Mối quan hệ giữa sự phát triển thị trường chứng khoán và tăng trưởng kinh tê, nghiên cứu thực nghiệm trên các quốc gia châu á

Trung Qu c, Hàn Qu c, Indonesia, Malaysia, Philipines, Singapore, Vi t Nam, Thái Lan, n và Pakistan... Fixed effecct, Random effect, GMM... v i quy mô th tr ng ch ng khoán.

TR NG I H C KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

M I QUAN H GI A S PHÁT TRI N TH

KINH T : NGHIÊN C U TH C NGHI M

TRÊN CÁC QU C GIA CHÂU Á

KINH T : NGHIÊN C U TH C NGHI M

TRÊN CÁC QU C GIA CHÂU Á

Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng

-o0o -

Trang ph bìa L i cam đoan M c l c Danh m c các ch vi t t t Danh m c các b ng 1 GI I THI U 1

1.1 S c n thi t c a đ tài 1

1.2 i t ng và m c tiêu nghiên c u 2

1.3 Ph m vi nghiên c u 3

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 4

1.5 Ý ngh a và k t c u c a tài 4

2 C S LÝ THUY T VÀ CÁC NGHIÊN C U TH C NGHI M LIÊN QUAN 6

3 D LI U NGHIÊN C U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 21

3.1 T ng quan v quá trình phát tri n th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t c a các qu c gia Châu Á 21

3.2 Gi i thi u các bi n nghiên c u 25

3.2.1 Các y u t đ i di n cho s phát tri n th tr ng ch ng khoán: 25

3.2.2 T ng tr ng kinh t và các y u t ki m soát: 26

3.3 Ph ng pháp nghiên c u 29

3.3.1 Tóm l t v ph ng pháp phân tích d li u b ng 29

3.3.2 Mô hình nghiên c u 31

3.5 Phân tích t ng quan gi a các bi n đ c l p 33

4 K T QU NGHIÊN C U 34

4.1 K t qu th ng kê mô t d li u: 34

4.2 Phân tích d li u b ng 38

5 K T LU N 59

K T LU N CHUNG 67 Tài li u tham kh o

Ph l c

-o0o -

Stt Ký hi u Di n gi i b ng ti ng Anh Di n gi i b ng ti ng Vi t

1 FDI Foreign Direct Investment u t tr c ti p n c ngoài

3 GDP Gross Domestic Product T ng s n ph m n i đ a

5 MCR Market capitalization of listed

-o0o -

B ng 2.1: Tóm t t các nghiên c u th c nghi m liên quan 19

B ng 3.1: T ng tr ng kinh t c a các qu c gia Châu Á 21

B ng 3.2: S phát tri n th tr ng ch ng khoán c a các qu c gia Châu Á 23

B ng 3.3: Tóm t t các bi n trong mô hình nghiên c u 28

B ng 3.4: Ma tr n t ng quan c a các bi n đ c l p 33

B ng 4.1: K t qu c l ng d a trên b m u chung 38

B ng 4.2: K t qu c l ng d a trên b m u chung (ti p theo) 42

B ng 4.3: Các qu c gia có GNI theo đ u ng i d i trung bình 46

B ng 4.4: Các qu c gia có GNI theo đ u ng i trên trung bình 49

B ng 4.5: Các qu c gia có MCR d i trung bình 53

B ng 4.6: Các qu c gia có MCR trên trung bình 56

1 GI I THI U

1.1 S c n thi t c a đ tài

Sau khi ch ng trình c i cách kinh t đ c kh i đ ng t n m 1986, Vi t Nam

đã tr i qua m t th i k t ng tr ng t ng đ i cao kéo dài g n 30 n m T c đ t ng

tr ng bình quân trong giai đo n t n m 1986 - 2012 đ t h n 6,57% Toàn b th i k này có th đ c chia thành 4 th i k nh v i các t c đ t ng tr ng và đ c đi m kinh

t - xã h i khác nhau, c th : th i k bình n kinh t t n m 1986 đ n n m 1991 v i

t c đ t ng tr ng GDP bình quân đ t 4,99%, th i k t ng tr ng ph c h i kéo dài t

n m 1991 đ n n m 1997 v i t c đ t ng tr ng GDP bình quân đ t 8,76%, th i k

t ng tr ng h ng v xu t kh u kéo dài t n m 1998 đ n n m 2007 v i t c đ t ng

tr ng GDP bình quân đ t 6,59%, và th i k suy gi m t ng tr ng kéo dài t 2008

đ n nay v i t c đ t ng tr ng GDP bình quân c a giai đo n này ch đ t 5,79%

Cùng v i xu h ng phát tri n chung c a kinh t th gi i, trong quá trình xây

d ng và phát tri n phát tri n kinh t , th tr ng tài chính c a Vi t Nam c ng đ c hình thành và phát tri n nhanh chóng, th hi n thông qua s phát tri n m nh m c a

h th ng đ nh ch tài chính trung gian - ngân hàng th ng m i t nhân t i Vi t Nam

t nh ng n m 1993, s ki n thành l p th tr ng ch ng khoán chính th c t n m 2000,… Ngoài ra, n n kinh t Vi t Nam c ng ngày càng h i nh p sâu vào n n kinh t

th gi i thông qua s ki n Vi t Nam gia nh p WTO vào n m 2007… đã góp ph n quan tr ng vào quá trình thúc đ y t ng tr ng kinh t

Tuy nhiên, th c t cho th y càng v sau t c đ t ng tr ng kinh t c a Vi t Nam ngày càng s t gi m đáng k , c th t m c t ng tr ng GDP cao nh t vào n m

1995 đ t 9,5%, t ng tr ng GDP n m 2005 c a Vi t Nam ch đ t 7,5% và đ n n m

2012 ch còn 5,2% S s t gi m này bên c nh ch u s tác đ ng t tình hình khó kh n

c a kinh t th gi i, nó còn là m t b c tranh ph n ánh h u qu c a nhi u chính sách thúc đ y t ng tr ng kinh t thi u n đ nh và b n v ng c a Vi t Nam trong giai đo n

tr c đây M t trong nh ng chính sách đó là s gia t ng m nh cung ti n vào n n kinh

t thông qua h th ng tài chính trung gian, t đó gây ra l m phát cao trong n n kinh t

và tình tr ng n x u ch a có h ng x lý trong h th ng ngân hàng th ng m i hi n nay Trong khi đó, th tr ng ch ng khoán đ c bi t đ n nh là m t kênh huy đ ng

v n quan tr ng c a n n kinh t , là nhân t c n thi t đ thúc đ y quá trình t ng tr ng kinh t thì l i ch a đ c s quan tâm phát tri n đúng m c c a các c quan ch c n ng

Trong b i c nh đó, Hi p h i các qu c gia ông Nam Á – mà Vi t Nam là m t

qu c gia thành viên – đang n i lên nh là m t khu v c kinh t n ng đ ng c a th gi i, thu hút m t l ng l n v n đ u t t các qu c gia phát tri n, c ng nh đang ngày càng

m r ng giao th ng m t cách nhanh chóng v i ph n còn l i c a th gi i M c dù

v y, đ n nay v n ch a có nhi u nghiên c u th c nghi m s d ng các ph ng pháp d

li u b ng d a trên b m u các qu c gia thu c Hi p h i các n c ông Nam Á và

nh ng qu c gia Châu Á có m i quan h th ng m i, đ u t l n đ i v i Hi p h i này

Tr c th c t đó, đ tài “M i quan h gi a s phát tri n th tr ng ch ng

khoán và t ng tr ng kinh t - Nghiên c u th c nghi m t i m t s qu c gia Châu Á” s góp ph n b sung thêm các k t qu th c nghi m liên quan đ n m i quan h gi a

s phát tri n th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t d a trên b m u c a 11

qu c gia Châu Á trong giai đo n t n m 1990 đ n 2012

Bài vi t đ c th c hi n d a trên c s d li u b ng c a các y u t đ i di n cho

s phát tri n th tr ng ch ng khoán bao g m t l v n hóa th tr ng, t l thanh kho n và t l vòng quay thanh kho n th tr ng ch ng khoán, các bi n kinh t v mô

t m t cách b n v ng

1.2 i t ng và m c tiêu nghiên c u

M c tiêu nghiên c u chính c a đ tài là làm rõ m i quan h gi a s phát tri n

th tr ng ch ng khoán – mà đ c đ i di n b i ba y u t c b n là t l v n hóa, t l

thanh kho n, t l vòng quay thanh kho n và s t ng tr ng kinh t - mà đ c đ i

di n b i t l t ng tr ng GDP th c theo đ u ng i

Trên c s m c tiêu nghiên c u chính, đ i t ng nghiên c u c a đ tài là m i quan h gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán, các y u t kinh t v mô và s phát tri n kinh t Trong đó, các bi n kinh t v mô bao g m nh t l đ u t tr c ti p n c ngoài, t l đ u t trong n c, đ m th ng m i

Do v y, k t qu nghiên c u c a đ tài nh m tr l i cho các câu h i nghiên c u sau:

Xác đ nh li u có hay không m i quan h gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t ?

Xác đ nh li u có hay không m i quan h gi a các bi n kinh t v mô và t ng

li u đ y đ c a các ch s th tr ng ch ng khoán đ i v i Trung Qu c là giai đo n t

1992 đ n 2012, đ i v i Vi t Nam là giai đo n t n m 2003 đ n n m 2012

D li u g m t l v n hóa (%/GDP), t l thanh kho n (%/GDP) và t l vòng quay thanh kho n (%/MCR) c a th tr ng ch ng khoán, t l đ u t tr c ti p n c ngoài (%/GDP), t l đ u t trong n c (%/GDP), đ m th ng m i (%/GDP) và t

l t ng tr ng GDP th c theo đ u ng i c a 11 qu c gia Châu Á g m Nh t B n,

Trung Qu c, Hàn Qu c, Indonesia, Malaysia, Philipines, Singapore, Vi t Nam, Thái Lan, n và Pakistan

T t c các d li u đ c cung c p t Worldbank Indicators

1.4 Ph ng pháp nghiên c u

u tiên, nghiên c u ki m đ nh m i quan h gi a các nhân t đ i di n cho s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán, các nhân t v mô và t ng tr ng kinh t thông qua các ph ng pháp c l ng d li u b ng g m ph ng pháp Random effects, Fixed effects và GMM d a trên b m u chung g m 11 qu c gia Châu Á

Ti p theo, đ tài ti n hành phân chia b m u chung thành 4 b m u ph d a trên 2 tiêu chí là GNI th c theo đ u ng i và t l v n hóa th tr ng ch ng khoán

Sau đó, nghiên c u ki m đ nh m i quan h gi a các nhân t đ i di n cho s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán, các nhân t v mô và t ng tr ng kinh t thông qua các ph ng pháp c l ng d li u b ng g m ph ng pháp Random effects và Fixed effects d a trên 2 b m u ph g m c a các qu c gia có GNI th c theo đ u

ng i trên trung bình và d i trung bình

Cu i cùng, nghiên c u ki m đ nh m i quan h gi a các nhân t đ i di n cho s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán, các nhân t v mô và t ng tr ng kinh t thông qua các ph ng pháp c l ng d li u b ng g m ph ng pháp Random effects và Fixed effects d a trên 2 b m u ph g m c a các qu c gia có t l v n hóa th tr ng

ch ng khoán trên trung bình và d i trung bình

Nghiên c u s d ng ph n m m Eview 6.0, Stata 11 đ th c hi n các ki m đ nh

và c l ng cho d li u b ng c a11 qu c gia Châu Á

khoán, các bi n kinh t v mô g m t l đ u t tr c ti p n c ngoài, t l đ u t trong

n c, đ m th ng m i và t ng tr ng kinh t mà đ c đ i di n b i t l t ng tr ng GDP th c theo đ u ng i

tài g m có 5 ph n nh sau:

Ph n gi i thi u s đ c tác gi gi i thi u tóm t t các n i dung quan tr ng c a nghiên c u nh tính c p thi t c a đ tài, đ i t ng nghiên c u và ph ng pháp nghiên c u, ý ngh a c a nghiên c u

Ph n th hai, tác gi s gi i thi u tóm t t c s lý thuy t, các nghiên c u th c nghi m liên quan làm n n t ng cho Nghiên c u này

Ph n th ba, tác gi s gi i thi u v t ng quan v th tr ng ch ng khoán và các bi n s kinh t v mô c a các qu c gia Châu Á, d li u và ph ng pháp nghiên

c u c a đ tài

Ph n th t , tác gi s trình bày các k t qu nghiên c u th c nghi m c a đ tài

Ph n th n m, đ tài s tóm t t các k t lu n chính c a nghiên c u, g i ý các chính sách liên quan đ n quá trình xây d ng và phát tri n th tr ng ch ng khoán, các chính sách liên quan đ n đi u hành kinh t v mô t i Vi t Nam, nh m góp ph n thúc đ y t ng tr ng kinh t b n v ng

2 C S LÝ THUY T VÀ CÁC NGHIÊN C U TH C NGHI M LIÊN

QUAN

Theo lý thuy t kinh t , th tr ng ch ng khoán là m t trong nh ng b ph n quan tr ng c a h th ng tài chính c a m t qu c gia Thông qua th tr ng ch ng khoán, các doanh nghi p có th huy đ ng v n thông qua ho t đ ng phát hành ch ng khoán và đ ng th i nó c ng là n i mà l ng ch ng khoán do các doanh nghi p phát hành đ c giao d ch Qua đó, th tr ng ch ng khoán tr thành m t trong nh ng y u

t quan tr ng giúp doanh nghi p m r ng quy mô s n xu t, t đó thúc đ y t ng tr ng kinh t Tính đ n nay, đã có nhi u nghiên c u lý thuy t l n th c nghi m liên quan đ n

m i quan h gi a th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t bao g m c b d

li u chu i th i gian c a t ng qu c gia, d li u chéo và d li u b ng D i đây là c s

lý thuy t đ c đ tài ch n là n n t ng cho nghiên c u th c nghi m v “M i quan h

gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán đ i v i t ng tr ng kinh t - Nghiên c u

th c nghi m t i m t s qu c gia Châu Á” C th nh sau:

Lý thuy t t ng tr ng kinh t truy n th ng không phù h p đ nghiên c u m i quan h gi a h th ng tài chính trung gian và t ng tr ng kinh t b i vì nó t p trung vào tr ng thái n đ nh c a m c v n trên m i lao đ ng ho c s n l ng mà không t p trung vào t l t ng tr ng

Theo Solow (1956), t ng tr ng c a m t n n kinh t s h i t v m t t c đ

nh t đ nh tr ng thái b n v ng Ch các y u t bên ngoài, đó là công ngh và t c đ

t ng tr ng lao đ ng m i thay đ i đ c t c đ t ng tr ng kinh t tr ng thái b n

v ng Theo đó, m c s n l ng th c t Y ph thu c vào l ng lao đ ng L, l ng t

b n K và n ng su t lao đ ng A T đó, ta cóm t hàm s n xu t có d ng Cobb-Douglas,

t c là: Y = AK L1- V i hàm s d ng Cobb-Douglas, n u ta nhân các s nhân trong

v ph i v i cùng m t s , thì tích s bên v trái s t ng lên cùng s đó l n Do v y, n u nhân 1/L v i L và K, thì v trái s thành Y/L t c là s n l ng th c t trên đ u lao

đ ng y Còn K/L t c l ng t b n trên đ u lao đ ng k Hàm s n xu t v mô s có d ng sau: y = Ak

Nh v y, lý thuy t t ng tr ng kinh t cho th y, đ t ng s n l ng trên m i lao

đ ng hay đ t ng tr ng kinh t thì v n là m t nhân t then ch t c n t ng tr ng bên

c nh s gia t ng n ng su t lao đ ng trong m i qu c gia

Ross Levine (1991) nghiên c u tác đ ng c a th tr ng ch ng khoán và chính sách công lên t l t ng tr ng s n l ng th c theo đ u ng i Tác gi cho r ng thanh kho n th tr ng ch ng khoán, m t y u t giúp giao d ch v n c ph n đ c th c hi n

d dàng, đóng vai trò quan tr ng đ i v i t ng tr ng kinh t Theo đó, m c dù l i t c

đ u t đòi h i cam k t dài h n c a v n c ph n, trong khi nh ng ng i g i ti t ki m thì không mu n t b vi c ki m soát ti n ti t ki m trong dài h n h n, do v y thanh kho n th tr ng ch ng khoán giúp gi i quy t v n đ đó b ng cách giúp ng i g i ti t

ki m có th d dàng chuy n đ i ch ng khoán h đang n m gi thành ti n b t k lúc nào Trong khi đ ng th i nó c ng cho phép các doanh nghi p có th n m gi ngu n

l c v n m t cách lâu dài và có th gia t ng ngu n l c này thông qua ho t đ ng phát hành ch ng khoán Bên c ch đó, tác gi c ng cho r ng, đ u t trên th tr ng ch ng khoán s giúp các doanh nghi p gi m nh các cú s c v c thanh kho n và s n l ng

Cu i cùng, tác gi đ xu t r ng, th tr ng ch ng khoán tác đ ng theo c quy mô và t

l lên t ng tr ng kinh t

Levine và Zorvos (1998) nghiên c u m i quan h th c nghi m gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán, s phát tri n h th ng ngân hàng và t ng tr ng kinh t dài h n

Nghiên c u s d ng ph ng pháp d li u chéo c a 47 qu c gia trong giai đo n

t n m 1976 đ n n m 1993 Theo đó, s phát tri n th tr ng ch ng khoán đ c đ i

di n b i 3 y u t chính g m ch s quy mô v n hóa th tr ng ch ng khoán (size), ch

s thanh kho n th tr ng ch ng khoán (g m t l vòng quay thanh kho n/GDP và t

l giá tr giao dch/GDP) và th c đo m c đ h i nh p qu c t đ c tính toán theo mô hình CAPM và APT; S phát tri n c a h th ng ngân hàng đ c đ i di n b i giá tr cho vay c a ngân hàng th ng m i đ n khu v c t nhân chia GDP; Cu i cùng, t ng

tr ng kinh t đ c đ i di n b i t l t ng tr ng s n l ng đ u ra, t ng tr ng v n

c ph n, t ng tr ng n ng su t và t ng tr ng ti t ki m t nhân

K t qu nghiên c u cho th y thanh kho n th tr ng ch ng khoán và s phát tri n c a h th ng ngân hàng có nh h ng tích c c lên t ng tr ng, tích l y v n và

c i thi n n ng su t Trong khi đó, quy mô v n hóa th tr ng, m c đ h i nh p qu c

t không có m i quan h rõ ràng v i t ng tr ng kinh t

Caporale và c ng s (2005) nghiên c u m i quan h nhân qu gi a s phát

tri n th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t d a trên b d li u chu i th i gian

t quý 1 n m 1977 đ n quý 4 n m 1998 trên 7 qu c gia bao g m Argentina, Chile, Greence, Korea, Malaysia, Philippines và Portugal

i v i s phát tri n th tr ng ch ng khoán, tác gi s d ng hai ch s đ i

di n bao g m ch s v n hóa th tr ng ch ng khoán chia GDP và ch s giá tr giao

d ch chia GDP S phát tri n c a h th ng ngân hàng đ c d i di n b i ch s ti n g i

ti t ki m vào ngân hàng chia GDP Trong khi đó, s phát tri n kinh t đ c tác gi s

Cu i cùng, tác gi phát hi n có b ng ch ng t 7 qu c gia cho th y s phát tri n

th tr ng tài chính có th thúc đ y t ng tr ng kinh t trong dài h n

Mohtadi và Agarwal (2004) ki m đ nh m i quan h gi a s phát tri n th

tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t d a trên b d li u c a 21 qu c gia trong giai đo n t n m 1977 đ n n m 1997

Tác gi s t l t ng tr ng GDP làm đ i di n cho t c đ t ng tr ng kinh t Trong khi đó, t l v n hóa th tr ng ch ng khoán (%/GDP), t l thanh kho n (%/GDP) và t l vòng quay thanh kho n làm th c đo đ i di n cho s phát tri n c a

th tr ng ch ng khoán Ngoài ra, tác gi c ng s d ng m t s bi n kinh t v mô bao

g m giá tr t ng s n ph m qu c n i (GDP), t đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI), t l

đ u t trong n c (INV) và t l h c sinh b c trung h c (SE) làm các bi n ki m soát

nh h ng t i t c đ t ng tr ng kinh t

V ph ng pháp, tác gi s d ng mô hình Fixed Effects và Random Effects đ

c l ng d li u b ng cân b ng Ki m đ nh Hausman đ c tác gi s d ng đ l a

ch n gi a 2 mô hình c l ng d li u b ng nêu trên và ki m đ nh F đ c s d ng đ

l a ch n gi a c l ng 1 chi u và 2 chi u Tác gi c l ng m i quan h gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t theo c hai mô hình tr c ti p

và gián ti p thông qua t l đ u t n i đ a

K t qu c l ng cho th y, t c đ t ng tr ng kinh t ch u s tác đ ng c a s phát tri n th tr ng ch ng mà đ i di n là t l v n hóa th tr ng và t l vòng quay thanh kho n, trong khi t l thanh kho n th tr ng không có ý ngh a th ng kê Ngoài

ra, t c đ t ng tr ng kinh t còn ch u s tác đ ng c a các bi n v mô bao g m GDP, FDI, INV và SE

Adjasi và Biekpe (2006) nghiên c u tác đ ng c a s phát tri n th tr ng

ch ng khoán lên t ng tr ng kinh t d a trên b d li u c a 14 qu c gia Châu Phi

Nghiên c u s d ng các bi n bao g m t l v n hóa th tr ng ch ng khoán (%/GDP), t l thanh kho n (%/GDP) và t l vòng quay thanh kho n làm các th c

đo đ i di n cho s phát tri n th tr ng ch ng khoán Trong khi đó, t l t ng tr ng GDP th c theo đ u ng i đ c s d ng đ đ i di n cho s t ng tr ng kinh t Ngoài

ra, m t s các bi n kinh t v mô bao g m t l t l đ u t n i đ a (%/GDP) và đ m

th ng m i (t ng xu t nh p kh u chia GDP) đ c s d ng làm các bi n ki m soát trong mô hình Nghiên c u s d ng ph ng pháp GMM theo Arellano và Bond (1991) đ c l ng mô hình d li u b ng có bi n ph thu c tr Cu i cùng, trong quá trình nghiên c u, tác gi c ng ti n hành các ki m đ nh d a trên b m u ph d a trên nhóm các qu c gia đ c phân chia theo thu nh p và theo t l v n hóa th tr ng

K t qu nghiên c u cho th y s phát tri n th tr ng ch ng khoán có tác đ ng tích c c lên t ng tr ng kinh t Phân tích d a trên b m u chung ng ý r ng t i các

qu c gia có thu nh p trên trung bình và th tr ng ch ng khoán phát tri n, t c đ t ng

tr ng kinh t ch u s tác đ ng c a s phát tri n th tr ng ch ng khoán, trong khi

các qu c gia thu nh p d i trung bình và th tr ng ch ng khoán kém phát tri n thì

m i quan h này không đ c tìm th y

Boubakari và Jin (2010) ki m đ nh quan h nhân qu gi a th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t d a trên d li u chu i th i gian t i 5 qu c gia Châu Âu trong giai đo n 1995 đ n 2008

Nghiên c u s d ng d li u theo quý t quý 1 n m 1995 đ n quý 4 n m 2008

c a các bi n quan sát nh t ng s n ph m qu c n i theo giá hi n hành (GDP), đ u t

tr c ti p n c ngoài (FDI), t ng giá tr giao d ch c phi u (TTV), vòng quay giá tr giao d ch (TR) và giá tr v n hóa th tr ng (MC) c a các qu c gia bao g m B , Pháp,

B ào Nha, Hà Lan và V ng qu c Anh

Tác gi s d ng ki m đ nh quan h nhân qu theo Granger (1969) đ ki m tra

m i quan h gi a các bi n đ i di n cho s phát tri n th tr ng ch ng khoán và bi n

đ i di n cho s t ng tr ng kinh t d a trên mô hình VAR Tr c đó, tác gi s d ng

k thu t Boot d li u hàng n m thành d li u quý theo đ xu t c a Feibes và Lisman (1967) Ngoài ra, các ch tiêu thông tin nh AIC và SIC c ng đ c s d ng đ tính toán đ tr t i u c a các bi n

Nghiên c u tìm th y r ng s phát tri n th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t có m i quan h dài h n Nó ti t l r ng, thanh kho n th tr ng ch ng khoán giúp c i thi n n n kinh t trong t ng lai Nh ng phát hi n này phù h p v i lý thuy t

và các nghiên c u th c nghi m v m i quan h gi a phát tri n th tr ng tài chính và

t ng tr ng kinh t

Abu-Mhareb và Al-Fayoumi (2011) ki m đ nh quan h nhân qu gi a s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán, h th ng ngân hàng và t ng tr ng kinh t t i Jordan d a trên gi i thuy t li u hay không s phát tri n c a th tr ng tài chính có nh

h ng lên t ng tr ng kinh t

Nghiên c u s d ng d li u theo quý t quý 1 n m 1992 đ n quý 4 n m 2010

c a các bi n quan sát g m t ng tr ng kinh t đ c đ i di n b i GDP th c, s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán đ c đ i di n b i v n hóa th tr ng, giá tr giao

d ch và vòng quay giá tr giao d ch và s phát tri n c a h th ng ngân hàng đ c đ i

di n b i giá tr tín d ng ngân hàng cho khu v c t nhân Ngoài ra, m t s bi n kinh t

v mô khác c ng đ c đ a vào mô hình nh th ng m i (là t l c a t ng giá tr xu t

nh p kh u chia GDP), lãi su t cho vay (IR) và ch s s n xu t công nghi p (IP) đ góp

ph n gi i thích cho s bi n đ ng c a t ng tr ng kinh t

V ph ng pháp nghiên c u, đ u tiên, ki m đ nh ADF theo (Dickey and Fuller 1979) và ki m đ nh PP theo (Phillip–Perron, 1988) đ c s d ng đ xác đ nh tính

d ng c a các chu i d li u th i gian trong mô hình K t qu ki m đ nh ADF và PP

đ u cho th y các chu i d li u đ u tích h p b c 1 Do v y, đ ki m đ nh m i quan h

gi a các bi n chu i th i gian, tác gi s d ng mô hình VECM theo Johansen and Juselius (1990) Ngoài ra, các ch tiêu thông tin nh AIC, FPC, LR c ng đ c s d ng

đ tính toán đ tr t i u c a các bi n

K t qu nghiên c u xác nh n không có s h tr cho gi thuy t s phát tri n

c a h th ng tài chính d n d n s thay đ i trong t ng tr ng kinh t d a trên k t qu

ki m đ nh VECM ng ý MC không t n t i m i quan h cân b ng dài h n gi a t ng

tr ng kinh t Tuy nhiên, nghiên c u xác nh n các bi n kinh t v mô g m OPEN và

IP có tác đ ng lên t ng tr ng kinh t Cu i cùng, ki m đ nh quan h nhân qu ch cho th y có t n t i m i quan h m t chi u t t ng tr ng kinh t tín d ng ngân hàng

đ n khu v c t nhân t i Jordan

Kemboi và Tarus (2012) ki m đ nh s tác đ ng c a các y u t kinh t v mô lên s phát tri n th tr ng ch ng khoán t i Kenya Nghiên c u s d ng d li u chu i

th i gian theo quý t n m 2000 đ n n m 2009 cho các bi n quan sát g m t l v n hóa th tr ng ch ng khoán trên GDP (MC) đ i chi n cho s phát tri n c a th tr ng

ch ng khoán là bi n ph thu c trong mô hình, các bi n đ c l p còn l i g m t l giá

tr giao d ch trên GDP và vòng quay giá tr giao d ch b ng giá tr giao d ch chia v n hóa th tr ng đ i di n cho tính thanh kho n c a th tr ng ch ng khoán, t l lãi su t

th c (IR), t l l m phát hi n hành (INFL), cung ti n (M2), thu nh p trên đ u ng i

Tác gi s d ng ki m đ nh Max và ki m đ nh Trace c a mô hình VECM theo Johansen and Juselius (1990) đ xác đ nh m i quan h cân b ng dài h n gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán và các bi n quan sát đ c l p Tr c đó, ki m đ nh ADF theo Dickey and Fuller (1979) cho th y các bi n quan sát t i Kenya đ u tích h p b c

1 Ngoài ra, ki m đ nh quan h nhân qu theo Granger (1969) c ng đ c s d ng d a trên mô hình VECM đ ki m tra chi u tác đ ng gi a t ng c p bi n quan sát

Nghiên c u cho th y r ng các bi n quan sát bao g m m c thu nh p theo đ u

ng i, s phát tri n c a khu v c ngân hàng và thanh kho n th tr ng ch ng khoán là

nh ng y u t quan tr ng nh h ng đ n s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán t i Kenya

Okey O Ovat (2012) đã nghiên c u m i quan h gi a s phát tri n th tr ng

ch ng và t ng tr ng kinh t t i Nigeria thông qua m c tiêu là làm sáng t t m quan

tr ng gi a quy mô th tr ng và thanh kho n trong m i quan h v i t ng tr ng kinh

t

Nghiên c u s d ng d li u chu i th i gian theo n m t n m 1980 đ n n m

2009 cho các bi n trong mô hình g m t l v n hóa th tr ng b ng quy mô v n hóa

th tr ng so v i GDP (MCR), t l giá tr giao d ch trên th tr ng so v i GDP (STR)

và vòng quay giá tr giao d ch b ng giá tr giao d ch chia quy mô v n hóa th tr ng (TRO) – đ i di n cho s phát tri n th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng GDP (Y)-

đ i di n cho s phát tri n kinh t

u tiên, nghiên c u s d ng ki m ADF theo Dickey and Fuller (1979) đ xác

đ nh tính d ng c a các chu i d li u Ki m đ nh ADF cho th y MCR là chu i d li u

d ng b c g c, trong khi đó, STR, TRO và Y là các chu i d li u tích h p b c 1

Ti p theo, ki m đ nh Trace và ki m đ nh Max trong mô hình đ ng liên k t theo Johansen and Juselius (1990) đ c s d ng đ xác đ nh m i quan h cân b ng dài h n

gi a Y và các bi n th tr ng ch ng khoán Cu i cùng, tác gi s d ng ki m đ nh quan h nhân qu theo Granger (1969) đ xác đ nh h ng tác đ ng gi a các bi n trong

mô hình

Tác gi tìm th y t ng tr ng kinh t và các bi n đ i di n cho s phát tri n th

tr ng ch ng khoán có m i quan h cân b ng dài h n Ki m đ nh quan h nhân qu

ng ý có m i quan h nhân qu hai chi u gi a t l giá tr giao d ch và t ng tr ng kinh t , trong khi đó t l vòng quay giá tr giao d ch có nh h ng m t chi u lên t ng

tr ng kinh t , quy mô hình th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t không có

m i quan h nhân qu K t qu này ng ý, t l vòng quay giá tr giao d ch có nh

h ng quan tr ng lên t ng tr ng kinh t h n quy mô th tr ng ch ng khoán t i Nigeria

Seetanah và c ng s (2012) xem xét tác đ ng c a s phát tri n th tr ng

ch ng khoán lên t ng tr ng kinh t d a trên b m u c a các qu c gia kém phát tri n

Nghiên c u s d ng d li u c a 10 qu c gia kém phát tri n g m Bangladesh, Sudan, Uganda, Zambia, Nepal, Tanzania, Senegal, Cambodia, Lesotho, Malawi trong giai đo n t n m 1995 đ n n m 2009 cho các bi n g m GDP theo đ u ng i đ i di n cho t ng tr ng kinh t c a các qu c gia, SMDEX bao g m ch s v n hóa th tr ng trên GDP và vòng quay giá tr giao d ch trên v n hóa th tr ng đ i di n cho quy mô

và thanh kho n c a th tr ng ch ng khoán, BANKGDP đ i di n cho s phát tri n

c a h th ng ngân hàng, là t l tín d ng ngân hàng cung c p cho khu v c t nhân trên GDP, CPI, EDUC và đ m th ng m i (EXGDP) đ c tính b ng t ng giá tr

xu t kh u chia GDP

Nghiên c u s d ng mô hình d li u b ng t nh v i c l ng tác đ ng c đ nh (Fixed effect) theo đ xu t c a Kennedy (2003) và mô hình d li u b ng đ ng v i c

l ng GMM theo Arellano and Bond (1991), Beck and Levine (2002) Ngoài ra, tác

gi c ng s d ng các ki m đ nh nh ki m đ nh Hausman đ xác đ nh vai trò c a c

l ng Fixed effecct so v i Random effect trong ki m đ nh d li u b ng t nh, ki m

đ nh Sargan theo đ xu t c a Arellano and Bond (1991) đ xác đ nh có hay không

hi n t ng t ng quan chu i và t t ng quan trong c l ng

Nghiên c u tìm th y m t m i quan h không đáng k gi a s phát tri n th

tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t các qu c gia kém phát tri n Tuy nhiên,

k t qu cho th y r ng, s phát tri n c a h th ng ngân hàng và giáo d c là nh ng y u

t chính góp ph n h ng t i s t ng tr ng c a các n n kinh t Nh ng k t qu này có

th đ c gi i thích b i th c t là trong các n n kinh t này, ngân hàng ch y u ho t

đ ng theo đ nh h ng và th tr ng ch ng khoán c a h còn t ng đ i non tr

Kolapo và Adaramola (2012) ki m tra tác đ ng c a th tr ng v n lên t ng

tr ng kinh t t i Nigeria trong giai đo n 1990 đ n 2010

Nghiên c u s d ng d li u chu i th i gian hàng n m t n m 1990 đ n n m

2010 đ i v i các bi n quan sát bao g m giá tr t ng s n ph m qu c n i (GDP) làm đ i

di n cho t ng tr ng kinh t , trong khi đó, giá tr v n hóa th tr ng (MCAP), t ng giá tr phát hành m i (TNI), t ng giá tr giao d ch (VLT), và t ng s c phi u niêm y t

và trái phi u Chính ph đ c niêm y t (LEGS) đ i di n cho s phát tri n th tr ng

v n t i Nigeria T t c các bi n đ c l y logarit t nhiên tr c khi ti n hành phân tích

V ph ng pháp nghiên c u, đ u tiên, ki m đ nh ADF đ c s d ng đ ki m tra tính d ng c a các chu i d li u trong mô hình K t qu ki m đ nh ADF cho th y, ngoài tr LGDP và LLEG là hai chu i th i gian tích h p b c 1, các bi n còn l i đ u

d ng b c g c Ti p theo, tác gi s d ng ki m đ nh Trace theo ph ng pháp đ ng liên k t đ c đ xu t b i Johansen and Juselius (1990) đ xác đ nh m i quan h cân

b ng dài h n gi a các bi n Cu i cùng, ki m đ nh quan h nhân qu theo Granger (1969) c ng đ c ng d ng đ ki m tra h ng tác đ ng c a các c p bi n Ngoài ra,

m t s công c khác c ng đ c s d ng trong quá trình phân tích nh tiêu chu n thông tin SC đ c s d ng đ xác đ nh đ dài t i u c a các chu i th i gian trong mô hình, ki m đ nh White đ c s d ng đ ki m tra hi n t ng t t ng quan

Tác gi tìm th y m t m i quan h cân b ng dài h n gi a th tr ng v n và t ng

tr ng kinh t Nigeria Ngoài ra, k t qu ki m đ nh quan h nhân qu phát hi n m t

m i quan h nhân qu hai chi u gi a GDP và giá tr giao d ch (VLT), và m t m i quan h nhân qu m t chi u t v n hóa th tr ng đ n GDP ây là m t d u hi u rõ ràng v s tác đ ng tích c c t ng đ i, th hi n th tr ng v n góp ph n vào s t ng

tr ng kinh t c a đ t n c B ng ch ng t nghiên c u cho th y r ng các ho t đ ng trên th tr ng v n có xu h ng tác đ ng tích c c đ n n n kinh t Do đó, nó khuy n cáo các c quan qu n lý nên b t đ u các chính sách đ khuy n khích nhi u công ty

ti p c n sâu h n vào th tr ng v n và k t qu c ng ng ý các c quan qu n lý c ng

c n ch đ ng h n trong vai trò giám sát đ lo i b nh ng y u t làm xói mòn ni m tin

c a nhà đ u t và có tác đ ng tiêu c c đ n s phát tri n c a th tr ng v n

Aduda và c ng s (2012) đi u tra các y u t quy t đ nh d n s phát tri n c a

th tr ng ch ng khoán Nairobi, Kenya

Nghiên c u s d ng d li u th c p trong giai đo n t n m 2005 đ n n m 2009 cho các bi n trong mô hình bao g m t l v n hóa th tr ng chia GDP (MC) đ i di n cho s phát tri n c a th tr ng ch ng Nairobi, t l tín d ng cung c p cho khu v c t nhân t h th ng ngân hàng chia GDP đ i di n cho s phát tri n c a khu v c ngân hàng, thu nh p trên đ u ng i đ i di n cho s c mua c a n n kinh t , t l ti t ki m n i

đ a chia GDP, t l giá tr giao d ch chia GDP đ i di n cho thanh kho n th tr ng

ch ng khoán, t l l m phát đ i di n cho s n đ nh v mô, t l v n đ u t tr c ti p

n c ngoài vào ròng chia GDP, ch s r i ro chính sách do World bank công b đ c

s d ng làm đ i di n cho ch t l ng th ch

V ph ng pháp nghiên c u, đ u tiên, ma tr n t ng quan Person đ c s

d ng đ đánh giá m i t ng quan gi a các bi n trong mô hình Ti p theo, mô hình h i quy đa nhân t đ c s d ng đ c l ng m i quan h gi a các bi n

K t qu nghiên c u cho th y, các y u t kinh t v mô nh ch t l ng th ch , thu nh p bình quân đ u ng i, ti t ki m trong n c và s phát tri n c a h th ng ngân hàng là nh ng y u t quan tr ng nh h ng đ n s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán Nairobi

Zafar (2013) tìm ki m tác đ ng c a các nhân t v mô lên hi u qu th tr ng

th c (RIR) b ng lãi su t th c chia GDP và t l v n hóa th tr ng ch ng khoán (MC)

b ng giá tr v n hóa th tr ng ch ng khoán chia GDP, t l tín d ng n i đ a (DCPBS) b ng tín d ng n i đ a đ c cung c p b i h th ng ngân hàng chia GDP

Nghiên c u s d ng ph ng pháp ma tr n t ng quan đ xác đ nh m i quan h

gi a các bi n và mô hình h i quy đa nhân t theo ph ng pháp OLS đ c l ng nh

h ng c a các bi n đ c l p đ i di n cho thanh kho n c a th tr ng ch ng khoán, s phát tri n c a h th ng tài chính và m t s bi n v mô khác nh RIR và FDI lên hi u

qu c a th tr ng ch ng khoán Trong quá trình th c hi n phân tích h i quy, tác gi

đã lo i b bi n tín d ng đ c cung c p t h th ng ngân hàng ra kh i mô hình vì xu t

hi n hi n t ng đa c ng tuy n vì có m i t ng quan gi a DCPBS và VT

Nghiên c u đã tìm th y có t n t i m i quan h có ý ngh a tích c c m nh m

gi a ch s đ i di n cho hi u qu th tr ng ch ng khoán và đ u t tr c ti p n c ngoài, m i quan h tiêu c c gi a lãi su t th c và v n hóa th tr ng ch ng khoán, và

m t m i quan h tích c c gi a giá tr giao d ch và hi u qu th tr ng ch ng khoán

K t qu này ng ý r ng y u t kinh t đóng vai trò quan tr ng trong vi c phát tri n th

tr ng ch ng khoán, do đó các nhà ho ch đ nh chính sách c n ph i chú tr ng vào các

y u t này Ngoài ra, vi c c i thi n tính thanh kho n th tr ng ch ng khoán c ng là

m t cách ti p c n trong vi c thúc đ y s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán Nghiên c u này nh n m nh v vai trò c a chính ph đ gi m r i ro chính tr và hoàn thi n h th ng pháp lu t t i Pakistan đ t ng c ng thu hút đ u t n c ngoài nh m phát tri n th tr ng ch ng khoán

Victor và Kenechukwu (2013) tìm ki m s tác đ ng c a th tr ng v n lên

t ng tr ng kinh t t i Nigeria

Tác gi s d ng d li u chu i th i gian trong giai đo n t n m 2000 đ n n m

2010 cho các bi n quan sát g m t ng tr ng t ng s n ph m qu c n i (GDP) - đ i di n cho t ng tr ng kinh t , ch s ch ng khoán All share Index t i Nigeria, và t l v n hóa th tr ng gi a giá tr v n hóa th tr ng và GDP, giá tr th tr ng ch ng khoán -

đ i di n cho s phát tri n th tr ng ch ng khoán Nigeria

Nghiên c u s d ng mô hình h i quy đa nhân t theo ph ng pháp OLS đ c

l ng m i quan h gi a t ng t ng kinh t và s phát tri n th tr ng ch ng khoán

K t qu nghiên c u cho th y có m i quan h đáng k gi a ch s giá c phi u, giá tr th tr ng và v n hóa th tr ng trên GDP, ng ý r ng GDP ch u nh h ng b i

s bi n đ ng c a ch s giá c phi u trên th tr ng v n, giá tr th tr ng và v n hóa

th tr ng ch ng khoán i u này có ngh a r ng giai đo n nghiên c u t n m 2000

đ n 2010, ho t đ ng c a th tr ng v n đã có tác đ ng đáng k đ n n n kinh t Nigeria

Osamwonyi và Kasimu (2013) ki m tra m i quan h nhân qu gi a s phát

tri n th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t t i Ghana, Kenya và Nigeria Nghiên c u s d ng 05 ch s bao g m v n hóa th tr ng, giá tr giao d ch, vòng quay giá tr giao d ch, s l ng các công ty niêm y t (LS) và ch s giá th tr ng

ch ng khoán (MI) làm các nhân t đ i di n cho s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán và giá tr t ng s n ph m qu c n i th c (GDP) làm đ i di n cho t ng tr ng kinh t

Tác gi s d ng d li u chu i th i gian hàng n m c a 03 qu c gia Châu Phi t

n m 1989 đ n n m 2009 Trong đó, t c đ t ng tr ng kinh t (Y) c a m i n n kinh

t đ c tính d a trên % t ng tr ng GDP theo t ng n m, MC là t l % giá tr v n hóa trên GDP, VT là t l % giá tr giao d ch trên GDP và TR là t l % giá tr giao

d ch trên v n hóa th tr ng ch ng khoán

u tiên, nghiên c u s d ng ki m đ nh ADF theo Dickey & Fuller (1979) và

ph ng pháp PP theo Phillips (1987) đ ki m đ nh tính d ng c a các chu i d li u

K t qu ki m đ nh cho th y các chu i d li u tích h p sai phân b c 1 Ti p theo,

ki m đ nh đ ng liên k t theo Granger (1986) và Johansen (1988) đ c s d ng đ tìm

ki m các m i quan h cân b ng dài h n gi a các bi n trong mô hình Ki m đ nh nhân

qu theo Granger (1969) đ c s d ng đ phân tích m i quan h và chi u tác đ ng

c a t ng c p bi n Ngoài ra, nghiên c u còn s d ng mô hình OLS đ ki m đ nh tác

đ ng c a các bi n th tr ng ch ng khoán lên t ng tr ng kinh t m c đ t ng qu c gia và ph ng pháp h i quy d l u b ng Pooled Least Square và Fixed Effect đ ki m

đ nh tác đ ng c a các nhân t đ i đi n cho s phát tri n th tr ng ch ng khoán lên

t ng tr ng kinh t trên c s k t h p d li u c a 3 qu c gia Châu Phi

Nghiên c u tìm th y có t n t i m i quan h cân b ng dài h n gi a các y u t

đ i di n cho s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t d a trên

k t qu ki m đ nh đ ng liên k t Trong khi đó, ki m đ nh nhân qu Granger xác nh n không t n t i m i quan h nhân qu gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán và t ng

tr ng kinh t t i Ghana và Nigeria Nh ng t i Kenya, t n t i m i quan h nhân qu hai chi u gi a STO và GDP, tác đ ng m t chi u t LS và MC lên GDP, tác đ ng m t chi u t LS lên MC và STO

Bayar và c ng s (2014) đã ki m tra m i quan h gi a s phát tri n c a th

tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t t i Th Nh K trong giai đo n t n m

1999 đ n n m 2013

Tác gi s d ng các ch tiêu bao g m giá tr v n hóa th tr ng đ đ i di n cho quy mô th tr ng ch ng khoán, t ng giá tr giao d ch và ch s vòng quay c a giá tr giao dch đ đ i di n cho tính thanh kho n c a th tr ng ch ng khoán Trong khi đó,

t c đ t ng tr ng GDP th c đ c s d ng làm ch tiêu đ i di n cho t ng tr ng kinh

t c a Th Nh K

Nghiên c u s d ng d li u chu i th i gian hàng quý t quý 2 n m 1999 đ n quý 3 n m 2013 Trong đó, nhân t đ i di n cho quy mô th tr ng ch ng khoán (MC)

c a Th Nh K đ c tính b ng t l % gi a giá tr v n hóa th tr ng ch ng khoán

và giá tr GDP th c, y u t th hi n quy mô giá tr giao d ch (STV) đ c tính b ng t

l % gi a giá tr giao d ch và giá tr GDP th c, y u t vòng quay giá tr giao d ch (TR)

đ c tính b ng t l % giá tr giao d ch và quy mô v n hóa th tr ng Cu i cùng, RGDP là t l t ng tr ng GDP th c c a Th Nh K

Tác gi ki m đ nh m i quan h dài h n gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t c a Th Nh K b ng ph ng pháp đ ng liên k t theo Johansen-Juselius (1988) Ngoài ra, ki m đ nh quan h nhân qu theo Granger (1969)

c ng đ c s d ng đ phân tích h ng tác đ ng c a t c p bi n quan sát Theo đó, nghiên c u s d ng ph ng pháp ADF đ ki m đ nh tính d ng c a các chu i d li u

th i gian K t qu c a ph ng pháp ADF cho th y, RGDP và TR là hai chu i d li u

d ng b c g c, t c là I(0) Trong khi đó, MC và STV là hai chu i d li u d ng sai phân b c 1, hay I(1) Tiêu chu n thông tin AIC, SIC c ng đ c tác gi l a ch n đ tính toán đ tr t i u c a các bi n trong mô hình nghiên c u

K t qu phân tích th c nghi m cho th y, t i Th Nh K có t n t i m i quan h cân b ng dài h n gi a t ng tr ng kinh t và các ch s đ i di n cho s phát tri n c a

th tr ng ch ng khoán bao g m giá tr v n hóa th tr ng, giá tr giao d ch và vòng quay giá tr giao d ch Ngoài ra, k t qu ki m đ nh quan h nhân qu c ng ng ý r ng

có t n t i m i quan h nhân qu m t chi u t các ch s th tr ng ch ng khoán nh

giá tr v n hóa th tr ng, t ng giá tr giao d ch, và vòng quay giá tr giao d ch tác

Johansen cointegration and

Granger causality

T n t i m i quan h cân b ng dài h n

gi a t ng tr ng kinh t và các ch s

đ i di n cho s phát tri n c a th

tr ng ch ng khoán bao g m giá tr

v n hóa th tr ng, giá tr giao d ch và vòng quay giá tr giao d ch

Osamwonyi

và Kasimu

(2013)

Ghana, Kenya and

Nigeria (1989 – 2009)

Johansen cointegration and

Granger causality

T n t i m i quan h cân b ng dài h n

nh ng y u t quan tr ng nh h ng

đ n s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán

Kolapo và

Adaramola

(2012)

Nigeria (1990 – 2010)

Johansen cointegration and

Granger

T n t i m i quan h cân b ng dài h n

gi a th tr ng v n và t ng tr ng kinh t

Fixed effecct, Random

effect, GMM

T n t i m i quan h không đáng k

gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t các

qu c gia kém phát tri n

Okey O Ovat

(2012)

Nigeria (1980 – 2009)

Johansen cointegration and

Granger causality

T ng tr ng kinh t và các bi n đ i

di n cho s phát tri n th tr ng ch ng khoán có m i quan h cân b ng dài

h n

Kemboi và

Tarus (2012)

Kenya (2000 – 2009)

Johansen cointegration and

Granger causality

Thu nh p theo đ u ng i, s phát tri n

c a khu v c ngân hàng và thanh kho n

th tr ng ch ng khoán là nh ng y u

t quan tr ng nh h ng đ n s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán

Johansen Cointegration

Không t n t i m i quan h cân b ng dài h n gi a t ng tr ng kinh t

Boubakari và

Jin (2010)

5 qu c gia Châu Âu (1995 – 2008) VAR

T n t i m i quan h gi a phát tri n th

tr ng ch ng khoán và t ng tr ng kinh t

Mohtadi và

Agarwal

(2004)

21 qu c gia (1977 – 1997)

Fixed Effects, Random Effects

Caporale và

c ng s

Argentina, Chile, Greence,

Johansen Cointegration

S phát tri n th tr ng tài chính có th thúc đ y t ng tr ng kinh t trong dài

Tác gi M u Ph ng pháp K t qu chính

Malaysia, Philippines và Portugal (1977:1 - 1998:4)

h n

Levine và

Zorvos (1998)

47 qu c gia (1976 – 1993) Least-square Regression

Thanh kho n th tr ng ch ng khoán

và s phát tri n c a h th ng ngân hàng có nh h ng tích c c lên t ng

tr ng kinh t

Ngu n: tác gi t ng h p

3 D LI U NGHIÊN C U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

3.1 T ng quan v quá trình phát tri n th tr ng ch ng khoán và t ng tr ng

kinh t c a các qu c gia Châu Á

3.1.1 Th c tr ng t ng tr ng kinh t c a các qu c gia Châu Á

B ng 3.1: T ng tr ng kinh t c a các qu c gia Châu Á

Stt Qu c gia

GDP growth (%)

GDP (USD)

GDP per capita (USD)

GDP per capita growth (%)

GNI per capita (USD)

FDI (%

GDP)

INV (%

GDP)

Trade (% GDP)

Stt Qu c gia

GDP growth (%)

GDP (USD)

GDP per capita (USD)

GDP per capita growth (%)

GNI per capita (USD)

FDI (%

GDP)

INV (%

GDP)

Trade (% GDP)

11 Japan 1.1 4,348,553,368,475 34,355 1.0 35,002 0.1 26.1 23.2

Ngu n: Worldbank Indicators

B ng 3.1 nêu trên cung c p thông tin v các bi n kinh t v mô c a 11 qu c gia Châu Á đ c tính trung bình trong giai đo n t n m 1990 đ n n m 2012 K t qu

+ V quy mô t ng s n ph m qu c n i: Nh t B n là n n kinh t có quy mô GDP l n nh t trong s 11 qu c gia, bình quân đ t h n 4,348 t đôla M , ti p theo là Trung Qu c v i quy mô GDP bình quân là 1,929 t đôla M và th p nh t là Vi t Nam

v i quy mô GDP bình quân ch đ t h n 47.8 t đôla M

+ V thu nh p qu c dân theo đ u ng i: đáng chú ý, m c dù quy mô n n kinh

t x p th 2 và đ t t c đ t ng tr ng kinh t bình quân cao nh t nh ng thu nh p qu c dân theo đ u ng i c a Trung Qu c ch x p th 6 trong s 11 qu c gia Châu Á, đ t 1.482 đôla M , th p h n r t nhi u so v i m c thu nh p qu c dân theo đ u ng i c a các qu c gia nh Nh t B n (35,001 đôla M ), Singapore (24,592 đôla M ) và Hàn

Qu c (15,207 đôla M ) Trong đó, Vi t Nam là qu c gia có m c thu nh p qu c dân theo đ u ng i th p nh t trong s 11 qu c gia, v i GNI th c theo đ u ng i bình quân

ch đ t 578 đôla M

+ i v i các bi n kinh t v mô khác: Th ng kê cho th y không có m t quy

lu t rõ ràng trong v n đ thu hút dòng v n đ u t n c ngoài, dòng v n đ u t trong

n c và đ m th ng m i gi a các qu c gia có t l t ng tr ng kinh t khác nhau Nhìn chung, đa s các qu c gia có t l thu hút đ u t n c ngoài th p ngo i tr

Singapore (15%), Vi t Nam (5.9%), Malaysia (4.4%), Trung Qu c (3.8%) và Thái

Lan (3%) Trong khi đó, nhi u qu c gia có t l đ u t n i đ a vào n n kinh t khá cao

nh Singapore (48.4%), Trung Qu c (44.6%), Hàn Qu c (33.6%) và Thái Lan

(33.2%) Ngoài ra, đ m th ng m i c ng có s khác bi t khá l n gi a các qu c gia,

và không th hi n m t xu h ng rõ ràng gi a các qu c gia có t c đ t ng tr ng kinh

t cao và th p

Tóm l i, s li u th ng kê cho th y, gi a các qu c gia trong m u nghiên c u có

s khác bi t khá l n v t c đ t ng tr ng kinh t bình quân trong giai đo n t n m

1990 đ n n m 2012 Trong đó, m c dù nhi u qu c gia có t l t ng tr ng kinh t khá

cao, nh ng l i có m c s ng khá th p, trong khi các qu c gia có t c đ t ng tr ng

GDP (USD)

GDP per capita (USD)

GDP per capita growth (%)

GNI per capita (USD)

Market capitalization (% GDP)

Stocks traded (%

GDP)

Turnover ratio (%)

B ng 3.2 nêu trên cung c p thông tin v các bi n kinh t v mô và các bi n đ i

di n cho s phát tri n th tr ng ch ng khoán c a 11 qu c gia Châu Á đ c tính trung bình trong giai đo n t n m 1990 đ n n m 2012 K t qu th ng kê cho th y:

+ a s các qu c gia trong m u nghiên c u đ u có th tr ng ch ng khoán

đ c thành l p và phát tri n t tr c nh ng n m 1990, ngo i tr th tr ng ch ng khoán Trung Qu c đ c thành l p vào nh ng n m 1990, Vi t Nam đ c thành l p vào nh ng n m 2000 Nh v y, so v i các qu c gia thu c Asean trong m u và các

qu c gia Châu Á khác, Vi t Nam là n c có th tr ng ch ng khoán còn khá non tr

và kém phát tri n th hi n qua quy mô và thanh kho n c a th tr ng ch ng khoán khá th p

+ Các qu c gia n m trong top đ u v t l t ng tr ng GDP th c theo đ u

ng i th ng có t l vòng quay thanh kho n cao h n nhi u so v i t l v n hóa th

tr ng và t l thanh kho n, trong khi nhi u qu c gia có t l t ng tr ng GDP th c theo đ u ng i thu c nhóm th p h n thì l i có t l v n hóa th tr ng ch ng khoán

t ng đ i cao

+ Ngoài ra, nhóm các qu c gia có GNI th c theo đ u ng i cao th ng có t

l v n hóa và t l thanh kho n th tr ng ch ng khoán t ng đ i cao so v i nhóm các qu c gia còn l i

Tóm l i, k t qu th ng kê t B ng 3.2 cho th y, có s khác bi t đáng k gi a các y u t đ i di n cho s phát tri n th tr ng ch ng khoán gi a các qu c gia khi s p

x p theo quy mô GNI th c theo đ u ng i ho c theo t l t ng tr ng GDP theo đ u

ng i S khác bi t này s đ c làm rõ h n thông qua nghiên c u th c nghi m m i quan h gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán đ i v i t ng tr ng kinh t d a trên các b m u ph d a trên GNI theo đ u ng i ho c theo t l v n hóa th tr ng đ c trình bày các ph n ti p theo

3.2 Gi i thi u các bi n nghiên c u

3.2.1 Các y u t đ i di n cho s phát tri n th tr ng ch ng khoán:

Theo Adjasi và c ng s (2006), Levine và Zevros (1998), Mohtadi & Agarwal (2004), Bayar và c ng s (2014), s phát tri n th tr ng ch ng khoán c a m t qu c gia có th đ c đ i di n b i 3 y u t c b n d i đây:

T l v n hóa th tr ng (MCR): đ c tính toán b ng ph n tr m t ng giá tr

th tr ng (giá th tr ng nhân v i s l ng c ph n) c a các công ty đang niêm y t chia cho GDP MCR là m t ch s đ i di n cho s phát tri n v quy mô c a th tr ng

ch ng khoán c a m t qu c gia Theo nhi u nghiên c u th c nghi m, MCR có s

t ng quan cùng chi u v i kh n ng huy đ ng v n và đa d ng hóa r i ro Trên c s

đó, đ tài k v ng MCR có tác đ ng tích c c (+) lên t ng tr ng kinh t

T l t ng giá tr c ph n đ c giao d ch (STR): đ c tính toán b ng t ng

giá tr th tr ng c a l ng c phi u c a các công ty đã niêm y t đ c giao d ch trên

th tr ng ch ng khoán có t ch c chia cho GDP c a m t qu c gia STR c ng là ch

s đ i di n cho s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán c a các qu c gia vì nó đ i

di n cho tính thanh kho n c a th tr ng d a trên GDP, vì m t th tr ng có MCR l n

nh ng ch a ch c s có STR l n Do đó, m t s phân tích có k t h p gi a MCR và STR s cho chúng ta m t s nhìn nh n t ng quát h n v s phát tri n th tr ng ch ng khoán c a m t qu c gia Theo nhi u nghiên c u th c nghi m, STR có m i t ng quan cùng chi u v i s phát tri n kinh t , do v y, nghiên c u k v ng STR có tác đ ng tích

c c (+) lên t ng tr ng kinh t

T l giá tr giao d ch trên v n hóa th tr ng (TR): đ c tính b ng t ng giá

tr c ph n c a các công ty đã niêm y t đ c giao d ch trên th tr ng ch ng khoán chính th c chia cho t ng giá tr v n hóa th tr ng M c dù không đo l ng tr c ti p tính thanh kho n c a th tr ng ch ng khoán, nh ng TR cao th ng ng ý cho m t th

tr ng ch ng khoán có chi phí giao d ch th p TR là m t y u t b sung cho giá tr

v n hóa th tr ng khi đánh giá s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán vì m t th

tr ng ch ng khoán có quy mô v n hóa l n nh ng ch a ch c s có giá tr giao d ch cao TR c ng là m t y u t b sung cho STR vì STR ph n ánh quy mô giao d ch c

ph n so v i quy mô n n kinh t , trong khi TR ph n ánh quy mô giao d ch c ph n so

v i quy mô th tr ng ch ng khoán Do đó, trong qu c gia có th tr ng ch ng khoán quy mô nh , thì v n có th có TR cao m c dù STR th p Theo nhi u nghiên c u th c nghi m, TR có m i t ng quan cùng chi u v i s phát tri n kinh t , do v y, đ tài

c ng k v ng TR có tác đ ng tích c c (+) lên t ng tr ng kinh t

3.2.2 T ng tr ng kinh t và các y u t ki m soát:

T ng tr ng kinh t (Growth): Theo lý thuy t, t ng tr ng kinh t là s gia

t ng t ng s n l ng c a m t n n kinh t , th ng đ c xác đ nh b ng t ng tr ng c a GDP th c ho c GDP th c trên đ u ng i

Levine và Zevros (1998), Adjasi và c ng s (2006), Bayar và c ng s (2014)

s d ng GDP th c trên đ u ng i làm th c đo đ i di n cho t ng tr ng kinh t Trong khi đó, Mohtadi & Agarwal (2004), Abudu và c ng s (2013) s d ng GDP

th c làm th c đo đ i di n cho s t ng tr ng kinh t

tài này đ xu t s d ng t l t ng tr ng GDP th c trên đ u ng i làm

th c đo đ đo l ng s t ng tr ng kinh t c a các qu c gia

T l đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI): đ c đo l ng b ng t l đ u t tr c

ti p n c ngoài chia GDP Theo lý thuy t t ng tr ng kinh t Tân c đi n, đ u t tr c

ti p n c ngoài m t trong nh ng nhân t thu c v ngu n l c v n góp ph n làm gia

tài này đ xu t s d ng FDI nh là m t bi n ki m soát nh h ng đ n t ng

tr ng kinh t c a m i qu c gia, theo lý thuy t kinh t , dòng v n đ u t t n c ngoài

s góp ph n làm t ng ho t đ ng s n xu t trong n c, t đó làm t ng t ng s n ph m

qu c n i c a các qu c gia Trên c s đó, đ tài k v ng FDI có tác đ ng tích c c (+) lên t ng tr ng kinh t

T l đ u t n i đ a (INV): đ c s d ng b ng giá tr t ng v n c đ nh trong

n c chia cho GDP theo Adjasi và c ng s (2006) Lý thuy t kinh t Tân c đi n cho

th y, đ u t n i đ a là m t ngu n l c v n quan tr ng góp ph n vào t ng tr ng kinh t

c a m t qu c gia

Goldsmith (1969), McKinnon (1973) và Shaw (1973) th hi n m i t ng quan

gi a h th ng tài chính trung gian và hi u qu kinh t Levine và Zevos (1998) cho

th y s phát tri n c a h th ng ngân hàng cho m t d báo tích c c lên t ng tr ng kinh t , Adjasi và c ng s (2006) tìm ra tác đ ng c a ti t ki m n i đ a lên t ng tr ng kinh t

Do đó, thông qua h th ng trung gian tài chính, ti t ki m t nhân s đ c tr c

ti p và gián ti p đ c s d ng thành m t ngu n l c v n đ u t vào n n kinh t , góp

ph n làm t ng tr ng kinh t Trên c s đó, INV đ c đ xu t là m t y u t ki m soát có tác đ ng tích c c (+) lên t ng tr ng kinh t

m th ng m i (Trade): đ c tính b ng t ng giá tr xu t – nh p kh u chia

GDP m th ng m i th hi n t l giao th ng c a m t qu c gia v i ph n còn l i

c a th gi i m th ng m i càng l n cho th y qu c gia càng h i nh p vào th ng

m i qu c t

Adjasi và c ng s (2006) cho th y đ m th ng m i có m i quan h tiêu c c

đ i v i t ng tr ng kinh t , m c dù k t qu nghiên c u không có ý ngh a th ng kê Trong khi đó, Sukar (2006) l i tìm th y đ m th ng m i có m i quan h tích c c

đ i v i t ng tr ng kinh t Trên c s đó, đ tài c ng k v ng Trade là m t y u t có tác đ ng tích c c (+) lên t ng tr ng kinh t

B ng 3.3: Tóm t t các bi n trong mô hình nghiên c u

Bi n

n

v tính

INV % + T l c a t ng giá tr v n c đ nh

hình thành trong n c chia GDP

Levine và Zevos (1998), Adjasi và

c ng s (2006)

Adjasi và c ng s (2006)

Sukar (2006)

MCR % + T l c a giá tr v n hóa th tr ng

ch ng khoán chia GDP

Mohtadi & Agarwal (2004), Levine và Zevos (1998), Adjasi và

c ng s (2006)

T l c a giá tr giao d ch trên th

tr ng ch ng khoán có t ch c chia GDP

T l c a giá tr giao d ch trên th

tr ng ch ng khoán chính th c chia giá tr v n hóa th tr ng

Ngu n: Tác gi t ng h p

3.3 Ph ng pháp nghiên c u

3.3.1 Tóm l t v ph ng pháp phân tích d li u b ng

phân tích m i quan h gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán và t ng

tr ng kinh t t i qu c gia Châu Á, nghiên c u s d ng ph ng pháp phân tích d

li u b ng Theo Gujarati (2004), d li u b ng là d li u đ c k t h p gi a d li u chéo và d li u chu i th i gian, do đó, khi th c hi n phân tích d li u b ng là chúng

ta đang th c hi n phân tích s thay đ i theo th i gian c a các đ n v chéo Vi c phân tích s d ng d li u b ng đang ngày càng ph bi n trong nhi u nghiên c u kinh t , Baltagi (2010) đã nêu ra m t s u đi m chính c a d li u b ng nh sau:

+ Vì d li u b ng liên h đ n các đ n v chéo theo th i gian, nên ch c ch n không có tính đ ng nh t trong các đ n v này Do v y, các k thu t c l ng d a trên d li u b ng có th tính đ n s không đ ng nh t đó

+ D li u b ng là s k t h p chu i th i gian c a các đ n v chéo nên nó cho chúng ta d li u có tính bi n thiên nhi u h n, ít hi n t ng đa c ng tuy n gi a các

bi n h n, nhi u b c t do h n và hi u qu h n

+ B ng cách nghiên c u quan sát l p đi l p l i c a các đ n v chéo, d li u

b ng phù h p h n cho vi c nghiên c u đ ng thái thay đ i theo th i gian c a các đ n

v chéo này

+ D li u b ng có th phát hi n và đo l ng t t h n các tác đ ng mà ng i ta không th quan sát đ c trong d li u chu i th i gian hay d li u chéo thu n túy

+ D li u b ng c ng giúp chúng ta có th nghiên c u các mô hình hành vi

ph c t p h n nh l i th kinh t theo qui mô và thay đ i công ngh so v i d li u chéo hay d li u chu i th i gian

+ B ng cách cung c p d li u đ i v i vài nghìn đ n v , d li u b ng có th

gi m đ n m c th p nh t hi n t ng ch ch có th x y ra n u chúng ta g p các đ n v chéo theo nh ng bi n s có m c t ng h p cao

Tóm l i, các nghiên c u d a trên d li u b ng s làm cho k t qu th c nghi m

đ c phong phú h n so v i s d ng d li u chéo và d li u chu i th i gian thu n túy

Trong các nghiên c u th c nghi m s d ng d li u b ng, mô hình các tác đ ng

c đ nh (FEM) và mô hình các tác đ ng ng n nhiên (REM) là hai mô hình đ c s

d ng ph bi n nh t C th , mô hình t ng quát c a hai ph ng pháp này nh sau:

Trong đó, i là đ n v chéo th i, t là th i đo n th t N là s đ n v chéo và T s

th i đo n K là s bi n gi i thích (đ c l p) trong mô hình

Hausman (1978) cung c p Ki m đ nh Hausman đ giúp các nghiên c u th c nghi m l a ch n ph ng pháp tác đ ng phù h p gi a hai ph ng pháp c l ng tác

đ ng c đ nh và tác đ ng ng u nhiên (Gujarati, 2004 trang 652) Trong đó, gi thuy t

H0 cho r ng không có s t ng quan gi a sai s đ c tr ng c a các đ n v chéo (ui) v i các bi n gi i thích xit trong mô hình Bác b gi thuy t H0 n u pro < (v i = 1%, 5% ho c 10%) s d n đ n k t lu n c l ng tác đ ng c đ nh là phù h p h n so v i

c l ng tác đ ng ng u nhiên Ng c l i, ch a có đ b ng ch ng đ bác b H0, ngh a là không bác b đ c gi i thuy t không có s t ng quan gi a sai s và các

Theo Arellano và Bond (1991), vì trong v ph i c a ph ng trình trên có xu t

hi n bi n yit-1 nên ph ng trình (3) nêu trên xác đ nh có hi n t ng t t ng quan

gi a yit-1 và uit c l ng mô hình này, ph ng pháp c l ng GMM1 đ c s

d ng trong nghiên c u này Ph ng pháp GMM đ xu t s d ng các bi n g m bi n

ph thu c tr (yit-1) và các bi n gi i thích sai phân làm công c đ ki m soát hi n

t ng ch ch trong mô hình phân tích đ ng d li u b ng Trong GMM, đ tài c ng trình bày hai ki m đ nh quan tr ng nh t c a ph ng pháp này bao g m:

+ Sargan test đ c s d ng đ ki m đ nh m i t ng quan gi a các bi n công

c và it, v i gi thuy t H0 cho r ng không có s t ng quan gi a các bi n công c và

it N u pro > , gi thuy t H0 đ c ch p nh n, mô hình v i các bi n công c đ c

l a ch n là phù h p

+ Ki m đ nh Arellano-Bond đ c s d ng đ ki m đ nh m i t ng quan gi a các thành ph n sai trong mô hình v i gi thuy t H0 cho r ng không có hi n t ng

t ng quan chu i N u pro > , có t n t i hi n t ng t ng quan chu i trong mô hình

3.3.2 Mô hình nghiên c u

Theo Levine (1991), đ u t trên th tr ng ch ng khoán làm gi m c các cú

s c v thanh kho n và v s n l ng mà các công ty ph i đ i m t Theo lý thuy t t ng

tr ng kinh t Tân c đi n, các công ty tránh đ c các cú s c s đ y m nh đ u t , t

đó d n đ n thúc đ y t ng tr ng kinh t Theo Mohtadi & Agarwal (2004), Adjasi và

c ng s (2006), Levine và Zevos (1998), đ tài đ xu t mô hình nghiên c u m i quan

h gi a s phát tri n th tr ng ch ng khoán, các bi n kinh t v mô và s phát tri n kinh t nh sau:

Growth it = i + t + Growth it-1

+ 1 (FDI it ) + 2 (INV it ) + 3 (Trade it ) + 1 (MCR it ) + 2 (STR it ) + 3(TRit ) + εit

Trong đó, i ph n ánh tác đ ng đ c trung theo t ng qu c gia nh ngu n l c ban

đ u và t ph n ánh tác đ ng đ c tr ng theo th i gian nh s ti n b v k thu t

1 GMM đ c vi t t t c a t Generalized Method of Moments theo Arellano và Bond (1991)

3.4 C s d li u:

Nghiên c u s d ng d li u c a 11 qu c gia t i Châu Á bao g m Nh t B n, Trung Qu c, Hàn Qu c, Indonesia, Malaysia, Philipines, Singapore, Vi t Nam, Thái Lan, n và Pakistan D li u c a các qu c gia đ c thu th p t n m 1990 đ n n m

2012 cho t t c các bi n quan sát trong mô hình nghiên c u bao g m t ng s n ph m

qu c n i, t l t ng tr ng t ng s n ph m qu c n i, thu nh p qu c dân trên đ u ng i,

t l đ u t tr c ti p n c ngoài, t l ti t ki m n i đ a, t l v n hóa th tr ng ch ng khoán, t l giá tr giao d ch c phi u niêm y t so v i GDP và t l giá tr giao d ch

c a th tr ng ch ng khoán

Toàn b d li u nghiên c u đ c tác gi thu th p t World bank Indicatiors và

đ c x lý trên Eview 6.0 và Stata 11

D li u đ y đ c a các ch s th tr ng ch ng khoán đ i v i Trung Qu c là giai đo n t 1992 đ n 2012, trong khi đó đ i v i Vi t Nam là giai đo n t n m 2003

đ n n m 2012 Do s thi u h t d li u t i Trung Qu c và Vi t Nam nh đã nêu trên nên đ tài s d ng ph ng pháp c l ng d li u b ng không cân b ng

3.5 Phân tích t ng quan gi a các bi n đ c l p

B ng 3.4: Ma tr n t ng quan c a các bi n đ c l p Covariance Analysis: Ordinary

STOCKS TRADED

TURN OVER RATIO

i v i phân tích t ng quan, h s t ng quan gi a các bi n càng g n 1 càng

th hi n m i t ng quan ch t gi a các bi n đ c l p trong mô hình V i ki m đ nh v

m c đ t ng quan, c p gi thuy t có d ng H0 v i xy= 0, hay không có t ng quan

trong t ng th và ng c l i

B ng 3.4 th hi n m i t ng quan gi a các bi n đ c l p trong mô hình nghiên

c u V i m c ý ngh a 5%, gi thuy t H0 đ c ch p nh n, cho th y 2 c p bi n

Turnover ratio và FDI, Turnover ratio và Inv không t ng quan v i nhau Trong khi

đó, các c p bi n đ c l p còn l i trong mô hình đ u có s t ng quan v i nhau

i v i các c p bi n t ng quan, đa s các h s t ng quan mang d u “+” th

hi n m i t ng quan cùng chi u, trong khi m t s c p bi n còn l i gi a Turnover ratio