Nợ xấu bất động sản tại việt nam, ước lượng quy mô, đánh giá tác động và cách thức xử lý

56 CÁCăNGỂNăHẨNGăTHUAăL ,ăPHÁăS NăTRONGă T KH NG HO NGăTẨIăCHệNHă CHỂUăÁă1997 .... Theo m tănghiênăc u c a Christopher Crowe vƠăcácătácă gi khácă2011, trong 40 qu căgiaăđ c kh oăsát,ăth

B GIÁOăD CăVẨă ẨOăT O

M C L C

M C L C i

PH N I: M Đ U iv

L IăCAMă OAN iv

L I C Mă N v

TịMăT T vi

DANH M C VI T T T viii

DANH M C B NG BI U ix

PH N II: N I DUNG CHÍNH 1

Ch ng 1 1

B I C NHăNGHIểNăC UăVẨăV Nă CHệNHăSÁCH 1

1.1 B i c nhănghiênăc uăvƠăv năđ chínhăsách 1

1.2 M căđíchăvƠăcơuăh iănghiênăc u 2

1.3 Ph măviăvƠăph ngăphápănghiênăc u 3

1.4 C uătrúcăc a lu năv n 3

Ch ngă2 4

KHUNGăPHỂNăTệCHăVẨăCÁCăMÔăHỊNHăX LụăN X U B Tă NG S N 4

2.1 Th t b i c a th tr ngătínăd ngăB SăvƠăs can thi p c aănhƠăn c 4

2.2 Quyămôăc aătínăd ngăB SăvƠăn x uăB Sătrongăn n kinh t 5

2.3 Tácăđ ng c a n x uăB Săđ n r i ro ho tăđ ng c a h th ngăngơnăhƠng 6

2.4 Môăhìnhăx lỦăn x uăB S 10

2.5 Cáchăth c x lỦăn x uăB Să cácăn c 12

1) Hoa K - cu i th păniênă1980ăvƠăđ t kh ng ho ng 2007-2010 12

2) Nh t B n - nh ngăn mă1990ăvƠăgiaiăđo n sau 1997 12

3) Trung Qu c - giaiăđo n cu i th păniênă1990ăvƠăđ u nh ngăn mă2000 13

4).ăCácăn căChơuăÁătrongăđ t kh ng ho ng 1997 14

Ch ngă3 17

CăL NGăQUYăMÔăD ăN VẨăN X U B Tă NG S N,ă ÁNHăGIÁăTÁCă NG C A N X U B Tă NG S N VI T NAM 17

3.1 căđi m ho tăđ ngătínăd ngăB Săt i Vi t Nam 17

3.2 ánhăgiáăvƠă căl ngăquyămôăd n vƠăn x uăB SăVi t Nam 18

1) S li uăchínhăth c 18

2).ăCácă cătínhăkhác 23

3).ă ánhăgiáăvƠă căl ng n B SăvƠăn x uăB Săt i Vi t Nam 24

3.3 Tácăđ ng c a n x uăB Săđ năcácăr i ro c a H th ngăngơnăhƠng 28

1) Kh n ngăchoăvayăm i 28

2) Kh n ngăm t thanh kho n 28

3) Kh n ngăthuaăl vƠăm t v n 29

4) Kh n ngăs păđ H th ngăngơnăhƠng 29

Ch ngă4 30

ÁNHăGIÁăCÁCHăTH C X LụăăN X U B Tă NG S N T I VI T NAM 30

4.1 Ki măsoátăchoăvayăB S 30

4.2 Minh b chăthôngătinăn x u 31

4.3.ăTáiăc uătrúcăH th ngăngơnăhƠng 32

4.4.ăCác gi iăphápăx lỦăn x uăB Săc th 32

Ch ngă5 35

K T LU NăVẨăG IăụăCHệNHăSÁCH 35

5.1 Cácăk t lu năchính 35

5.2 G iăỦăchínhăsách 35

1) L a ch nămôăhình 35

2) Cácănguyênăt c n n t ng 36

3).ăCácăgi iăphápăc th 38

5.3 H n ch c aănghiênăc u 40

PH N III: N I DUNG THAM KH O 41

TẨIăLI U THAM KH O 41

PH L C THAM KH O 45

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT 45

Ph l c 1 46

THÔNGăTINăB T C N X NG TRONG TH TR NGăTệNăD NG B Tă NG S N 46

Ph l c 2 48

B I C NH KH NG HO NGăTẨIăCHệNHăTOẨNăC Uă2007ăVẨăKH NG HO NG CHO VAY TH CH PăNHẨă D I CHU N T I M 48

Ph l c 3 51

B I C NH N X U B Tă NG S N C A NH T B N 51

Ph l c 4 52

B I C NH N X U B Tă NG S N C A TRUNG QU C 52

Ph l c 5 53

B I C NH KH NG HO NGăTẨIăCHệNHăCHỂUăÁă1997 53

Ph l c 6 56

CÁCăNGỂNăHẨNGăTHUAăL ,ăPHÁăS NăTRONGă T KH NG HO NGăTẨIăCHệNHă CHỂUăÁă1997 56

Ph l c 7 57

CÁCăNGỂNăHẨNGăTHUA L ,ăPHÁăS NăTRONGă T KH NG HO NG CHO VAY TH CH PăNHẨăD I CHU N T I M T N Mă2008ă- 2012 57

Ph l c 8 61

CÁCă T KH NG HO NG H TH NGăNGỂNăHẨNGăVẨăCHIăPHệăX Lụ 61

PH N I M Đ U

L IăCAMă OAN

TôiăcamăđoanăLu năv nănƠyălƠăcôngătrìnhănghiênăc uădoăcáănhơnătôiăth c

hi n.ăCácăs li u s d ng trong Lu năv năđ cătríchăd n ngu năđ yăđ vƠăchínhăxácătheoăs hi u bi t c aătôi.ăCácăỦăki năphơnătíchăvƠăđánhăgiáăđưănêuătrong Lu năv nănƠyăth hi năquanăđi m c aătácăgi ,ăkhôngăph iălƠăquanăđi m

đ i di năchoăTr ngăđ i h c kinh t thƠnhăph H ChíăMinhăvƠăCh ngătrìnhăgi ng d y kinh t Fulbright

Tácăgi

Tr năThanhăTùng

L IăC Mă N

hoƠnăthƠnhăLu năv nănƠy,ăcùngăv i s c g ng c a b năthơn,ătôiăđưănh n

đ c s giúpăđ quỦăbáuăc aăcácăgi ngăviênătrongăTr ng Fulbright,ăcácăỦă

ki n chia s c a b n bè,ăng iăthơnăvƠăđ ng nghi pătrongăngƠnh ngơnăhƠngătrong su tăquáătrìnhăth c hi n Lu năv nănƠy

Tôiătrơnătr ngăcámă năth y Hu nh Th Du, gi ngăviênăCh ngătrìnhăgi ng

d y kinh t Fulbright lƠăng i tr c ti păh ng d nănghiênăc u Th y đưăcóănhi uăỦăki n g i m , h ng d n nhi tătình,ăgiúpătôiăxácăđ nh v năđ vƠăn i dungănghiênăc uăphùăh p, giúpătôi t ngăb c hoƠnăthi n Lu năv nănƠy Tôiătrơnătr ngăcámă nă th y Nguy năXuơnăThƠnh,ăgiámăđ căCh ngătrìnhă

gi ng d y kinh t Fulbright Vi tăNamăvƠăth y ThiênăAnhăTu n, gi ngăviênă

Ch ngătrìnhăFulbrightăđưăgiúpătôiătrongăvi c l a ch năđ tƠiăvƠăđ nhăh ng

n iădungănghiênăc u c a Lu năv n

Tôiătrơnătr ng cámă năcácăgi ngăviên,ăh căviênăCh ngătrìnhăFulbright,ăcácă

đ ng nghi pătrongăngƠnhăngơnăhƠng v vi c đưăchia s s li uăvƠăđóngăgópăỦă

ki năgiúpătôiăcóăđ c nhi uăgócănhìnăkhácănhau đ i v iăđ tƠiănghiênăc u Tôiăr t bi tă năgiaăđình,ăng iăthơnăvƠăb năbèăđưăchia s nh ngăkhóăkh năcùngătôiăvƠăđ ngăviênătôiătrongăth i gian th c hi n Lu năv nănƠy

Trơnătr ngăcámă năt t c

Tr năThanhăTùng

TịMăT T

K t qu nghiênăc u c a Lu năv nănƠyăcho th yăcóăb ng ch ngărõărƠngăv m iăliênăquanăgi a tínăd ng b tăđ ng s n (B S)ăvƠăcácăr i ro trong ho tăđ ng c a h th ng ngơnăhƠngă(HTNH) cácăn căc ngănh ă Vi t Nam Theo m tănghiênăc u c a Christopher Crowe vƠăcácătácă

gi khácă(2011), trong 40 qu căgiaăđ c kh oăsát,ăthìă30ăcóăkh ng ho ngăB S,ă27ăcóăkh ng

ho ngătínăd ng, 23 cóăkh ng ho ngăképăB SăvƠătínăd ng Cácăr i ro liênăquanăđ n cho vay

B S cóăth d n t i kh ng ho ngătƠiăchính.ă h u h tăcácăqu căgiaăcóăt l cho vay quáăm c vƠoăB S đ uăcóătr c tr c đ i v i h th ng tƠiăchính Kíchăth c c aăbongăbóngăB S1cƠngă

l năkhiăgiáăB S gia t ngăcùngăv i n quáăh năt ngălênătrong khi thu nh p c a h giaăđìnhă

gi m xu ng Lu năv n nƠy th c hi n phơnătíchăcácăđ căđi m c a th tr ngătínăd ng B Săt i

Vi t Nam;ătìmăhi u cácănguyênănhơnăgơyăraăn x uătrongăl nhăv c cho vay B S; th c hi n căl ng quyămôăd ăn vƠăn x u B S t i Vi tăNamăgiaiăđo n 2012-2013; th c hi năđánhăgiáătácăđ ng c a n x uăB Săđ i v i r i ro c a HTNH Vi tăNamăvƠăđánhăgiáăcáchăth c x lỦăn liênăquanăđ năB Săc a Vi t Nam trong th i gian g năđơy

Tácăgi đưă căl ng d ăn B S cu iăn mă2013ăc a Vi t Nam lƠăkho ng 1 tri u t đ ng, chi m kho ng 30% t ng n c a HTNH N x u B S theo cătínhăc n tr ng nh t vƠo kho ng 227 nghìn t đ ng, nh ng kh n ng có th nh t lƠ kho ng 320 nghìn t đ ng, chi m 32% d ăn B S, t ngăđ ngă9,3% GDP c a Vi t Nam c l ngănƠyăđ aăraăk t qu cao

h nănhi u so v i con s cao nh tăđ căcôngăb trongăn mă2012,ăđó lƠăn B Săkho ng 230 nghìnăt , n x uăB Săkho ng 28ănghìnăt Tácăgi cho r ng, s ti n c n thi tăđ x lỦăhi u

qu n x uăítănh t ph iăđ c 50%ăgiáătr n x u B S,ăt c kho ng 160 nghìnăt đ ng, b ng kho ng 4,7% GDP S ti nănƠyădùngăđ mua l iăcácăB Săcóăkh n ngăsinhăl iătrongăt ngălai v i m căđíchăthuăh i v năngơnăsáchăđưăb raăvƠăgópăph n lƠmăt ngăkh n ngăc aăchínhă

ph trong vi c bìnhă n th tr ngăB S cóăđ că160ănghìnăt , c n ph iăphátăhƠnhătráiăphi uăchínhăph , tuyănhiên s ti nănƠyăph iăđ cădùngăđ c u n n kinh t ch khôngăph i

đ c uăcácăch đ uăt ăB SăhayăngơnăhƠngăy uăkém Mu n v y, chínhăph ph i tínhătoán vƠ

ch ra nh ng l iăíchăc a vi căphátăhƠnhătráiăphi u nh m nh năđ c s đ ng thu n c aăxưăh i Trong đ t kh ng ho ng 2008, đ ngăphóăv i n x u,ăđ c bi tălƠăn x uăB S,ăVi tăNamăđưăcóănhi u gi iăphápăt ngăđ iăđ yăđ ; bao g măcácăchínhăsáchăki măsoátăchoăvayăB S,ăcácă

1 Kíchăth căbongăbóngăđ cătínhăgi a t l n quáăh năvƠăthuănh p c a h giaăđình

gi iăphápăc ăc u l i n cho doanh nghi păB S;ăcácăchínhăsáchăgi mălưiăsu t, n i l ng cho vay r iăđ năcácăgi iăpháp h tr th tr ngăB Săđ uăđưăđ căápăd ng.ă ánăc ăc u l i h

th ngăngơnăhƠngăđưăđ căchínhăph phêăduy tăvƠăth c hi n t thángă3/2012 Ti p theo, Côngă

ty qu nălỦătƠiăs n Vi t Nam (VAMC) đ căthƠnhăl păđ x lỦăn x u c a h th ng (6/2013) Sauăh năhaiăn măth c hi nătáiăc ăc u,ăđi măthƠnhăcôngăn i b tălƠăthanhăkho n c a HTNH đưăđiăvƠoă năđ nh;ăcònăl i cácăgi iăphápănh m gi m n x uăd ngănh ăkhôngăhi u qu ho c

ch aăphátăhuyătácăd ng N x uăB Săv n đangă nănáuăch choăquaăgiaiăđo nănóngăb ngămƠăkhôngăcóăm t bi n phápăm nh nƠoăđ c th c hi n Lu năv nănƠy c ng c l ngăchiăphíă

m t mátăc a ch đ uăt ăvƠăngơnăhƠngăkhiăph i x lỦăn B SăvƠăch raăđ ngăc ămƠăcácăch

th c aăquáătrìnhăx lỦăn x uăB Săkhôngămu n th c hi n Ch đ uăt ăB Săthìăkhôngămu n

tr ng tay khi ph i chuy năgiaoătƠiăs n;ăcácăngơnăhƠngăthìăeăng i m t v năvƠăliênăđ iătráchănhi m; c hai ch th nƠyăđ u hy v ngăvƠoăs ph c h i c a th tr ngăB S.ăCh th cu i cùngălƠăNgơnăhƠngănhƠăn c l i ch uăquáănhi uăápăl c t cácăm i quan h vƠăcácănhómăl i íchănênăkhôngăth đ aăraănh ng gi iăphápăm nh Vìăth trong th i gian v aăqua,ăchúngătaă

th yăcácăgi iăphápătrungădung,ăđ c cho t t c cácăbênănh ăgi iăphápăc ăc u l i n cho doanh nghi p, cácăgóiăh tr th tr ngăB S,ăcácăgóiăn i l ngăchoăvayăB Sầ đ c dùngănhi u

h nălƠăcácăgi iăphápăm nh có tínhăpháăh yăsángăt o nh ăchoăpháăs năcácăngơnăhƠngăy uăkém,ă

bu căthanhălỦăcácăd ánăB Săcóăn x u Th c t cho th yăcácăgi iăphápăđưăápăd ng ch aăth

lƠm gi m b t n x u mƠăcònăcóănguyăc ătíchăt thêmăn x u B Sătrong th i gian t i CácămôăhìnhăvƠăkinhănghi m x lỦăn x uăliênăquanăđ n B S c aăcácăn c c ngăđ cănghiênă

c u K t qu cho th y, m iămôăhìnhăđ uăcóănh ngăthƠnhăcôngăvƠăth t b i nh tăđ nh, vi c l a

ch nămôăhìnhăx lỦăn phơnătán,ăt pătrungăhayămôăhìnhăk t h p gi a t pătrungăvƠăphơnătánătùyăthu căvƠoăđi u ki n c a m i qu c gia Nói chung, khi t l n x uăcaoăthìăc n thi t ph i ápăd ngămôăhìnhăt p trung ho c k t h p Tácăgi cho r ng x lỦăn x u B S nênălƠă uătiênăquan tr ngătrongăquáătrìnhăx lỦăn x uănóiăchung,ămôăhìnhăl a ch n cho Vi tăNamănênălƠămôăhìnhăk t h p t pătrungăvƠăphơnătán Cácănguyênăt c n n t ngăvƠăgi iăphápăc th đ căđ

xu t d aătrênăkinhănghi m qu c t vƠăth c ti n c a Vi t Nam Tuyănhiên,ăx lỦăn x u B S lƠăm t v năđ quan tr ngăvƠăph c t p Vi căđ xu tăchínhăsáchăx lỦăn ch c ch năcóănhi u tranh lu năkhácănhau M i gi iăphápăchínhăsáchăđ u c năcóăcácăđi u ki năđiăkèm,ăvi c l a

ch n ph thu căvƠoăcácănhƠăho chăđ nhăchínhăsách.ă

DANHăM CăVI TăT T

DATC : Debt and Asset Trading Corporation ậ Côngătyămuaăbánăn vƠătƠiăs n

FED : Federal Reserve System ậ C c d tr liênăbangă(M )

FV : Fair Value ậ Giáătr h pălỦ

GDP : Gross Domestic Product ậ T ng s n ph mătrongăn c

DANHăM CăB NGăBI U

B ng 1 T tr ng B S trong danh muc cho vay c a các ngân hàng châu Á

Hình 5 Bùng n B S và th i đi m kh ng ho ng tài chính Vi t Nam

Hình 6 M i quan h gi a Danaharta, Danamodal và CDRC

Hình 7 T l n quá h n và n x u theo báo cáo c a các TCTD, 2011 -2013 Hình 8 T l n x u theo công b c a NHNN Vi t Nam, 2012 -2013

PH N II N I DUNG CHÍNH

Ch ngă1

1.1 B i c nhănghiênăc uăvƠăv năđ chínhăsách

Giaiăđo n t n mă2008ăchoăđ n nay (2014) th tr ng B tăđ ng s n (B S)ăVi tăNamăr iăvƠoătìnhătr ngăsuyăthoáiăvƠăắđóngăb ng” B tăđ u t s s t giáăchoăđ n khi ng ng h n giao d ch muaăbán;ăti pătheoălƠăhƠngăngƠnădoanh nghi p b pháăs n2 CácăngơnăhƠngăkhôngăthuăđ c

n g căvƠălưiăđ n h n,ăcácăkho n n liênăt c ph iăc ăc u.ăChínhăph vƠăNgơnăhƠngăNhƠăn c

Vi t Nam (NHNN) đưăbanăhƠnhănhi uăchínhăsách,ăđ aăraănhi u bi năphápătháoăg khóăkh năcho doanh nghi p,ătrongăđóăcó cácădoanh nghi p B S.ăSau m t th iăgianădƠi,ăth tr ng

B Săv năchìmăsơu K t đ t kh ng ho ngătƠiăchínhătoƠnăc u 2008, N x u v n khôngăng ng giaăt ng vƠ luôn lƠătiêuăđi m c a ho tăđ ng ngơnăhƠngăVi tăNamătrongăquáătrìnhătáiăc uătrúcă

h th ng ngơnăhƠng (HTNH) Doăđóăvi c tìmăki m gi iăphápăh n ch n x u, nh tălƠăn x u

B S lƠăv năđ đ c bi tăquanătơmăc aăcácănhƠănghiênăc uăvƠăho chăđ nhăchínhăsáchă(TôăÁnhă

V t ng n x u c a h th ng ngơnăhƠng, vi căđánhăgiáăcon s v năch aăcóăs th ng nh t Theo báoăcáoăchínhăth c c aăNHNNăthìăt l n x u c a c h th ng m c th păvƠăanătoƠn;

c th t l n x uăđ c cácăT ch cătínăd ng (TCTD) báoăcáo lƠă4,08%% (cu i 2012)ăvƠă4,73% (10/2013).ăTuyănhiênătheoăcácăchuyênăgiaăvƠăcácăt ch căđánhăgiáătínănhi m qu c t thìăn x u th c t c a Vi t Nam lƠăcaoăh nănhi u Theoăcácăphơnătíchăc a Fitch Ratings, con

s n x u th iăđi m 9/2012 kho ng 15%; m tăbáoăcáoătrênăt WallăStreetăJournalăthángă9/2012, t păđoƠn Barclays, cho r ng t l n x u c a Vi tăNamăđưălênăt i 20% (TôăNg c

H ng,ă2013).ăT ch căMoody’să(2014)ăc ngăcho r ng n x u Vi t Nam cu iăn mă2013ăítă

nh tălƠă15% Vìăv y n x u c aăHTNHănóiăchungăvƠăquyămôăn x uăB Să m cănƠoălƠăm t

v năđ c năđ cănghiênăc uălƠmărõ

Cácănghiênăc uăc ngănh ăth c t đưăchoăth y n x uăB Săđưătácăđ ngăvôăcùngăl năđ nătìnhăhìnhătƠiăchínhăvƠăs s păđ c aăcác ngơnăhƠng T kh ng ho ngătƠiăchínhăchơuăÁă1997ăb t ngu n t bongăbóngăB SăTháiăLan,ăđ n kh ng ho ngătƠiăchínhătoƠnăc uă2008ăc ngăb t ngu n

t vi c cho vay th ch pănhƠă d i chu n t i M Vi t Nam,ăcác ngơnăhƠngăb m t thanh kho n, ph iăsátănh păđ uăcóăliênăquanăđ n vi căchoăvayăquáăm căvƠoăl nhăv căB S5 Trong

b i c nh nƠy, v năđ đ tăraălƠăcác ngơnăhƠngăph i x lỦăn x uăB Săraăsao?ăNhƠăn c s l a

ch năcáchăcanăthi pănƠoăđ tránhăđ v h th ng? Cu iăcùngălƠăcácătranhălu n v vi c s

d ng ngu n l cănƠoăđ x lỦăn x u sao cho hi u qu vƠăcôngăb ng?

TrênăđơyălƠănh ng v năđ g i m đ nhăh ngănghiênăc uăchoăđ tƠiălu năv nănƠy

1.2 M căđíchăvƠăcơuăh iănghiênăc u

M căđíchănghiênăc u c aăđ tƠiănƠyălƠă căl ngăquyămôăn B SăvƠăn x uăB Săc a Vi t Nam; đánhăgiáătácăđ ng c a n x uăB Săđ năcácăr i ro ho tăđ ng c a ngơnăhƠng ánhăgiáăcáchăth c x lỦăn liênăquanăđ năB Săc a Vi tăNamăvƠănghiênăc u kinh nghi m x lỦăn

x uăB Săc aăcácăn c đ g iăỦăchoăVi t Nam V i m căđíchănghiênăc uătrên,ălu năv nănƠyă

s tr l iăcácăcơuăh iăchínhăsauăđơy:

1) Quyămôăn B SăvƠăn x u B S t i Vi t Nam hi nănayălƠăbaoănhiêu?

2) N x uăB Sătácăđ ngănh ăth nƠoăđ năcácăr i ro trong ho tăđ ng c a h th ng ngơnăhƠng Vi t Nam?

5 i năhìnhălƠăv h p nh t c aăbaăngơnăhƠngăTMCP lƠăSƠiăGòn,ă Nh t,ăTínăNgh aăvƠoăcu iăn mă2011ădoăb

m t thanh kho nănghiêmătr ng bu c ph iăsátănh păd i s b o tr c aăNHNNăvƠăNgơnăhƠngăTMCPă uăt ăvƠă Phátătri n Vi tăNamă(BIDV)ăđ tránhăs păđ

3) N x u B S Vi tăNamăđangăđ c x lỦănh ăth nƠo?

1.3 Ph m vi vƠăph ngăphápănghiênăc u

Ph măviănghiênăc u c aăđ tƠiănƠyălƠăn x uăB Săc aăcác ngơnăhƠngăt i Vi t Nam S li u

v d ăn choăvayăvƠăn x uăđ c thu th p t s li u đ căcôngăb chínhăth c, s li u c a cácănghiênăc uăkhácătrênăph ngăti năthôngătinăđ iăchúng.ăTrênăc ăs suy lu n h pălỦ, tácă

gi cóăphơnătíchăđánhăgiá đ căl ng đ c con s n x uăB Săphùăh p v iătìnhăhìnhăth c

t Ph ngăphápănghiênăc u c a lu năv nănƠyălƠăph ng phápăth ngăkêămôăt

Ch ngă4ăđánhăgiáăcáchăth c x lỦăn x uăB Săc a Vi t Nam.ăCh ngă5ăk t lu năvƠăg iăỦăchínhăsách.ăPh n cu i lƠăn i dung tham kh o, g m danh m cătƠiăli u tham kh oăvƠăcácăph

l c

Ch ngă2

KHUNGăPHỂNăTệCHăVẨăCÁCăMỌăHỊNHă

2.1 Th t b i c a th tr ngătínăd ng B S vƠăs can thi p c aănhƠăn c

Th tr ng t do,ăhayăc ăch th tr ngăth ngăphơnăb cácăngu n l c trong n n kinh t m t cáchăt iă uătrongăh u h tăcácătr ng h p.ăTuyănhiên,ăth t b i th tr ngăluônăt n t iăvƠăđơyă

lƠăc ăs cho s can thi p c aănhƠăn c Joseph E Stiglitz (1995) cho r ng “nh ng th t b i

c a th tr ng là c s đ có ho t đ ng c a chính ph ”

Th t b i c a th tr ngătínăd ngănóiăchungăvƠătínăd ngăB SălƠădoăcácănguyênănhơnăchínhă

nh :ă1)ăTh tr ngătínăd ngăkhôngăhoƠnăh o: do t n t iăcácăy u t nh ăchoăvayăd aătrênăm i quan h , v năđ s h uăchéo, chiăphíăgiaoăd ch ng m, cho vay ch d aătrênătƠiăs n b oăđ m; 2) Thôngătinăb tăcơnăx ng: trong ho tăđ ngătínăd ngăluônăt n t iăTTBCX,ăđ c bi tăl nhăv c

B S,ăBCXTTăcƠngănghiêmătr ngăh n;ă3)ăCácăy u t ngo iătác:ătrongăth tr ngăB Săcóăngo iătácătrongăvi căphơnăb ngu n l c khan hi mălƠăđ tăđai.ăTrongăm t th i gianădƠi,ăđ t đaiăt i Vi tăNamăkhôngăđ c quy ho chăbƠiăb năvƠăb khaiăthácăm tăcáchătrƠnălan.ăCóăquáănhi uănhƠăđ uăt ăvƠoăl nhăv căB Săđưăt o ra ngo iătácătiêuăc căchoăcácănhƠăđ uăt ăkhác.ăH u

qu lƠăbongăbóngăB Săt ngăcao,ăngu năcungăd ăth a Nhi u d ánăb t măng ngădoăthi u

v n, th tr ng măđ măkéoădƠiăkhi n nhi u doanh nghi p B Săr iăvƠoătìnhătr ng thua l , khôngăcóăti n tr n ngơnăhƠng, d năđ nănguyăc ăn B Sătr thƠnhăn x uă(TôăNg căH ng,ă2013)

Khi th tr ng B Săth t b i,ănhƠăn c ph iăcóăbi năpháp can thi p Tuyănhiênătrongăquáătrìnhăcanăthi păthìănhƠăn căcóăth g p th t b i Joseph E Stiglitz (1995) cho r ng,ăcácăth t

b i c aănhƠăn c bao g m: 1)ăThôngătinăh n ch :ăChínhăph khôngăth yătr căvƠăkhôngăd đoánăđ cătácăđ ng c aăcácăchínhăsách;ă2) Ki măsoátăh n ch đ i v i ph n ng c aăt ănhơn:ăKhu v căt ănhơnăhƠnhăđ ngăvìăm cătiêuăth tr ngădoăđóăchínhăph b h n ch ki măsoát;ă3)

Ki măsoátăh n ch đ i v i b máyăhƠnhăchínhăquanăliêu:ăS khácăbi t v nh n th căvƠămongă

mu n gi aăc ăquanăl păphápăvƠăc ăquanăhƠnhăphápălƠmănênăkhácăbi t khi th c hi năcácăchínhă

sách;ă4) Nh ng h n ch doăcácăquáătrìnhăchínhătr ápăđ t:ăQuáătrìnhăraăchínhăsáchăm t r t nhi u th iăgian,ătácăđ ngăvƠăb nhăh ng b i nhi uănhómăl iăích,ăv năđ r iăroăđ oăđ căvƠă

ng iăđ i di năhƠnhăđ ngăvìăt ăl iălƠmăchoăquáătrìnhăraăchínhăsáchăb kéoădƠiăvƠăbópăméo.ăTrongăquáătrìnhăx lỦăn x uăvƠăđ c bi tălƠăn x uăB S,ăch c ch nănhƠăn c ph iăđ i m t

v i v năđ nêuătrên

2.2 Quyămôăc aătínăd ngăB S vƠăn x uăB S trong n n kinh t

òn b y tài chính trong th tr ng B S: H u h t kháchăhƠngămua B S đ u có vay n , ho t

đ ngăB Săth ngădùngăđònăb yăcaoăh năb t k ho tăđ ngăđ uăt nƠoăkhác M t kho n vay

th ch păđi năhìnhăcó t l cho vay bìnhăquơnătrênăgiáătr tƠi s n t i cácăqu c gia trênătoƠnă

c u lƠă71%ăă(Christopher Crowe et al, 2011) Vi t Nam, t l n c aăcácădoanhănghi p nóiăchungălênăđ n 64,4% (NFSC, 2014) K t qu kh oăsátăcácădoanhănghi păniêmăy t cho th y, đònăb yătƠiăchínhă(T ng n /V n ch s h u) c aăcácădoanhănghi păngƠnh xơyăd ngăvƠăB SălƠă2,76ăl n, cao nh tătrongăcácăngƠnhă(Tr nh Th Phan Lan, 2013).ăChínhăđònăb yătƠiăchínhăcaoăđưăd năđ n t tr ng n B Săluônăcaoă h u h t cácăqu c gia

T tr ng tín d ng B S trong t ng d n : Cácănghiênăc u đ u cho th y quyămôătínăd ng B Să

luônăchi m t tr ng cao trong t ng n c a cácăn n kinh t cácăn căchơuăÁăn B Săchi m

t 15-55% t ng d ăn , (KoichiăMeraăvƠăBertrandăRenaud, 2000) C th t i H ng KôngălƠă40-55%;ăMalaysia,ăTháiăLan,ăSingaporeălƠă30-40%; Trung Qu călƠă35-40%

B ng 1: T tr ng B S trong danh m c cho vay c a các ngân hàng châu Á,1995-1997

Qu căgia T ătr ngăchoăvayăB S (%)

M , t l n B Săgiaiăđo n 1980-90 chi m 15-25% (Robet E Litan) năn mă2000,ăt

l cho vay th ch pătƠiăs n b tăđ ng s n c aăcácăh giaăđìnhăM daoăđ ng quanh m c 45% (Christopher Crowe et al, 2011) T i Ph n Lan, t l n vayămuaănhƠă chi m t 24-45% GDP (Helena Marrez and Peter Pontuch, 2013)

Do t l n B Săcaoănh ăv y,ănênăkhiăcóăkh ng ho ngăthìăquyămôăn x uăB Să cácăn c

kh ng ho ng lƠăr t l n M ,ăgiaiăđo n kh ng ho ngătínăd ng th ch p th păniênă90,ăn x u

ph i x lỦăc aăcácăkho năvayăB SăvƠăc m c lênăđ nă50%ătƠiăs n c a h th ng (Hu nh Th

Du, 2004) Trongăđ t kh ng ho ng 1997, n x u (theo th ngăkêăc aăchínhăph ) c aăcácăn c ôngăNamăÁăđưăt ngăv t, c th lƠă50,1%ăđ i v iăTháiăLană(01/1999),ă25%ăc a Indonesia (04/1998), vƠă14,6% c a Malaysia (12/1998) (Ken-ichi Takayasu, Yosie Yokoe, 1999) N

x uăB Săch aăcóăs th ngăkêănh ngăkhóăcóăth th păh năt l n x u nêuătrên

2.3 Tácăđ ng c a n x uăB Săđ n r i ro ho tăđ ng c a h th ngăngơnăhƠng

Cácăb ng ch ng cho th y vi căchoăvayăquáăm căvƠoăB Săđưătácăđ ngătiêuăc căđ n r i ro c a

h th ngăngơnăhƠngăvƠătƠiăchính.ăB tăđ u t b t n c a th tr ngăB SălƠmăsuyăgi m kh

n ngătr n c aăkháchăhƠngăvay,ăd năđ n r i ro cho ho tăđ ngăngơnăhƠngătrênăcácăm tănh : 1) Kh n ngăchoăvayăm i; 2) Kh n ngăm t thanh kho n; 3) Kh n ngăthuaăl , m t v n; 4)

Kh n ngăs păđ , pháăs n T đóăcóăth gơyăraăcácăđ t kh ng ho ngătƠiăchínhăkhu v c hay toƠnăc u

ChristopherăCroweă(2011)ăđưăkh oăsátăm i quan h gi aăbongăbóngăB SăvƠăkh ng ho ng tƠiăchính,ăhi u su t kinh t v ămôăt iă40ăn căcóăkh ng ho ng; k t qu cho th y,ă30ăn căcóăbùngăn B S,ă27ăn căcóăbùngăn tínăd ngăvƠă23ăn căcóăbùngăn képăB SăvƠătínăd ng (Hìnhă1) NgoƠiăra,ătrongăs 46ăđ t kh ng ho ngăngơnăhƠngăcóăh th ngăcóăs li u v giáănhƠăthìăcóăh năhaiăph năbaăđưăb tăđ u b ng s bùngăn pháăs nătrongăgiáănhƠ,ăcaoăh nănhi u so

v iănguyênănhơnăt bùngăn giáăc phi u, ch 15%

Hình 1: Bùng n tín d ng và B S v i kh ng ho ng tài chính

Ngu n: Christopher Crowe et al, 2011 Tác gi t ng h p

C ăch tácăđ ng c aătínăd ngăB Săđ n kh ng ho ngătƠiăchínhădi năraătheoăcácăb c: 1) Bùngă

n vƠăsuyăgi m c a B SălƠmăgi m kh n ngătr n c aăbênăvay;ă2)ăT tr ng n B S caoăvƠăkhóăkh năc a bênăvayălƠmăt ngăn quáăh n; 3) N quáăh năt ngăcaoălƠmăm t kh n ngăthanhătoánăc aăcácăngơnăhƠng; 4) Hi u ngădơyăchuy năvƠălơyălan uătiênăkhi B Săsuy gi m s lƠmăcho doanh nghi păvƠăng iămuaănhƠăkhôngătr đ c n Trongăđ t kh ng ho ng chơuă

Á 1997, t l cácădoanhănghi păB Săg păkhóăkh nătrongătr n ng n h năđưăgiaăt ngăđángă

k vƠăchi m t l cao nh tătrongăcácăngƠnh, t 43,9-86,9% (B ng 2)

B ng 2: T l các doanh nghi p g p khó kh n tr n ng n h n

Qu căgia 1995 1996 1997 1998 QuỦă2/ă1999ă(%)

T ng T ng T ng T ng T ng S năxu t D chăv B S Indonesia 12.6 17.9 40.3 58.2 63.8 41.8 66.8 86.9

HƠnăQu c 8.5 11.2 24.3 33.8 26.7 19.6 28.1 43.9

Malaysia 3.4 5.6 17.1 34.3 26.3 39.3 33.3 52.8

TháiăLan 6.7 10.4 32.6 30.4 28.3 21.8 29.4 46.9

Ngu n: Koichi Mera và Bertrand Renaud (2000)

Ti pătheoălƠăn quáăh năB Săgiaăt ng.ăTheoănghiênăc u c a Christopher Crowe (2011), k t

qu kh oăsátăt iăcácăbangăc a M cho th y t l n quáăh năt ngătheoăxuăh ngăt ngăc aăgiáănhƠă ,ăkíchăth c c aăbongăbóngăc ngăt ngătheo6 (Hìnhă2) T n m 2000-06, cácăn căcóă

6 Kíchăth căbongăbóngăđ cătínhăgi a t l n quáăh n vƠăthuănh p c a h giaăđình

t căđ t ngăgiáănhƠăcƠngăcaoăthìăs suy gi măGDPăcƠngăl n.ăKíchăth căbongăbóngăchoăth y

s thayăđ i c a n vay,ăbongăbóngăcƠngăl năkhiăgiáănhƠăđ tăt ngăcaoăvƠăkinhăt suyăthoáiă(Hìnhă3) Th iăđi m kh ng ho ngătƠiăchínhăth ng x y raăngayăsauăgiaiăđo năbùngăb c a

th tr ngăB SăvƠălơyălanănhanhăchóngăđ năcácăn că(Hình 4); trongăđ t kh ng ho ng 2008,

Vi tăNamăc ngăt ngăt (Hình 5)

Hình 4: Bùng n B S và th i đi m kh ng ho ng tài chính các n c

Ngu n: Christopher Crowe et al (2011)

Hình 5: Bùng n B S và th i đi m kh ng ho ng t i Vi t Nam

Ngu n: Nghiên c u & T v n Savills (2013) Tác gi t ng h p

H u qu n ng n nh tămƠăkh ng ho ngătƠiăchínhădoăn B SăgơyăraălƠălƠmăs păđ các h

th ng tƠiăchính.ăM t lo tăcácăt ch cătƠiăchínhătênătu iăđưăs păđ trongăđ t kh ng ho ngătƠiăchínhătoƠnăc u 2008 M b t ngu n t choăvayăquáăm căvƠoăth tr ng th ch păd i chu n

T i M , n mă2008ăcóăh nă20ăngơnăhƠngăpháăs n,ăđ nă2009ăcóăđ nă140ăngơnăhƠngăvƠăđ n 2010ălƠăg nă160ăngơnăhƠng,ăTCTCăg p th t b iădoăliênăquanăđ n cho vayăB Să(FDIC,ăAlexăCullen) CácăngơnăhƠngăb sápănh p,ăpháăs n t iăTháiăLan,ăIndonesia,ăMalaysia,ăNh t B n trongăđ t kh ng ho ngăchơuăÁă1997ăc ngăb t ngu n t bongăbóngăB Să(xemăph l c)

2.4 Môăhìnhăx lỦăn x u B S

Cácămôăhìnhăx lỦăn x uăraăđ i nh m m căđíchăs a ch a th t b i c a th tr ngătínăd ng

v iăcácănhi m v c tălõiălƠălƠmălƠnhăm nhătìnhăhìnhătƠiăchínhăc aăcác ngơnăhƠngăb ngăcách bánătƠiăs n th ch păđ thu h i n ;ăc ăc u l i ngơnăhƠngăvƠăcác doanh nghi p cóăn x u M t trong nh ng nhi m v quan tr ng c a vi c x lỦăn lƠătránhătìnhătr ngăđ v c aăcácăt ch c tƠiăchínhă(TCTC) t o ra hi u ngălơyălanălƠmă nhăh ng c h th ng Các môăhìnhăx lỦăn

c ăb n g m:ă1)ăMôăhìnhăx lỦăn phơnătán;ă2)ăMôăhìnhăx lỦăn t pătrung;ă3)ăMôăhìnhăx lỦă

n k t h p t p trung vƠăphơnătán (Daniela Klingebiel, 2000)

TheoăcácăcácătƠiăli uămƠătácăgi cóăđ c cho th yăch aăcóănghiênăc uănƠoăđ aăraăm tămôăhìnhăriêngăbi tăđ x lỦăn x uăB S Tuyănhiên,ăv c ăb n,ăcácăcáchăth c x lỦăn x uăB Să

đ c l ngăghépătrongăquáătrìnhăx lỦăn c a h th ng ngơnăhƠngănóiăchung Vìăn B Să

th ng chi m t tr ng cao trong t ng d ăn vƠ B Săth ngălƠătƠiăs n đ că uătiênăn m gi

Doăđóăcácăv năđ x lỦăn x u đ u liênăquanăđ n vi c x lỦătƠiăs n lƠăB S Taăcóăth tómă

t t m t s nhómăcáchăth c x lỦăn x uăB SăvƠăliênăquanăđ năB Sănh ăsau

Mô hình phân tán: Khi n x u B Săgiaăt ng,ăd iăápăl c thu h i n ,ăcácăTCTC ph iăthƠnh

l păcácăđ năv chuyênătráchăđ x lỦăn , mƠ ch y uăđ x lỦăcácăB S.ăCác ngơnăhƠngăcóă

th thƠnhăl păcácăb ph n tr c thu căhayăcácăcôngătyăconăđ chuyênăx lỦăn MôăhìnhănƠyăcóă uăđi mălƠăcácăTCTC am hi u v kháchăhƠngăvƠăth tr ngănênăcóăth x lỦănhanhăcácăkho n n ăTuyănhiênănóăch phùăh p v iătìnhătr ng n x u quyămôănh , quan h gi aăbênăvayăvƠăng iăchoăvayăkhôngăb cácăl iăíchăkhácăngoƠiăl iăíchăkho n vay chi ph i V iăcácăd ánăB S,ăgiáătr kho năvayălƠăr t l n vƠăl iăíchăliênăquanăc ngăph c t p nênămôăhìnhănƠyăt raăkhôngăphùăh p i v iămôăhìnhănƠy,ăcácăkho n n x u v n n m trong b ng k toánăc a các ngơnăhƠng Cácăn căápăd ngămôăhìnhănƠyălƠăTh yă i n, Hungary, Ba Lan (Daniela Klingebiel, 2000) Cáchăth căth ngălƠăchínhăph cóăcácăchínhăsáchăh tr th tr ngăB Să

nh ă uăđưiălưiăsu t cho doanh nghi p B S,ăhayăh tr ng iămuaănhƠă b ng cácăquyăđ nh chung vƠăđ các ngơnăhƠngăt th c hi n

Mô hình t p trung: NhƠăn căđóngăvaiătròăchínhătrongăvi c x lỦăn b ngăcáchăthƠnhăl păcácă

c ăquanăx lỦăn qu căgia.ăCácăc ăquanănƠyăcóăth lƠăcácăcôngătyăx lỦătƠiăs n n (RTC); côngătyămuaăbánăn vƠătƠiăs n (DATC) ho căcôngătyăqu nălỦătƠiăs n (AMC) Nhi m v c a cácăt ch cănƠyălƠănh n chuy n giao n vƠătƠiăs n t cácăTCTC cóăn x u,ăbánătƠiăs n thu

h i n vƠăc ăc u l i doanh nghi p N x u đ căđ aăraăkh i b ngăcơnăđ i k toánăc aăcác ngơnăhƠngăvƠăngơnăhƠngăthu h iăđ c m t ph n v năđ ti p t c ho tăđ ng Cácăn căápăd ng môăhìnhănƠyălƠăM , cácăn că ôngăÁ,ăC ngăhòaăSéc (Daniela Klingebiel, 2000).ăCáchăth c

x lỦăn B Săth ngălƠăchínhăph s thƠnhăl păcácăc ăquanăchuyênătráchăđ th c hi năcácă

gi iăphápăh tr th tr ngăB SăvƠăx lỦătƠiăs năB S.ăCh ng h n M đưăthƠnhăl p H iă

đ ngătƠiăchínhănhƠă ăliênăbangă(FHFB) đ x lỦăcácăkho n n B S (V năC ng,ă2012)

Mô hình h n h p: Haiăhìnhăth c t pătrungăvƠăphơnătánăđ c v năhƠnhăsongăsongănh m x lỦă

n x u B S.ăCácăTCTC cóăth l a ch n ho c b ápăđ t b iăcácăquyăđ nh c aănhƠăn c trong

vi c ch năkênhăx lỦăn quaăhìnhăth c t pătrungăhayăphơnătán MôăhìnhănƠyăk t h păđ că uă

đi măvƠăh n ch cácăkhuy tăđi m c aăhaiămôăhìnhătrên Khi n B Săcóăquyămôăl nănênăl a

ch nămôăhìnhănƠy,ăAMCăt p trung s gi i quy t n x uăB Săcácăkho n vay l năvƠăt ng th

c a th tr ng; AMCs c aăcác ngơnăhƠngăv n x lỦăn B Săc aăcácăkho n vay nh l Môăhìnhăh n h p đ căápăd ng t i Trung Qu căvƠăVi t Nam (Hu nh Th Du, 2004); Nh t B n

th i k đ uătheoămôăhìnhăphơnătánănh ngăkhôngăhi u qu , v sau ph i th c hi nămôăhìnhăt p trung

2.5 Cáchăth c x lỦăn x u B S cácăn c

1) HoaăK ă- cu iăth păniênă1980ăvƠăđ t kh ngăho ng 2007-2010

T iăHoaăK ă1989,ăđ ăgi iăquy t kh ngăho ng n x u choăvayămuaănhƠă 7, chínhăph ăđưăthƠnhă

l păm iănhi uăđ nhăch ,ănh ăCôngătyăqu nălỦătƠiăs năqu c gia (RTC),ăQu ăb oăhi măhi păh iă

ti năg iă(SAIF),ăH iăđ ngătƠiăchínhănhƠă ăliênăbangă(FHFB) (V năC ng,ă2012) M t s

m cătiêuăquanătr ng c aăRTCălƠăt iăđaăhoáăthuănh păròngăt vi căbánăcácătƠiăs năđ c chuy n

nh ng; t i thi uăhoáătácăđ ngălênăcácăth tr ngăđ a c; t iăđaăhoáăvi c t oăraănhƠă choăcácăcáănhơnăcóăthuănh p th p (Hu nh Th Du, 2004)

t kh ng ho ngătƠiăchínhătoƠnăc u 2007-2010 b t ngu n t kh ng ho ng cho vay th ch p nhƠă d i chu n t i M (xem ph l c), đưăbu c FED ph iăb măti năđ c u thanh kho năvƠăliênăt c c t gi mălưiăsu t Nh kh ng ho ng, FED l iăcóăthêmăs c m nh th ng tr trong n n tƠiăchínhăM vƠătoƠnăc u8

Trongăn mă2008,ăchínhăph M đưădùngăgóiă700ăt USDăphơnăb cho ba h ng m c: cho vay thanh kho n t m th i; mua l i n x u vƠăc phi u c aăcác ngơnăhƠng c u th tr ng

B S,ăm t ph n ti năđ cădùngăđ h tr haiăcôngătyăth ch pătƠiăs nălƠăFannieăMaeăvƠăFreddieăMacăcùngăv iăc ăquanăqu nălỦănhƠăliênăbang.ăSauăđóăChínhăph thƠnhăl păch ngătrìnhăgi i c uătƠiăs n x u vƠăn i l ngăchoăvayăB Săv iălưiăsu t th p, th i h năvayăkéoădƠiă

đ nă40ăn m.ăK t qu đ n 2013 th tr ngăB Săđưăb tăđ u h i ph c đơyăg iăỦăcho Vi t Namăcóănênădùngăngơnăsáchăđ x lỦăn x uăvƠăgi i c u th tr ngăB Săhayăkhông vƠădùngă

nh ăth nƠo

2) Nh tăB n - nh ngăn mă1990 vƠăgiaiăđo năsau 1997

Nh t B năđưătr iăquaăhaiăđ t kh ng ho ngăbongăbóngăB S,ăđ tăđ uălƠăn mă1991ăvƠăđ t ti p theoălƠă nhăh ng c a kh ng ho ngăchơuăÁăn mă1997ăkéoădƠiănhi uăn măsauăđó (Nguy n

Th T ng Anh, Nguy n Th BíchăTh y, 2013) Nh t B n đưăthƠnhăl păC ăquanăGiámăsátă

7 Sauăh uăth ăchi năII,ăcácăđ nhăch ăti tăki măvƠăchoăvayăc aăHoaăK ă(S&L)ăđ căthƠnhăl păđ ăcungăc păcácă kho năvayăth ăch păchoăng iămuaănhƠă CácăS&LăthamăgiaăvƠoăth ătr ngăB Săth ngăm iăquáăm cănênăkhiă chínhăph ăt ngălưi su tăti năg i,ăcácăS&Lănhanhăchóngăr iăvƠoăkh ngăho ng.ăT ăn mă1986-1995,ăh nă1.600ă S&Lăb ăpháăs n,ăti năv ăn ălênăđ năhƠngăt ăUSD (V năC ng, 2012)

8 Xem th êm Song Hongbin (2008), Chi n tranh ti n t , NXB Tr

tƠiăchínhă(10/1998)ăvƠă yăbanăTáiăc ăc uătƠiăchínhă(12/1998),ăsauăđóăđ căsápănh păvƠoăC ăquan D ch v tƠiăchínhă(2000) Chínhăph chu n b chiăphíălênăđ n 60.000 nghìnăt Yênăđ

gi i quy t n x u,ătáiăc ăc u v năvƠăqu nălỦăvi căđóngăc a,ăsápănh păcác ngơnăhƠngăy uăkém (Kunio Okina et al, 2000)

Trongăgiaiăđo năđ u Nh t B năđ choăcác ngơnăhƠngăt x lỦ, b ngăcáchăb măti năchoăcác ngơnăhƠngăho c cho l păcácăqu đ uăt ăcóăt ănhơnăgópăv năđ mua l i n x uănh ngăkhôngă

hi u qu ăCác ngơnăhƠngăNh tăcóăđ ngăc ăcheăd u n x u, m tăkhácăh khôngămu n cho vay

m i các doanh nghi p trongămôiătr ngălưiăsu t th p nênăkhôngăquy tătơmăx lỦătƠiăs n Sau đóăchínhăph Nh t quy tăđ nhăđ choăcác ngơnăhƠngăy uăkémăs păđ vƠăqu c h uăhoáăcác ngơnăhƠng n 2001ăcôngătyăqu nălỦătƠiăs n qu c gia đ c thƠnhăl p đ bu căcác ngơnăhƠngă

ph i chuy n giao n , B S vƠăb căđ uăđưăthƠnhăcông.ăTuyănhiênădoăquáătrìnhăx lỦăn kéoădƠiănênăt l thu h iătƠiăs n c a Nh tăt ngăđ i th p ch kho ng 20-30% (CIEM, 2013) ơyă

c ngălƠătr ng h p g iăỦăt t cho Vi t Nam trong vi căcơnănh c bu c cácăngơnăhƠngăy uăkémă

ph i pháăs n nh măđ yănhanhăquáătrìnhăx lỦăn

3) Trung Qu c - giaiăđo n cu i th păniên 1990ăvƠăđ u nh ngăn mă2000

N x u c a Trung Qu c b t ngu n t cácăkho năchoăvayătheoăchínhăsáchăc aăchínhăph vƠăăcácăkho n cho vay B S quáăm c (xem ph l c) Trung Qu c, 4 ngơnăhƠngănhƠăn c l n

nh t chi m 68,3% t ng n c a h th ng (Beim and Calomiris).ăCácăkho n n x u c a b n ngơnăhƠngănƠyăđ cătáchăraăđ giaoăchoăcácăAMC t ngă ng c aăcácăngơnăhƠng Cácăkho n

n x uăđ c chuy n giao t i m căgiáătr s sách.ăTráchănhi m c a 4 AMCălƠăph i x lỦăh t cácăkho n n x uănƠyătrongăvòngă10ăn m.ăT 1998 ậ 2001, 1.400 t NDT n x u c a b n ngơnăhƠngăđưăđ c chuy năgiaoăchoăcácăAMC (MinhăPh ng,ăhttp://dangcongsan.vn/ ngƠyă17/12/2013) SauăđóăTrungăQu c t pătrungătáiăc uătrúcăcácăNHTM nhƠăn c b ngăcáchăm i

g iăcácănhƠăđ uăt ăchi năl căn căngoƠiătham gia vƠăniêmăy tăraăcôngăchúngănh măt ngătínhăminhăb chăvƠănơngăcaoăn ngăl c qu n tr c a cácăNHTM n cu iăn mă2004,ă4 AMC nƠy thu h iăđ c 675 t NDT, chi mă40%ăgiáătr n x uăđ c chuy n giao t n mă1999.ăT

l thu h iătƠiăs n t iăcácăAMCătínhăđ năthángă12/2004ăđ t kho ngă20%ălƠăt l th p (CIEM, 2013), ch y uălƠădoăch t l ngătƠiăs n th p,ăquyăđ nh mua l i n x uătheoăgiáătr s sách,ăvƠăthi u minh b ch t iăcácăAMC;ăcácăB Săđ căđ nhăgiáăquáăcaoătrongăth i k bongăbóng

4) C ácăn căChơuăÁătrongăđ tăkh ngăho ngă1997

Thái Lan: Khi kh ng ho ng x y ra, n x u c aăcác ngơnăhƠngăTháiăLanăgiaăt ngăvƠăđ tăđ n

46%ăvƠoăcu iăn mă1997.ăN choăvayăB Săc aăTháiăLanăgiaiăđo n 1995-1997 chi m 40% t ngăd ăn T năkhoăB Săcu iăn mă1997ălƠă2.171ăt bath chi m 45% GDP c aăTháiăLan (KoichiăMeraăvƠăBertrandăRenaud,ă2000) Chínhăph TháiăLanăđ aăraăbaăgi iăpháp:ă

30-B măv n tr c ti păđ c u thanh kho n; L păcácăAMC đ x lỦăn ; L păcácătrungăgianăc ă

c u n (CDRC) Th i k đ uăcácăAMCălƠăc aăcác ngơnăhƠngătheoămôăhìnhăphơnătán.ă n 2001ăthìăcôngătyăqu nălỦătƠiăs năTháiăLanăm iăđ căthƠnhăl p (TAMC) CácăAMCăc aăTháiăLanăđ căxemălƠăhi u qu , t l thu h iătƠiăs năđ t 37,7% Ngu n v n ho tăđ ng c a TAMC 96% lƠăt phátăhƠnhătráiăphi u (KoichiăMeraăvƠăBertrandăRenaud,ă2000) Chínhăph đưăcóăcácăbi năphápăh tr th tr ngăB S.ăDoăh u h tăcácăkho n n x u c aăTháiăLanăthu căl nhă

v c B SăvƠăs n xu tănênăTAMCăt p trung x lỦăcácătƠiăs năvƠăd ánăB S.ăCácătƠiăs năđ c phơnălo iăđ bánăđ uăgiáăho c ti p t căphátătri n,ăhoƠnăthi n r iăbánăđ thu h i n Ngu n

v năđ hoƠnăthi n d ánăđ căchoăvayăthôngăqua NgơnăhƠngăBankThaiăvƠăNgơnăhƠngăti t

c năh choăthuêăvƠăchungăc ăítăh nă70%ă(Fischer,ă2000) T 1996 ti năthuêăcácălo iăB Săđưă

gi m m nh.ăTuyănhiên,ănhi uănhƠăđ uăt ăv n t ra l căquan.ă c bi t, gi ngănh ăVi t Nam,

B Săđ t tr ng t iăIndonesiaăđ căphátătri n m nh Ngay sauăđ t kh ng ho ngăgiáăđ t tr ng

gi măh nă40% (Fischer, 2000) CácăhƠnhăđ ng c aăchínhăph : Th nh t,ătuyênăb b oăđ m

m i kho n ti n g i Th hai, thƠnhăl păc ăquanătáiăc uătrúc ngơnăhƠngă(IBRA)ăvƠoăn mă1998.ă

Th ba, c i thi năkhungăphápălỦ.ăChínhăph Indonesiaăkêuăg i h tr c a Qu ti n t qu c

t (IMF)ăvƠăch p nh n th c hi năchínhăsáchăti n t th t ch t, tƠiăkhóaăth tăl ngăbu c b ng

M cătiêuăc aăIBRAălƠătáiăc uătrúc ngơnăhƠng;ăbánătƠiăs n thu h i n vƠătáiăc uătrúcădoanh nghi p Trong 3 m cătiêuătrênăthìă năđ nh h th ng ngơnăhƠngăđ căxemălƠăkháăthƠnhăcông, cònăbánătƠiăs n thu h i n thìăkhôngăm yăthƠnhăcông vìăgiáătr B Săgi m m nh T l thu

h iăchoăvayălƠăkháăth p 23% (Phan Th Minh Khoa, 2013), th păh năcácăn c trong khu v c chơuăÁă(Malaysiaă42,7%;ăTháiăLană37,7%;ăHƠnăQu c 27,5%) Nh ăv yăkhiăgiáăB Săđ c

đ nh giáăquáăcaoăđ choăvayătrongălúcăth tr ngăbongăbóngăthìăk t qu x lỦăn t vi căbánăcácăB Săs r t th p;ăđơyălƠăl uăỦăquanătr ng trong ho tăđ ng cho vay c aăcácăngơnăhƠng

Malaysia: Khi kh ng ho ng 1997 x yăraăthìăcác doanh nghi p Malaysiaăđưăgiaăt ng bánăcácătƠiăs năđ gi i quy tăkhóăkh n,ătrongăđóătƠiăs n ch y uălƠăB S.ăTrongăcácălỦădoăbánătƠiăs n thìăbánăđ tr n chi m t tr ng cao nh t 38,3% (Ting Kien HWA, 2004) xem B ng 3

B ng 3: Các lý do thanh lý tài s n t i Malaysia, 1992-2001

t vƠăh n ch t doătƠiăkho n v n Malaysiaătheoăđu iămôăhìnhăx lỦăn t p trung Cu i

1998 côngătyăqu n lỦ tƠiăs năDanahartaăđ c thƠnhăl p M cătiêuălƠăduyătrìăm t t l n x u ngơnăhƠngă m căđ cóăth qu nălỦăđ c MalaysiaăthƠnhăl păthêmăm tăc ăquanătáiăc p

9 NgơnăhƠngătrungă ngăMalaysiaăb măchoăDanamodal 1,5 t ringgităvƠăd tínhăs c năđ n 16 t ringgităđ đ aă

t l anătoƠnăv n c a t t c các ngơnăhƠngăt i thi uălƠă9%.ă n 12/1999, t ng s v năDanamodalăb măchoă10 ngơnăhƠngălƠă5,3ăt ringgit.ă n 31/01/2001, con s nƠyăcònă3,7ăt ringgităvƠăđ nătháng 11/2003, Danamodal đưăthuăh i l i h u h tăcácăkho n v năđưăắb m”ăvƠoăcác ngơnăhƠng (Rahimah Majid, 1999)

Xác đ nh giá tài s n mua n : giáămuaăđ căDanahartaăxácăđ nh d aăvƠoăgiáătr h pălỦă(FV)ă

c aătƠiăs n th ch p Danaharta ch nh năcácătƠiăs nălƠăc phi uăvƠăB S.ă i v i n x uăcóătƠiăs n th ch pălƠăB S,ăFVăđ cătínhălƠă95%ăgiáătr th tr ng c aăB SăvƠăđ căxácăđ nh

b i t ch căđ nh giáăđ c l p10 V i c phi uăniêmăy t,ăgiáătr h pălỦăph thu căvƠoăkh iăl ng

n m gi (Ph ngăChu,ă2013)

Danahartaăđ c s h u thu năđ c bi t t chínhăquy n Malaysia nh nh ngăđ c quy n nh : Mua l iătƠiăs n c aăcácăTCTC; B nhi mălưnhăđ o cácăt ch c đangăn ;ăcóăquy n t chăbiênă

nh ngătƠiăs n th ch p Môăhìnhăc aăMalaysiaăđ căxemălƠăkháăthƠnhăcông,ăv i t l thu h i

v năđ n 58% (Rahimah Majid, 1999) Cóăth đơyălƠămôăhìnhăkháăphùăh p cho Vi t Nam, trongăđóăc năthƠnhăl p m t s c ăquanăđ cùngăx lỦăn ;ăđ c trao quy n m nh m nh ngă

c ngăph i ch u s giámăsátăl n nhau M i quan h gi aăcácăt ch c x lỦăn Malaysia đ c trìnhăbƠyăt iăHìnhă6

Hình 6: M i quan h gi a Danaharta, Danamodal và CDRC

Ngu n: Rahimah Majid (1999)

Ch ngă3

3.1 căđi m ho tăđ ngătínăd ngăB Săt i Vi t Nam

Th tr ng tínăd ng B S lƠăm t th tr ng khôngăhoƠnăh o.ăCácăđ căđi măchínhăc a ho t

đ ng tínăd ngăB Săt i Vi tăNamănh ăsau:

Cho vay d a trên các m i quan h : Th tr ngătínăd ngănóiăchungăcóătìnhătr ng cho vay d a

trênăm i quan h (Beim and Calomiris, 2001) Trongătínăd ngăB Săv năđ nƠyăcƠngănghiêmă

tr ngăh n.ăTheoăBáoăcáoăkinh t v ămôă2012ăc a y ban kinh t c a Qu c h i, v năđ s

h uăchéoălƠăm t trong nh ngănguyênănhơnăd năđ n vi c “gi i ngân v n d a trên quan h thay vì hi u qu s d ng” Th c t , h u h tăcácăkháchăhƠngăvayăđ c v năđ u nh cácăm i

quan h thơnăh u v i ng i quy tăđ nhăchoăvay.ăCácăm i quan h nƠyălƠmăcho ngơnăhƠngă

m t điăkh n ngăphòngăng a r iăro.ă c bi tătrongăl nhăv căB Săch các doanh nghi p cóăquan h kh ngăkhítăv i ngơnăhƠngăm iăcóăth vayăđ căcácăkho n ti n l n

Cho vay d a trên tài s n b o đ m: Khi thôngătinăthi u minh b ch,ăcác ngơnăhƠngăph i d a

vƠoătƠiăs n b oăđ măh nălƠăhi u qu c a d ánăhayăn ngăl c c aăkháchăhƠngăvay.ăắKhi ngơnăhƠngăđưăkhôngăth nhìnăvƠoănh ngăgiáătr vôăhìnhănh ăuyătín,ăth ngăhi u,ầvƠăkhôngătină

t ngăvƠoăcácăBCTCăc a doanh nghi p do s khôngăminhăb chăthôngătinăcònăcaoăthìăvi c

đ năgi n nh tăchoăcác ngơnăhƠngăchínhălƠădùngăTS Bănh ăm tăđi u ki n thi t y u”ă(H ThiênăThanhă&ăNguy năTríă c, 2012) TƠiăs năđ că uătiênăn m gi lƠăB S

Chi phí giao d ch ng m cao: DoăB Sătrong m t th iăgianădƠiăđ căxemălƠăsiêuăl i nhu n

nênăcác doanh nghi p vay v năth ng b ra m t ph năchiăphíăkhôngănh đ bôiătr n.ăChiăphíănƠyăcóăth t 1%ăđ n 5% th măchíăđ n 10%ăgiáătr kho n vay11.ă ơyălƠălỦădoălƠmăchoăcácăkho n vay b đánhăgiáăsaiăv m t r iăroăvƠăc ngălƠănguyênănhơnălƠmăcho n x uăB Săkhóă

đ c x lỦăb i ngơnăhƠngăkh i t o cho vay

11 Theo m t kh oăsátădoăVCCIăth c hi nă(2012),ăchiăphí bôiătr năbìnhăquơnălƠă2,8%ăt ng v năđ căvay,ăcáă

bi tăchiăphíănƠyăcóăth đ n 10%

M t cân đ i gi a ngu n v n tài tr và ngu n tr n : N choăvayăB Săluônăchi m t tr ng

cao trong t ngăd ăn Ngu năvayălƠăng n h n trong khi ngu n thu h i lƠădƠiăh n Ngu n huy

đ ng ng n h n c aăcác ngơnăhƠngăVi t Nam chi m 80-90% t ngăhuyăđ ng v n (CIEM) Trong khi m căđíchămuaăB Săch y uălƠăđ uăc ,ăchi m trên 60%12 nênăkhiăth tr ng b t

n s tácăđ ng m nhălênăkh n ngăthanhătoánăc aăng i vay

V n đ s h u chéo và cho vay các “công ty sân sau”: V n đ s h uăchéoăt i NgơnăhƠngă

Vi tăNamăđangăr t ph bi năvƠănghiêmătr ng.ăCácăthƠnhăviênăn m quy n ki măsoátăc a m t ngơnăhƠngăv aălƠăng iăcóăv n cácăcôngătyăkhácă(t m g iălƠăcôngătyăsơnăsau).ăM t t l r t

l nătínăd ng ngơnăhƠngădƠnhăchoăcác doanh nghi p sơnăsau,ăc đôngăn i b d năđ n nhi u r i

ro (TôăÁnhăD ng,ă2013) H choăvayăcácăcôngătyăsơnăsauăd dƠngăvƠăkhôngătuơnătheoăcácăquyăđ nh b t bu c ho c n i l ngăđi u ki năchoăvay.ăCácăcôngătyănƠyăth ng ch năB SăvƠă

ch ngăkhoán đ đ uăt ăvìăhaiăl nhăv c nƠyădùăr iăroăcaoănh ngăl i nhu năcao.ăKhiăcóăs b t

l i v th tr ngăB Săthìăcácăkho năvayănƠyăb nhăh ngănghiêmătr ng.ăDoăđi u ki n cho vayăđưăđ c n i l ng,ăth ngălƠăthi uătƠiăs n b oăđ mănên ngơnăhƠngăs b m t v n V n b

m tănƠyăt t c cácăc đôngăc a ngơnăhƠngăph i ch u Cácătr ng h păđi năhìnhăcóăth k đ n lƠăcác ngơnăhƠngăTMCP Sacombank, Eximbank,ăÁăChơu,ăPh ngăNamăầ đưăđ t ra nhi u

v năđ c păbáchăbu c NHNN ph i gi i quy t

V n đ ng i đ i di n: Ng i quy tăđ nhăchoăvayăcóăđ ngăc ăt ăl i.ăCóăs thôngăđ ng gi a

ng iăđ i di năđiăvayăvƠăđ i di năchoăvayălƠmăchoăcácăkho năvayăkhôngăđ căđánhăgiáăđúngă

v hi u qu vƠăr iăro.ă i năhìnhăr t nhi u v vi c gơyăth tăthoátăchoăvayănh ngăn măv a qua

đ u thu c v tráchănhi m c aăng iăđ i di n c aăbênăvayăvƠăbênăchoăvay

3.2 ánhăgiáăvƠă căl ng quyămôăd n vƠăn x uăB SăVi t Nam

1).ăS ăli uăchínhăth c

T ngăd ăn c aăHTNHătheoăcôngăb trênăwebsiteăc aăNHNNăđ căphơnăchiaăthƠnhă4ăl nhă

v c g m:ă1)ăNôngălơmănghi p, thu s n;ă2)ăCôngănghi păvƠăxơyăd ng;ă3)ăTh ngăm i, v n

t i, vi năthông;ă4)ăCácăd ch v khácă(B ng 4) Ta th y d ăn B Săkhôngăđ căcôngăb côngăkhaiăvƠăn m đơuăđóătrongăcácăngƠnhătrên,ăm cădùăcácăNHTMăđ u ph iăbáoăcáoăs li u n

B SăchoăNHNN Th yă i n th păniênă1980ăc ngăthi u th ngăkêăriêngăcho vay B S, đư ch

ra m t v năđ lƠăd ăn B Săkhôngăđ c ki măsoátă(DwightăM.ăJaffee,ă1994)

12 K t qu c a m t kh oăsátă500ăkháchăhƠngăt iăHƠăN i

B ng 4: D n tín d ng Vi t Nam phân theo ngành ngh , 2011-2013

- V năt iăvƠăVi năthông 158,196 132,315 126,793

4 Cácăho tăđ ngăd chăv ăkhác 707,786 864,136 999,780

T NGăC NG 2,839,530 3,090,904 3,447,985

Ngu n: NHNN Vi t Nam

Khái ni m n x u: Theoăquyăđ nh v phơnălo i n c a NHNN (tr căđơyătheoăQuy tăđ nh

493/2005, t 2014 theo Thôngăt ă02/2013), d ăn c a TCTDăđ c phơnăthƠnhă5ănhómăt

1-5 Vi căphơnălo i n cóăth c năc theo đ nhătính, lƠăd a vƠoăh th ngăđ nh h ngătínăd ng

c a TCTD vƠăđ nhăl ng ch y u d aăvƠoătu i n lƠăs ngƠyăquáăh năvƠăs l năc ăc u n

N x uălƠăn thu cănhómă3ăđ nănhómă5,ălƠănhómăb quáăh nătrênă90ăngƠy

N x u theo báo cáo c a các TCTD: T 2011-2013ăđ căđánhăgiáălƠăgiaiăđo n n x u

nghiêmătr ng nh t,ănh ng t l n x uăđ căcácăTCTDăbáoăcáoăchoăNHNNălƠăr t th p, ch

t 3,1-4,6% t ngăd ăn T l n quáăh năcaoăh năn x u t 2,44-3,35 l nă(Hìnhă7)

Hình 7: T l n quá h n và n x u theo báo cáo c a các TCTD, 2011 -2013

Ngu n: NFSC, Tác gi t ng h p

N x u theo công b c a NHNN: Giaiăđo n 2012-2013 n x u chínhăth căcôngăb luônăth p

h nă5%ă(Hình 8)

Hình 8: T l n x u do NHNN công b , 2012-2013

Ngu n: NHNN Vi t Nam

N x u B S theo báo cáo c a các TCTD: M cădùăth a nh năngƠnhăB SăvƠăxơyăd ng thu c

nhómăc ăt l n x u cao nh tăvƠăhi u qu th p nh t,ănh ngăn x u B Săcaoănh tăvƠoăth i

đi mă30/9/2012ăc ngăch đ c ghi nh n lƠă7,31%ă(Hìnhă10) Trongăkhiăđóătheoăbáoăcáoăc a BXD d n s li uăNHNNăthìăcóăth i đi m n x uăB Sălênăđ n 13,5% (31/10/2012)

Hình 9:

Hình 10:

N x u theo thanh tra NHNN: cóăs chênhăl nh r t l n gi a s li uămƠăcácăngơnăhƠngăbáoăcáoăvƠăs li uădoăthanhătraăNHNNăphátăhi n Cu iăquỦă1ăvƠăquỦă2ăn mă2012,ăs thanh tra/s báoăcáoălƠă8,6%/3,6% vƠă8,8% /4,5% (Hìnhă11) Thanh tra NHNN ch ki m tra theo m u, nên n x u th c t ch c ch n s caoăh năc con s doăthanhătraăNHNNăcôngăb

Hình 11: T l n x u theo công b c a thanh tra NHNN, 2004-2012

Ngu n: NHNN, VCBS, Tô Ánh D ng (2013)

N c c u theo quy t đ nh 780/2012/Q -NHNN: Theo s li u c a NHNN (12/2013), t ng

s n x uăđangătheoădõiăn i b ng kho ng 142.000 t đ ng, chi m 4,55% t ngăd ăn S n

mƠăcácăTCTDăc ăc u l i n theo Quy tăđ nh 780 kho ng 316.800 t đ ng,ă c b ng kho ng

10%ăd ăn ăNh ăv y,ăkhiăThôngăt ă02ăth c thi, n x uăcóăth lênăđ n 458ănghìnăt hay kho ngă14%ăd ăn

N B S và n x u B S đ c công b trong các k h p qu c h i, chính ph : Trongăbáoăcáoă

c a BXD, d n s li u c a NHNN13, th iăđi m 28/2/2013, t ngăd ăn trongăl nhăv căB SălƠă230.615 t đ ng, t l lƠă5,68%; th iăđi m 31/10/2012 d ăn B SălƠă207.955 t đ ng, t l 13,5% M cădùăđơyălƠăconăs cao nh tăđ căcôngăb ,ănh ngătácăgi cho r ng con s nƠyăv n

th păh năr t nhi u l n so v i k t qu căl ng d iăđơy

V n đ u t và t n kho B S: Theoăbáoăcáoă96/BC-BXDăngƠyă15/10/2013 c aăBXDăbáoăcáoă

trongăphiênătr l i ch t v n k h p th t ăQu c h iăkhóaăXIII,ăcácăthôngătinăv v năđ uăt ăvƠăt năkhoăB Săđ c t ng h p t i b ng 5

B ng 5: V n đ u t vào B S và t n kho B S, 2012-2013

Ch ătiêu S ăli u năv ă Ghiăchú

T ngăm căđ uăt 4,486,674 T ăđ ng

S ăd ăán 4,015 D ăán Ch aăth ngăkêăh t

T ngădi nătíchăđ tă 102,228 Ha

Di nătíchăđ tăxơyăd ngănhƠă ă 36,076 Ha

Di nătíchăđ tăxơyăd ngănhƠă ăxưăh i 2,354 Ha

T ngădi nătíchănhƠă ă 461,767,028 m2 sƠn

Ngu n: Báo cáo c a BXD, Tác gi t ng h p

13 T ìm s li u t NHNN r t khó, ph i qua m t trung gian ít liên quan nh BXD

Ta th y r ng, n u l y 60% giáătr hƠngăt năkhoă(9/2013)ălƠă128.871 t đ ng c ngăthêmăngu n

v n vay b ngă(60%)ăgiáătr đ năbùăgi iăphóngăm t b ngăthìăđ c 246.206 t đ ng V iăc ă

c uătínăd ng cho cung - c uăB Să50/50ă(Hìnhă12)ăthìăc cung c u s lƠă492.412 t đ ng N u

k thêmăn vayăngoƠiăti năđ năbùăgi iăphóngăm t b ngăthìăconăs nƠyăs caoăh nănhi u

Hình 12:

2).ăCácă cătínhăkhác

ánh giá c a NFSC: Theo m t báoăcáoăc a NFSC, N x uăB Săcu iăn mă2012ăchi m t i

33%-35%ăd ăn B Să(http://thoibaokinhdoanh.vn,ăngƠyă23/07/2013),ăcaoăg p nhi u l n so

v i con s báoăcáoăc aăcácăTCTDăch 4,7%ăvƠoăcu iă2012.ăTheoăNFSC,ălỦădoălƠănhi u kho n

m c mang b n ch tătínăd ngăkhôngăđ c h chătoánăđúngăvƠăđ yăđ

“Hi n nay tôi n m đ c d n ngân hàng là h n 2 tri u t , trong đó vào B S kho ng 1 tri u

t ”,ălƠăphátăbi u c a Ch t ch Qu c h i Nguy năSinhăHùngăt iăphiênăth o lu n v tìnhăhìnhăkinh t ,ăxưăh i c a yăbanăTh ng v Qu c h i,ăsángă16/10/2012 i uănƠyăc ngăphùăh p

v iă cătínhăc a m tăchuyênăgia,ăđ n cu iă2012,ătrênă50%ăt ngăd ăn c pătínăd ng cho n n kinh t lƠăcóăliênăquanăđ năl nhăv căB Să(Tr nh Quang Anh, 2013)

ánh giá c a các chuyên gia và t ch c qu c t : Theo John Seehan m tăchuyênăgia qu nălỦă

tƠiăs n c a Anh Qu căthìă nh ng th tr ng minh b ch con s th c c a n x uăđ căcôngă

b th ngălƠăg păđôiăsoăv i s li uăcôngăb th tr ngăkhôngăminhăb ch, con s nƠyă

th ng g p 4 l n15 Cóăth đơyălƠăt l h pălỦ,ănh ngăkhiăkh ng ho ng x y raăthìăs chênhă

l chăcóăth cònăcaoăh nă4ăl n

Trongăbáoăcáoătri n v ng h th ngăngơnăhƠngă2014, t ch căMoody’săđánhăgiáăt l n x u

c a Vi tăNamăítănh t lƠ 15%,ăthayăvìăch 4,7%ănh ăNHNNăcôngăb (10/2013) Theo m tăbáoăcáoăc a Barclays trênăt WallăStreetăJournalăthángă9/2012, cho r ng t l n x u c a Vi t Namăđưălênăt iă20%ă(TôăNg căH ng,ă2013)

3).ă ánhăgiáăvƠă căl ngăn ăB SăvƠăn ăx uăB Săt iăVi tăNam

T ng h păcácăs li uăvƠăcácăỦăki nătrênăxoayăquanhăn x uăvƠăn x uăB SăVi tăNam;ătaăcóăcácăconăs đơy:ăT ngăd ăn (10/2013)ălƠăh nă3,3ătri u t đ ng, cu i 2012 kho ng 3,5 tri u

t đ ng16 L y n x u n i b ng lƠă142ănghìnăt đ ng, c ng v i d ăn đ căc ăc u theo quy t

đ nhă780ălƠă316ănghìnăt đ ng (N u khôngăđ căc ăc uăthìăs tr thƠnhăn x u) T ng con

s lƠă458ănghìnăt đ ngăt ngăđ ngă13,9%ăt ngăd ăn (10/2013) Nh ăv yăMoody’săđ aă

ra con s n x u 15%, hay 20% theo Barclays lƠ cóăc ăs

Quy mô n cho vay B S: N B Săcao nh t đ căcôngăb trongăn mă2012ălƠă230 nghìn t

đ ng, N B Săcu i 2011 theo s li u c aăNFSCălƠă348ănghìn t đ ng (http://vneconomy.vn, ngƠyă06/7/2012) Tuyănhiênăcácăkho năvayănúpăbóngăliênăquanăđ năB SăvƠăkhôngăghiănh n

n B SălƠăr tăđángăk ăVìăv y n uătínhăđ , n B Săph i chi m t 30-40% t ngăd ăn lƠăt

l t ngăt cácăn c trong khu v c; th măchíăcó th lênăđ n 50% (Tr nh Quang Anh, 2013)

T ngăd ăn cu i 2013 kho ng 3,5 tri u t đ ng, thì n B SălƠăkho ng 1 đ n 1,4 tri u t

đ ng

M tăkhác,ătrong b i c nh th tr ngăB Săđangătr m l ngămƠăt ng v n đ uăt ăvƠoăl nhăv c nƠyălƠăh nă4,4ătri u t đ ngă(BXD,ă2013).ăNh ăv y trong th iăđi m th tr ng nh n nh p

tr căđơyăt ng v năđ aăvƠoăB Săkhôngăth nh h nă4,4ătri u t đ ng Cácăd ánăB Săđ u

ph i s d ng v n vay vìăgiáătr d ánăB Săth ng l n T l s d ng n vay trong t ng v n

c a khu v c doanh nghi păgiaiăđo n 2008-2013ălƠă59,8-64,4% (Hìnhă13) N u t l vay n

15 năc , TháiăLan,ăn mă1996,ăt l n x uăcôngăb lƠă5%,ăkhiăkh ng ho ng con s nƠyălƠă50%.ă Ireland,

n mă2007ăt l n x uăđ căcôngăb lƠă0,8%ănh ngăđ n kh ng ho ngă(2010)ăthìăt ngăv tălênă30%.ă TơyăBană Nha,ăn mă2007ăt l n x uăcôngăb lƠă0,9%,ănh ngăđ năn mă2010,ăn x uălênăt i 30 ậ 40%

16 TheoăNHNN,ăd ăn 31/12/2013ăt ngătr ng 12,51% so v i 2012, t c kho ng 3.477.576 t đ ng.ăTuyănhiênă

vi căgiaăt ngăđ t bi nătrongă2ăthángăcu iăn măđ căchoălƠădoăbi năphápăk thu t c aăcácăngơnăhƠngăđ đ tăđ c

k ho chăt ngătr ng

c aăcácădoanhănghi păB SălƠă60%18thìăt ng v n vay dƠnhăchoăB Săs lƠă2,6 tri u t đ ng,

v i t l gi iăngơn,ăthuăn cătínhăt i b ng 8 thì quyămôăn B S c ngăđ t kho ngă1ăđ n 1,4 tri u t đ ng Nh ăv y c hai cáchă cătínhăđ u cho ra k t qu d ăn B Săgiaiăđo n 2012-2013ăkhôngăth păh nă1ătri u t đ ng

Hình 13:

Quy mô n x u B S: Theo NHNN n x uăB Săth iăđi m cao nh tălƠă28ănghìnăt đ ng

(10/2012) v i t l 13,5% B ng 6 cho th yă căl ng theoăquanăđi m c a John Sheehan, vƠăNFSCăthìăn x uăB Săt i thi uălƠă227ănghìnăt đ ng v i t l 22,72%

B ng 6: N x u B S theo các quan đi m

Ngu n: Tác gi t ng h p

18 cătính,ăs v năđ uăt ăvƠoăB Să Vi t Nam hi nănayăcóăt iăh nă60%ălƠăv n vay ngơn hƠng;ăcóănhi u d án,ăt l choăvayălênăt i 70 - 80% t ng v năđ uăt ăă(www.vneconomy.vn/ ngƠyă18/2/2008) Th măchíăcóănhi u ngơnăhƠngăchoăvayăđ n 85% t ngăđ uăt ătheo hình th c tƠi s n hình thƠnh trong t ng lai ho căcaoăh năn a theo h ình th c vayătínăch p