Các yếu tố ảnh hưởng đến lòng trung thành của người lao động trong các doanh nghiệp công nghệ thông tin tại thành phố hồ chí minh

CNTT : Công ngh thông tin TP... đơy tác gi g i chung lƠ nhơn viên CNTT... H Chí Minh nói riêng.

TR NG I H C KINH T TP H CHệ MINH

TR N TH BệCH NG C

CÔNG NGH THÔNG TIN T I TP H CHệ MINH

LU N V N TH C S KINH T

Tp H Chí Minh ậ N m 2014

B GIÁO D C VÀ ÀO T O

TR N TH BệCH NG C

CÔNG NGH THÔNG TIN T I TP H CHệ MINH

Chuyên ngành : Qu n tr kinh doanh

Kính th a Quý Th y Cô, tôi tên lƠ Tr n Th Bích Ng c, h c viên cao h c khóa 21

- Chuyên ngƠnh Qu n tr kinh doanh ậ Tr ng i h c Kinh t Tp H Chí Minh

Tôi xin cam đoan Lu n v n nƠy lƠ công trình nghiên c u c a riêng tôi Các c s

lý thuy t liên quan vƠ nh ng trích d n trong lu n v n đ u có ghi rõ ngu n tham kh o, ngu n trích d n vƠ xu t x Các s li u, k t qu trong lu n v n do tác gi tr c ti p thu

th p, th ng kê vƠ x lý

TP H Chí Minh, ngƠy 01 tháng 04 n m 2014

H c viên

Tr n Th Bích Ng c

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ký hi u, ch vi t t t

Danh m c các b ng

Danh m c các hình v

TịM T T

CH NG 1 ậ GI I THI U T NG QUAN TÀI NGHIÊN C U 1

1.1 Lý do ch n đ tƠi 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 Ph m vi ậ đ i t ng nghiên c u 3

1.3.1 Ph m vi nghiên c u 3

1.3.2 i t ng nghiên c u 3

1.3.3 Ph ng pháp nghiên c u 3

1.3.4 K t c u lu n v n 4

CH NG 2 ậ C S Lụ THUY T VÀ MÔ HỊNH NGHIÊN C U 6

2.1 Khái ni m v lòng trung thƠnh 6

2.2 Khái ni m v ng i lao đ ng 8

2.3 Vai trò c a vi c xơy d ng vƠ duy trì lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng 9

2.4 Các lý thuy t liên quan 9

2.4.1 M i quan h gi a lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng đ i v i t ch c vƠ m c đ th a mưn c a ng i lao đ ng trong công vi c 9

2.4.2 Thuy t nhu c u theo th b c c a Maslow (1943) 10

2.4.3 Thuy t hai nhơn t c a Frederick Herzberg (1959) 11

2.4.4 Thuy t kì v ng c a Victor Vroom (1964) 12

2.4.5 H c thuy t v s công b ng c a J Stacy Adam (1963) 13

2.4.6 H c thuy t nhu c u thúc đ y c a David Mc.Clelland (1988) 14

2.5 T ng quan v doanh nghi p CNTT vƠ lao đ ng CNTT 15

2.5.3 Hình th c pháp lý c a doanh nghi p CNTT 17

2.5.4 T ng quan v tình hình nhơn l c ngƠnh CNTT t i TP.H Chí Minh 17

2.5.5 c tr ng c a ng i lao đ ng CNTT t i Vi t Nam 18

2.6 M t s nghiên c u tr c đơy v lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng 18

2.7 Các y u t nh h ng đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng 21

2.7.1 Y u t Lưnh đ o 23

2.7.2 Y u t B n ch t công vi c 23

2.7.3 Y u t Ch đ đưi ng 24

2.7.4 Y u t Môi tr ng tác nghi p 24

2.7.5 Y u t C h i th ng ti n 25

2.7.6 Y u t ánh giá 25

2.7.7 Y u t Ơo t o phát tri n 26

2.8 Các y u t khác có nh h ng đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng 26

2.9 Mô hình nghiên c u đ xu t 26

CH NG 3 ậ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 29

3.1 Quy trình nghiên c u 29

3.2 Nghiên c u s b .31

3.2.1 Xơy d ng thang đo 31

3.2.1.1 Thang đo thƠnh ph n Lưnh đ o 32

3.2.1.2 Thang đo thƠnh ph n B n ch t công vi c 32

3.2.1.3 Thang đo thƠnh ph n Ch đ đưi ng .33

3.2.1.4 Thang đo thƠnh ph n Môi tr ng tác nghi p 33

3.2.1.5 Thang đo thƠnh ph n C h i th ng ti n 34

3.2.1.6 Thang đo thƠnh ph n ánh giá 35

3.2.1.7 Thang đo thƠnh ph n Ơo t o phát tri n 35

3.2.1.8 Thang đo Lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng 36

3.2.2 Thi t k b ng cơu h i 36

3.3 Nghiên c u chính th c 37

CH NG 4 ậ K T QU X Lụ S LI U 40

4.1 c đi m m u kh o sát 40

4.2 ánh giá đ tin c y thang đo 43

4.2.1 Ki m đ nh Cronbach’s Alpha đ i v i các thang đo thƠnh ph n 43

4.2.1.1 Thang đo thƠnh ph n Lưnh đ o 43

4.2.1.2 Thang đo thƠnh ph n B n ch t công vi c 43

4.2.1.3 Thang đo thƠnh ph n Ch đ đưi ng .45

4.2.1.4 Thang đo thƠnh ph n Môi tr ng tác nghi p 45

4.2.1.5 Thang đo thƠnh ph n C h i th ng ti n 46

4.2.1.6 Thang đo thƠnh ph n ánh giá 47

4.2.1.7 Thang đo thƠnh ph n Ơo t o phát tri n 47

4.2.2 Ki m đ nh Cronbach’s Alpha đ i v i thang đo lòng trung thƠnh 48

4.3 Phơn tích nhơn t (EFA) 48

4.3.1 Phơn tích nhơn t đ i v i bi n đ c l p 49

4.3.2 Phơn tích nhơn t đ i v i bi n ph thu c 54

4.3.3 i u ch nh các gi thuy t 55

4.4 Phơn tích h i quy tuy n tính 56

4.4.1 Ki m đ nh h s t ng quan Pearson 56

4.4.2 Phơn tích h i quy 57

4.5 Ki m đ nh gi thuy t 59

4.6 Ki m đ nh s khác bi t v các đ c đi m cá nhơn đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng 61

4.6.1 Khác bi t v gi i tính 61

4.6.2 Khác bi t v đ tu i 62

4.6.3 Khác bi t v trình đ h c v n 63

4.6.4 Khác bi t v thơm niên công tác 64

4.6.5 Khác bi t v lo i hình doanh nghi p 65

4.6.6 Khác bi t v y u t v n đ u t n c ngoƠi 67

4.8 So sánh k t qu nghiên c u v i các nghiên c u tr c đơy 71

CH NG 5 ậ K T LU N VÀ KI N NGH .74

5.1 Gi i thi u k t qu chính c a nghiên c u 74

5.2 M t s ki n ngh .76

5.2.1 V đánh giá vƠ th ng ti n 76

5.2.2 V ch đ đưi ng .78

5.2.3 V đƠo t o phát tri n 80

5.2.4 V lưnh đ o 81

5.3 H n ch c a đ tƠi vƠ đ xu t h ng h ng nghiên c u ti p theo .82 TÀI LI U THAM KH O

PH L C

CNTT : Công ngh thông tin

TP : ThƠnh ph

SPSS : Statistical Package for Social Sciences

(Ph n m m th ng kê cho khoa h c xư h i)

EFA : Exploratary Factor Anslysis

(Phơn tích nhơn t khám phá)

KMO : H s Kaiser ậ Mayer ậ Olkin

Sig : M c ý ngh a quan sát (Observed significance level)

B ng 3.2.1.1: Thang đo thƠnh ph n lưnh đ o 32

B ng 3.2.1.2: Thang đo thƠnh ph n B n ch t công vi c 33

B ng 3.2.1.3 : Thang đo thƠnh ph n Ch đ đưi ng 33

B ng 3.2.1.4 : Thang đo thƠnh ph n Môi tr ng tác nghi p 34

B ng 3.2.1.5: Thang đo thƠnh ph n C h i th ng ti n 34

B ng 3.2.1.6: Thang đo thƠnh ph n ánh giá 35

B ng 3.2.1.7: Thang đo thƠnh ph n Ơo t o phát tri n 35

B ng 3.2.1.8 : Thang đo Lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng 36

B ng 4.1: Mô t m u 40

B ng 4.2.1.1: K t qu phơn tích Cronbach’s Alpha thang đo thƠnh ph n lưnh đ o 43

B ng 4.2.1.2.1: K t qu phơn tích Cronbach’s Alpha thang đo thƠnh ph n B n ch t công vi c (l n 1) 44

B ng 4.2.1.2.2: K t qu phơn tích Cronbach’s Alpha thang đo thƠnh ph n B n ch t công vi c (l n 2) 44

B ng 4.2.1.2.2: K t qu phơn tích Cronbach’s Alpha thang đo thƠnh ph n Ch đ phúc l i 45

B ng 4.2.1.4: K t qu phơn tích Cronbach’s Alpha thang đo thƠnh ph n Môi tr ng tác nghi p 46

B ng 4.2.1.5: K t qu phơn tích Cronbach’s Alpha thang đo thƠnh ph n C h i th ng ti n 46

B ng 4.2.1.6: K t qu phơn tích Cronbach’s Alpha thang đo thƠnh ph n ánh giá 47

B ng 4.2.1.7: K t qu phơn tích Cronbach’s Alpha thang đo thƠnh ph n Ơo t o phát tri n 48

B ng 4.2.2: K t qu phơn tích Cronbach’s Alpha thang Lòng trung thƠnh 48

B ng 4.3.1.1: K t qu EFA các bi n đ c l p (L n 1) 50

B ng 4.3.1.2: K t qu EFA các bi n đ c l p (L n 4) 52

B ng 4.4.1: Ma tr n h s t ng quan Pearson 56

B ng 4.4.2.3: B ng k t qu h s h i quy tuy n tính b ng ph ng pháp Enter 58

B ng 4.6.1: K t qu ki m đ nh Independent-samples T-test v s khác bi t m c đ trung thƠnh gi a nhơn viên nam vƠ nhơn viên n 61

B ng 4.6.2: K t qu ki m đ nh One-Way ANOVA v s khác bi t v m c đ trung thƠnh c a ng i lao đ ng theo đ tu i 62

B ng 4.6.3.1: K t qu ki m đ nh One-Way ANOVA v s khác bi t v m c đ trung thƠnh c a ng i lao đ ng theo trình đ h c v n 63

B ng 4.6.3.2: K t qu ki m đ nh Kruskal ậ Wallis v s khác bi t v m c đ trung thƠnh c a ng i lao đ ng theo trình đ h c v n 63

B ng 4.6.4.1: K t qu ki m đ nh One-Way ANOVA v s khác bi t v m c đ trung thƠnh c a ng i lao đ ng theo thâm niên công tác 64

B ng 4.6.4.2: K t qu ki m đ nh Kruskal ậ Wallis v s khác bi t v m c đ trung thƠnh c a ng i lao đ ng theo thâm niên công tác 65

B ng 4.6.5: K t qu ki m đ nh ANOVA v s khác bi t v m c đ trung thƠnh c a

ng i lao đ ng theo lo i hình doanh nghi p 66

B ng 4.6.6: K t qu ki m đ nh Independent-samples T-test v s khác bi t m c đ trung thƠnh gi a 2 lo i hình doanh nghi p có v n đ u t n c ngoƠi vƠ không có v n đ u t

n c ngoƠi 68

B ng 4.6.7.1: K t qu ki m đ nh ANOVA v s khác bi t v m c đ trung thƠnh c a

ng i lao đ ng theo m c thu nh p hƠng tháng 69

B ng 4.6.7.2: K t qu ki m đ nh Kruskal ậ Wallis v s khác bi t v m c đ trung thƠnh c a ng i lao đ ng theo m c thu nh p hƠng tháng 70

Hình 2.4.2: Tháp nhu c u c a Maslow 11

Hình 2.9: Mô hình nghiên c u đ xu t 27

Hình 3.1: Quy trình nghiên c u 30

Hình 4.7: Mô hình nghiên c u hi u ch nh 71

M c tiêu chính c a nghiên c u nƠy nh m xác đ nh vƠ đánh giá m c đ tác

đ ng c a các y u t có nh h ng đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng trong các doanh nghi p công ngh thông tin (CNTT) t i TP H Chí Minh

C th nghiên c u đ c th c hi n thông qua 2 giai đo n: Nghiên c u đ nh tính vƠ nghiên c u đ nh l ng K t qu giai đo n nghiên c u đ nh tính xác đ nh 7 nhóm y u t có nh h ng đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng, bao g m: Lưnh đ o, B n ch t công vi c, Ch đ đưi ng , Môi tr ng tác nghi p, C h i

th ng ti n, ánh giá vƠ Ơo t o phát tri n

Giai đo n nghiên c u đ nh l ng, tác gi s d ng ph ng pháp ch n m u thu n ti n, d li u trong nghiên c u lƠ d li u s c p đ c thu th p b ng cách g i

b ng cơu h i kh o sát tr c ti p vƠ thông qua m ng internet, k t qu thu đ c 244

m u h p l S li u thu th p đ c phơn tích b ng ph n m m SPSS 20 Ph ng pháp phơn tích đ c s d ng lƠ ki m đ nh đ tin c y thang đo, phơn tích nhơn t

khám phá và phơn tích h i quy tuy n tính

K t qu nghiên c u xác đ nh đ c có 4 y u t nh h ng đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng: ánh giá vƠ th ng ti n, Ch đ đưi ng , Ơo t o phát tri n vƠ Lưnh đ o V i k t qu nghiên c u thu đ c, tác gi có đ a ra m t s ki n ngh đ i v i t ng y u t đ nh m giúp các nhƠ qu n tr có th cơn nh c, áp d ng

t i doanh nghi p NgoƠi ra, tác gi c ng đ a ra nh ng h n ch c a đ tƠi vƠ đ

xu t h ng nghiên c u ti p theo

CH NG 1 ậ GI I THI U T NG QUAN TÀI NGHIÊN C U

1.1 Lý do ch n đ tài

Trong th i bu i h i nh p c nh tranh gay g t nh hi n nay, s c nh tranh không ch di n ra trên th tr ng hƠng hoá mƠ còn c trên th tr ng nhơn l c S gia nh p c a các doanh nghi p, t p đoƠn n c ngoƠi cùng v i s bùng n v khoa

h c công ngh đư vƠ đang t o ra nhi u c h i phát tri n h n cho t ng l p nhơn l c

th ng k p th i vƠ x ng đáng v i nh ng n l c mƠ h b ra, ng i lao đ ng s

d c h t s c đ đ t đ c nh ng thƠnh công ngoƠi mong đ i, đi u nƠy s giúp mang

l i r t nhi u l i ích cho các doanh nghi p

V n đ đ c quan tơm đơy lƠ m i quan h gi a doanh nghi p vƠ ng i lao đ ng nh th nƠo? i u đó đ c đo l ng b ng lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng v i doanh nghi p n i h lƠm vi c

Theo k t qu t m t nghiên c u h n h p c a 2 đ n v Walker Information

vƠ Hudson Institute, Hoa K th c hi n trên 1.000 doanh nghi p t i chơu Á, n i

v n có ti ng v s trung thƠnh tuơn th theo h c thuy t Kh ng T , đư cung c p

m t s thông tin thú v sau đơy v s trung thƠnh c a nhơn viên trong doanh nghi p:

 Ch có 24% nhơn viên th y r ng h th t s trung thƠnh, cam k t đóng góp vƠo

nh ng m c tiêu, nh ng ho t đ ng c a công ty vƠ c ng chính h s s n sƠng

l i lƠm vi c trong doanh nghi p ít nh t 2 n m

 Có đ n 33% nhơn viên trong doanh nghi p không h có m t cam k t, m t k

ho ch t n t i trong doanh nghi p lơu dƠi

 VƠ h n n a, có đ n 39% nhơn viên s n sƠng l i lƠm vi c ch vì m t vƠi nguyên nhơn mi n c ng nƠo đó (l ng b ng, v n , quen bi t, ch tìm vi c khác…), h không h có m t k ho ch c th nƠo nh m mang l i l i ích cho doanh nghi p

Trong th i gian g n đơy, cùng v i s bùng n c a khoa h c k thu t, CNTT tr thƠnh m t trong nh ng nhóm ngƠnh đ c quan tơm nhi u nh t, c v s phát tri n c a ho t đ ng kinh doanh c ng nh tình hình v lao đ ng c a ngƠnh

Theo s li u nghiên c u th ng kê c a Trung tơm D báo nhu c u nhơn l c

và Thông tin th tr ng lao đ ng TP H Chí Minh thu c S Lao đ ng Th ng Binh vƠ Xư h i TP.H Chí Minh (FALMI) tháng 06 n m 2012, đư xác đ nh 10 nhóm ngƠnh ngh có nhu c u cao trong giai đo n 2012 ậ 2015, trong đó có nhóm ngƠnh CNTT chi m 12% trong t ng s nhu c u nhơn l c hƠng n m K t qu th ng

kê vƠo quý I n m 2013 cho th y nhu c u tuy n d ng nhơn l c nhóm ngƠnh CNTT trong n m 2012 t ng h n 66% so v i n m 2011 tr c đó, đ c bi t nhu c u tuy n

d ng nhơn s trình đ trung c p, cao đ ng, đ i h c chuyên ngƠnh nh l p trình viên, k s h th ng m ng, k s ph n c ng, tester, nhơn viên phát tri n ph n

m m, thi t k l p trình web, l p trình mobile…

Tuy nhiên, s bi n đ ng lao đ ng c a ngƠnh CNTT t i TP H Chí Minh

c ng khá cao vƠo kho ng 30%/n m, t p trung vƠo các doanh nghi p v a vƠ nh

Theo Báo Ng i Lao ng v a ti n hƠnh kh o sát hi n tr ng vi c lƠm c a lao

đ ng ngƠnh CNTT đ u n m 2013 Kh o sát d a trên 100 lao đ ng đ ng ký tìm

vi c t i V n phòng H tr vi c lƠm Báo Ng i Lao ng, trong đó 87,5% lao

đ ng đư có kinh nghi m lƠm vi c, t p trung các doanh nghi p v a vƠ nh K t

qu cho th y 43% lao đ ng b vi c trong n m lƠm vi c đ u tiên vƠ trên 80% lao

đ ng b vi c, thay đ i t 1 đ n 3 n i lƠm vi c trong 2 n m đ u lƠm vi c

V y nh ng y u t nƠo đư tác đ ng đ gơy ra nh ng bi n đ ng nƠy vƠ đi u

gì khi n ng i lao đ ng v n ti p t c g n bó, trung thƠnh v i công ty ? tr l i

cho nh ng th c m c nƠy, tôi đư ch n th c hi n đ tƠi “ Các y u t nh h ng đ n

lòng trung thành c a ng i lao đ ng trong các doanh nghi p công ngh thông

1.3 Ph m vi ậ đ i t ng nghiên c u

1.3.1 Ph m vi nghiên c u

Vì n ng l c vƠ th i gian có h n, cá nhơn tôi th c hi n nghiên c u trên c

s đi u tra các đ i t ng hi n đang lƠm vi c trong các doanh nghi p CNTT TP.H Chí Minh

i t ng kh o sát lƠ: Nh ng ng i lao đ ng trong kh i k thu t bao g m: Nhơn viên l p trình ph n c ng vƠ ph n m m, nhơn viên qu n tr m ng, nhơn viên

ki m đ nh ph n m m, nhơn viên phơn tích h th ng, nhơn viên giám sát h th ng đơy tác gi g i chung lƠ nhơn viên CNTT

1.3.2 i t ng nghiên c u

i t ng nghiên c u lƠ các y u t nh h ng đ n lòng trung thƠnh c a

ng i lao đ ng trong các doanh nghi p CNTT t i TP H Chí Minh

1.3.3 Ph ng pháp nghiên c u

Trình t nghiên c u g m 2 b c: nghiên c u s b vƠ nghiên c u chính th c

 Nghiên c u s b : S d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh tính: Thu th p thông tin t các nghiên c u tr c, h i ý ki n chuyên gia, th c hi n ph ng v n th đ

hi u ch nh b ng cơu h i kh o sát

 Nghiên c u chính th c: S d ng ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng : Thu

th p s li u b ng cách g i b ng cơu h i kh o sát tr c ti p vƠ thông qua m ng internet cho các đ i t ng kh o sát

- D li u đ c x lý b ng ph n m m SPSS 20.0 vƠ Excel 2007

- Mô hình đo l ng các bi n v i thang đo Likert 5 b c

- Th c hi n đánh giá đ tin c y các thang đo: đ tin c y c a thang đo đ c đánh giá qua h s Cronbach’s Alpha, qua đó các bi n không phù h p s b

lo i vƠ thang đo s đ c ch p nh n khi h s Cronbach Alpha đ t yêu c u

- Ti p theo lƠ phơn tích nhơn t EFA s đ c s d ng nh m lo i b b t các

bi n đo l ng không đ t yêu c u

- Ki m đ nh các gi thuy t c a mô hình vƠ đ phù h p t ng th c a mô hình

- Phơn tích h i quy đa bi n đ xác đ nh y u t nƠo nh h ng đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng vƠ y u t nƠo có nh h ng quan tr ng nh t

- Cu i cùng th c hi n ki m đ nh T-test vƠ phơn tích ANOVA nh m tìm ra s khác bi t có ý ngh a th ng kê theo m t vƠi đ c tính cá nhơn đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng

1.3.4 K t c u lu n v n

N i dung c a lu n v n bao g m 5 ch ng nh sau:

Ch ng 1: Gi i thi u t ng quan đ tƠi nghiên c u

Lý do ch n đ tƠi, m c tiêu nghiên c u, ph m v vƠ đ i t ng nghiên c u,

ph ng pháp nghiên c u, gi i thi u k t c u lu n v n

Ch ng 2: C s lỦ thuy t vƠ mô hình nghiên c u

Gi i thi u t ng quan v doanh nghi p CNTT t i TP H Chí Minh, m t s

c s lý thuy t vƠ các thƠnh ph n liên quan đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng đ i v i doanh nghi p, t ng k t m t s nghiên c u tr c đơy v lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng vƠ đ a ra mô hình nghiên c u đ xu t

Ch ng 3: Ph ng pháp nghiên c u

Trình bƠy ph ng pháp nghiên c u chi ti t, xơy d ng - hi u ch nh thang

đo, thi t k b ng cơu h i, trình bƠy ph ng pháp thu th p vƠ phơn tích d

li u

Ch ng 4: K t qu x lỦ s li u

Gi i thi u đ c đi m m u kh o sát, trình bƠy các k t qu ki m đ nh đ tin

c y, phơn tích nhơn t , h i quy vƠ ki m đ nh s khác bi t

Ch ng 5: K t lu n vƠ ki n ngh

Gi i thi u tóm t t k t qu chính c a nghiên c u, ki n ngh , h n ch c a đ tƠi vƠ đ xu t h ng nghiên c u ti p theo

Nh ng n i dung nƠy s giúp ta có cái nhìn t ng quát v

n i dung, quá trình hình thƠnh đ tƠi, đ t đó t o c s cho

vi c tìm hi u sơu v các c s lý thuy t liên quan trong ch ng

ti p theo

CH NG 2 ậ C S LÝ THUY T VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN C U

2.1 Khái ni m v lòng trung thành

M c dù đư đ c đ a ra th o lu n vƠ phơn tích nhi u thông qua các nghiên

c u tr c đơy, tuy nhiên v n ch a có m t s th ng nh t rõ rƠng nào v khái ni m lòng trung thƠnh, đ c bi t lƠ lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng đ i v i t ch c Theo đó, lòng trung thƠnh có th đ c hi u theo nhi u ph ng di n khác nhau, có

th lƠ m t y u t thƠnh ph n, nh ng c ng có th lƠ m t khái ni m đ c l p Trong

qu n tr nhơn s , lòng trung thƠnh lƠ m t y u t thƠnh ph n c a cam k t t ch c,

đ c hi u lƠ m i quan h gi a ng i lao đ ng vƠ t ch c ho c gi a ng i lao

đ ng v i c p trên, lƠ ch t keo g n k t ng i lao đ ng v i công vi c vƠ doanh nghi p c a mình

Theo Allen & Mayer (1990) chú tr ng ba tr ng thái tơm lý c a nhơn viên

khi g n k t v i t ch c: Nhơn viên có th trung thƠnh v i t ch c, xu t phát t tình c m th c s c a h , h s l i v i t ch c dù có n i khác tr l ng cao h n,

đi u ki n lƠm vi c t t h n (affective); Nhơn viên có th trung thƠnh v i t ch c

ch vì h không có c h i ki m đ c công vi c t t h n (continuance); Nhân viên

có th trung thƠnh v i t ch c vì nh ng chu n m c đ o đ c mƠ h theo đu i

(normative)

Theo Mowday, Steers vƠ Poter (1979), trung thƠnh lƠ ắý đ nh ho c mong

mu n duy trì lƠ thƠnh viên c a t ch c” nh ngh a n i ti ng c a Mowday v lòng trung thƠnh t ng t nh khái ni m ắDuy trì” trong các nghiên c u ph m

vi qu c gia trong nhi u n m li n c a Vi n Aon Consulting: Nhơn viên có ý đ nh

l i lơu dƠi cùng t ch c/doanh nghi p; s l i cùng t ch c/doanh nghi p m c dù

có n i khác có l i đ ngh l ng b ng t ng đ i h p d n h n (Stum 1999; 2001)

Theo nghiên c u g n k t t ch c c a Vi n Aon Consulting đ c ph bi n

r ng rưi trong các nghiên c u ng d ng c p đ qu c gia (M , Canada, Anh, Úc)

nh m đo l ng s g n k t c a nhơn viên Theo đó, s g n k t v i t ch c th hi n:

 N ng su t: Nhơn viên trong t ch c n l c h t mình nơng cao k n ng đ có

th c ng hi n nhi u h n cho công vi c; s n sƠng hi sinh quy n l i cá nhơn khi c n thi t đ giúp đ nhóm, t ch c lƠm vi c thƠnh công

 Ni m t hƠo: Nhơn viên s gi i thi u v s n ph m, d ch v c a t ch c, doanh nghi p lƠ th t t nh t mƠ khách hƠng có th mua; lƠ n i t t nh t đ lƠm vi c trong c ng đ ng n i nhơn viên s ng

 Có ý đ nh g n bó lơu dƠi v i công ty: Nhơn viên có ý đ nh l i dƠi lơu cùng

t ch c/ doanh nghi p vƠ s l i m c dù có n i khác đ ngh l ng b ng

t ng đ i h p d n h n

Theo W Scott Burke (2005, trang 20), lòng trung thƠnh đ c c u thƠnh t

6 y u t c t lõi: (1) S cam k t ậ Engagement, (2) S liên k t ậ Affiliation, (3) S tin t ng ậ Trust, (4) S tôn tr ng ậ Respect, (5) S công nh n ậ Recognition, và (6) S hưnh di n t hƠo ậ Pride

C ng theo nhi u phơn tích khác c a Hirschman (1970), Morrow &

McElroy (1993), Werther (1988) đ u cho r ng lòng trung thƠnh vƠ cam k t th ng

đ c s d ng đ thay th cho nhau Do đó, lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng

đ i v i t ch c đ c xem lƠ m t m i quan h c ng sinh, trong đó m i bên cam k t

m t cái gì đó có giá tr Ng i lao đ ng cam k t c ng hi n cho t ch c, vƠ ng c

l i t ch c cam k t v trách nhi m vƠ đáp ng nhu c u c a ng i lao đ ng

Trong môi tr ng kinh doanh hi n nay, các công ty ph thu c vƠo nhơn viên c a h nhi u h n so v i trong quá kh , đ c bi t lƠ trong các ngƠnh công ngh

cao và các phơn khúc th tr ng n i mƠ đóng góp c a nhơn viên không tr c ti p

ph thu c vƠo th i gian quy đ nh dƠnh cho công vi c, ví d nh ngƠnh công ngh

thông tin, đi n t , … Vi t Nam, tình tr ng thi u h t ngu n nhơn l c ch t l ng cao ngƠy cƠng t ng k t sau khi gia nh p WTO, c th lƠ do tác đ ng c a vi c gia

t ng hƠng lo t các nhƠ đ u t n c ngoƠi C ng do đó, ng i lao đ ng có thêm nhi u l a ch n, quy t đ nh v công vi c cho b n thơn, h có quy n đ c đ a ra các yêu c u đ có th cam k t trung thƠnh đ i v i t ch c, doanh nghi p Các yêu

c u đó có th lƠ thu nh p, th ng ti n, c h i đƠo t o phát tri n b n thơn, …Tuy nhiên, đ i v i các nhƠ qu n lý doanh nghi p thì l i cho r ng h mong mu n có

nh ng nhơn viên gi i trong ba n m còn h n có nhơn viên l i v i công ty su t

đ i nh ng n ng l c kém c i

Nhìn chung, quan đi m v lòng trung thƠnh v n ch a th ng nh t, ph bi n

r ng rưi các doanh nghi p Vi t Nam, d n đ n vi c đo l ng y u t nƠy còn g p

ph i nhi u khó kh n Tuy nhiên, v i nh ng n i dung nh v a phơn tích, trong nghiên c u nƠy tác gi đ a ra l a ch n s d ng đ nh ngh a k t h p coi trung thành

lƠ l i lơu dƠi cùng công ty và ni m t hƠo khi lƠm vi c t i công ty

2.2 Khái ni m v ng i lao đ ng

Trong kinh t h c, theo Adam Smith, s c lao đ ng lƠ m t y u t s n xu t

do con ng i t o ra vƠ lƠ m t hƠng hóa, d ch v Ng i có nhu c u v hƠng hóa nƠy lƠ ng i s n xu t (ch s d ng lao đ ng), còn ng i cung c p hƠng hóa nƠy lƠ

ng i bán s c lao đ ng (ng i lao đ ng) V y, ng i lao đ ng lƠ ng i cung c p

s c lao đ ng, quá trình cung c p nƠy đ c th c hi n trên th tr ng lao đ ng

Theo Tìm hi u m t s khái ni m trong v n ki n i h i IX c a ng, th

tr ng lao đ ng lƠ: "Th tr ng mua bán các d ch v c a ng i lao đ ng, v th c

ch t lƠ mua bán s c lao đ ng, trong m t ph m vi nh t đ nh Vi t Nam, hàng hóa

s c lao đ ng đ c s d ng trong các doanh nghi p t nhơn, các doanh nghi p nhƠ

n c, vƠ trong các h gia đình có thuê m n ng i lƠm d ch v trong nhƠ Trong các tr ng h p đó có ng i đi thuê, có ng i lƠm thuê, có giá c s c lao đ ng

d i hình th c ti n l ng, ti n công

Hi u r ng h n, Th tr ng lao đ ng (ho c th tr ng s c lao đ ng) lƠ n i

th c hi n các quan h xư h i gi a ng i bán s c l ao đ ng (ng i lao đ ng) và

ng i mua s c lao đ ng (ng i s d ng lao đ ng), thông qua các hình th c th a thu n v giá c (ti n công, ti n l ng) vƠ các đi u ki n lƠm vi c khác, trên c s

m t h p đ ng lao đ ng b ng v n b n, b ng mi ng, ho c thông qua các d ng h p

đ ng hay th a thu n khác

C th , ng i lao đ ng lƠ ng i lƠm công n l ng, bao g m lao đ ng trí

th c: nhơn viên (công ch c, t ch c), cán b ; ho c lao đ ng ph thông: công nhơn, th , nông dơn lƠm thuê, ng i giúp vi c, Trong đ tƠi nƠy, ng i lao đ ng trong ngƠnh CNTT lƠ lao đ ng trí th c

2.3 Vai trò c a vi c xây d ng và duy trì lòng trung thành c a ng i lao đ ng

Ng i lao đ ng lƠ tƠi s n l n nh t đ i v i doanh nghi p, t ch c Do đó,

vi c xơy d ng vƠ duy trì lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng đ i v i doanh nghi p, t ch c đóng vai trò r t quan tr ng trong qu n tr nhơn s

 Giúp doanh nghi p gi m thi u đ c chi phí, th i gian tuy n d ng, đƠo t o

ng i lao đ ng đ thay th

 Xơy d ng vƠ duy trì lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng còn giúp t o đ c s

n đ nh trong t ch c vƠ nơng cao hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p

 S k t h p gi a lòng trung thƠnh vƠ ni m t hƠo s giúp ng i lao đ ng có

đ ng l c m nh m và an tâm đ hoƠn thƠnh xu t s c nhi m v H th m chí còn có đ ng l c hoƠn thƠnh v t m c ch tiêu đ ra, xúc ti n đ t đ c m c tiêu c a công ty

 Trung thành lƠ y u t b o đ m bí m t kinh doanh ậ đi u ki n c n thi t cho s thƠnh công c a doanh nghi p: Vi c đ m t m t ng i lao đ ng có th xem lƠ

m t s t n th t v tƠi s n đ i v i doanh nghi p n u đó th c s lƠ m t ng i lao đ ng gi i v i đ y đ các ki n th c, k n ng Nh ng s lƠ l i th cho các doanh nghi p c nh tranh n u có đ c ng i lao đ ng đó, b i h s không ph i

t n th i gian, chi phí đ đƠo t o VƠ còn lƠ m t t n th t to l n h n n u ng i lao đ ng đó lƠ m t v trí qu n lý c p cao n m gi nhi u bí m t vƠ các m i quan

h trong kinh doanh

2.4 Các lý thuy t liên quan

2.4.1 M i quan h gi a lòng trung thành c a ng i lao đ ng đ i v i t ch c và

m c đ th a mãn c a ng i lao đ ng trong công vi c

Xét v xu h ng chung, thông th ng ng i lao đ ng làm vi c cho m t t

ch c đ u mong mu n đ c đáp ng các nhu c u c a h vƠ đ c bi t lƠ đ c c m

th y th a mưn v i công vi c đang lƠm M t khi các nhu c u không đ c đáp ng,

c m th y không đ c th a mưn v i công vi c thì ý đ nh r i b đ tìm ki m m t t

ch c khác lƠ đi u t t y u VƠ theo k t qu nghiên c u c a Tr n Th Kim Dung (2005) cho th y: Có s liên quan gi a nhu c u vƠ s th a mưn đ i v i công vi c

đ n s g n bó, s trung thƠnh c a ng i lao đ ng đ i v i t ch c

Do đó, c n thi t ph i trình bƠy các lý thuy t v nhu c u vƠ s th a mưn c a

ng i lao đ ng đ xem xét s liên quan đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng,

đ t đó đ a ra các gi thuy t nghiên c u

2.4.2 Thuy t nhu c u theo th b c c a Maslow (1943)

Trong qu n tr nhơn s , Thuy t c p b c nhu c u c a Abraham Maslow luôn

đ c các nhƠ qu n tr quan tơm Thông qua thuy t nhu c u c a Maslow, các nhƠ

qu n tr s bi t đ c ng i lao đ ng c a mình đang c p đ nhu c u nƠo T đó,

có th đ a ra đ c các gi i pháp phù h p th a mưn nhu c u c a ng i lao đ ng đ

 Nhu c u sinh lý lƠ nh ng nhu c u đ m b o cho con ng i t n t i nh : n,

u ng, m c, t n t i vƠ phát tri n nòi gi ng vƠ các nhu c u c a c th khác

 Nhu c u an toàn lƠ các nhu c u nh an toƠn, không b đe do , an ninh, chu n

m c, lu t l

 Nhu c u xã h i lƠ các nhu c u v tình yêu, đ c ch p nh n, b n bè, xư h i

 Nhu c u tôn tr ng lƠ các nhu c u v t tr ng, tôn tr ng ng i khác, đ c

ng i khác tôn tr ng, đ a v

 Nhu c u đ c th hi n lƠ các nhu c u nh chơn, thi n, m , t ch , sáng t o,

hƠi h c

Hình 2.4.2: Tháp nhu c u c a Maslow

A Maslow đư chia các nhu c u thƠnh hai c p: c p cao vƠ c p th p Các nhu

c u c p th p lƠ các nhu c u sinh lý vƠ an toƠn, an ni nh Các nhu c u c p cao bao

g m các nhu c u xư h i, tôn tr ng vƠ đ c th hi n A Maslow cho r ng lƠm tho mưn các nhu c u c p th p lƠ d h n so v i vi c lƠm tho mưn các nhu c u c p cao vì các nhu c u c p th p lƠ có gi i h n vƠ có th đ c tho mưn t bên ngoƠi Ông cho r ng đ u tiên các nhu c u c p th p nh t ho t đ ng, nó đòi h i đ c tho mưn vƠ nh v y nó lƠ đ ng l c thúc đ y con ng i hƠnh đ ng - nó lƠ nhơn t

đ ng viên Khi các nhu c u nƠy đ c tho mưn thì nó không còn lƠ y u t đ ng viên n a lúc đó các nhu c u c p đ cao h n s xu t hi n

2.4.3 Thuy t hai nhân t c a Frederick Herzberg (1959)

M i quan h đ u tiên đ c hình thƠnh gi a ng i lao đ ng vƠ t ch c lƠ

m i quan h công vi c Thuy t hai nhơn t c a F Herzberg đư ch ra hai nhóm

nhơn t nh h ng đ n m c đ th a mưn công vi c c a ng i lao đ ng, đó lƠ các nhơn t đ ng viên vƠ các y u t duy trì

i v i các y u t đ ng viên, n u gi i quy t t t thì s t o ra s th a mưn

vƠ thúc đ y ng i lao đ ng lƠm vi c tích c c h n, nh ng n u gi i quy t không t t thì t o ta tình tr ng không th a mưn ch ch a h n lƠ b t mưn

i v i các y u t duy trì, n u gi i quy t không t t thì t o ra tình tr ng b t mưn ng i lao đ ng, nh ng n u gi i quy t t t thì t o ra s không b t mưn ch

ch a ch c đư th a mãn

Các nhơn t đ c Herzberg đ c li t kê nh sau:

Các nhơn t đ ng viên Các nhơn t duy trì

Thuy t hai nhơn t c a F Herzberg đư đ a ra nh ng n ý quan tr ng đ i

v i các nhƠ qu n tr :

 Nh ng nhơn t lƠm tho mưn ng i lao đ ng lƠ khác v i các nhơn t t o ra s

b t mưn Vì v y, nhƠ qu n tr không th mong đ i s tho mưn c a ng i lao

đ ng b ng cách đ n gi n lƠ xoá b các nguyên nhơn gơy ra s b t mưn

 Vi c đ ng viên ng i lao đ ng đòi h i ph i gi i chú ý t i c hai nhóm nhơn t duy trì vƠ nhơn t đ ng viên

2.4.4 Thuy t kì v ng c a Victor Vroom (1964)

Thuy t kì v ng c a Victor Vroom đ c đ a ra n m 1964, vƠ đ c b sung,

s a ch a b i m t vƠi ng i khác (Porter & Lawler, 1968) Lý thuy t nƠy đánh giá

đ ng l c lƠm vi c đ nh m th a mưn công vi c d a trên nh ng mong đ i v k t

qu công vi c vƠ nh n th c c a b n thơn Nh ng đ c đi m riêng c a thuy t kì

v ng:

N l c hoƠn thƠnh công vi c, bao g m: vi c l a ch n nhơn viên phù h p

v i công vi c, phơn công công vi c rõ rƠng, đ m b o cung c p thông tin c n thi t,

giám sát vƠ thu th p thông tin ph n h i, đƠo t o nhơn viên, …

Th c hi n công vi c mang l i hi u qu t i u, bao g m: vi c gi i thích vƠ

áp d ng ch đ đưi ng theo k t qu công vi c, đ m b o đo l ng quá trình lƠm

vi c h p lý, mô t vƠ đánh giá công vi c,…

Ph n th ng t ng m c đ th a mưn c a nhơn viên, bao g m: ph n th ng mang tính cá bi t, ph n th ng có giá tr v t ch t vƠ tinh th n

Lý thuy t kì v ng đ c xơy d ng theo công th c:

ng l c = K v ng * Ph ng ti n * H p l c Trong đó:

o Kì v ng lƠ vi c t c g ng t lƠm vi c, s mong đ i trong công vi c vƠ đ t

m c tiêu đ ra c a b n thơn

o Ph ng ti n lƠ nh ng y u t đ lƠm vi c, bao g m: quan h lƠm vi c, đi u ki n lƠm vi c, tính t ch trong công vi c

o H p l c lƠ ph n ng v ph n th ng nh n đ c so v i công s c, k t qu mƠ h

đư đóng góp vƠo công vi c

ng l c c a ng i nhơn viên trong công vi c lƠ s k t h p c a c ba y u

t nƠy, vƠ h ph i nh n đ c c ba y u t nƠy theo h ng tích c c thì m i t o

đ c đ ng l c cho h lƠm vi c

2.4.5 H c thuy t v s công b ng c a J Stacy Adam (1963)

Ng i lao đ ng trong t ch c luôn mu n đ c đ i x m t cách công b ng

H có xu h ng so sánh nh ng đóng góp, c ng hi n c a mình v i nh ng đưi ng

vƠ ph n th ng mƠ h nh n đ c (g i lƠ công b ng cá nhơn) NgoƠi ra, h c ng so sánh đóng góp, c ng hi n, đưi ng vƠ ph n th ng c a mình v i nh ng ng i khác (g i lƠ công b ng xư h i) Stacy Adam đư đ c p t i v n đ nh n th c c a

ng i lao đ ng v m c đ đ i x công b ng vƠ đúng đ n trong t ch c Theo Stacy Adam đ t o ra đ c đ ng l c cho lao đ ng, nhƠ qu n lý ph i t o đ c s cơn b ng gi a nh ng đóng góp vƠ quy n l i mƠ các cá nhơn nh n đ c

Tuy nhiên, khi so sánh, đánh giá đóng góp, c ng hi n v i nh ng đưi ng vƠ

ph n th ng c a mình có th x y ra ba tr ng h p:

 N u ng i lao đ ng cho r ng h đ c đ i x không t t, ph n th ng lƠ không

x ng đáng v i công s c h đư b ra thì h s b t mưn vƠ t đó h s lƠm vi c không h t kh n ng c a h , th m chí h s ngh vi c

 N u ng i lao đ ng tin r ng h đ c đ i x t t, ph n th ng vƠ đưi ng lƠ

t ng x ng v i công s c c a h đư b ra thì h s duy trì m c n ng su t nh

c

 N u ng i lao đ ng nh n th c r ng ph n th ng vƠ đưi ng mƠ t ch c dƠnh cho h lƠ cao h n so v i đi u mƠ h mong mu n h s lƠm vi c tích c c vƠ

ch m ch h n Tuy nhiên trong tr ng h p nƠy, h có xu h ng gi m giá tr

c a ph n th ng, không coi tr ng ph n th ng vƠ do đó v lơu dƠi ph n

th ng s không còn ý ngh a khuy n khích

Khi so sánh nh ng đóng góp, c ng hi n, đưi ng vƠ ph n th ng c a mình

v i ng i khác thì con ng i th ng có xu h ng đánh giá cao đóng góp, c ng

hi n c a mình vƠ đánh giá cao ph n th ng, đưi ng mƠ ng i khác nh n đ c

Thuy t công b ng cho r ng con ng i mu n đ c đ i x công b ng nh ng

khi h b r i vƠo tình tr ng đ c đ i x không công b ng thì h có xu th t thi t

l p s công b ng cho mình Khi đ i m t v i s không công b ng con ng i

th ng có xu h ng ch p nh n, ch u đ ng do h hi u r ng không có công b ng tuy t đ i cho t t c m i ng i vƠ đ đ t t i s công b ng thì không th có đ c trong ng n h n Tuy nhiên, n u h ph i đ i m t v i s không công b ng lơu dƠi thì h s b t mưn, ph n ng l i vƠ th m chí h s ng ng vi c Do đ c đi m nƠy các nhƠ qu n tr ph i luôn luôn quan tơm t i nh n th c c a ng i lao đ ng v s công b ng, ph i tích c c hoƠn thi n h th ng đưi ng vƠ đ ng viên lƠm cho nó t t

h n vƠ công b ng h n ch không ph i ng i ch ho c yên tơm khi ng i lao đ ng không có ý ki n

Thuy t v s công b ng đòi h i các nhƠ qu n tr ph i quan tơm t i các nhơn

t chi ph i đ n nh n th c c a ng i lao đ ng v s công b ng vƠ t đó tác đ ng

đ t o cho ng i lao đ ng có đ c m t nh n th c v s công b ng

2.4.6 H c thuy t nhu c u thúc đ y c a David Mc.Clelland (1988)

Theo David Mc.Clelland, con ng i có ba nhu c u c b n: nhu c u thƠnh

t u, nhu c u liên minh vƠ nhu c u quy n l c

Nhu c u thƠnh t u lƠ nhu c u gi i quy t công vi c m t cách t t h n, mu n

v t qua các tr ng i, khó kh n b ng chính s c c a mình Do đó, đ đ ng viên

nh ng ng i có nhu c u thƠnh t u cao, ng i qu n lý c n:

 Giao cho h nh ng công vi c mang trách nhi m cá nhơn

 t m c tiêu công vi c cao h n m t chút so v i yêu c u

 Ph n h i nhanh chóng v k t qu lƠm vi c c a h

 cho h t v ch k ho ch lƠm vi c

Nhu c u liên minh: gi ng nhu c u xư h i trong mô hình c a Maslow, ng i

có nhu c u nƠy cao s lƠm vi c t t h n nh ng lo i hình công vi c ti p xúc v i con ng i vƠ t o ra nhi u m i quan h

Nhu c u quy n l c lƠ mong mu n nh h ng vƠ ki m soát ng i khác (Thái Trí D ng, 2009, trang 71)

2.5 T ng quan v doanh nghi p CNTT vƠ lao đ ng CNTT

2.5.1 Khái ni m doanh nghi p CNTT

Công ngh Thông tin, vi t t t CNTT, (ti ng Anh: Information Technology

hay là IT) lƠ m t nhánh ngƠnh k thu t s d ng máy tính và ph n m m máy tính

đ chuy n đ i, l u tr , b o v , x lý, truy n t i vƠ thu th p thông tin

Vi t Nam, khái ni m Công ngh Thông tin đ c hi u vƠ đ nh ngh a trong Ngh quy t Chính ph NQ49/CP kí ngƠy 04/08/1993: "Công ngh thông tin

lƠ t p h p các ph ng pháp khoa h c, các ph ng ti n vƠ công c k thu t hi n

đ i - ch y u lƠ k thu t máy tính vƠ vi n thông - nh m t ch c khai thác vƠ s

d ng có hi u qu các ngu n tƠi nguyên thông tin r t phong phú vƠ ti m n ng trong

m i l nh v c ho t đ ng c a con ng i vƠ xư h i"

Doanh nghi p công ngh thông tin (CNTT) là doanh nghi p ho t đ ng

trong l nh v c công nghi p CNTT, ngành kinh t - k thu t công ngh cao, s n

xu t và cung c p s n ph m CNTT, bao g m s n ph m ph n c ng, ph n m m và

n i dung thông tin s Trong đó:

 Ph n c ng là s n ph m thi t b s hoàn ch nh, c m linh ki n, linh ki n, b

ph n c a thi t b s , c m linh ki n, linh ki n S n ph m thi t b s là thi t b

đi n t , máy tính, vi n thông, truy n d n, thu phát sóng vô tuy n đi n và thi t

b tích h p khác đ c s d ng đ s n xu t, truy n đ a, thu th p, x lý, l u tr

và trao đ i thông tin s Bao g m, thi t b đi n t nghe nhìn; thi t b đi n t

gia d ng; thi t b đi n t chuyên dùng; và thi t b thông tin - vi n thông, đa

ph ng ti n

 Ph n m m là ch ng trình máy tính đ c mô t b ng h th ng ký hi u, mã

ho c ngô n ng đ đi u khi n thi t b s th c hi n ch c n ng nh t đ nh S n

ph m ph n m m là ph n m m và tài li u kèm theo đ c s n xu t và đ c th

hi n hay l u tr b t k m t d ng v t th nào, có th đ c mua bán ho c

chuy n giao cho đ i t ng khác khai thác, s d ng

 D ch v n i dung thông tin s là d ch v đ c cung c p trên môi tr ng m ng

ho t đ ng tr c ti p h tr , ph c v vi c s n xu t, khai thác, phát hành, nâng

c p, b o hành, b o trì s n ph m n i dung thông tin s và các ho t đ ng t ng

t khác liên quan đ n n i dung thông tin s S n ph m n i dung thông tin s là

s n ph m n i dung, thông tin bao g m v n b n, d li u, hình nh, âm thanh

đ c th hi n d i d ng s , đ c l u gi , truy n đ a trên môi tr ng m ng

2.5.2 Vai trò c a ngành CNTT trong phát tri n kinh t - xã h i

T i cu c h p "T ng k t 10 n m th c hi n Ch th 58-CT/TW c a B Chính

tr vƠ tri n khai án đ a Vi t Nam s m tr thƠnh n c m nh v công ngh

thông tin vƠ truy n thông" vƠo tháng 12/2010, Phó Th t ng Nguy n Thi n Nhơn kh ng đ nh: "CNTT không ch lƠ ngƠnh công nghi p d ch v phát tri n v i

t c đ cao, đóng góp l n vƠo ngu n thu cho đ t n c mƠ còn lƠ đ ng l c phát tri n h t ng quan tr ng cho s phát tri n kinh t xư h i NgƠy nay không m t ngƠnh nƠo, l nh v c nƠo phát tri n mƠ không d a vƠo s h tr c a CNTT"

CNTT hi n nay đư đư tr thƠnh ngƠnh kinh t m i nh n có t c đ t ng

tr ng vƠ hi u qu cao, có tác đ ng lan t a thúc đ y phát tri n nhi u ngƠnh, nhi u

l nh v c kinh t -xư h i C th , t ng tr ng doanh thu bình quơn toƠn ngƠnh công nghi p CNTT trong giai đo n 2001-2012 đ t 20-25%/n m, g p 3 l n t ng tr ng bình quơn GDP c a c n c n cu i n m 2012, t ng doanh thu c a công nghi p công ngh thông tin c đ t trên 25,5 t USD (t ng đ ng trên 535 nghìn t

đ ng) đóng góp kho ng 4,55 t USD vƠo GDP c a c n c (chi m 3%), đ a t ng doanh thu toƠn ngƠnh công nghi p công ngh thông tin vƠ vi n thông đ t trên 33,8

t USD, g p 37 l n so v i n m 2000

2.5.3 Hình th c pháp lý c a doanh nghi p CNTT

V hình th c pháp lý, các doanh nghi p CNTT t i Vi t Nam đ c đ ng ký kinh doanh, thƠnh l p ch y u v i 3 lo i hình sau: Công ty t nhơn hay Doanh nghi p t nhơn, Công ty TNHH m t thƠnh viên ho c Công ty TNHH hai thành viên tr lên, Công ty C ph n Các doanh nghi p CNTT có th đ c thƠnh l p có

v n đ u t n c ngoƠi ho c không

2.5.4 T ng quan v tình hình nhân l c ngành CNTT t i TP.H Chí Minh

V i đ c thù lƠ ngƠnh có th h tr nhi u ngƠnh ngh khác, CNTT thông tin luôn đ c xem lƠ ngƠnh có nhi u đ t d ng võ nh t do xu h ng t t c các ngƠnh

đ u ng d ng CNTT Theo th ng kê c a S Thông tin vƠ Truy n thông TP H Chí Minh đ n cu i n m 2012, TP H Chí Minh c tính có kho ng 1.930 doanh nghi p ho t đ ng trong các l nh v c CNTT, trong đó có 166 doanh nghi p n c

ngoài v i t ng nhơn l c c tính trên 34.000 lao đ ng, trong đó lao đ ng ph n

c ng chi m kho ng 15%, lao đ ng ph n m m chi m 65% vƠ lao đ ng d ch v chi m 20% Nhơn l c CNTT trong công nghi p CNTT đ c đánh giá là nhơn l c

tr , trên 70% lƠ nhơn l c có đ tu i t 20-30 tu i và có trình đ trên 87% t cao

đ ng tr lên Tuy nhiên, v ch t l ng ngu n nhơn l c CNTT còn nhi u b t c p,

đ c bi t lƠ v trình đ ngo i ng C th , theo k t qu th ng kê c a Vi n chi n

l c CNTT n m 2012 cho th y 72% sinh viên CNTT m i t t nghi p không có kinh nghi m th c hƠnh, 42% thi u k n ng lƠm vi c nhóm, 70% không thƠnh th o ngo i ng , 7,2% doanh nghi p ph i đƠo t o thêm cho các nhơn viên m i

Hi n nhu c u tuy n d ng nhơn l c trong ngƠnh r t r ng m , trong đó có nhi u v trí thi u tr m tr ng nh : l p trình di đ ng, đi n toán đám mơy, qu n tr

m ng, chuyên gia b o m t vƠ an ninh m ng NgoƠi lƠm vi c trong n c, các k

s CNTT Vi t Nam c ng có r t nhi u c h i lƠm vi c t i các th tr ng khác nh

Nh t B n, Hoa K , c, Pháp Các d án h p tác v i đ i tác n c ngoƠi ngƠy cƠng m r ng, nhu c u tuy n d ng k s Vi t t i th tr ng qu c t c ng t ng

m nh h ng n m đư m ra thêm nhi u c h i c a các k s CNTT t i Vi t Nam nói

chung và TP H Chí Minh nói riêng Do đó, lao đ ng CNTT có nhi u c h i vi c

lƠm h n so v i các ngƠnh khác VƠ đơy c ng lƠ y u t thu hút nhơn l c trong

ngành này

Theo d báo c a Trung tơm D báo nhu c u nhơn l c vƠ thông tin th

tr ng lao đ ng TP H Chí Minh (FALMI) n m 2013 vƠ quý 1 n m 2014, TP

H Chí Minh v n đang thi u h t nhơn l c ngƠnh CNTT tr m tr ng, ngu n cung lao đ ng CNTT m i ch đáp ng đ c 61% nhu c u Chính vi c c u nhơn l c CNTT đang v t xa cung nên gơy ra khó kh n cho các doanh nghi p vì tình tr ng ắnh y vi c” th ng xuyên c a nhơn s vƠ m c l ng đang đ c đ y lên cao h n

so v i th c t C th , xu h ng ắnh y vi c” di n ra khá ph bi n t i các doanh nghi p v a vƠ nh , v i t l nh y vi c cao nh t trong s 5 ngƠnh k ngh hƠng

đ u, chi m 42%/n m (theo kh o sát c a CareerBuilder n m 2013)

2.5.5 c tr ng c a ng i lao đ ng CNTT t i Vi t Nam

CNTT lƠ ngƠnh k thu t công ngh cao, do đó đ có th thƠnh công trong công vi c, yêu c u đòi h i lao đ ng trong ngƠnh này ph i đ m b o hoƠn thi n đ y

đ các k n ng c b n v toán h c, k n ng ngo i ng (ch y u lƠ ti ng Anh), k

n ng lƠm vi c nhóm; thêm vƠo đó lƠ kh n ng lƠm vi c d i áp l c cao, ham h c

h i vƠ đam mê công ngh thông tin

Theo k t qu kh o sát t t p chí Computerworld v vi c tìm hi u lý do

nh y vi c c a lao đ ng ngƠnh CNTT cho th y, có 5 y u t đ c đ a ra đó lƠ:

L ng quá th p; Công vi c quá nhƠm chán; Không đ c đƠo t o chuyên sơu; Không có c h i th ng ti n; B “giam l ng“ c ngƠy vì công vi c

NgoƠi ra, theo đánh giá c a ông Chu Ti n D ng, Ch t ch hi p h i ph n

m m vƠ D ch v CNTT Vi t Nam (VINASA), nguyên nhơn c a tình tr ng ắnh y

vi c” c a lao đ ng ngƠnh CNTT ch y u lƠ do thu nh p, đưi ng không cao, ng i lao đ ng ít có ni m tin v s phát tri n trong t ng lai c a doanh nghi p Do đó, các lao đ ng tr c a ngƠnh nƠy luôn tìm ki m nh ng công ty t m c , có danh ti ng

đ đ u quơn

2.6 M t s nghiên c u tr c đơy v lòng trung thành c a ng i lao đ ng

Lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng đ i v i t ch c đư không còn lƠ m t

đ tƠi nghiên c u m i l trong l nh v c nhơn s Cho đ n hi n nay, đư có nhi u tác

gi th c hi n nghiên c u v lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng đ i v i t ch c nhi u ph ng di n v i các k t qu thu đ c khác nhau nh sau:

Tr n Th Kim Dung vƠ Nguy n Th Mai Trang (2007) đư th c hi n nghiên

c u vƠ thu đ c k t qu : lòng trung thƠnh c a nhơn viên ch u nh h ng c a phong cách lưnh đ o vƠ v n hóa t ch c

V Kh c t (2008) nghiên c u v các y u t tác đ ng đ n lòng trung thƠnh c a nhơn viên t i v n phòng khu v c Mi n Nam Vietnam Airlines c ng d a trên mô hình nghiên c u c a Tr n Th Kim Dung nh ng có m t s đi u ch nh cho phù h p v i đi u ki n hi n t i t i v n phòng khu v c Mi n Nam Vietnam Airlines

đư xác đ nh các y u t sau có nh h ng:

 B n ch t công vi c

 Ơo t o - phát tri n

 ánh giá

 ưi ng : bao g m Ti n l ng vƠ Phúc l i

 Môi tr ng tác nghi p: k t h p t hai y u t ng nghi p vƠ i u ki n lƠm

vi c

 Lưnh đ o

Trong đó y u t tác đ ng m nh nh t đ n lòng trung thƠnh c a nhơn viên lƠ y u

t môi tr ng tác nghi p

HƠ Nh t Ti n (2012), khi th c hi n nghiên c u phơn tích các y u t nh

h ng đ n lòng trung thƠnh c a nhơn viên trong các công ty ch ng khoán t i TP

H Chí Minh đư cho ra k t qu các y u t sau có nh h ng:

 L ng, th ng

 Lưnh đ o

 B n ch t công vi c

NgoƠi ra, tác gi có tham kh o nghiên c u ắphơn tích các nhơn t nh

h ng đ n vi c g n bó lơu dƠi c a nhơn viên tr v i các doanh nghi pắ c a TS Phú Tr n Tình & CN Nguy n V n Nên & CN Nguy n Th Di u Hi n, tr ng

i h c Kinh t Lu t ậ HQG TP.H Chí Minh cho k t qu lƠ các y u t sau có

m c đ th a mưn c a nhơn viên, đư ch ra 7 khía c nh nh h ng đ n m c đ th a mưn c a nhơn viên bao g m:

Các y u t nƠy có nh h ng đ n s g n k t t ch c c ng nh lòng trung thƠnh c a nhơn viên v i t ch c

Nhìn chung các nghiên c u tr c đư đánh giá vƠ xác đ nh đ c ph n nƠo các y u t có nh h ng t i lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng đ i v i t ch c nói chung vƠ m t s doanh nghi p c th nói riêng Tuy nhiên, xét v nghiên c u riêng bi t cho t ng nhóm ngƠnh mƠ c th lƠ v nhóm ngƠnh CNTT thì hi n v n

ch a đ c th c hi n

2.7 Các y u t nh h ng đ n lòng trung thành c a ng i lao đ ng

T các nghiên c u đ c trình bƠy trong ph n 2.6, tác gi xơy d ng b ng

t ng h p các k t qu nghiên c u đ xác đ nh các y u t có nh h ng đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng nh sau:

STT Y u t /Nghiên c u

Tr n Th

Kim Dung &

Nguy n

Th Mai

Trang (2007)

M n

Duy (2012)

Tr n

Kim Dung &

Tr n

Hoài Nam (2005)

D a trên k t qu t nh ng nghiên c u trên vƠ nh ng đ c đi m, đ c tr ng

c a lao đ ng CNTT đư trình bƠy trong ph n 2.5, trong lu n v n nƠy tác gi xem

xét đ xu t th c hi n nghiên c u nh h ng c a 7 y u t sau đ n lòng trung thƠnh

c a ng i lao đ ng trong các doanh nghi p CNTT t i TP H Chí Minh:

 Lãnh đ o

 B n ch t công vi c

 Ch đ đưi ng : bao g m Ti n l ng vƠ Phúc l i

 Môi tr ng tác nghi p: k t h p t hai y u t ng nghi p vƠ i u ki n lƠm vi c

 C h i th ng ti n

 ánh giá

 Ơo t o - phát tri n

2.7.1 Y u t L ưnh đ o

Lưnh đ o hay c p trên lƠ ng i v trí cao h n trong m t doanh nghi p hay

t ch c Trong ng ngh a c a đ tƠi nƠy, lưnh đ o đ c hi u lƠ c p trên, ng i

qu n lý tr c ti p nhơn viên c p d i Trong m t t ch c, lưnh đ o đ c xem lƠ

y u t có tác đ ng r t l n đ n ng i lao đ ng Theo thang b c nhu c u c a Maslow, m i quan h gi a ng i lao đ ng v i lưnh đ o đ c th hi n trong nhu

c u xư h i Trong nghiên c u nƠy, lưnh đ o có th đ c hi u nh lƠ c p trên, lƠ

ng i qu n lý tr c ti p c a ng i lao đ ng Do đó, ng i lao đ ng s có nhu c u

đ c quan tơm t c p trên c a mình, đ c c p trên h tr trong công vi c khi c n thi t hay lƠ đ c c p trên tin t ng giao công vi c,…Chính s quan tơm vƠ h tr nƠy s giúp cho ng i lao đ ng th c hi n công vi c t t h n, lƠ c s đ h hình thƠnh lòng trung thƠnh đ i v i t ch c

doanh nghi p ph i chú tr ng, quan tơm đ n b n ch t công vi c mƠ ng i lao đ ng

c a h đang lƠm Ng i lao đ ng s dƠnh s đ u t cao nh t cho công vi c mƠ h

th t s yêu thích, h s lƠm vi c v i n ng su t cao h n n u h đ c giao đúng công vi c mƠ h mong mu n NgoƠi ra, tính ch t th thách vƠ áp l c trong công

vi c c ng lƠ nh ng n i dung đáng chú ý trong b n ch t công vi c B i l , m t công vi c có tính th thách đ c xem lƠ m t y u t đ ng viên, thúc đ y ng i lao

đ ng lƠm vi c, giúp h có đi u ki n đ phát tri n b n thơn C ng nh tính áp l c

s giúp lƠm gi m s nhƠm chán, ù lì trong công vi c

c bi t trong các doanh nghi p CNTT, do công ngh liên t c đ i m i đòi

h i ng i lao đ ng ph i b t k p v i nh ng yêu c u c a công vi c, c ng đ ng ngh a v i vi c công vi c s có ph n th thách vƠ áp l c

Do đó, gi thuy t H2 đ c đ t ra lƠ: Y u t b n ch t công vi c tác đ ng

d ng đ n lòng trung thành c a ng i lao đ ng

2.7.3 Y u t Ch đ đưi ng

Trong nghiên c u nƠy, ch đ đưi ng đ c xơy d ng bao g m 2 thƠnh

ph n lƠ l ng vƠ phúc l i V m t lý thuy t, ng i lao đ ng khi đ c tr l ng

cao, đ c th ng phù h p v i m c đ c ng hi n c a mình vƠ đ c h ng phúc

l i đ y đ thì đ ng nhiên h s g n bó, trung thƠnh v i t ch c, vì y u t nƠy đư

đ m b o đ c nhu c u v t ch t cho ng i lao đ ng Tuy nhiên, trong th i bu i th

tr ng c nh tranh g t gao v nhơn l c trình đ cao nh hi n nay thì y u t nƠy c n

ph i đ c quan tơm đúng m c h n, các doanh nghi p s có xu h ng c nh tranh

v l ng c ng nh ch đ phúc l i đ có th thu hút, lôi kéo đ c nh ng ng i lao đ ng gi i t các doanh nghi p khác v v i mình

Gi thuy t H3: Y u t ch đ đãi ng tác đ ng d ng đ n lòng trung thành

c a ng i lao đ ng

2.7.4 Y u t Môi tr ng tác nghi p

Môi tr ng tác nghi p trong nghiên c u nƠy đ c k t h p t hai y u t

đ ng nghi p vƠ đi u ki n lƠm vi c D a trên thang b c nhu c u c a Maslow, y u

t nƠy th hi n nhu c u an toƠn vƠ xư h i c a ng i lao đ ng C th , nhu c u xư

h i đơy đ c p đ n m i quan h v i đ ng nghi p, nh ng ng i cùng lƠm vi c

v i nhau trong doanh nghi p, th ng xuyên trao đ i, chia s v i nhau trong công

vi c Có đ c s quan tơm, thơn thi n c a đ ng nghi p s t o ra m t môi tr ng thu n l i cho ng i lao đ ng lƠm vi c, lƠ m t y u t quan tr ng đ g n k t ng i lao đ ng v i t ch c Bên c nh đó, nhu c u an toƠn đ c p đ n đi u ki n lƠm vi c,

m t khi y u t nƠy đ c đ m b o s giúp cho ng i lao đ ng an tơm, t p trung

Th ng ti n lƠ vi c di chuy n lên v trí ho c công vi c cao h n, quan trong

h n trong doanh nghi p C h i th ng ti n luôn đ c xem lƠ m t trong nh ng y u

t đ ng viên ng i lao đ ng mang l i hi u qu rõ nh t Vi c th ng ti n s th hi n

đ c k t qu đánh giá hi u qu lƠm vi c, đóng góp c a ng i lao đ ng, đáp ng

đ c nhu c u cao h n c a h trong thang b c c a Maslow đó lƠ nhu c u đ c tôn

tr ng M t khi th y đ c c h i th ng ti n, ng i lao đ ng s có đ ng l c, ý th c

đ lƠm vi c t t h n Do đó, ng i lao đ ng s có nhu c u c n đ c bi t đ n các

đi u ki n, tiêu chu n đ đ c th ng ti n t i doanh nghi p c a mình ơy c ng lƠ

m t y u t quan tr ng đ t o d ng lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng đ i v i doanh nghi p

VƠ gi thuy t H5 đ c đ a ra lƠ: Y u t c hôi th ng ti n tác đ ng d ng

đ n lòng trung thành c a ng i lao đ ng

2.7.6 Y u t ánh giá

ánh giá hi u qu lƠm vi c hay đánh giá nhơn viên, g i t t lƠ đánh giá,

đ c hi u là m t quy trình, h th ng chính th c dùng đ xét duy t s hoƠn thƠnh công tác c a m t cá nhơn theo đ nh k LƠ s ghi nh n k t qu lƠm vi c, đóng góp

c a ng i lao đ ng đ i v i t ch c Nh ng nhơn viên th c hi n công vi c m c

đ xu t s c, có nhi u tham v ng, c u ti n s coi vi c đánh giá n ng l c th c hi n

công vi c c a nhơn viên nh nh ng c h i giúp h kh ng đ nh v trí c a h trong doanh nghi p vƠ thêm c h i th ng ti n trong ngh nghi p Do đó, doanh nghi p

có chính sách đánh giá rõ rƠng, h p lý, công b ng s t o đ c s tin t ng cho nhơn viên ó s lƠ m t y u t không th thi u trong vi c t o d ng lòng trung thƠnh c a nhơn viên

Gi thuy t H6 là: Y u t đánh giá tác đ ng d ng đ n lòng trung thành

c a ng i lao đ ng

2.7.7 Y u t Ơo t o phát tri n

Ơo t o phát tri n lƠ quá trình h c h i nh ng k n ng c n thi t đ th c hi n

m t công vi c c th vƠ đ nơng cao ki n th c cho b n thơn đ đ t đ c hi u qu công vi c cao h n Bên c nh vai trò lƠ m t y u t khuy n khích, đ ng viên ng i lao đ ng, đƠo t o phát tri n còn lƠ y u t c nh tranh không th thi u trong doanh nghi p CNTT Do công ngh thông tin liên t c thay đ i, c p nh t, doanh nghi p

c n thi t ph i t p trung đ u t vƠo công tác đƠo t o cho ng i lao đ ng c a mình Không ch v công ngh , do đ c thù ngƠnh ngh nên vi c đƠo t o v ngo i ng

c ng lƠ m t yêu c u không th thi u trong các doanh nghi p nƠy ơy c ng đ c xem lƠ y u t thu hút vƠ góp ph n t o s g n k t gi a ng i lao đ ng và doanh nghi p CNTT

Gi thuy t H7 đ c đ a ra lƠ: Y u t đào t o phát tri n tác đ ng d ng

đ n lòng trung thành c a ng i lao đ ng

2.8 Các y u t khác có nh h ng đ n lòng trung thành c a ng i lao đ ng

Theo Maslow, nhu c u con ng i xu t phát t th p đ n cao vƠ ph thu c

r t l n vƠo đ c đi m vƠ hoƠn c nh c th c a t ng cá nhơn nh gi i tính, đ tu i, trình đ h c v n, thâm niên công tác, thu nh p hƠng tháng …Tuy nhiên l i có s liên quan gi a s th a mưn nhu c u trong công vi c vƠ lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng trong doanh nghi p Do đó, trong nghiên c u nƠy, tác gi đ a vƠo phơn tích m t s y u t đ nh tính v đ c đi m cá nhơn đ xác đ nh m i liên h gi a đ c

đi m cá nhân vƠ lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng đ i v i doanh nghi p

2.9 Mô hình nghiên c u đ xu t

T nh ng phơn tích trên, tác gi đ a ra mô hình nghiên c u đ xu t bao

g m 7 y u t tác đ ng đ n lòng trung thƠnh c a ng i lao đ ng vƠ các y u t đ c

đi m cá nhơn nh sau:

TịM T T CH NG 2

Trong ch ng nƠy t p trung trình bƠy lƠm rõ các khái ni m đ c s d ng trong nghiên c u đ tƠi c ng nh các c s lý thuy t có liên quan đ n v n đ nghiên c u nh các lý thuy t v nhu c u vƠ đ ng viên T đó, giúp hi u sơu h n v m i quan h gi a ng i lao đ ng vƠ doanh nghi p Thêm vƠo đó, thông qua vi c tìm hi u khái quát các nghiên c u tr c đơy, tác gi đ xu t mô hình nghiên

c u v i 7 y u t bao g m: Lưnh đ o, B n ch t công vi c,

Ch đ đưi ng , Môi tr ng tác nghi p, C h i th ng ti n, ánh giá vƠ Ơo t o phát tri n, có th c hi n phơn tích đ c

đi m c a t ng y u t đ có th đ a ra 7 gi thuy t nghiên

c u ban đ u cho đ tƠi

Vi c tìm hi u nh ng n i dung nƠy s lƠm c s

v ng ch c cho vi c lý gi i các v n đ đ c phơn tích trong các ch ng ti p theo