Mối quan hệ giữa cơ chế quản trị doanh nghiệp và giá trị công ty, nghiên cứu thực nghiệm tại việt nam

1 Kumudini Heenetigala 2011, Corporate Governance Practices and Firm Performance of Listed Companies in Sri Lanka, Victoria Graduate School Working Paper, p.24... Giá tr công ty Theo S

-

Th Bích

NGHIÊN C U TH C NGHI M T I VI T NAM

-

Th Bích

NGHIÊN C U TH C NGHI M T I VI T NAM

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng

nghi p và giá tr công ty – Nghiên c u th c nghi m t i Vi t Nam” là công trình nghiên c u c a riêng tôi, có s h tr t ng i h ng d n khoa h c là PGS.TS Phan Th Bích Nguy t, và ch a t ng đ c công b tr c đây Các s li u đ c s

d ng đ phân tích, đánh giá trong lu n v n có ngu n g c rõ ràng và đ c t ng h p

t nh ng ngu n thông tin đáng tin c y N i dung lu n v n đ m b o không sao chép

b t c công trình nghiên c u nào khác

TP.HCM, ngày 04 tháng 10 n m 2013

Tác gi

Th Bích

L iăcamăđoan

M c l c

Danh m c các t vi t t t 0

Danh m c các b ng 0

TÓM T T 1

1 GI I THI U 2

2 T NG K T LÝ THUY T 6

2.1 T ng quan v qu n tr doanh nghi p 6

2.1.1 nh ngh a qu n tr doanh nghi p 6

2.1.2 Quan đi m lý thuy t v qu n tr doanh nghi p 8

2.1.2.1 Thuy t đ i di n (Agency Theory) 8

2.1.2.2 Thuy t trách nhi m qu n lý (Stewardship Theory) 10

2.2 Giá tr công ty 11

2.3 Qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty 12

3 D LI UăVĨăPH NGăPHÁPăNGHIÊNăC U 20

3.1 D li u nghiên c u 20

3.2 Gi i h n ph m vi c a bài nghiên c u 21

3.3 Mô hình nghiên c u 22

3.4 oăl ng các bi n 25

3.5 Ph ngăphápăthuăth p và x lý d li u 27

3.5.1 Ch n m u 27

3.5.2 Thu th p d li u 28

3.5.3 X lý d li u 30

4 K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 31

4.1 Phân tích th ng kê mô t 31

4.2 Phơnătíchăt ngăquanăhaiăbi n 34

4.3 Ki măđ nhăđaăc ng tuy n 36

4.4.3 K t qu h i quy mô hình FEM b ng ph ng pháp GLS 42

4.4.4 Ki m đ nh ph ng sai thay đ i và t t ng quan 46

5 K T LU N VÀ H N CH C Aă TÀI 50

TÀI LI U THAM KH O 52

PH L C 56

Ph l c 1 ậ Ch s Herfindahl-Hirschman (HHI) 56

Ph l c 2 ậ Gi i thích thu t ng Thành viên h iăđ ng qu n tr đ c l p 57

Ph l c 3 ậ Danh sách 66 công ty trong m u c a bài nghiên c u 58

DANH M C CÁC T VI T T T

FEM – Mô hình nh h ng c đ nh (Fixed Effect Model)

GLS – Ph ng pháp bình ph ng bé nh t t ng quát (Generalized Least Square) HNX – Sàn giao d ch ch ng khoán Hà N i

HSX – S giao d ch ch ng khoán Thành Ph H Chí Minh

H QT – H i đ ng qu n tr

QTDN – Qu n tr doanh nghi p

REM – Mô hình nh h ng ng u nhiên (Random Effect Model)

DANH M C CÁC B NG, HÌNH

B ng 2.1 – Th ng kê t ng h p k t qu c a các nghiên c u tr c đây 18

B ng 4.1 – Th ng kê mô t 31

B ng 4.2 – K t qu t ng quan hai bi n 34

B ng 4.3 – Ki m đ nh đa c ng tuy n 37

B ng 4.4 – K t qu h i quy mô hình REM v i ph ng pháp GLS 39

B ng 4.5 – K t qu ki m đ nh Hausman 42

B ng 4.6 - K t qu h i quy mô hình FEM v i ph ng pháp GLS 43

B ng 4.7 – T ng h p k t qu nghiên c u 46

Hình 3.1 – Gi i h n ph m vi c a bài nghiên c u 22

tr công ty đ c đo l ng thông qua t s Tobin’s Q M u nghiên c u g m 66 công

ty niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán Thành Ph H Chí Minh (HSX) và Sàn giao d ch ch ng khoán Hà N i (HNX) trong kho ng th i gian 4 n m t 2009 –

2012 Các công ty trong m u là các công ty có đ y đ d li u liên quan đ n các bi n trong mô hình nghiên c u trong t t c các n m t 2009 – 2012

V i d li u thu th p đ c, bài nghiên c u đ u tiên d a trên nghiên c u g c c a Abbasi và các c ng s (2012), th c hi n h i quy mô hình nh h ng ng u nhiên (REM), sau đó ti n hành ki m đ nh Hausman đ xem xét mô hình REM có phù h p hay không K t qu ki m đ nh cho th y mô hình REM không phù h p, thay vào đó,

mô hình nh h ng c đ nh (FEM) là phù h p h n Do đó, bài nghiên c u ti p t c

ti n hành h i quy mô hình FEM đ xem xét tác đ ng th c s c a c ch qu n tr doanh nghi p lên giá tr công ty Ph ng pháp c l ng các h s h i quy trong

mô hình là ph ng pháp bình ph ng bé nh t t ng quát (GLS) vì nó kh c ph c

đ c hi n t ng ph ng sai thay đ i và t t ng quan th ng g p ph i d li u

b ng

Nhìn chung k t qu nghiên c u cho th y, có s tác đ ng cùng chi u c a S h u t

ch c (INOWN), S đ c l p c a h i đ ng qu n tr (BOIN) và S kiêm nhi m v trí

ch t ch h i đ ng qu n tr và giám đ c đi u hành (CEO) lên giá tr công ty, tuy nhiên ch có tác đ ng c a S kiêm nhi m v trí ch t ch h i đ ng qu n tr và giám

đ c đi u hành (CEO) là có ý ngh a th ng kê v i m c ý ngh a 1% Bên c nh đó, không tìm th y b ng ch ng v tác đ ng c a S t p trung s h u (OWNCON) lên giá tr công ty Nh ng k t qu này ph n nào cho th y c ch qu n tr có tác đ ng lên

giá tr c a các công ty Vi t Nam

1 GI I THI U

Qu n tr doanh nghi p đã và đang là v n đ đ c nhi u nhà nghiên c u quan tâm,

đ c bi t sau s s p đ c a các công ty, t p đoàn l n trên th gi i nh Enron, World Com, Commerce Bank, XL Holidays… M t trong nh ng khía c nh nghiên c u liên quan đ n v n đ qu n tr doanh nghi p là m i quan h c a nó v i thành qu công ty, giá tr công ty K t qu nhi u nghiên c u v m i quan h gi a qu n tr doanh nghi p

và giá tr công ty cho th y qu n tr doanh nghi p có tác đ ng đáng k lên giá tr công ty nh nghiên c u c a Bai và các c ng s (2003) cho th y ch s qu n tr doanh nghi p có nh h ng có ý ngh a v m t th ng kê và kinh t lên giá tr th

tr ng; nghiên c u c a Javid và Iqbal (2008), Garay và González (2008) cho th y

m i quan h cùng chi u đáng k gi a ch s qu n tr doanh nghi p (CGI) và giá tr công ty; nghiên c u c a Sami, Wang và Zhou (2009) cho th y đo l ng t ng h p

c a qu n tr doanh nghi p có tác đ ng cùng chi u có ý ngh a th ng kê lên thành qu

và giá tr công ty…

Bên c nh nh ng nghiên c u xem xét m i quan h gi a qu n tr doanh nghi p và giá

tr công ty thông qua các ch s qu n tr doanh nghi p, nhi u nghiên c u khác đi vào xem xét m i quan h c a các c ch c th c a qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty, nh xem xét tác đ ng c a c u trúc h i đ ng qu n tr , c u trúc s h u, ban

ki m soát… lên giá tr công ty

Liên quan đ n c u trúc s h u, s t p trung s h u có tác đ ng cùng chi u lên giá

tr công ty nh trong nghiên c u c a Sanda và các c ng s (2003), Grosfeld (2006), Anthony Kyereboah-Coleman (2007), Sami, Wang và Zhou (2009), Abbasi và các

c ng s (2012), Warrad và các c ng s (2013); và có tác đ ng ng c chi u lên giá

tr công ty nh nghiên c u c a Atmaja (2009); trong khi nghiên c u c a Alimehmeti và Paletta (2012) cho th y tác đ ng h n h p c a qu n tr doanh nghi p Bên c nh đó, m t s nghiên c u cho th y tác đ ng cùng chi u c a s h u t ch c lên giá tr công ty (Darin G Clay, 2002; Anthony Kyereboah-Coleman, 2007; J Chen và D H Chen, 2008; Abbasi và các c ng s , 2012), m t s nghiên c u khác

l i cho th y tác đ ng ngh ch chi u (Wei, Xie và Zhang, 2005; Bhattacharya và Graham, 2007) và s h u t ch c không có tác đ ng gì lên giá tr công ty nh nghiên c u c a Mokhtari và Makerani (2013)

i v i c u trúc, đ c đi m c a h i đ ng qu n tr , s đ c l p c a h i đ ng qu n tr làm t ng giá tr công ty (Anthony Kyereboah-Coleman, 2007; Sami, Wang và Zhou, 2009; Kumudini Heenetigala, 2011; Abbasi và các c ng s , 2012; Khan và Awan, 2012; Kumar và Signh, 2012), ho c làm gi m giá tr công ty (Koerniadi và Tourani-Rad, 2012), ho c không có tác đ ng gì (Sanda và các c ng s , 2005) Trong khi s kiêm nhi m v trí ch t ch h i đ ng qu n tr và giám đ c đi u hành làm t ng giá tr công ty nh nghiên c u c a A Gill và N Mathur (2011), Abbasi và các c ng s (2012), A Gill và J Obradovich (2012); ho c làm gi m giá tr công ty nh trong nghiên c u c a Sanda và các c ng s (2005), Anthony Kyereboah-Coleman (2007), Kumudini Heenetigala (2011), Kumar và Signh (2012)

i v i th tr ng Vi t Nam, các nghiên c u tr c đây h u h t t p trung vào xem xét m i quan h gi a qu n tr doanh nghi p và thành qu công ty, v i thành qu công ty đ c đo l ng thông qua t su t sinh l i trên tài s n (ROA), t su t sinh l i trên v n c ph n (ROE) nh nghiên c u c a H Ng c Trâm (2013), Th Nh

Qu nh (2012), Nguy n Th Thúy H ng (2012) và Tr n Th Xuân Mai (2011) C ng

có vài nghiên c u xem xét m i quan h c a các c ch qu n tr doanh nghi p và giá

tr công ty nh nghiên c u c a Nguy n i N i (2012), tuy nhiên th i gian nghiên

c u ng n, ch trong m t n m 2010, do đó k t qu nghiên c u ch a đ kh n ng t ng quát hóa cho th tr ng Vi t Nam Chính vì v y, bài nghiên c u này đ c th c hi n

đ b sung m t s h n ch c a các bài nghiên c u tr c Vi t Nam

M c tiêu nghiên c u:

Nghiên c u này nh m m c tiêu xem xét m i quan h gi a c ch qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty c a các công ty đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán

Vi t Nam

Do h n ch v m t d li u Vi t Nam, d a trên nghiên c u c a Abbasi và các c ng

s (2012), nghiên c u này t p trung vào c ch qu n tr doanh nghi p bao g m S

t p trung s h u (OWNCON), S h u t ch c (INOWN), S kiêm nhi m v trí ch

t ch h i đ ng qu n tr và giám đ c đi u hành (CEO), và S đ c l p c a h i đ ng

qu n tr (BOIN) Giá tr công ty đ c đo l ng thông qua t s Tobin’s Q

Ph ngăphápănghiênăc u:

bài nghiên c u đ c ti n hành theo ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng, v i quy trình ti n hành nghiên c u nh sau:

B c 1: Ti n hành ki m tra, thu th p d li u có liên quan t các website

công b thông tin, tài li u c a các công ty đ c niêm y t trên th tr ng

ch ng khoán Vi t Nam (g m S giao d ch ch ng khoán TP.HCM và Sàn giao d ch ch ng khoán Hà N i) K t qu thu m u nghiên c u g m 66 công

ty, v i th i gian nghiên c u 4 n m t 2009 đ n 2012

B c 2: D li u thô sau khi đ c thu th p s đ c th ng kê, x lý và tính toán trên b ng tính excel đ có đ c b ng d li u đ y đ c a các bi n c n xem xét trong mô hình nghiên c u

B c 3: Ti n hành các h i quy và ki m đ nh b ng ph n m m Eviews đ xem xét m i quan h gi a c ch qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty c a các công ty đ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

i m m i c a bài nghiên c u:

Các nghiên c u tr c đây h u h t t p trung xem xét m i quan h gi a qu n tr doanh nghi p và thành qu ho t đ ng c a các doanh nghi p, trong đó thành qu

ho t đ ng doanh nghi p đ c đo l ng thông qua t su t sinh l i trên tài s n (ROA)

và t su t sinh l i trên v n c ph n (ROE) nh nghiên c u c a H Ng c Trâm (2013), Th Nh Qu nh (2012), Nguy n Th Thúy H ng (2012) và Tr n Th Xuân Mai (2011) Bên c nh đó, c ng có vài nghiên c u xem xét tác đ ng c a qu n

tr doanh nghi p lên giá tr công ty nh nghiên c u c a Nguy n i N i (2012), tuy nhiên th i gian nghiên c u ng n, ch trong m t n m 2010

Khác v i các nghiên c u tr c đã ti n hành t i Vi t Nam, nghiên c u này xem xét

m i quan h gi a c ch qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty, v i giá tr công ty

đ c đo l ng b ng t s Tobin’s Q, th i gian nghiên c u g m 4 n m, t n m 2009

đ n 2012 Ngoài ra, nghiên c u này s d ng ph ng pháp bình ph ng bé nh t t ng quát (GLS) thay vì ph ng pháp bình ph ng bé nh t thông th ng (OLS) đ c s

d ng ph bi n các nghiên c u tr c Ph ng pháp GLS u vi t h n ph ng pháp OLS vì nó kh c ph c đ c hi n t ng ph ng sai thay đ i và t t ng quan th ng

m c ph i d li u b ng, do đó k t qu c l ng s ph n ánh t t h n v tác đ ng

c a c ch qu n tr doanh nghi p lên giá tr công ty

Ph n còn l i c a bài nghiên c u đ c trình bày nh sau:

Ph n 2 tóm t t s l c lý thuy t v qu n tr doanh nghi p và t ng k t các k t

qu nghiên c u tr c đây liên quan đ n m i quan h gi a qu n tr doanh nghi p c ng nh các c ch qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty

Ph n 3 đ c p chi ti t v mô hình nghiên c u c ng nh ph ng pháp thu

th p, x lý d li u đ tr l i cho các câu h i nghiên c u đ c đ a ra trong bài

Trong n ph m “Các nguyên t c qu n tr doanh nghi p” c a T ch c H p tác

và Phát tri n kinh t (OECD, 1999), qu n tr doanh nghi p là m t h th ng trong đó các công ty đ c qu n lý và ki m soát Các c u trúc qu n tr doanh nghi p ch rõ s phân b c a các quy n và các trách nhi m gi a nh ng ng i tham gia khác nhau trong doanh nghi p, nh h i đ ng qu n tr , nh ng ng i

qu n lý, các c đông và các bên liên quan khác, và gi i thích rõ ràng các quy

t c và các th t c cho vi c ra các quy t đ nh v các công vi c c a doanh nghi p B ng vi c th c hi n đi u này, nó cung c p c u trúc thông qua đó các

m c tiêu c a công ty đ c thi t l p và cách th c c a vi c đ t đ c các m c tiêu này và vi c giám sát thành qu đ t đ c Vào n m 2001, OECD đã đ a ra

m t khái ni m r ng h n v qu n tr doanh nghi p: “Qu n tr doanh nghi p

ám ch các quy đ nh riêng và chung, bao g m các lu t l , các quy đ nh và

nh ng nghi p v giao dch đ c ch p nh n, cùng v i nhau chi ph i m i quan

h trong n n kinh t th tr ng, gi a nh ng ng i qu n lý doanh nghi p, m t

m t v i nh ng ng i sáng l p (nh ng ng i bên trong doanh nghi p), m t

khác v i nh ng ng i đ u t vào doanh nghi p (OECD 2001, p.13).”

Theo báo cáo c a Cadbury n m 1992, qu n tr doanh nghi p đ c đ nh ngh a

nh “h th ng trong đó các doanh nghi p đ c qu n lý và ki m soát” Nói cách khác, qu n tr doanh nghi p là thi t l p t ng th v các quy đ nh và các

lu t l mà xác đ nh m t công ty đ c v n hành nh th nào Trong ý ngh a

r ng h n, “Qu n tr doanh nghi p liên quan t i vi c duy trì s cân b ng gi a

các m c tiêu kinh t và xã h i, và gi a các m c tiêu riêng l và m c tiêu chung Khuôn kh qu n tr là đ khuy n khích s d ng hi u qu các ngu n

l c và h n n a đ đòi h i trách nhi m gi i trình v trách nhi m qu n lý

nh ng ngu n l c này M c tiêu là đ cân b ng đ n m c có th gi a l i ích

c a các cá nhân, các doanh nghi p và xã h i (Cadbury, 2000)”

Theo Hand, Isaaks và Sanderson (2004), “Qu n tr doanh nghi p là s thi t

l p các m i quan h gi a ban đi u hành c a công ty, h i đ ng qu n tr c a nó, các c đông và nh ng ng i có liên quan khác Qu n tr doanh nghi p c ng cung c p c u trúc thông qua đó các m c tiêu c a công ty đ c thi t l p, các

đi u ki n đ đ t đ c nh ng m c tiêu này và vi c giám sát thành qu đ c xác đ nh”

Rezaee (2009) đ nh ngh a qu n tr doanh nghi p nh “m t ti n trình thông qua đó các c đông thuy t ph c ban qu n lý hành đ ng vì l i ích c a các c đông, cung c p đ tin c y c n thi t cho các th tr ng v n đ ho t đ ng có

hi u qu ”

T i Vi t Nam, i u 2 c a “Quy ch qu n tr công ty áp d ng cho các công ty niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán/Trung tâm giao d ch ch ng khoán” ban hành kèm theo Quy t đ nh s 12/2007/Q -BTC ngày 13/03/2007 c a B

tr ng B Tài chính, “Qu n tr công ty là h th ng các quy t c đ đ m b o cho công ty đ c đ nh h ng đi u hành và đ c ki m soát m t cách có hi u

qu vì quy n l i c a c đông và nh ng ng i liên quan đ n công ty” Các

nguyên t c qu n tr công ty bao g m:

m b o m t c ch qu n tr hi u qu ;

2.1.2 Quan đi m lý thuy t v qu n tr doanh nghi p

2.1.2.1 Thuy t đ i đi n (Agency Theory)

Trong các công ty, đ c bi t là nh ng công ty v i quy mô l n, th ng có s tách bi t gi a quy n s h u và quy n ki m soát công ty khi các ch s h u thuê nh ng ng i bên ngoài vào qu n lý công ty, do đó có th d n đ n vi c

nh ng ng i qu n lý công ty th c hi n nh ng hành đ ng vì l i ích cá nhân

c a chính h ch không vì l i ích c a ch s h u S mâu thu n v m c tiêu, l i ích c a nh ng ng i ch công ty và các nhà qu n lý đã t o nên v n

đ ng i y thác - ng i đ i di n (ví d nh các c đông và nh ng ng i

qu n lý doanh nghi p công ty c ph n)

Trong nghiên c u c a Kathleen M.Eisenhardt (1989) v thuy t đ i di n có

đ c p, thuy t đ i di n b t ngu n t v n đ ng i y thác - ng i đ i di n, quan tâm đ n vi c gi i quy t hai v n đ có th phát sinh trong m i quan h

vì m c tiêu t i đa hóa tài s n c a ch s h u (các c đông)

Th hai, v n đ v vi c chia s r i ro phát sinh khi ng i y thác và

ng i đ i di n có nh ng thái đ khác nhau đ i v i r i ro, do đó h

có th có nh ng hành đ ng khác nhau vì có nh ng s a thích r i ro khác nhau

Nhi u nghiên c u v qu n tr doanh nghi p b t ngu n t thuy t đ i di n Berle và Means là nh ng tác gi đ u tiên v lý thuy t qu n tr công ty đ i chúng, k t nghiên c u c a Berle và Means (1932) v “Doanh nghi p hi n

đ i và tài s n cá nhân”, qu n tr doanh nghi p t p trung vào s tách bi t quy n s h u và quy n ki m soát b t ngu n t v n đ ng i y thác và

ng i đ i di n phát sinh trong doanh nghi p hi n đ i H xem qu n tr doanh nghi p nh m t c ch đó h i đ ng qu n tr là m t ph ng sách giám sát thi t y u đ t i thi u hóa các v n đ gây ra b i m i quan h ng i

y thác và ng i đ i di n Trong ng c nh này, nh ng ng i đ i di n là các qu n lý, nh ng ng i y thác là các ch s h u và h i đ ng qu n tr

ho t đ ng nh c ch giám sát (Mallin, 2004) Theo đó, h i đ ng qu n tr

ho t đ ng vì l i ích c a các c đông, b ng vi c thông qua các quy t đ nh

đ c đ a ra b i nh ng ng i qu n lý và giám sát vi c th c hi n các quy t

đ nh này1

Trong nghiên c u c a Coleman (2007), quan đi m qu n tr doanh nghi p

d a theo thuy t đ i di n cho r ng:

V thành ph n c a h i đ ng qu n tr : H i đ ng qu n tr nên bao

g m nhi u thành viên không đi u hành (t c thành viên h i đ ng

qu n tr không đ ng th i là thành viên ban giám đ c công ty) nh m

th c hi n vi c giám sát, ki m soát ban qu n lý m t cách hi u qu

S d nh v y là do nó làm gi m b t s xung đ t v l i ích khi thành viên h i đ ng qu n tr c ng là thành viên ban đi u hành, và

đ m b o s đ c l p c a h i đ ng qu n tr trong vi c giám sát các nhà qu n lý

1

Kumudini Heenetigala (2011), Corporate Governance Practices and Firm Performance of Listed Companies in Sri Lanka, Victoria Graduate School Working Paper, p.24

V s kiêm nhi m v trí giám đ c đi u hành (CEO duality): Nên có

s tách bi t gi a v trí ch t ch h i đ ng qu n tr và giám đ c đi u hành (CEO) nh m đ m b o th c hi n t t h n ch c n ng giám sát

c a h i đ ng qu n tr

2.1.2.2 Thuy t trách nhi m qu n lý (Stewardship Theory)

Nh đ c đ c p đ n trong nghiên c u c a Kumudini Heenetigala (2011),

ng c l i v i thuy t đ i di n, thuy t trách nhi m qu n lý đ a ra mô hình

qu n lý khác bi t, đó các nhà qu n lý đ c coi nh nh ng ng i qu n lý

t t, s hành đ ng vì l i ích t t nh t c a nh ng ng i s h u Các c s c a thuy t trách nhi m qu n lý d a trên tâm lý h c xã h i, t p trung vào hành

vi c a nh ng ng i đi u hành Hành vi c a ng i qu n lý là theo ch ngh a

t p th , và s không l ch kh i l i ích c a t ch c (theo Davis, Schoorman

và Donaldson, 1997) Theo Smallman (2004), khi tài s n c a các c đông

đ c t i u hóa, các l i ích c a ng i qu n lý c ng đ c t i đa hóa, vì s thành công c a t ch c s đáp ng h u h t nh ng yêu c u c a các nhà qu n

lý và các nhà qu n lý s hoàn thành nhi m v c a h Chính vì v y, nh ng

ng i qu n lý công ty s th c hi n nh ng hành đ ng vì l i ích c a các c đông trong công ty

Nh đ c đ c p đ n trong nghiên c u c a Coleman (2007), quan đi m

qu n tr doanh nghi p d a theo thuy t trách nhi m qu n lý cho r ng2:

V thành ph n h i đ ng qu n tr : S bao g m các thành viên đi u hành trong h i đ ng qu n tr là quan tr ng đ làm t ng hi u qu ho t

đ ng c a h i đ ng qu n tr vì các thành viên đi u hành n m b t đ y

đ thông tin v ho t đ ng c a công ty

i v i ng i lãnh đ o: Ng c l i v i thuy t đ i di n, thuy t trách nhi m qu n lý cho r ng v trí ch t ch h i đ ng qu n tr và giám đ c

2

Anthony Kyereboah – Coleman (2007), Relationship between Corporate Governance and Firm

Performance: An African Perspective, University of Stellenbosch Working Paper, p.37

đi u hành (CEO) nên đ c đ m nhi m b i cùng m t ng i vì s kiêm nhi m t o cho các CEO có c h i thông qua các quy t đ nh

m t cách nhanh chóng và không có s tr ng i v thói quan liêu quá

m c

Cu i cùng, quan đi m qu n tr theo thuy t này cho r ng h i đ ng

qu n tr nên có quy mô nh đ thúc đ y s truy n đ t thông tin và

đ a ra các quy t đ nh nhanh chóng và hi u qu

2.2 Giá tr công ty

Theo S.P Kothari (2001), “giá tr công ty đ c đ nh ngh a nh giá tr hi n t i

c a các dòng ti n k v ng trong t ng lai đ c chi t kh u v i t su t sinh l i

đ c đi u ch nh v i m c r i ro thích h p” Theo đ nh ngh a này, mô hình chi t

kh u dòng ti n DCF là m t trong nh ng cách đo l ng giá tr công ty, theo đó, giá tr công ty ngày hôm nay luôn b ng v i giá tr hi n t i c a dòng ti n t ng lai c a công ty3

Tobin’s Q là m t cách khác đ đo l ng giá tr công ty, nó đ c đo l ng b ng

vi c s d ng t s giá tr th tr ng c a công ty trên giá tr s sách4

Tobin’s Q

so sánh t s c a giá tr th tr ng c a công ty và giá tr c a các tài s n c a công

ty N u giá tr c a Tobin’s Q t ng đ ng v i 1, nó bi u th r ng giá tr th

tr ng đ c ph n ánh trong tài s n c a công ty T s Tobin’s Q l n h n 1 bi u

th giá tr th tr ng cao h n nh ng tài s n đ c ghi chép c a công ty, vì th t

s Tobin’s Q cao h n khuy n khích các công ty đ u t nhi u v n h n, vì giá tr

c a công ty cao h n cái giá mà h đã tr i u này t o nên nhi u giá tr h n cho các c đông M t khác, Tobin’s Q nh h n 1 ph n ánh giá tr th tr ng th p h n giá tr tài s n c a công ty, hàm ý r ng th tr ng có th đang đ nh giá th p giá tr

2.3 Qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty

Liên quan đ n ch đ qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty, có nhi u nghiên

c u khác nhau có liên quan, và các k t qu nghiên c u cho th y tác đ ng c a

qu n tr doanh nghi p khác nhau gi a các qu c gia do s khác bi t v c ch

qu n tr, đi u ki n kinh t , xã h i…

Darin G Clay (2002) nghiên c u m i quan h gi a s h u t ch c và giá tr công ty (đ c đo l ng thông qua t s Tobin’s Q) M , v i th i gian nghiên

c u t 1988 đ n 1999, k t qu nghiên c u cho th y s h u t ch c có tác đ ng cùng chi u lên giá tr công ty, ph n ánh giá tr công ty t ng theo s gia t ng c a

c ph n đ c n m gi b i các t ch c

Nghiên c u c a Bai và các c ng s (2003) v qu n tr doanh nghi p và giá tr th

tr ng Trung Qu c, các tác gi tính toán ch s qu n tr doanh nghi p đ i di n cho qu n tr doanh nghi p và nghiên c u m i quan h c a nó v i giá tr th

tr ng c a các công ty đ c niêm y t công khai Trung Qu c, k t qu nghiên

c u cho th y ch s qu n tr doanh nghi p có nh h ng có ý ngh a v m t th ng

kê và kinh t lên giá tr th tr ng, hàm ý r ng các nhà đ u t tr m t ph n bù đáng k cho các công ty đ c qu n tr t t Trung Qu c

Nghiên c u c a Sanda và các c ng s (2005) v các c ch qu n tr doanh nghi p và thành qu tài chính c a công ty Nigeria, b ng vi c s d ng ph ng pháp h i quy bình ph ng bé nh t thông th ng (OLS) đ phân tích m u g m

93 công ty trên Sàn giao d ch ch ng khoán Nigeria trong kho ng th i gian t

1996 – 1999, v i thành qu công ty đ c đo l ng thông qua t s Tobin’s Q,

k t qu nghiên c u cho th y nh ng công ty không có s kiêm nghi m gi a Giám

đ c đi u hành (CEO) và Ch t ch h i đ ng qu n tr có khuynh h ng đ t đ c thành qu cao h n so v i nh ng công ty có s kiêm nhi m gi a CEO và Ch

t ch h i đ ng qu n tr Bên c nh đó, nghiên c u cho th y m i quan h đ ng chi u gi a s t p trung s h u (ownership concentration) và thành qu công ty Nghiên c u c ng cho th y tác đ ng cùng chi u đáng k c a t l n lên thành

qu công ty Tuy nhiên nghiên c u không tìm th y b ng ch ng v vi c nh ng công ty có h i đ ng qu n tr đ c l p h n s có thành qu t t h n

Wei, Xie và Zhang (2005) nghiên c u v m i quan h gi a c u trúc s h u và giá tr công ty các công ty t nhân Trung Qu c, m u nghiên c u bao g m 5,284 quan sát công ty – n m v i th i gian nghiên c u t 1991 đ n 2001 B ng

vi c s d ng ph ng pháp OLS, k t qu bài nghiên c u cho th y thành ph n s

h u nhà n c và t ch c có tác đ ng ng c chi u có ý ngh a lên giá tr công ty (đ c đo l ng b ng t s Tobin’s Q), ngh a là s t ng lên trong thành ph n s

h u t ch c và s h u nhà n c s làm gi m giá tr công ty Bên c nh đó, s

h u n c ngoài có tác đ ng cùng chi u có ý ngh a lên giá tr công ty

Nghiên c u c a Grosfeld (2006) v m i quan h gi a s t p trung s h u và thành qu công ty th tr ng m i n i, v i thành qu công ty đ c đo l ng thông qua giá tr công ty (đ i di n là t s Tobin’s Q), m u bao g m t t c các công ty phi tài chính đ c niêm y t trên s giao d ch ch ng khoán Warsaw (WSE), th i gian nghiên c u t n m 1991 đ n 2003 B ng h i quy theo ph ng pháp OLS, k t qu nghiên c u cho th y s t p trung s h u có tác đ ng cùng chi u lên giá tr công ty, hàm ý khi m c đ t p trung s h u các công ty càng cao (ph n l n c ph n đ c n m gi a b i m t vài nhà đ u t ) thì càng làm t ng giá tr công ty

Anthony Kyereboah-Coleman (2007) nghiên c u v m i quan h gi a qu n tr doanh nghi p và thành qu công ty Châu Phi, v i thành qu công ty đ c đo

l ng b ng t s Tobin’s Q, d li u bao g m 103 công ty đ c niêm y t trên các

S giao d ch ch ng khoán Ghanaian, Nigeria, Kenyan và Nam Phi K t qu nghiên c u cho th y s đ c l p c a h i đ ng qu n tr làm t ng giá tr công ty, và

s kiêm nhi m v trí giám đ c đi u hành và ch t ch h i đ ng qu n tr có tác

đ ng ngh ch chi u lên giá tr công ty

Nghiên c u c a Bhattacharya và Graham (2007) v m i quan h gi a s h u t

ch c và thành qu công ty Ph n Lan, thành qu công ty đ c đo l ng b ng t

s Tobin’s Q (đ i di n cho giá tr công ty), m u nghiên c u g m 116 công ty trong n m 2004 B ng vi c s d ng ph ng pháp bình ph ng bé nh t thông

th ng (OLS), các tác gi đã tìm ra r ng s h u t ch c có tác đ ng ngh ch chi u lên thành qu công ty (giá tr công ty), cho th y vi c gia t ng trong thành

ph n s h u t ch c c a các công ty s làm gi m giá tr công ty

Bjuggren, Eklund và Wiberg (2007) nghiên c u v m i quan h gi a s h u t

ch c và thành qu công ty, v i thành qu công ty đ c đ i di n b ng giá tr công

ty (đo l ng b ng t s Tobin’s Q), m u g m 110 công ty Th y i n trong kho ng th i gian nghiên c u t n m 1999 đ n 2005 K t qu nghiên c u cho

th y m i quan h cùng chi u gi a s h u t ch c và thành qu công ty, hàm ý

s gia t ng trong thành ph n s h u t ch c s làm t ng giá tr công ty Bên

c nh đó, s t p trung s h u có tác đ ng cùng chi u lên thành qu công ty

J Chen và D H Chen (2008) nghiên c u v m i quan h gi a s h u t ch c và giá tr công ty New Zealand, m u nghiên c u bao g m t t c các công ty đ c niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán New Zealand (NZSE), ngo i tr các

đ nh ch tài chính, các công ty b t đ ng s n Th i k nghiên c u g m 4 n m, t

n m 2000 – 2003, nh ng công ty đ c niêm y t m i trong th i k này c ng

đ c lo i b kh i m u nghiên c u B ng vi c s d ng ph ng pháp bình

ph ng nh nh t thông th ng đ c l ng, k t qu nghiên c u cho th y s

h u t ch c làm t ng giá tr công ty (đ c đo l ng b ng t s Tobin’s Q) Nghiên c u c a Javid và Iqbal (2008) v nh h ng c a qu n tr doanh nghi p lên giá tr công ty th tr ng Pakistan, v i giá tr công ty đ c đo l ng thông qua h s Tobin’s Q, qu n tr doanh nghi p đ c đo l ng thông qua ch s

qu n tr doanh nghi p (CGI) và ba ch s con: thành ph n h i đ ng qu n tr , c u trúc s h u và tính minh b ch v i m u g m 50 công ty đ c niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán Karachi K t qu nghiên c u cho th y m i quan h cùng chi u đáng k gi a CGI và Tobin’s Q, cho th y qu n tr doanh nghi p có tác

đ ng đáng k lên giá tr công ty Pakistan, tuy nhiên không ph i t t c các y u

qu nghiên c u cho th y c 1% gia t ng trong CGI thì giá tr Tobin’s Q t ng trung bình 2.7%, hàm ý qu n tr doanh nghi p làm t ng giá tr doanh nghi p Atmaja (2009) nghiên c u tác đ ng c a s t p trung s h u lên giá tr công ty

B ng vi c s d ng d li u b ng, v i 829 công ty phi tài chính đ c niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán Úc (ASX) trong n m 1994, th i k nghiên c u

g m 11 n m t 1994 – 2004, k t qu nghiên c u cho th y m i quan h ngh ch chi u có ý ngh a gi a s t p trung s h u và giá tr công ty, hàm ý r ng s t p trung s h u càng cao thì càng làm gi m giá tr công ty

Nghiên c u c a Sami, Wang và Zhou (2009) v qu n tr doanh nghi p và thành

qu ho t đ ng c a các công ty đ c niêm y t Trung Qu c v i kho ng th i gian nghiên c u t 2001 - 2004, v i thành qu công ty đ c đo l ng thông qua ROA, ROE và h s Tobin’s K t qu nghiên c u cho th y đo l ng t ng h p

c a qu n tr doanh nghi p có tác đ ng cùng chi u có ý ngh a th ng kê lên thành

qu và giá tr công ty Bên c nh đó, s t p trung s h u và tính đ c l p c a h i

đ ng qu n tr có tác đ ng cùng chi u lên thành qu và giá tr công ty K t qu nghiên c u c ng cho th y giá tr công ty t ng v i s h u n c ngoài và thành

qu công ty gi m v i s h u nhà n c

Nghiên c u c a A Gill và N Mathur (2011) v m i quan h gi a quy mô h i

đ ng qu n tr và tính kiêm nhi m CEO và giá tr c a các công ty s n xu t Canada, v i m u g m 91 công ty s n xu t đ c niêm y t trên S giao d ch

ch ng khoán Toronto v i kho ng th i gian 3 n m (2008 – 2010) K t qu nghiên c u cho th y quy mô h i đ ng qu n tr l n h n có tác đ ng ng c chi u

lên giá tr c a các công ty s n xu t Canada, và tính kiêm nhi m CEO có tác

đ ng cùng chi u lên giá tr c a các công ty s n xu t Canada

Kumudini Heenetigala (2011) nghiên c u v th c ti n qu n tr doanh nghi p và thành qu công ty c a các công ty đ c niêm y t Sri Lanka, trong đó thành

qu công ty đ c đo l ng b ng ROA, ROE và Tobin’s Q K t qu nghiên c u

ph n ánh tác đ ng ngh ch chi u gi a s kiêm nhi m v trí ch t ch h i đ ng

qu n tr và giám đ c đi u hành lên thành qu công ty, đ ng th i s đ c l p c a

h i đ ng qu n tr có tác đ ng cùng chi u lên thành qu công ty

Abbasi và các c ng s (2012) nghiên c u tác đ ng c a các c ch qu n tr doanh nghi p lên giá tr công ty Iran, v i các công ty thu c ngành công nghi p th c

ph m đ c niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán Tehran (TSE) trong kho ng

th i gian 10 n m t 2002 đ n 2011 V i vi c h i quy mô hình nh h ng ng u nhiên b ng ph ng pháp bình ph ng nh nh t t ng quát (GLS), k t qu nghiên

c u cho th y tác đ ng cùng chi u có ý ngh a th ng kê c a s t p trung s h u,

s h u t ch c, s đ c l p c a h i đ ng qu n tr , s kiêm nhi m v trí ch t ch

h i đ ng qu n tr và giám đ c đi u hành lên giá tr công ty

A Gill và J Obradovich (2012) nghiên c u tác đ ng c a qu n tr doanh nghi p

và t l n lên giá tr c a các công ty M , m u g m 333 công ty niêm y t trên Sàn giao d ch ch ng khoán New York (NYSE) trong kho ng th i gian 3 n m t

2009 – 2011 Nghiên c u đ c ti n hành theo ph ng pháp nghiên c u t ng quan và phi th c nghi m K t qu nghiên c u cho th y quy mô h i đ ng qu n tr

có tác đ ng ngh ch chi u lên giá tr c a các doanh nghi p M , trong khi tính kiêm nhi m CEO và ch t ch h i đ ng qu n tr , ban ki m soát và đòn b y tài chính có tác đ ng cùng chi u lên giá tr công ty

Alimehmeti và Paletta (2012) nghiên c u v các nh h ng c a s t p trung s

h u lên giá tr công ty Italia, m u g m t t c các công ty đ c niêm y t trong

th i k 4 n m t 2006 – 2009 K t qu nghiên c u nhìn chung cho th y m i

quan h đ ng chi u gi a s t p trung s h u và giá tr công ty, ngo i tr n m

2008 có s tác đ ng ngh ch chi u c a s t p trung s h u lên giá tr công ty Nghiên c u c a Khan và Awan (2012) v nh h ng c a thành ph n h i đ ng

qu n tr lên thành qu công ty trên các công ty đ c niêm y t Pakistan, m u bao g m 91 công ty đ c niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán Karachi, v i thành qu công ty đ c đo l ng thông qua ROA, ROE và h s Tobin’s Q K t

qu nghiên c u cho th y nh ng công ty có s đ c l p trong h i đ ng qu n tr thì

có thành qu t t h n

Koerniadi và Tourani-Rad (2012) nghiên c u nh h ng c a s đ c l p c a h i

đ ng qu n tr và thành qu công ty New Zealand, v i thành qu công ty đ c

đo l ng thông qua t s Tobin’s Q, d li u bao g m các công ty đ c niêm y t New Zealand v i th i gian nghiên c u t 2004 - 2006 B ng vi c s d ng

ph ng pháp h i quy bình ph ng bé nh t t ng quát (OLS) và h i quy hai b c,

k t qu nghiên c u cho th y m i quan h ngh ch chi u gi a s đ c l p c a h i

đ ng qu n tr và giá tr công ty New Zealand

Nghiên c u c a Kumar và Singh (2012) v qu n tr doanh nghi p và thành qu công ty n , v i thành qu công ty đ c đo l ng thông qua giá tr công ty (đ i di n b ng t s Tobin’s Q), m u g m 157 công ty phi tài chính n trong n m 2008 V i ph ng pháp h i quy bình ph ng bé nh t t ng quát (OLS), các tác gi đã tìm th y b ng ch ng v tác đ ng cùng chi u c a s đ c l p

c a h i đ ng qu n tr lên giá tr công ty, hàm ý r ng giá tr th tr ng c a các công ty s cao h n khi h i đ ng qu n tr đ c l p h n ng th i, s kiêm nhi m

v trí ch t ch h i đ ng qu n tr và giám đ c đi u hành có tác đ ng ngh ch chi u lên giá tr công ty

Mokhtari và Makerani (2013) nghiên c u m i quan h c a s h u t ch c v i giá tr công ty và ch t l ng thu nh p, m u nghiên c u g m 50 công ty đ c niêm y t trên S giao d ch ch ng khoán Tehran (TSE) v i th i gian nghiên c u

t 2009 đ n 2011 K t qu nghiên c u cho th y không có m i quan h có ý ngh a th ng kê gi a s h u t ch c và giá tr công ty

Warrad và các c ng s (2013) nghiên c u v m i quan h gi a s t p trung s

h u và thành qu công ty, v i thành qu công ty đ c đo l ng thông qua ROA, ROE và Tobin’s Q (đo l ng c a giá tr công ty) M u nghiên c u bao g m t t

c các công ty phi tài chính đ c niêm y t Jordanian trên th i k nghiên c u

t 1994 đ n 2005 K t qu nghiên c u cho th y s t p trung s h u có tác đ ng cùng chi u có ý ngh a th ng kê lên thành qu công ty khi thành qu công ty

đ c đo l ng thông qua giá tr công ty

có cái nhìn t ng quát v k t qu c a các nghiên c u tr c v qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty, B ng 2.1 th ng kê t ng h p l i k t qu c a các nghiên

S t p trung

tch H QT

& giám đ c

đi u hành Darin G Clay (2002) +

Ghi chú: D u “+” bi u th tác đ ng cùng chi u, d u “–“ bi u th tác đ ng ngh ch chi u, và “0”

bi u th vi c không tìm th y tác đ ng lên giá tr công ty

Tóm l i các nghiên c u tr c đây v qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty,

m c dù có nh ng khác bi t trong k t qu c a các nghiên c u, tuy nhiên chúng

đ u cho th y qu n tr doanh nghi p có tác đ ng lên giá tr c a các công ty S khác nhau v m c đ c ng nh chi u h ng nh h ng c a qu n tr doanh nghi p lên giá tr công ty tùy thu c vào vi c b n đang xem xét m i quan h đó đâu, qu c gia nào, th i gian nghiên c u bao lâu V y thì trong tr ng h p th

tr ng Vi t Nam, m i quan h gi a qu n tr doanh nghi p và giá tr c a các công ty nh th nào?

Ph n ti p theo c a bài nghiên c u trình bày các mô hình nghiên c u, cách thu

th p và x lý d li u nh m xem xét m i quan h gi a qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty Vi t Nam

3 D LI U VÀ PH NGăPHÁP NGHIÊN C U

có th tr l i cho hai câu h i nghiên c u nêu ph n trên, ph n này trình bày

v cách thu th p, x lý d li u và các mô hình nghiên c u đ c s d ng u tiên là ki u d li u đ c s d ng và nh ng l i th c a nó Ti p theo trình bày khuôn kh khái ni m c a bài nghiên c u Sau đó trình bày các mô hình nghiên

c u đ c s d ng trong bài và chi ti t v cách đo l ng các bi n trong mô hình

cu i cùng trình bày cách thu th p và x lý d li u, ph n này s nêu rõ v đi u

ki n ch n m u, kích th c m u, quy trình ch n m u c ng nh quy trình thu th p

th c nghi m phong phú h n so v i vi c ch s d ng d li u chéo hay d li u chu i th i gian, c th d li u b ng có nh ng l i th nh :

B ng cách k t h p chu i th i gian c a các quan sát chéo, d li u b ng cho chúng ta d li u ch a nhi u thông tin h u ích h n, s quan sát cao

h n, tính bi n thiên nhi u h n, ít hi n t ng đa c ng tuy n gi a các bi n

h n, b c t do cao h n và hi u qu h n

K thu t c l ng d a trên d li u b ng có th tính đ n tính không đ ng

nh t gi a các th c th

B ng cách nghiên c u quan sát l p đi l p l i các đ n v chéo, d li u

b ng phù h p h n cho vi c nghiên c u đ ng thái thay đ i theo th i gian

c a các đ n v chéo

Qua quá trình xem xét các nghiên c u tr c đây v m i quan h gi a c ch

qu n tr doanh nghi p và giá tr công ty trên th gi i, có th th y có khá nhi u nghiên c u xem xét m i quan h này v i nhi u góc đ khác nhau Tuy nhiên

đ c l p đ i di n cho c ch qu n tr doanh nghi p bao g m s t p trung s h u

(OWNCON), s h u t ch c (INOWN), s kiêm nhi m v trí ch t ch h i đ ng

qu n tr và giám đ c đi u hành (CEO), s đ c l p c a h i đ ng qu n tr (BOIN),

bi n ph thu c là giá tr công ty, đ c đo l ng thông qua t s Tobin’s Q Ngoài ra, c ng theo nghiên c u c a Abbasi và các c ng s (2012), hai bi n ki m soát đ c đ a vào mô hình bao g m quy mô công ty (SIZE) và t l n (LEV)

C th gi i h n ph m vi c a bài nghiên c u nh sau:

Hình 3.1 ậ Gi i h n ph m vi c a bài nghiên c u

3.3 Mô hình nghiên c u

i v i nghiên c u phân tích d li u b ng, hai mô hình ph bi n là:

Mô hình nh h ng ng u nhiên (random effect model - REM): mô

hình đ c đ a ra v i ý t ng r ng đ c đi m riêng c a các th c th (các công ty) là ng u nhiên, không có nh h ng lên các bi n gi i thích Gi

đ nh c b n c a mô hình này là không có s t ng quan gi a đ c đi m riêng c a các công ty (hàm ch a trong các ph n d ) v i các bi n gi i thích, và mô hình có d ng nh sau:

Yit= 0 + 1 X1it+ 2 X2it +…+ n Xnit + eit

OWNCON INOWN CEO BOIN

SIZE LEV

Mô hình nh h ng c đ nh (fixed effect model - FEM): ng c l i v i

mô hình nh h ng ng u nhiên, mô hình nh h ng c đ nh cho r ng m i

th c th đ u có nh ng đ c đi m riêng bi t, có th nh h ng lên các bi n

gi i thích, v i gi đ nh c b n là có t ng quan gi a ph n d c a m i

th c th (có ch a các đ c đi m riêng) v i các bi n gi i thích, do đó mô hình này ki m soát và tách nh h ng c a các đ c đi m riêng bi t này ra

kh i các bi n gi i thích đ có th c l ng nh ng nh h ng th c c a các bi n gi i thích lên các bi n ph thu c, các đ c đi m riêng bi t này là

đ n nh t đ i v i m t th c th và không t ng quan v i đ c đi m c a

th c th khác Mô hình nh h ng c đ nh (FEM) có d ng nh sau:

Yit= 0i + 1 X1it + 2 X2it +…+ n Xnit + eitTheo đó, trong mô hình nh h ng c đ nh, tung đ g c 0thay đ i theo i

đ tính đ n “tính đ c tr ng” c a m i công ty hay m i đ n v chéo và các

h s góc 1 - n không thay đ i theo th i gian và các công ty

Trong bài nghiên c u này, tr c h t d a theo nghiên c u c a Abbasi và các

c ng s n m 2012, mô hình nh h ng ng u nhiên s đ c s d ng đ nghiên

c u phân tích tác đ ng c a c ch qu n tr doanh nghi p (bao g m các bi n đ i

di n nh S t p trung s h u, S h u t ch c, S kiêm nhi m v trí ch t ch h i

đ ng qu n tr và giám đ c đi u hành, S đ c l p c a H i đ ng qu n tr ) và Giá

tr công ty c a các công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam Theo đó mô hình h i quy nh sau:

SIZE là bi n ki m soát, th hi n Quy mô công ty

LEV là bi n ki m soát, th hi n T l n c a công ty

eit là sai s h i quy

Sau đó bài nghiên c u ti n hành ki m đ nh Hausaman đ xem xét s phù h p

c a mô hình REM so v i mô hình FEM Ki m đ nh Hausman v i gi thuy t H0:

c l ng c a FEM và REM không khác nhau, n u giá tr p-value < 0.05 thì bác

b gi thuy t H0, khi đó REM không h p lý, FEM phù h p h n và nên s d ng FEM

i v i ph ng pháp c l ng các h s h i quy trong hai mô hình nêu trên, vì

d li u b ng th ng b c l v n đ ph ng sai thay đ i và t t ng quan, do đó bài nghiên c u s d ng ph ng pháp Bình ph ng bé nh t t ng quát (GLS) đ

c l ng các h s h i quy thay cho ph ng pháp bình ph ng bé nh t thông

th ng (OLS) đ c s d ng ph bi n trong nhi u nghiên c u Vi c s d ng

ph ng pháp bình ph ng bé nh t t ng quát (GLS) s giúp kh c ph c đ c hi n

t ng ph ng sai thay đ i và t t ng quan th ng có d li u b ng, do đó k t

qu nghiên c u đ t đ c t vi c c l ng b ng ph ng pháp này s chính xác

h n so v i ph ng pháp bình ph ng bé nh t thông th ng (OLS) Công c c

l ng h i quy đ c s d ng trong bài nghiên c u là ph n m m Eviews 7

3.4 oăl ng các bi n

D a theo nghiên c u c a Abbasi và các c ng s n m 2012, các bi n trong

mô hình đ c đo l ng nh sau:

3.4.1 Bi n ph thu c

Bi n ph thu c trong bài nghiên c u là giá tr công ty, nh các nghiên c u

tr c đã s d ng, giá tr Tobin’s Q đ c s d ng làm đ i di n cho giá tr công ty, Tobin’s Q đ c tính toán nh sau:

Trong đó:

QTobinit bi u th giá tr Tobin’s Q c a công ty i t i n m t

MVEit bi u th giá tr th tr ng v n c ph n c a công ty i t i n m t

Giá tr th tr ng c a v n c ph n đ c tính toán nhân s c phi u đang l u hành v i giá tr th tr ng c a các c phi u vào ngày giao

d ch cu i cùng trong n m

BVLit là giá tr s sách c a n c a công ty i t i n m t

TAit là giá tr s sách c a t ng tài s n c a công ty i t i n m t

3.4.2 Bi n đ c l p

S t p trung s h u (OWNCON): đ i di n cho s t p trung s h u

đ c đo l ng b i Ch s Herfindahl-Hirschman (Xem ph l c 1),

đ c tính b ng t ng các bình ph ng c a t l c ph n c a các c đông trên 5%

S kiêm nhi m v trí ch t ch h iăđ ng qu n tr vƠăgiámăđ căđi u

hành (CEO): bi n gi nh n giá tr b ng 1 n u có s kiêm nhi m vai

trò ch t ch h i đ ng qu n tr và giám đ c đi u hành, và nh n giá tr là

0 n u không có s kiêm nhi m

S đ c l p c a h iăđ ng qu n tr (BOIN): đ c tính b ng t l c a các thành viên đ c l p trên t ng s thành viên trong h i đ ng qu n tr

C th :