền sử dụng đất: diện tích đã thực hiện bán đấu giá quyền sử dụng đất thành công là 250,20 ha, thu về cho ngân sách Nhà nước được 4.501.450,43 triệu đồng

Kết quả thực hiện nhiệm vụ của các Tổ chức phát triển quỹ đất cấp tỉnh cho thấy nhiệm vụ thực tế mà các tổ chức đang thực hiện chưa trải đều trên các

lĩnh vực nhiệm vụ nêu trong các quyết định thành lập (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2013)

1.3.2.2 Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện

Các đơn vị được thành lập mới chủ yếu thực hiện được nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; các nhiệm vụ khác chưa thực hiện hoặc rất ít địa phương thực hiện được, kết quả cụ thể như sau:

+ Nhiệm vụ tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: số dự án được giao thực hiện là 3.203 dự án, với diện tích là 71.377,51 ha; đã thực hiện hoàn thành được 1.417 dự án, với diện tích là 29.612,16 ha

+ Nhiệm vụ xây dựng và phát triển khu tái định cư: số dự án được giao thực hiện là 207 dự án, với diện tích là 1.892,47 ha; đã thực hiện hoàn thành được 77 dự án, với diện tích là 392,63 ha

+ Nhiệm vụ quản lý quỹ đất: diện tích đất được giao quản lý là 1.080,13

ha Trong đó: đã tham mưu cho UBND cấp có thẩm quyền cấp cho các đối tượng

sử dụng là 619,61 ha; thực hiện đầu tư xây dựng khu tái định cư là 792,88 ha; thực hiện đầu tư kết cấu hạ tầng để bán đấu giá quyền sử dụng đất là 194,54 ha + Nhiệm vụ đấu giá quyền sử dụng đất: diện tích đã thực hiện bán đấu giá quyền sử dụng đất thành công là 211,87 ha, thu về cho ngân sách nhà nước được 1.273.014,37 triệu đồng

Kết quả thực hiện nhiệm vụ của các Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện cho thấy nhiệm vụ thực tế mà các tổ chức đang thực hiện chưa trải đều trên các

lĩnh vực nhiệm vụ nêu trong các quyết định thành lập (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2013)

1.3.3 Kết quả hoạt động tài chính

+ Ứng vốn từ Ngân sách Nhà nước là: 4.934.806,88 triệu đồng

+ Ứng vốn từ quỹ phát triển đất là: 414.585,00 triệu đồng;

+ Vay vốn từ các tổ chức tín dụng là: 42.842,30 triệu đồng;

+ Huy động vốn từ các nguồn khác là: 2.991.920,92 triệu đồng

1.3.3.2 Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện

Tổng số nguồn vốn Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện đã sử dụng để thực hiện các nhiệm vụ giải phóng mặt bằng giao đất cho dự án và tạo quỹ đất sạch để phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương là 6.453.795,58 triệu đồng Trong đó:

+ Ứng vốn từ Ngân sách Nhà nước là: 5.166.921,43 triệu đồng

+ Ứng vốn từ quỹ phát triển đất là: 243.195,62 triệu đồng;

Năm 2013 Bộ Tài nguyên & Môi trường đã có báo cáo đánh giá về tổ chức

và năng lực thực hiện nhiệm vụ của Tổ chức PTQĐ tại các địa phương như sau:

- Các địa phương đã chủ động, tích cực kiện toàn hoặc thành lập mới các

Tổ chức phát triển quỹ đất theo đúng quy định tại Thông tư liên tịch số 01/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BNV;

- Bộ máy tổ chức và điều kiện làm việc của Tổ chức phát triển quỹ đất các cấp tương đối phù hợp với yêu cầu công việc trong giai đoạn hiện tại và khả năng thực tế của các địa phương;

- Đội ngũ nhân viên tiếp tục được tăng cường (bình quân 36 người đối với Tổ chức phát triển quỹ đất cấp tỉnh và 19 người đối với Tổ chức PTQĐ cấp huyện);

- Trình độ của cán bộ viên chức được nâng cao (bình quân có trên 2/3 số cán bộ viên chức đạt trình độ đại học hoặc trên đại học);

- Trong điều kiện mới thành lập còn nhiều khó khăn về tổ chức và điều kiện làm việc, nhưng cán bộ viên chức của các Trung tâm PTQĐ đã thể hiện tinh

thần quyết tâm, cố gắng vượt mọi khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, từng bước khẳng định vai trò của tổ chức đối với quá trình phát triển của địa phương

+ Đối với Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện: hiện nay trên tổng số 696 đơn vị hành chính cấp huyện trên cả nước thì mới có 337 Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện được thành lập Có 19 tỉnh thành lập Tổ chức phát triển quỹ đất tại 100% đơn vị cấp huyện và có 16 tỉnh, thành phố chưa thành lập Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện, trong đó có thành phố Hồ chí Minh là một trung tâm kinh tế phát triển với nhu cầu sử dụng quỹ đất sạch rất lớn

- Về số lượng cán bộ: Một số Tổ chức phát triển quỹ đất có số lượng cán

bộ quá ít hoặc phân bố chưa đồng đều để có thể triển khai được nhiệm vụ So sánh số lượng cán bộ cho thấy:

+ Đối với Tổ chức phát triển quỹ đất cấp tỉnh: Tổng số cán bộ của 62 Tổ chức phát triển quỹ đất cấp tỉnh đã được thành lập là 1619 người, tính bình quân

là 26 người/tổ chức

+ Đối với Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện: Tổng số cán bộ của 337

Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện đã được thành lập là 3075 người, tính bình quân là 9 người/tổ chức

- Về cơ cấu tổ chức: Theo quy định tại Thông tư liên tịch số 01/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BNV thì cơ cấu tổ chức của Tổ chức phát triển quỹ đất không vượt quá 3 phòng ban Tuy nhiên, một số địa phương đã thành lập

số phòng ban vượt quá số lượng quy định

- Bộ máy Tổ chức phát triển quỹ đất tại các địa phương chưa được hình thành một cách có hệ thống, chưa có sự gắn kết, hỗ trợ lẫn nhau giữa Tổ chức phát triển quỹ đất cấp tỉnh với các Tổ chức phát triển quỹ đất cấp huyện trong quá trình lập kế hoạch và triển khai thực hiện nhiệm vụ Do chưa có hệ thống quản lý thống nhất theo hệ thống ngành dọc nên hoạt động phát triển quỹ đất của nhiều địa phương còn manh mún, chưa hiệu quả và chưa phát huy được vai trò của Tổ chức phát triển quỹ đất như yêu cầu đặt ra

- Tính chất công việc theo nhiệm vụ của Tổ chức phát triển quỹ đất là phức tạp và khó khăn, đặc biệt trong công tác giải phóng mặt bằng Tuy nhiên, chế độ chính sách cho cán bộ là viên chức làm việc trong trong các Tổ chức phát triển quỹ đất chưa được quy định cụ thể Vì vậy, nhiều địa phương có chỉ tiêu viên chức sự nghiệp được duyệt nhưng không thu hút được các đối tượng có kinh nghiệm công tác và năng lực chuyên môn phù hợp vào làm việc trong Tổ chức phát triển quỹ đất Điều đó làm ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả công việc của các Trung tâm phát triển quỹ đất

- Công tác tổ chức tập huấn, nâng cao nghiệp vụ về tổ chức và chuyên môn cho cán bộ viên chức của các Tổ chức PTQĐ hầu như chưa được thực hiện nên ảnh hưởng lớn tới chất lượng hoạt động của các Tổ chức phát triển quỹ đất

- Các địa phương đã có nhiều cố gắng, tuy nhiên điều kiện làm việc nhìn

chung vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là vấn đề trụ sở làm việc (Bộ Tài nguyên

- Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng có nhiều khó khăn vướng mắc, nhưng các Tổ chức phát triển quỹ đất đã tính cực, chủ động đề xuất các giải pháp tháo gỡ để công tác thu hồi đất được nhanh chóng, đáp ứng được yêu cầu nhiệm

vụ được giao và không để xảy ra sai phạm

- Kết quả thực hiện nhiệm vụ xây dựng khu tái định cư, xây dựng kết cấu hạ tầng và tổ chức thực hiện bán đấu giá quyền sử dụng đất tuy chưa nhiều nhưng đã

có những kết quả ban đầu rất tích cực (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2013)

b Một số tồn tại hạn chế

- Chức năng nhiệm vụ của Tổ chức phát triển quỹ đất quy định tại Thông

tư liên tịch số 01/2010/TTLT-BTNMT-BNV-BTC được thể hiện trên nhiều lĩnh vực khác nhau liên quan tới hoạt động phát triển quỹ đất Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ của Tổ chức phát triển quỹ đất tại các địa phương còn nhiều hạn chế, chưa hình thành được quy trình thực hiện các nhiệm vụ liên quan một cách có hệ thống và đồng bộ

- Hoạt động của các Tổ chức phát triển quỹ đất phụ thuộc rất lớn vào tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Thực tế cho thấy, đối với các trung tâm đô thị lớn, có trình độ phát triển kinh tế cao thì các Tổ chức phát triển quỹ đất

có điều kiện triển khai cơ bản đầy đủ các nhiệm vụ nêu tại Thông tư liên tịch số 01/2010/TTLT-BTNMT-BNV-BTC, còn đối với các địa phương chưa có điều kiện phát triển hoặc ở vùng xa trung tâm đô thị thì việc triển khai nhiệm vụ chủ yếu chỉ giới hạn trong hoạt động thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng cho các dự án, không có điều kiện triển khai xây dựng các phương án và đề xuất thực hiện công tác bồi thường giải phóng mặt bằng để tạo quỹ đất sạch Thậm chí nhiều địa phương đã thành lập Tổ chức phát triển quỹ đất nhưng chưa được giao thực hiện một nhiệm vụ cụ thể nào

- Một số địa phương vẫn duy trì song song Ban bồi thường giải phóng phóng mặt bằng, Ban quản lý dự án (có chức năng thực hiện bồi thường giải phóng mặt bằng) cùng với Tổ chức phát triển quỹ đất ở cấp huyện nên công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư bị chồng chéo, phức tạp

- Việc phối kết hợp với các ngành và chính quyền địa phương trong triển khai thực hiện nhiệm vụ bồi thường giải phóng mặt bằng của Tổ chức phát triển quỹ đất còn gặp rất nhiều khó khăn

- Số lượng Tổ chức phát triển quỹ đất được giao thực hiện nhiệm vụ xây dựng khu tái định cư là chưa nhiều Việc bố trí giao nhiệm vụ xây dựng khu tái