Một số giải pháp phát triển sản xuất bền vững để hỗ trợ xuất khẩu hồ tiêu việt nam

B ăGIỄOăD CăVẨă ẨOăT O TR NGă IăH CăKINHăT ăTP.ăH ăCHệăMINH TR NăL ăMY M TăS ăGI IăPHỄP PHỄTăTRI NăS NăXU TăB NăV NG ăH ăTR ăXU TăKH U H ăTIểUăVI TăNAM... B ăGIỄOăD CăVẨă ẨOăT O TR

B ăGIỄOăD CăVẨă ẨOăT O

TR NGă IăH CăKINHăT ăTP.ăH ăCHệăMINH

TR NăL ăMY

M TăS ăGI IăPHỄP PHỄTăTRI NăS NăXU TăB NăV NG

ăH ăTR ăXU TăKH U H ăTIểUăVI TăNAM

B ăGIỄOăD CăVẨă ẨOăT O

TR NGă IăH CăKINHăT ăTP.ăH ăCHệăMINH

TR NăL ăMY

M TăS ăGI IăPHỄPăPHỄTăTRI NăS NăXU TăB NăV NG

ăH ăTR ăXU TăKH U H ăTIểUăVI TăNAM

ChuyênăngƠnh:ăKinhăDoanhăTh ngăM i Mưăs :ă60340121

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

TP H ăChíăMinhăậ N mă2014

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n th c s “M t s gi i pháp phát tri n s n xu t b n

v ng đ h tr xu t kh u h tiêu Vi t Nam” là k t qu c a quá trình h c t p, nghiên

c u khoa h c đ c l p và nghiêm túc Các s li u trong lu n v n đ c thu th p t

th c t có ngu n g c rõ ràng, đáng tin c y, đ c x lỦ trung th c và khách quan

Tác gi : Tr n L My

M C L C TRANGăPH ăBỊA

L IăCAMă OAN

M CăL C

DANHăM CăCỄCăKụăHI U,ăCỄCăCH ăVI TăT T

DANHăM CăCỄCăB NGăBI U

DANHăM CăCỄCăHỊNHăV ,ă ăTH

PH NăM ă U 1

1 TệNHăC PăTHI TăC Aă ăTẨI 1

2 M CăTIểUăNGHIểNăC UăC Aă ăTẨI 2

3 IăT NGăVẨăPH MăVIăNGHIểNăC U 2

3.1. i t ng nghiên c u 2

3.2. i t ng kh o sát 2

3.3. Ph m vi nghiên c u 2

4 PH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 3

5 T NGăQUANăNGHIểNăC UăLIểNăQUANă Nă ăTẨI 3

6 TệNHăM IăC Aă ăTẨI 4

7 K T C UăC AăLU NăV N 4

CH NG 1: C S ă KHOAă H Că V ă PHỄTă TRI Nă S Nă XU Tă B Nă V NGă NGẨNHă H ă TIểUă VẨă M Iă QUANă H ă GI Aă PHỄTă TRI Nă S Nă XU T B NăV NGăV IăXU TăKH UăH ăTIểUăVI TăNAM 6

1.1 C S ăLụăLU NăV ăPHỄTăTRI NăS NăXU TăB NăV NGăNGẨNHă H ăTIểU 6

1.1.1 Cácăkháiăni m 6

1.1.1.1 Phát tri n 6

1.1.1.2 Phát tri n s n xu t 6

1.1.1.3 Phát tri n b n v ng 6

1.1.1.4 Phát tri n s n xu t b n v ng ngành h tiêu 7

1.1.2 T măquanătr ngăc aăphátătri năs năxu tăh ătiêuăb năv ng 8

1.1.2.1 i v i n n kinh t qu c dân 8

1.1.2.2 i v i b n thân các doanh nghi p, h s n xu t h tiêu và c ng

đ ng đ a ph ng trên đ a bàn s n xu t h tiêu 9

1.1.3 căđi măphátătri năs năxu tăh ătiêuăb năv ng 10

1.1.3.1 Phát tri n s n xu t h tiêu b n v ng g n v i đ c đi m phát tri n cây công nghi p dài ngày 10

1.3.1.2 Phát tri n s n xu t h tiêu b n v ng g n v i đ c đi m s n ph m mang tính hàng hóa cao 10

1.3.1.3 Phát tri n s n xu t h tiêu b n v ng c n ph i g n k t ch t ch gi a các ch th tham gia vào chu i cung ng h tiêu 10

1.1.4 N iădungăc aăphátătri năs năxu t b năv ngăngƠnhăh ătiêu 11

1.1.5 Cácătiêuăchíăđánhăgiáăs năxu tăb năv ngăngƠnhăh ătiêu 12

1.1.5.1 B n v ng v m t kinh t 12

1.1.5.2 B n v ng v m t xã h i 14

1.1.5.3 B n v ng v m t môi tr ng 15

1.1.6 Cácănhơnăt ă nhăh ngăđ năs năxu t b năv ngăngƠnhăh ătiêu 15

1.1.6.1 Các y u t trong n c 16

1.1.6.2 Các y u qu c t 18

1.2 M Iă QUANă H ă GI Aă S Nă XU Tă B Nă V NGă Iă V Iă XU Tă KH UăH ăTIểUăVI TăNAM 19

1.3 KINHă NGHI Mă PHỄTă TRI Nă S Nă XU Tă B Nă V NGă S Nă PH Mă H ă TIểUă C Aă M Tă S ă QU Că GIAă TRểNă TH ă GI Iă VẨă BẨIă H Că KINHăNGHI MăRÚTăRAăCHOăVI TăNAM 20

1.3.1 Nghiênăc uăbƠiăh căkinhănghi măc aăcácăqu căgiaăSXă- XKăH ătiêu 20 1.3.2 BƠiăh căkinhănghi măv ăphátătri năSXăb năv ngăh ătr ăchoăXKăh ă tiêuăVi tăNam 21

TịMăT TăCH NG 1 23

CH NGă 2:ă TH Că TR NGă S Nă XU Tă - XU Tă KH Uă H ă TIểUă C Aă VI TăNAMăTRONGăTH IăGIANăQUA 25

2.1 VAIă TRọ,ă TR ă TRệă C Aă NGẨNHă H ă TIểUă VI Tă NAMă TRểNă TH ă TR NGăTH ăGI I 25

2.1.1 Tìnhăhìnhăphátătri năngƠnhăh ătiêuătrênăTh ăgi i 25

2.1.1.1 Các s n ph m h tiêu trên th tr ng Th gi i 25

2.1.1.2 Tình hình s n xu t và xu t kh u h tiêu trên Th gi i 25

2.1.2 Cácăyêuăc uăv ătiêuăchu năch tăl ngăc aăcácăQu căgiaănh păkh uăh ă tiêu 30

2.1.3 Vaiătrò,ăv ătríăc aăngƠnhăh ătiêuăVi tăNam 30

2.2 CH ăTR NG,ăCHệNHăSỄCHăPHỄTăTRI NăSX-XKăH ăTIểU 32

2.3 PHỂNă TệCHă TH Că TR NGă S Nă XU T,ă CH ă BI Nă VẨă XU Tă KH UăC AăNGẨNHăH ăTIểUăVI TăNAM 35

2.3.1 Tình hình s năxu tăh ătiêuăVi tăNam 35

2.3.1.1 Các s n ph m chính 35

2.3.1.2 Tình hình di n tích, n ng su t và s n l ng c a ngành h tiêu Vi t Nam t n m 2001 đ n n m 2013 35

2.3.2 Cácăkênhătiêuăth ăs năph măh ăTiêuă/ăchu iăcungă ngăh ăTiêu 37

2.3.3 Qui trình t ăch căs năxu t,ăthuăho chăvƠăb oăqu n 39

2.3.3.1 Qui trình t ch c s n xu t 39

2.3.3.2 Qui trình thu ho ch 44

2.3.3.3 Qui trình b o qu n 46

2.3.4 Tìnhăhìnhăch ăbi năs năph măh ătiêuăc aăVi tăNamăvƠăcácăy uăt ă nhă h ngăđ năch tăl ngăthƠnhăph m 46

2.3.5 Tìnhăhìnhăxu tăkh uăh ătiêuăVi tăNam 48

2.3.5.1 Kh i l ng và kim ng ch xu t kh u, giá c 48

2.3.5.2 M t hàng xu t kh u và ch t l ng 53

2.3.5.3 Th tr ng xu t kh u 55

2.3.5.4 Các doanh nghi p tham gia xu t kh u h tiêu 58

2.3.5.5 Các ho t đ ng xúc ti n th ng m i 59

2.3.5.6 T ch c xu t kh u 61

2.3.6 Liênăk tăvƠăs ăthamăgiaăc aăcácăch ăth ătrongăquáătrìnhăSXăậ XKăh ă tiêu 62

2.4ă ỄNHă GIỄă TỊNHă HỊNHă PHỄTă TRI Nă XU Tă KH Uă C Aă NGÀNH H ăTIểUăVI TăNAMăTRONGăTH IăGIANăQUAN 63

2.4.1ăă ánhăgiáătínhăb năv ngăv ăkinhăt 64

2.4.2ă ánhăgiáăb năv ngăv ăxưăh i 74

2.4.3ă ánhăgiáătínhăb năv ngăv ămôiătr ng 75

2.5ă ỄNHăGIỄăNH NGă I MăM NH,ă I MăY U,ăC H IăVẨăTHỄCHă TH CăC AăNGẨNHăH ăTIểUăVI TăNAM 78

2.5.1 i măm nh 78

2.5.2 i măy u 78

2.5.3 C h i 79

2.5.4 Tháchăth c 80

TịMăT TăCH NG 2 80

CH NGă3:ăM TăS ăGI IăPHỄPăPHỄTăTRI NăS NăXU TăB NăV NGă ăH ăTR ăXU TăKH UăH ăTIểUăVI TăNAM 83

3.1ă QUANă I Mă S Nă XU Tă - XU Tă KH Uă B Nă V NGă NGẨNHă H ă TIểUăVI TăNAM 83

3.2 M CăTIểU,ă NHăH NGăPHỄTăTRI NăS NăXU Tă- XU TăKH Uă H ăTIểUăVI TăNAMă NăN Mă2020 83

3.3 M TăS ăGI IăPHỄPăPHỄTăTRI NăS NăXU TăB NăV NGă ăH ă TR ăXU T KH UăH ăTIểUăVI TăNAMăTRONGăTH IăGIANăT I 85

3.3.1 B sung, hoàn thi n nh ng ch tr ng, chính sách cho phát tri n s n xu t h tiêu b n v ng: 85

3.3.2 Gi i pháp v quy ho ch di n tích đ t tr ng H tiêu 87

3.3.3 Gi iă phápă đ mă b oă SXă b nă v ngă h ă tr ă xu tă kh uă h ă tiêuă t ngă tr ngăcao 87

3.3.3.1 Nâng cao và hoàn thi n ch c n ng và nhi m v c a các ch th tham gia trong chu i 88

3.3.3.2 Th c hi n t t các khâu trong s n xu t h tiêu 89

3.3.3.3 Khâu thu ho ch, ch bi n và b o qu n 93

3.3.3.4 Hoàn thi n kênh phân ph i h tiêu 94

3.3.3.5 Gi i pháp v s n ph m và th tr ng xu t kh u 95

TịMăT TăCH NG 3 98

KI NăNGH ăVẨăK TăLU N 99 TẨIăLI UăTHAMăKH O

PH ăL C

Ph ăl că1:ăCácăs năph măH ătiêuătrênăth ătr ngăTh ăgi i

Ph ăl că2:ă u và nh căđi măc aăcácăgi ngătiêuă ăVi tăNam

Ph ăl că3:ă u và nh căđi măc aăcácălo iătr ătr ngătiêu

Ph ăl că4:ăS đ ăcôngăngh ăch ăbi nătiêuăđen

Ph ăl că5:ăS đ ăcôngăngh ăch ăbi nătiêuătr ng

Ph ăl că6:ă Th ngă kêăSLăSXăvƠă XKăc aăcácăn cătrênăTh ăgi iăn mă2013 ;

Kimăng chăxu tăkh uăc aăcácăDNăl nătrongăVPAăn mă2013

Ph ăl că7:ăB ngăcơuăh iăkh oăsátăcácăH ătr ngăh ătiêu

Ph ăl că8:ăB ngăcơuăh iăkh oăsátăcácăDoanhănghi păxu tăkh uăh ătiêu

Ph ăl că9:ăK tăqu ăth ngăkêăt ăb năkh oăsátăcácăH ătr ngăh ătiêu

Ph ăl că10:ăK tăqu ăth ngăkêăt ăb năkh oăsátăcácădoanhănghi păxu tăkh uă

h ătiêu

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T

S ă

th ăt T ăvi tăt t Di năgi i

DANH M C CÁC B NG BI U

B ng 2.1: Tiêu chu n h t tiêu XK 30

B ng 2.2: B ng t ng h p XK h tiêu n m 2013 31

B ng 2.3: T ng h p tình hình tr ng h tiêu t i 6 vùng tr ng đi m c a Vi t Nam 36

B ng 2.4: L ng phân bón cho H tiêu các vùng đi u tra (kg, t n/ha/n m) 41

B ng 2.5: Thành ph n sâu, b nh gây h i chính trên cây tiêu 42

B ng 2.6: T n su t xu t hi n các lo i sâu b nh gây h i trên cây tiêu 42

B ng 2.7: Th i gian và ti n đ thu ho ch h tiêu c a các vùng tiêu Vi t Nam 45

B ng 2.8: chín tiêu khi thu ho ch cho t ng lo i s n ph m 45

B ng 2.9: Th ng kê H i quan v XK h t tiêu sang các th tr ng n m 2013 56

B ng 2.10: Top 20 th tr ng nh p kh u h tiêu l n nh t Vi t Nam 57

B ng 2.11: Khó kh n l n nh t c a các DN khi XK 71

B ng 2.12: ánh giá c a DN v vi c xây d ng th ng hi u H Tiêu Vi t Nam 71

B ng 2.13: M c đ t p trung xây d ng th ng hi u H tiêu t i các DN 71

B ng 2.14: C c u s n ph m XK c a các DNXK 73

B ng 2.15: S n ph m XK c a các DNXK 73

B ng 3.1: Di n tích, n ng su t, SL h tiêu theo vùng d ki n đ n n m 2020 84

B ng 3.2: u t nhà máy ch bi n h tiêu theo vùng d ki n đ n n m 2020 84

B ng 3.3: L ng dinh d ng m t cây tiêu 8 tu i l y đi t đ t (kg/ha) 91

DANH M C CÁC HÌNH V ,ă TH

Hình 2.1: B n đ s n l ng SX và nhu c u H tiêu th gi i 26

Hình 2.2: 10 th tr ng NK H tiêu nhi u nh t 28

Hình 2.3: Bi u đ th ph n s n xu t c a các n c s n xu t chính n m 2013 28

Hình 2.4: Bi u đ th ph n xu t kh u c a các n c s n xu t chính n m 2013 28

Hình 2.5: Kênh marketing h tiêu 37

Hình 2.6: S n l ng XK và kim ng ch XK h tiêu Vi t Nam n m 2000-2013 49

Hình 2.7: Giá H t tiêu đen và tiêu tr ng bình quân c a Th gi i và Vi t Nam giai đo n 2006–2013 51

Hình 2.8: Bi u đ c c u th tr ng nh p kh u Vi t Nam n m 2013 55

Hình 2 9: Bi u đ th ph n XK h t tiêu Vi t Nam qua m t s n c n m 2013 55

Hình 2.10: Chính sách h tr c a Nhà N c đ i v i DNXK 64

Hình 2.11: Bi u đ th hi n các nhân t tác đ ng đ n vi c m r ng di n tích tr ng H tiêu các H 65

Hình 2.12: Bi u đ th hi n kênh tiêu th H tiêu t i các H 66

Hình 2.13: Bi u đ th hi n kênh cung ng H tiêu cho các DN 66

Hình 2.14: Bi u đ th tr ng cung c p gi ng cho các H 67

Hình 2.15: Bi u đ th hi n tình tr ng s d ng phân bón vô c cho 1 tr /n m H 67

Hình 2.16: Bi u đ th hi n tình tr ng s d ng phân bón h u c cho 1 ha /n m H 67

Hình 2.17: Hình th c bón phân c a các H 68

Hình 2.18: Hành đ ng c a H khi cây H tiêu bi d ch b nh t n công 68

Hình 2.19: Bi u đ th hi n m c đ h tr c a công tác khuy n nông 69

Hình 2.20: Bi u đ th hi n hình th c h tr c a công tác khuy n nông 69

Hình 2.21: Bi u đ th hi n t l qu chín khi thu ho ch 70

Hình 2.22: Bi u đ th hi n t l t n th t sau thu ho ch 70

Hình 2.23: Hình th c XK c a các DN 72

Hình 2.24: Ch t l ng s n ph m XK 73

Hình 2.25: Vi c áp d ng ISO 14000 t i các DNXK 76

Hình 2.26: Vi c áp d ng HACCP 14000 t i các DNXK 76

PH N M U

1 TệNHăC PăTHI TăC Aă ăTẨI

Phát tri n s n xu t b n v ng (PTSXBV) đang đ c nhi u n c quan tâm, tuy

nhiên do áp l c c a vi c h i nh p nên vi c th c hi n đi u đó không h d dàng,

nh t là các n c s n xu t (SX), xu t kh u (XK) d a vào l i th tài nguyên thiên nhiên và lao đ ng giá r nh Vi t Nam Theo quan đi m phát tri n b n v ng

(PTBV), SX nông s n n c ta đi n hình là h Tiêu đang ch a nhi u y u t thi u

b n v ng

H tiêu đ c m nh danh là vua c a các lo i gia v , hàng n m h tiêu chi m kho ng 30-35% trong t ng giá tr l ng gia v mua bán trên toàn th gi i Dân gian

th ng cho r ng: Bé h t tiêu, ch y u nói v đ cay so v i kh i l ng c a h t

Nh ng đ i v i các m t hàng SX, XK c a Vi t Nam thì h t tiêu không h bé chút

Th gi i chi m kho ng 40-50% l ng h t tiêu giao d ch toàn c u Theo Hi p h i

H tiêu Vi t Nam (VPA) cho bi t trong n m 2013, các doanh nghi p (DN) đư xu t kho ng g n 137.000 t n H tiêu các lo i, đ t kim ng ch 889,3 tri u USD Giá xu t

kh u bình quân trên 6.389 USD/t n (tiêu đen), 8.422 USD/t n (tiêu tr ng)

Trong 6 qu c gia s n xu t (SX) H tiêu ch l c trên th gi i, Vi t Nam đ ng

đ u v i s n l ng XK th ng xuyên đ t trên 100.000 t n/n m, ti p theo là n (50.000 t n), Brazil (33.000 t n), Malaysia (23.000 t n), Indonesia (20.000 t n) và

Sri Lanka (15.000 t n) Tuy Vi t Nam là n c xu t kh u H tiêu l n nh t Th Gi i

v s n l ng nh ng giá tr mang l i không cao so v i H tiêu xu t kh u c a n , Brazil, Indonesia, Malaysia do tiêu chu n H tiêu Vi t Nam ch a đ t yêu c u

c a th tr ng Th gi i (ASTA: kh trùng theo tiêu chu n v sinh an toàn th c

ph m qu c t )

Bên c nh đó, s n xu t và xu t kh u H tiêu c a Vi t Nam ch y u d a vào l i

th s n có v tài nguyên, th nh ng, khí h u, lao đ ng giá r Vi c khai thác quá

m c tài nguyên thiên nhiên s làm gi m t c đ t ng tr ng xu t kh u trong t ng lai và m t cân b ng h sinh thái H n n a vi c phát tri n s n xu t và xu t kh u trong nh ng n m qua ch mang tính tích c c trong vi c t o ra công n vi c làm,

ch a có chuy n bi n l n v hi u qu kinh t

Ngoài ra chính sách s n xu t h tiêu trong th i gian qua quá chú tr ng v s

l ng, ch a th t s quan tâm đ n ch t l ng và hi u qu s n xu t đ h tr phát tri n xu t kh u ngành h tiêu Nên các doanh nghi p đ u t ch y u theo chi u

r ng, nh m làm t ng quy mô, s n l ng, ch a chú tr ng chi u sâu nh m t o ra

nh ng s n ph m H tiêu mang l i giá tr cao

Xu t phát t th c ti n nêu trên, Lu n v n nghiên c u ắM tăs ăgi iăphápăphát

tri năs năxu tăb năv ngăđ ăh ătr ăxu tăkh uăh ătiêuăVi tăNam” đ giúp ngành

hàng h tiêu Vi t Nam phát tri n b n v ng ng th i, giúp cho các doanh nghi p

Vi t Nam có c s khoa h c v ng ch c nâng cao hi u qu xu t kh u h tiêu trên

th tr ng Th gi i T đó giúp nâng cao thu th p cho ng i dân, mang l i l i nhu n cao cho các doanh nghi p này đ ng th i góp ph n vào phát tri n đ t n c

2 M CăTIểUăNGHIểNăC UăC Aă ăTẨI

Làm rõ các nhân t nh h ng đ n vi c s n xu t s n ph m H tiêu m t cách b n

v ng và dài h n

M i quan h gi a s n xu t và xu t kh u s n ph m h tiêu

Nghiên c u bài h c kinh nghi m v phát tri n b n v ng ngành hàng h tiêu c a

m t s qu c gia có đi u ki n t ng đ ng v i Vi t Nam

Phân tích tình hình s n xu t, xu t kh u c a ngành h tiêu trong th i gian qua đ

nh n th c đúng đ n nh ng c h i, thách th c, đi m m nh, đi m y u và làm rõ các nguyên nhân h n ch làm cho ngành h tiêu Vi t Nam phát tri n ch a b n v ng

xu t các gi i pháp mang tính đ ng b và kh thi đ phát tri n s n xu t b n

v ng ngành h tiêu t đó h tr vi c xu t kh u h tiêu c a Vi t Nam

3 IăT NGăVẨăPH MăVIăNGHIểNăC U

3.1 i t ng nghiên c u

i t ng nghiên c u c a đ tài này là nghiên c u các gi i pháp phát tri n b n

v ng trong s n xu t đ h tr xu t kh u h tiêu c a Vi t Nam

V th i gian: Chu i th i gian phân tích th c tr ng đ c t p trung vào giai đo n

th ng kê, T ng c c H i Quan, VPA, B NN & PTNT, t ch c C ng đ ng h tiêu

Qu c t (IPC), và các báo cáo kinh t xư h i c a các đ a ph ng trên đ a bàn nghiên

c u; ngoài ra tác gi còn truy c p thông tin có liên quan t các ngu n sách, báo chuyên ngành và trên m ng internet

 Ph ng pháp thu th p thông tin s c p:

Áp d ng các ph ng pháp đi u tra th c t : áp d ng ph ng pháp ch n m u

ng u nhiên phi xác su t và đi u tra kh o sát đ thu th p thông tin s c p t 155 đ i

t ng bao g m 43 Doanh nghi p SX, XK h tiêu và 112 H tr ng tiêu, t đó hình thành c s đ xu t gi i pháp cho vi c phát tri n xu t kh u H tiêu b n v ng c a

Vi t Nam

 Ph ng pháp x lỦ thông tin:

Áp d ng k t h p các ph ng pháp th ng kê mô t , cân đ i, d báo

 Công c x lỦ thông tin:

D li u thu th p trong nghiên c u đ c x lỦ b ng ph n m m Excel, google

doc

5 T NGăQUANăNGHIểNăC UăLIểNăQUANă Nă ăTẨI

Các đ tài nghiên c u v H tiêu ch y u là các đ tài nghiên c u v l nh v c k thu t nh : ch n gi ng, nhân gi ng, t i tiêu, canh tác, quy trình k thu t,… và m t

“Ho ch đ nh chi n l c xu t kh u h tiêu sang th tr ng M ” v i cách ti p c n

v xây d ng th ng hi u qu c gia và kênh phân ph i

Th c s LỦ Trung Kiên (2009) “ M t s gi i pháp nâng cao ch t l ng và đ y

m nh xu t kh u H tiêu t i các Doanh nghi p thành viên hi p h i h tiêu Vi t Nam”

Th c s Ph m H ng (2010) “Gi i pháp nh m phát tri n xu t kh u m t hàng h tiêu c a Vi t Nam” v i cách ti p c n v th tr ng h tiêu Th gi i và Vi t Nam đ

đ xu t các gi i pháp đ phát tri n xu t kh u m t hàng h tiêu trong th i gian t i

Có th nói các đ tài trên ho c là nghiên c u vi c đ y m nh XK ngành H Tiêu

Vi t Nam d i g c đ xây d ng th ng hi u, kênh phân ph i, th tr ng và c nh tranh XK ch a có công trình nào nghiên c u v đ y m nh xu t kh u s n ph m H Tiêu Vi t Nam d i khía c nh phát tri n s n xu t b n v ng ngành h tiêu

6 TệNHăM IăC Aă ăTẨI

V m t lỦ lu n: Lu n v n đư t p trung làm rõ các nhân t tác đ ng đ n vi c s n

xu t b n v ng ngành thâm d ng tài nguyên c th là ngành H tiêu; đ a ra các tiêu chí đ đánh giá tính b n v ng c a ho t đ ng s n xu t ngành H tiêu; đ ng th i làm

rõ m i quan h gi a s n xu t b n v ng v i xu t kh u ngành hàng h tiêu đi u mà

tr c đây ch a có công trình nghiên c u nào gi i quy t

V m t th c ti n: Lu n v n đư phân tích toàn di n các khâu trong chu i cung

ng XK h tiêu: T khâu tr ng tr t, thu ho ch, ch bi n, phân ph i đ n XK cùng

v i các chính sách, ch tr ng c a Nhà n c cho ho t đ ng XK đ th y đ c toàn

di n ho t đ ng c a ngành H tiêu và ch ra nh ng đi m ch a b n v ng trong t ng khâu c a ngành hàng này Trên c s đó, Tác đư đư đ xu t nh ng gi i pháp hoàn thi n mang tính chi n l c dài h n nh m đ y m nh vi c phát tri n s n xu t b n

v ng đ h tr và thúc đ y XK b n v ng s n ph m H tiêu c a Vi t Nam Bên c nh

đó, gi i pháp c a lu n v n còn giá giá tr tham kh o cho nh ng ngành SX – XK cây công nghi p dài ngày khác t i Vi t Nam nh cây i u, cây Cà phê

7 K TăC UăC AăLU NăV N

Ngoài ph n m đ u và k t lu n, lu n v n đ c b c c g m 3 ch ng, nh sau:

Ch ng 1: C s khoa h c v phát tri n s n xu t b n v ng ngành h tiêu và m i quan h gi a phát tri n s n xu t b n v ng v i xu t kh u h tiêu Vi t Nam

Ch ng 2: Th c tr ng s n xu t, xu t kh u H Tiêu c a Vi t Nam trong th i gian

qua

Ch ng 3: M t s gi i pháp phát tri n s n xu t b n v ng đ h tr xu t kh u h tiêu Vi t Nam

CH NGă 1:ă C ă S KHOA H C V PHÁT TRI N S N

Phát tri n là m t ph m trù tri t h c dùng đ ch quá trình v n đ ng ti n lên t

th p đ n cao, t đ n gi n đ n ph c t p, t kém hoàn thi n đ n hoàn thi n h n c a

s v t Quá trình đó di n ra v a d n d n, v a nh y v t, đ a đ n s ra đ i cái m i thay th cho cái c Quan đ m này c ng cho r ng, s phát tri n là k t qu c a quá trình thay đ i d n d n v l ng d n đ n thay đ i v ch t, là quá trình di n ra theo

đ ng xoáy c và h t m i chu k s v t l p l i d ng nh s v t ban đ u nh ng

c p đ cao h n (Nguy n Ng c Long và c ng s , 2009)

N m 1980 thu t ng “PTBV” l n đ u tiên xu t hi n trong n ph m “Chi n

l c b o t n Th gi i” đ c công b b i Hi p h i B o t n Thiên nhiên và Tài

nguyên Thiên nhiên Qu c t - IUCN v i n i dung r t đ n gi n: "S phát tri n c a nhân lo i không th ch chú tr ng t i phát tri n kinh t mà còn ph i tôn tr ng nh ng nhu c u t t y u c a xư h i và s tác đ ng đ n môi tr ng sinh thái h c"

Tuy nhiên, khái ni m này chính th c ph bi n r ng rãi trên Th gi i t sau

báo cáo Brundrland (1987) có tiêu đ : “T ng lai c a chúng ta” (còn g i là Báo cáo

Our Common Future) c a y ban Môi tr ng và Phát tri n Th gi i – WCED Báo

cáo đ nh ngh a c th h n v PTBV: "PTBV là s phát tri n nh m tho mãn các nhu

c u hi n t i c a con ng i nh ng không gây t n h i t i s tho mưn các nhu c u

c a th h t ng lai" ó là s phát tri n kinh t d a vào ngu n tài nguyên đ c tái

t o tôn tr ng nh ng quá trình sinh thái c b n, s đa d ng sinh h c và nh ng h

th ng tr giúp t nhiên đ i v i cu c s ng c a con ng i, đ ng v t và th c v t Sau

đó, khái ni m này ti p t c m r ng thêm và n i hàm c a nó không ch d ng l i nhân t sinh thái mà còn đi vào các nhân t xư h i, con ng i, nó hàm ch a s bình

đ ng gi a nh ng n c giàu và nghèo, và gi a các th h ; nó không ch là s hòa

gi i m i quan h kinh t và môi tr ng mà còn bao hàm khía c nh v chính tr xư

h i, đ c bi t là bình đ ng xư h i Nh v y PTBV là s k t h p hài hòa m c tiêu kinh t , xư h i và môi tr ng Khái ni m này hi n đang là m c tiêu h ng t i nhi u

qu c gia trên Th gi i

Nh v y chúng ta có th hi u r ng: “PTBV là quá trình phát tri n c n s k t

h p h p lỦ, hài hòa, g n k t m t cách ch t ch gi a các thành ph n kinh t v i vi c

th c hi n t t các v n đ xư h i và môi tr ng S phát tri n đó đòi h i ph i đáp ng

đ c các nhu c u hi n t i mà không nh h ng, t n h i đ n nh ng kh n ng đáp

ng nhu c u c a các th h t ng lai”

1.1.1.4 Phát tri n s n xu t b n v ng ngành h tiêu

S n xu t b n v ng khi vi c s n xu t đáp ng đ c các nhu c u c b n và đem l i ch t l ng cu c s ng t t h n, đ ng th i gi m thi u vi c s d ng các ngu n tài nguyên thiên nhiên, các v t li u đ c h i, và gi m thi u l ng ch t th i và các

ch t ô nhi m phát th i trong su t vòng đ i s n ph m, nh m tránh gây nguy h i đ n các nhu c u c a các th h sau (Norwegian Ministry of Environment, Oslo

Symposium, 1994)

PTBV là m c tiêu phát tri n c a m i qu c gia, đ c ng d ng đ xây d ng

m c tiêu phát tri n cho nhi u ngành, nhi u l nh v c Áp d ng lý thuy t PTBV và

s n xu t theo h ng b n v ng chúng ta có th xây d ng nên khái ni m v phát tri n

s n xu t H tiêu b n v ng nh sau: “S n xu t h tiêu b n v ng là s duy trì nh p đ

t ng tr ng s n xu t h tiêu cao và n đ nh liên t c trong m t th i gian dài d a trên

vi c s d ng có hi u qu ngu n tài nguyên thiên nhiên, ch t l ng t ng tr ng s n

xu t h tiêu ngày càng đ c nâng cao, góp ph n t ng tr ng, n đ nh kinh t , n

đ nh xư h i và b o v môi tr ng S phát tri n đó đòi h i ph i đáp ng đ c nh ng

nhu c u hi n t i, mà không làm nh h ng, t n h i đ n nh ng kh n ng đáp ng nhu c u c a th h t ng lai v s n xu t H tiêu”

1.1.2 T m quanătr ngăc aăphátătri năs năxu t h ătiêu b năv ng

Vi t Nam là m t qu c gia nông nghi p có trình đ SX th p, kinh t th

tr ng đang phát tri n, ph n đông l c l ng lao đ ng n m trong khu v c nông nghi p, nông thôn, có thu nh p th p Do đó, PTBV nông s n nói chung và ngành

này mà còn có Ủ ngh a l n đ i v i s phát tri n c a qu c gia Vi t Nam, vai trò

tr ng khu v c nông nghi p nói riêng và toàn b n n kinh t nói chung

- Nâng cao hi u qu kinh t cho s n xu t kinh doanh h tiêu

xóa đói gi m nghèo m t cách b n v ng: Khi H tiêu XK ngày càng nhi u, ch t

l ng cao h n, giá tr XK t ng thì thu nh p c a ng i h nông dân tr ng tiêu c ng

t ng lên L i ích c a ng i nông dân đ c chú tr ng h n Khi thu nh p t ng lên, h

nh n th y l i ích t vi c tr ng H tiêu T đó, h s toàn tâm v i công vi c c a mình, gi m thi u hi n t ng chuy n ngành ngh , chuy n cây tr ng, t o vùng nguyên li u đ u vào n đ nh h n ng th i gi m hi n t ng nông dân b đ t lên thành th ki m s ng, nh v y s tránh s b t n c a xư h i, m t cân đ i c c u dân

s [Nguy n ình Long, Nguy n Ti n M nh và các c ng s , (1999)]

doanh nghi p cùng các h nông dân s d ng công ngh hi n đ i, k t h p v i các

bi n pháp các bi n pháp canh tác, bón phân và s d ng thu c b o v th c v t (thu c

BVTV) đúng qui trình k thu t s là đi u ki n c n thi t, c b n đ cây h tiêu cho n ng su t và ch t l ng cao T đó, góp ph n làm t ng đ che ph đ t, ch ng

xói mòn đ t, tái t o và duy trì ngu n n c, c i thi n môi tr ng đ t n c, không khí góp ph n đi u ti t ti u vùng khí h u (Tr n V n Ch , 2004, [12])

- S n xu t h tiêu b n v ng t o đi u ki n thúc đ y xu t kh u h tiêu, ph c v công nghi p hóa – hi n đ i hóa đ t n c

1.1.2.2 i v i b n thân các doanh nghi p, h s n xu t h tiêu và c ng đ ng đ a

ph ng trên đ a bàn s n xu t h tiêu

 iăv iădoanhănghi p:

- T o thu nh p n đ nh cho các doanh nghi p s n xu t kinh doanh h tiêu

- em l i l i ích kinh t cho các doanh nghi p t đó giúp h ti p t c duy trì và

phát tri n doanh nghi p ngày m t l n v qui mô, l n n ng l c

- Hoàn thi n và nâng cao kh n ng, chi n l c qu n lỦ kinh doanh B i vì, các

trong cu c c nh tranh này bu c các DN ph i t trao d i thêm nhi u k n ng, ki n

th c đ có đ c chi n l c s n SX kinh doanh, c c u s n ph m, hình th c XK cho phù h p v i th tr ng

t đó giúp DN có th nâng cao n ng l c chuyên môn c a mình, ti p thu, h c h i kinh nghi m qu n lỦ c a đ i tác

cho DN t ng l i nhu n

 iăv iăh ăs năxu t:

- Giúp h nông dân yên tâm, t p trung s n xu t không lo đ n tìm ki m đ u ra

- C i thi n đ i s ng, t o thu nh p n đ nh đ ng th i s đem l i l i nhu n cao cho các h s n xu t

- Giúp cho các h SX có thu nh p n đ nh: Giá tr t o ra t cây H tiêu là ngu n thu nh p chính c a các H SX H tiêu Ngu n thu ngo i t t vi c XK H tiêu là ngu n thu r t quan tr ng đ i v i các đ a ph ng có di n tích tr ng H tiêu l n Do

đó, phát tri n SX, XK H tiêu b n v ng có vai trò t o ra ngu n thu nh p n đ nh cho các đ i t ng tham gia vào quá trình này ng th i c ng cho th y n n kinh t

c a đ a ph ng ph thu c quá nhi u và ngành SX, XK này và s phát tri n XK H tiêu b n v ng c ng nh h ng tr c ti p đ n s PTBV kinh t - xư h i toàn c a vùng

[Tr ng i H c Kinh T Qu c Dân (2006, trang 60); Tr n Th Bích H ng (2009,

trang 21)]

 iăv iăc ngăđ ngăđ aăph ngătrênăđ aăbƠnăSXăH ătiêu:

- Phát tri n s n xu t kinh doanh h tiêu b n v ng s đem l i hi u qu kinh t

ngày càng cao cho các ch th tham gia, đ t đó n đ nh và phát tri n s n xu t xu t

kh u H Tiêu đóng góp vào s phát tri n c a kinh t đ a ph ng

- Nâng cao đ i s ng c a c ng đ ng ng i dân s ng trên đ a bàn SX H tiêu

1.1.3 căđi măphátătri năs năxu t h ătiêuăb năv ng

1.1.3.1 Phát tri n s n xu t h tiêu b n v ng g n v i đ c đi m phát tri n cây công

nghi p dài ngày

H tiêu là cây công nghi p dài ngày có chu k sinh tr ng và phát tri n khá

dài (t 15 - 20 n m) Cây h tiêu đ c tr ng ch y u trên vùng đ t đ bazan, có đ

phì cao, t ng canh tác dày; thu ho ch m i n m 1 l n Vi t Nam, th i gian thu

ho ch tiêu c ng t ng đ i khác bi t gi a các vùng canh tác chính M t khác, cây

H tiêu r t khó tr ng vì m n c m v i đi u ki n khí h u, th i ti t và d b nhi m nhi u lo i sâu b nh Do v y, vi c phát tri n SX s n ph m H tiêu b n v ng ngoài

vi c chú tr ng các y u t th i ti t, khí h u, đ t đai thì c n ph i đ c bi t chú tr ng

vào chu k sinh tr ng c a cây H tiêu

1.3.1.2 Phát tri n s n xu t h tiêu b n v ng g n v i đ c đi m s n ph m mang

tính hàng hóa cao

đ m b o tính n đ nh, ch c ch n trên th tr ng thì ph i xác đ nh đ c chính xác nhu c u c a th tr ng, và bi n đ ng c a giá c Tình tr ng bi n đ ng v

Ng i SX ch bi t SX mà không bi t đ n kh n ng tiêu th , ng i kinh doanh ch

bi t đ n mùa v là thu mua mà không bi t đ c xu th di n bi n c a giá c Trong khi đó, ph n l n s n ph m H tiêu SX ra là đ XK Do đó, đ phát tri n s n xu t

s n ph m h tiêu m t cách b n v ng ph i g n v i đ c đi m s n ph m mang tính hàng hóa cao, và có tính c nh tranh m nh tr c s bi n đ ng c a th tr ng

1.3.1.3 Phát tri n s n xu t h tiêu b n v ng c n ph i g n k t ch t ch gi a các

ch th tham gia vào chu i cung ng h tiêu

Chu i cung ng bao g m m i công đo n có liên quan, tr c ti p hay gián ti p,

đ n vi c đáp ng nhu c u khách hàng Chu i cung ng không ch g m nhà s n xu t

và nhà cung c p, mà còn nhà v n chuy n, kho, ng i bán l và b n thân khách

hàng (Chopra Sunil and Peter Meindl, 2001)

H tiêu là m t ngành có tính th ng m i hóa cao phát tri n SX h tiêu

b n v ng ph thu c ph n l n vào kh n ng tham gia vào chu i giá tr c a các ch

th tham gia trong các khâu SX, ch bi n và tiêu th Th c hi n t t các khâu trên s

đ m b o cho s n ph m có ch t l ng t t h n, quá trình đ a s n ph m t n i SX đ n tay khách hàng s nhanh chóng và hi u qu h n T đó mang l i giá tr cao cho

s n ph m h tiêu t o th c nh tranh cho s n ph m trên th tr ng XK; đ ng th i

đ m b o vi c phân chia giá tr gia t ng cho các thành ph n tham gia chu i cung ng

s h p lỦ và nhi u h n so v i phát tri n t phát, kém b n v ng Do đó, đ phát tri n

và v i h tr ng tiêu, nh ng nhà thu mua, ch bi n, kinh doanh trong quá trình SX,

ch bi n và tiêu th s n ph m

1.1.4 N iădungăc aăphátătri năs năxu t b năv ngăngƠnhăh ătiêu

D a vào khái ni m xu t kh u H tiêu theo h ng b n v ng (ph n 1.1.1.4) ta có th

nh n th y đ c nó bao g m hai n i dung:

Th nh t: Duy trì nh p đ t ng tr ng cao, n đ nh, đ m b o ch t l ng SX H tiêu

đ c nâng cao

95% s n l ng h tiêu SX ra là đ XK Do v y, SX h tiêu t ng tr ng cao

đ c th hi n qua vi c XK h tiêu t ng tr ng cao Mà XK h tiêu t ng tr ng cao

đ c hi u là s gia t ng v kim ng ch, giá tr XK H tiêu T ng tr ng đây không mang tính th i v mà vi c t ng tr ng c n s liên t c và n đ nh cao Cùng v i s

t ng tr ng v s l ng thì ch t l ng SX H tiêu c ng ph i đ c quan tâm và chú

ý SX H tiêu b n v ng ph i d a trên mô hình t ng tr ng theo chi u sâu trên c s khai thác các l i th c nh tranh N ng l c duy trì nh p đ và ch t l ng t ng tr ng

b o v môi tr ng sinh thái Vì v y, PTSXBV ph i gi i quy t mâu thu n gi a phát tri n kinh t - xư h i – môi tr ng Nh v y chúng ta s c n c vào ba n i dung này

đ đánh giá s PTBV Ng i ta còn ví ba y u t trên nh là ba chân ki ng c a

PTBV vì th mà không th thi u b t kì m t y u t nào trong m c tiêu c ng đánh giá

s phát tri n b n v ng SX h tiêu

1.1.5 Cácătiêuăchíăđánhăgiáăs năxu tăb năv ngăngƠnhăh ătiêu

D a vào khái ni m, b n ch t, vai trò, đ c đi m, và n i dung c ng nh xu t phát t các v n đ thu c n i dung kinh t , xư h i và môi tr ng c a phát tri n s n

xu t H tiêu b n v ng s cung c p cho chúng ta các tiêu chí đánh giá c b n đ phát

tri n s n xu t h tiêu b n v ng Các tiêu chí đánh giá c b n đ phát tri n s n xu t

h tiêu b n v ng c ng t p trung vào 3 m t kinh t , xư h i và môi tr ng

1.1.5.1 B n v ng v m t kinh t

T p trung vào các n i dung: Ch tr ng, chính sách cho phát tri n SX h tiêu; u

t c s h t ng cho phát tri n SX h tiêu; các khâu trong SX– XK H tiêu; liên k t

và s tham gia c a các ch th ; k t qu và hi u qu kinh t trong phát tri n SX H

tiêu

A/ Ch ătr ng,ăchínhăsáchăchoăphátătri năs năxu t h ătiêu

Các ch ch ng, chính sách v đ t đai, nông nghi p, đ u t , khuy n nông, liên k t, th tr ng, XK c a các ban ngành, các c p chính quy n t Trung ng

đ n đ a ph ng có tác đ ng tr c ti p và sâu s c đ n ngành h tiêu Vi c ban hành

ch tr ng, chính sách k p th i, đ ng b , đáp ng đ c yêu c u s t o đi u ki n thúc đ y các h / trang tr i và các doanh nghi p SX kinh doanh h tiêu phát tri n

C th : Chính sách đ t đai phù h p, n đ nh s giúp cho ng i SX h tiêu yên tâm

dân, DNSX kinh doanh h tiêu c ng góp ph n quan tr ng tr giúp, h tr các đ i

t ng SX kinh doanh Khi ng i SX kinh doanh H tiêu g p khó kh n, b t n trong

vi c ti p c n v k thu t, b sung ngu n l c v v n đ n đ nh SX thì vi c đ a ra và

th c hi n các chính sách nh khuy n nông, liên k t, tín d ng u đưi là h t s c c n thi t Vì v y, vi c ban hành c ng nh vi c th c hi n t t các ch tr ng chính sách đóng vai trò quan tr ng, giúp nâng cao n ng l c SX kinh doanh cho cá nhân và t

ch c kinh t t o n n t ng cho vi c SX b n v ng, t đó đ m b o tính n đ nh v s n

l ng c ng nh ch t l ng ngu n nguyên li u đ u vào góp ph n đ m b o cho vi c

XK n đ nh và b n v ng Bên c nh đó, chính sách còn có tác đ ng thúc đ y nâng

cao hi u qu SX, thúc đ y XK s n ph m và đi u ti t th tr ng H tiêu

Tóm l i: phát tri n s n xu t b n v ng thì các ch tr ng, chính sách cho vi c phát tri n s n xu t H tiêu c n đ c ban hành đ y đ , k p th i, phù h p trong t ng

th i đi m c th

B/ uăt ăc ăs ăh ăt ng phátătri năs năxu tăH ătiêu:

S n xu t h tiêu b n v ng đòi h i, các H gia đình ph i có đ đi u ki n v

c s h t ng thi t y u đ ph c v s n xu t nh đ ng giao thông, ngu n n c t i tiêu (gi ng, h đ p ch a n c và máy b m n c), h th ng đi n, h th ng sân ph i

s y, nhà kho b o qu n s n ph m nông s n sau thu ho ch C s h t ng đ u t

đ ng b , hi u qu s đáp ng cho yêu c u SX, ch bi n, đ m b o n ng su t, nâng cao ch t l ng s n ph m, gi m t l hao h t, t ng s c c nh tranh trên th tr ng, t

đó góp ph n đ y m nh phát tri n XK H tiêu

C/ Th căhi năt tăcácăkhơuătrongăs năxu t,ăxu tăkh uăH ătiêu

Các khâu trong SX H tiêu bao g m: công tác v gi ng, s d ng phân bón, phòng tr d ch b nh, thu ho ch và b o qu n, ch bi n, giá c , th tr ng XK Các

n i dung này gi v trí quan tr ng trong quá trình SX – XK H tiêu Th c t t các

khâu trên s góp ph n nâng cao hi u qu và k t qu , c ng nh đáp ng yêu c u cho

phát tri n SX H tiêu b n v ng c bi t là khâu ch bi n – đây là khâu làm t ng giá tr s n ph m XK nh ng l i là khâu y u nh t c a các DNXK Vi t Nam hi n nay,

d n đ n hi n t ng các n c khác (c th là Trung Qu c) h ng l i t vi c nh p

H tiêu đen c a Vi t Nam v ch bi n thành tiêu tr ng, tiêu b t và đóng gói sau đó

xu t kh u ti p v i giá cao h n

M c tiêu c a phát tri n SX H tiêu là h ng đ n phát tri n SX theo chi u

r ng và chi u sâu N u phát tri n H tiêu ch chú Ủ đ n phát tri n theo chi u r ng

mà không quan tâm đ n phát tri n theo chi u sâu, hay ng c l i s nh h ng đ n

k t qu , hi u qu , và t đó d n đ n phát tri n SX H tiêu kém b n v ng

D/ V năđ ăliênăk tăgi aăcácăch ăth thamăgiaăvƠoăchu iăcungă ngăh ătiêu

Liên k t gi a các kênh tiêu th h tiêu g m 4 ch th : Ng i tr ng tiêu,

Ng i thu gom, i lý thu mua và DN ch bi n tiêu XK Vi c liên k t t t gi a 4 ch

th này s làm cho vi c l u thông H tiêu ra th tr ng Th gi i đ c thu n l i,

gi m đ c nhi u chi phí c ng nh ch t l ng s n ph m XK đ c đ m b o, n đ nh

theo th i gian H n n a, vi c liên k t này giúp cho các DNXK an tâm v đ u vào

E/ K tăqu ăvƠăhi uăqu ăkinhăt ătrongăphátătri năs năxu tăh ătiêu

C n c vào n i dung c a PTSXBV ngành h tiêu (ph n 1.1.4) ta th y tính b n v ng

l ng XK t ng do 95% h tiêu đ c SX ra là dùng đ SX

Quy mô và nh p đ t ng tr ng bình quân kim ng ch XK: ây là tiêu chí

đánh giá s t ng tr ng v s l ng c a ho t đ ng SX, đ c đo b ng kim ng ch

n m tr c

Ch t l ng t ng tr ng XK: ây là tiêu chí đánh giá s t ng tr ng v m t

ch t l ng c a ho t đ ng SX h tiêu th hi n c c u xu t kh u theo nhóm hàng, theo m c đ ch bi n, c c u thành ph n kinh t tham gia XK, c c u th tr ng…

tri n h tiêu gây ra nh m t mùa, bi n đ ng giá PTSX h tiêu b n v ng đòi h i

ph i nâng cao thu nh p c a ng i tr c ti p s n xu t h tiêu và các đ i t ng liên quan Ph i đ m b o cu c s ng gia đình, c i thi n ch t l ng cu c s ng ng i tr ng

h tiêu; góp ph n xóa đói, gi m nghèo Kh c ph c tình tr ng n n n làm n thua l khi giá h tiêu xu ng quá th p, m t mùa, d ch b nh t n công làm cho cây tiêu ch t hàng lo t ho c nh ng r i ro x y ra khác

Th hai, m c đ gia t ng vi c làm: Ph i đ m b o n đ nh và t o ra vi c làm

cho ng i lao đ ng, nh t là đ i v i ng i đ ng bào t i ch , đ ng bào dân t c thi u

s , góp ph n nâng cao trình đ h c v n c a ng i lao đ ng, thay đ i hành vi ng x

c a ng i dân đ i v i môi tr ng Khi SX h tiêu phát tri n b n v ng t c là quy

mô SX hàng hóa n đ nh vì v y nhu c u s d ng lao đ ng cho các ho t đ ng SX luôn n đ nh ít có s bi n đ ng, vì v y s góp ph n h n ch th t nghi p

Th ba, c i thi n thu nh p và đ i s ng cho ng i dân t ho t đ ng SX: Ho t

đ ng SX đóng góp vào ngu n thu cho các đ a ph ng c ng nh c n c, s d ng ngu n thu đó vào các vi c nh xây d ng c s h t ng, nâng c p các d ch v xư

h i… nh v y là đư góp ph n c i thi n, nâng cao m c s ng cho ng i dân

Th t , đ m b o công b ng gi a các ch th tham gia ho t đ ng s n xu t -

xu t kh u, s phân chia l i ích t ho t đ ng SX - XK đ tránh tình tr ng thu nh p

m t cân đ i gi a các t ng l p tham gia

1.1.5.3 B n v ng v m t môi tr ng

c đo l ng thông qua các ch tiêu sau:

M t là, m c đ ô nhi m môi tr ng do ho t đ ng SX sinh ra: Khi SX ra m t

s l ng hàng hóa này đ tiêu dùng ho c kinh doanh ho c đ XK nó th i ra môi

tr ng nh ng ch t gì nh h ng đ n môi tr ng n c, đ t, không khí, các h sinh thái nh th nào

Hai là, m c đ khai thác và s d ng tài nguyên trong quá trình SX nh m t ng

s n l ng: S duy trì các ngu n tài nguyên có th tái t o và m c đ khai thác và s

d ng các ngu n tài nguyên không th tái t o

Ba là, m c đ các doanh nghi p s n xu t tuân th các tiêu chu n qu c t :

nghi p áp d ng tiêu chu n này c ng đánh giá đ c ph n nào m c đ quan tâm đ n

môi tr ng c a các ho t đ ng SX

B n là, m c đ qu n lý c a chính quy n các c p quy đ nh đ i v i các ho t

đ ng SX gi m nh m thi u t i đa các tác đ ng có h i cho môi tr ng

1.1.6 C ácănhơnăt ă nhăh ngăđ năs năxu t b năv ngăngƠnhăh ătiêu

1.1.6.1 Các y u t trong n c

A/ i uăki năt ănhiên:

H tiêu là m t lo i cây đ c tr ng c a vùng nhi t đ i m Cây h tiêu đòi h i l ng

m a cao, nhi t đ khá cao đ ng đ u và m đ không khí cao; s thay đ i không đáng k v đ dài ngày và m đ không khí trong su t n m

nhi u lo i đ t khác nhau nh ng ch y u trên vùng đ t đ bazan, có đ phì nhiêu

cao; đ t giàu mùn và có thành ph n c gi i nh đ n trung bình, pHKCl t 5-6; đ t

d thoát n c, có đ d c thoai tho i (kho ng 50 – 100) và không b úng l y; t ng

canh tác dày trên 70 cm; m ch n c ng m sâu h n 2m,

 Nhi t đ : Thích h p cho cây h tiêu t 20-30oC Nhi t đ cao h n 40oC

ho c th p h n 10oC đ u nh h ng x u đ n sinh tr ng cây h tiêu Cây h tiêu s

ng ng sinh tr ng nhi t đ 15oC kéo dài; làm nám lá non, và r ng lá nhi t đ

6-10oC

1500 - 2500mm); kh n ng gi n c, thoát n c c a đ t r t quan tr ng đ i v i sinh

tr ng và phát tri n c a cây h tiêu Cây h tiêu c n m đ không khí cao t 70 -

tri n t t, ra hoa đ u qu thu n l i, nh ng đ ng th i l i t o đi u ki n cho sâu b nh có

h i cây h tiêu phát tri n m nh

 Ánh sáng: Ánh sáng tán x nh phù h p v i yêu c u sinh lỦ v sinh tr ng

và phát d c, ra hoa đ u qu , kéo dài tu i th c a v n cây h n, do v y tr ng h tiêu trên các lo i cây tr s ng là ki u canh tác thích h p cho cây h tiêu

gió l nh, bưo đ u không h p v i cây h tiêu Do v y khi tr ng h tiêu t i nh ng vùng có gió l n, vi c thi t l p các h đai r ng ch n gió cho cây là đi u không th thi u đ c

B/ Chính sách qu nălỦăc aănhƠăn c:

phát tri n SX h tiêu hi u qu và b n v ng thì ch tr ng, chính sách c a các c quan qu n lỦ Nhà n c c ng là m t trong nh ng y u t nh h ng chính sách c a nhà n c liên quan đ n vi c phát tri n SX h tiêu b n v ng bao g m: chính sách đ t đai, chính sách v u đưi đ u t , chính sách h tr môi tr ng kinh

doanh; chính sách tài chính, tín d ng và đ u t ph c v cho SX - XK; chính sách v

mô c a nhà n c (chính sách thu XK, chính sách tín d ng, chính sách t giá h i đoái và các chính sách khác); chính sách qu n lỦ ch t l ng hàng nông s n SX-XK; chính sách khuy n nông, chuy n giao công ngh ; chính sách d báo đ nh h ng

XK Các chính sách này có nh h ng l n đ n vi c phát tri n SX h tiêu b n v ng

và là công c đ c l c đ Nhà n c can thi p có hi u qu vào SX, XK nông s n nói

chung và SX, XK H tiêu nói riêng Do đó, vi c ban hành chính sách m t cách

đ ng b , đ y đ , k p th i, chính xác s có nh h ng l n đ n vi c s n xu t, xu t

kh u H tiêu

C/ C ăs h t ng và khoa h c công ngh

M t qu c gia đ phát tri n v m t kinh t nói chung c ng nh trong l nh v c

SX - XK nói riêng c n có c s h t ng C s h t ng bao g m h t ng k thu t

nh các công trình: giao thông, c p thoát n c, h th ng đi n, thông tin liên l c…

và h t ng xã h i nh h th ng tr ng h c, b nh vi n, ch , nhà v n hóa, sân th

thao… M c đ phát tri n c a c s h t ng và khoa h c công ngh thúc đ y s phát

tri n c a ho t đ ng SX - XK nh : đ ng xá giao thông phát tri n t o đi u ki n

thu n l i cho l u thông hàng hóa, khoa h c công ngh áp d ng trong SX hi n đ i

đ y m nh t ng n ng su t c ng nh ch t l ng hàng hóa SX - XK, gi m giá thành

công ngh ngày càng tiên ti n đ m b o cho SX phát tri n b n v ng t đó h tr XK

phát tri n lâu dài và n đ nh, ít tác đ ng có h i cho con ng i và môi tr ng

D/ Trìnhăđ ănh năth căvƠăchuyênămônăc aăh ănôngădơn,ănhƠăcungă ng,ănhƠă

xu tăkh uăH ăTiêu

Trình đ ki n th c v k thu t SX, thu ho ch và qu n lỦ s quy t đ nh t i k t

qu SX và ch t l ng s n ph m khi ng i SX bi t ch n cây gi ng, ch m sóc phòng

b nh, thi t k xây d ng vùng s n xu t b o đ m k thu t và ti t ki m, k thu t b o

qu n ch bi n s quy t đ nh chu k kinh doanh, m r ng s n xu t…

Có trình đ h c v n và chuyên môn s giúp cho ng i SX qu n lỦ t t h n,

đ u t hi u qu c ng nh phân b ngu n l c t t h n ti t ki m h n; các quy t đ nh

c a ng i SX, ng i thu mua và nhà XK đ c đ a ra chính xác h n ch ng h n khi quy t đ nh đ u t hay bán s n ph m và mua v t t cho s n xu t c ng nh th tr ng

XK ti m n ng c n ph i chú tr ng đ y m nh phát tri n

1.1.6.2 Các y u qu c t

Phát tri n SX b n v ng không ch là v n đ mang tính ch t qu c gia mà

mang tính toàn c u ph i đ c đ t trong tính b n v ng c a c th gi i Vì th y u t

qu c t có nh h ng r t l n đ n SX b n v ng c a m t qu c gia

A/ T doăhóaăth ngăm i

 Tích c c

- Thúc đ y ho t đ ng SX c a các n c, phát huy l i th so sánh, thúc đ y c nh

tranh m nh m , c i thi n n ng su t, ti p c n công ngh hi n đ i và trình đ qu n

lý cao, phân b ngu n l c h p lỦ…

- Giúp ng i tiêu dùng có c h i ti p c n đ n nh ng s n ph m ch t l ng cao, công

ngh hi n đ i, ch t l ng cu c s ng nâng cao; t o công n vi c làm, nâng cao thu

nh p, gi m đói nghèo T do hóa th ng m i đ t ra nhi u tiêu chu n qu c t cho

hàng hóa v b o v ng i tiêu dùng và ng i lao đ ng

 Tiêu c c

nguyên thiên nhiên

biên gi i do vi c nh p kh u các ch t ph th i, công ngh l c h u nh h ng x u

đ n môi tr ng sinh thái khi s d ng

thu mua r tiêu còn s ng c a th ng lái Trung Qu c nh m làm gi m s n l ng

ch u nh h ng t l ng cung h tiêu t Vi t Nam, m t khác tình hình Th gi i

th tr ng (giá đ u vào, giá đ u ra, l i nhu n ), quan h cung, c u hàng hóa (s

l ng, ch t l ng, ch ng lo i, và c c u s n ph n hàng hóa) trên th tr ng đ đ a

ra các quy t đ nh SX, XK c a DN Vi c đ a ra quy t đ nh đúng đ n và k p th i s

giúp cho vi c SX, XK h tiêu đ c n đ nh, b n v ng

H n n a, xu th nhu c u s n ph m h tiêu c ng nh h ng t i tình hình SX

cây công nghi p này Nh ng tiêu chu n SX nông nghi p s ch, ch t l ng qua ch

bi n… c a th tr ng Th gi i đòi h i ng i SX h tiêu Vi t Nam ph i có nh ng

đi u ch nh cho phù h p H ph i thay đ i t p quán canh tác, chú tr ng t i quy trình

qu đư chín ch không ph i c xanh và chín nh tr c đây

Các nhân t th tr ng bao g m: th tr ng đ u ra (s n ph m, s l ng và

ch t l ng, giá bán, kh n ng tiêu th s n ph m), th tr ng đ u vào (s l ng, giá

đ u vào, kh n ng cung c p) và giá c

đ ng này đ c th hi n ch s n xu t t o đ u vào cho xu t kh u, t o đi u

ki n thu n l i cho vi c hàng hoá xu t kh u Vi t Nam ra n c ngoài, đ c bi t

là các n c nh p kh u yêu c u kh c khe v ch t l ng

S n xu t h tiêu b n v ng s t o ngu n hàng n đ nh ph c v cho vi c đ y

m nh phát tri n XK

S n xu t h tiêu b n v ng s đ m b o ch t l ng hàng n đ nh t o hi u qu kính t cho SX và XK

Phát tri n s n xu t h tiêu b n v ng t o thu n l i cho vi c chuy n giao công ngh , làm đa d ng hoá m t hàng, ch ng lo i, m u mư, ch t l ng, quy cách, cho phép tho mưn h n nhu c u c a ng i tiêu dùng t đó đ y m nh đ c

xu t kh u

S n xu t tác đ ng tr c ti p và quy t đ nh đ n xu t kh u và đ i s ng trong

n c Do v y s n xu t h tiêu phát tri n b n v ng giúp cho vi c phát tri n

xu t kh u đ c b n v ng, n đ nh và nâng cao đ i s ng trong n c

S n xu t h tiêu phát tri n b n v ng t o đi u ki n m r ng th tr ng xu t

kh u do doanh nghi p đ c đ m b o đ u vào cho quá trình XK, vì v y h s quan tâm h n đ n vi c tìm ki m và m r ng th tr ng m i giúp gi m thi u

r i ro do l thu c vào 1 s th tr ng nh t đ nh

S n xu t h tiêu b n v ng giúp rút ng n kênh cung c p h tiêu XK, H tr ng tiêu và ng i SX s đ c h ng ph n giá tr cao h n thay vì tr c đây ph n giá tr này đ c chuy n cho th ng lái B i vì khi SX h tiêu phát tri n b n

v ng s hình thành vùng nguyên li u h tiêu đ nh, H tr ng tiêu, ng i SX

s liên k t tr c ti p v i các DNXK đ cung c p hàng hóa, gi m b i trung

gian – th ng lái t đó làm t ng giá tr XK h tiêu

1.3 KINH NGHI M PHÁT TRI N S N XU T B N V NG S N PH M H TIÊU C A M T S QU C GIA TRÊN TH GI I VÀ BÀI H C KINH NGHI M RÚT RA CHO VI T NAM

1.3.1 Nghiênăc uăbƠiăh căkinhănghi m c aăcácăqu căgiaăSXă- XK H ătiêu

Kinh nghi m phát tri n ngành H tiêu m t s n c hàng đ u nh n , Malaysia cho th y đ ngành H tiêu phát tri n b n v ng c n gi i quy t đ ng b nhi u v n đ và c n có s n l c t c doanh nghi p và Chính ph

xu t do giá XK tiêu c a Vi t Nam th ng th p h n n luôn th c hi n ch đ

ki m tra, giám sát ch t ch ch t l ng s n ph m đ đáp ng các yêu c u tiêu chu n cao c a các th tr ng khó tính, đ u t thi t b k thu t và công ngh tiên ti n vào

các công đo n trong quá trình ch bi n, đ ng th i th c hi n thu mua s n ph m theo

h p đ ng tr c ti p v i ng i SX, không qua khâu trung gian Th c hi n liên k t và ràng bu c quy n l i, trách nhi m gi a nhà XK v i nhà SX m t cách ch t ch

Chính ph n đ đư th c hi n chính sách t do hóa xu t nh p kh u, t o thu n l i và môi tr ng thông thoáng cho các doanh nghi p SX, xu t nh p kh u; Thi t l p và cho phép các giao d ch qu c t v i m t hàng h tiêu đ c ti n hành các S Giao d ch hàng hóa; Th c hi n c t gi m đ ng b các chi phí đ u vào cho SX nông s n, gi m giá tr đ ng b n t đ kích thích XK, khuy n cáo nông dân l u gi

H tiêu khi giá qu c t xu ng th p và đ a ra XK khi giá t ng cao; H tr gián ti p thông qua h th ng tín d ng, tài chính, t giá… đ phát tri n c s h t ng, t o môi

tr ng kinh doanh thu n l i cho vi c hình thành các c s nghiên c u, đào t o nhân

l c và h p tác liên doanh, đ u t n c ngoài nh m đ m b o h tiêu đ t ch t l ng theo tiêu chu n c a t ng th tr ng; Thành l p các c quan h tr xúc ti n th ng

m i đ i v i m t hàng gia v và h tiêu

Malaysia:

thúc đ y ngành SX h tiêu, Chính ph Malaysia đư th c hi n ch ng

trình “Nâng cao n ng su t và thu nh p cho các h SX h tiêu g m”: Nghiên c u và phát tri n H tiêu nh m tìm ra gi ng m i có n ng su t cao; Gi i thi u các th c ti n canh tác có hi u qu vào SX; Nâng cao giá tr XK trong khi v n duy trì di n tích

canh tác n đ nh; Duy trì di n tích tr ng; C i ti n k thu t canh tác và t p trung vào

s n xu t lo i h tiêu có ch t l ng và giá tr gia t ng cao… Ch ng trình đư t o hành lang pháp lỦ thu n l i, t o c s h t ng t t cho ho t đ ng mua bán, v n

chuy n, giao nh n, thanh toán và xúc ti n XK đ i v i các m t hàng h tiêu trên th

tr ng n c ngoài Ngoài ra, Chính ph còn h tr tài chính cho các h nông dân

s n xu t h tiêu, chú tr ng xây d ng các h th ng làm s ch h tiêu m i, giúp t o

thêm giá tr gia t ng cho s n ph m, đáp ng các yêu c u cao c a th tr ng XK

Malaysia đã xây d ng th ng hi u h tiêu Sarawak và H tiêu Malaysia xu t

kh u ra các th tr ng th gi i mang th ng hi u “H tiêu Sarawak”

1.3.2 BƠiăh căkinhănghi măv ăphátătri năSX b năv ngăh ătr ăchoăXKăh ătiêuă

Vi tăNam

Vi t Nam đang d n đ u th gi i v SX và XK h tiêu, tuy nhiên đ duy trì và nâng cao v th này v i th ng hi u s n ph m có ch t l ng và giá tr gia t ng, vi c

h c h i kinh nghi m t nh ng n c có ngành h tiêu phát tri n nh n và Malaysia s giúp Vi t Nam trong vi c đ nh h ng và phát tri n SX b n v ng t đó

h tr XK cho ngành h tiêu

Theo kinh nghi m c a n và Malaysia, mu n có đ c s n ph m h tiêu

s ch đ XK vào các th tr ng có yêu c u cao v ch t l ng, h đư ph i làm t t t các khâu quy ho ch, ch n gi ng, ch m sóc theo quy trình SX s ch, b o qu n… Do

v y, đ SX h tiêu đ c b n v ng đ ng th i h tr phát tri n XK ngành h tiêu Vi t

Nam thì c n ph i:

Th nh t: Nhà n c và chính quy n đ a ph ng c n cho phép, khuy n khích

các nhà đ u t trong và ngoài n c đ u t vào các khâu ch bi n, xây d ng kho bưi qua đó giúp cho quá trình SX – XK h tiêu đ c thu n l i, đ t k t qu t t

Th hai: Th c hi n t t các khâu trong quá trình SX– XK h tiêu Gi i quy t

đ ng b các v n đ t đ u vào đ n đ u ra nh m: đ m b o ngu n nguyên li u n

đ nh, ch t l ng cao t o đi u ki n cho đ u ra đ c phát tri n, đáp ng t t các nhu c u c a th tr ng; góp ph n nâng cao k t qu , hi u qu và tính n đ nh

th nâng cao hi u qu s n xu t và xu t kh u đ c v i giá cao

Th n m: Bên c nh vi c XK h tiêu nhà n c c n quan tâm đ n vi c qu ng bá,

XTTM đ i v i th tr ng tiêu th h tiêu; phát tri n h n n a vi c xây d ng và

qu ng bá th ng hi u h tiêu Vi t Nam đ nâng cao giá tr s n ph m XK

Th sáu: C n có s th ng nh t, đ ng b , có k ho ch th c hi n c ng nh ki m tra và giám sát ch t ch các n i dung nh quy ho ch, đ u t , SX, thu mua, ch

bi n, XK h tiêu c a t t c các c p, các ngành t Trung ng đ n đ a ph ng

đ đ m b o cho s phát tri n SX – XK H tiêu b n v ng

Th b y: C n đ c bi t chú Ủ đ n các v n đ v xư h i và môi tr ng trong phát tri n SX và XK h tiêu Tích c c đ y m nh các ho t đ ng tuyên truy n đ n

ng i SX, XK h tiêu v l i ích khi tham gia SX và XK h tiêu có ch ng ch

H tiêu

V lý lu n: Lu n v n đư góp ph n h th ng và làm sáng t lỦ lu n v phát

tri n SX h tiêu b n v ng Khái ni m đ c đ a ra là: “SX h tiêu b n v ng là s

duy trì nh p đ t ng tr ng SX h tiêu cao và n đ nh liên t c trong m t th i gian dài d a trên vi c s d ng có hi u qu ngu n tài nguyên thiên nhiên, ch t l ng t ng

tr ng SX h tiêu ngày càng đ c nâng cao, góp ph n t ng tr ng, n đ nh kinh t ,

n đ nh xư h i và b o v môi tr ng S phát tri n đó đòi h i ph i đáp ng đ c

nh ng nhu c u hi n t i, mà không làm nh h ng, t n h i đ n nh ng kh n ng đáp

ng nhu c u c a th h t ng lai c a vi c SX h tiêu” Bên c nh đó, lu n v n còn làm sáng t nh ng v n đ v vai trò, đ c đi m c a SX h tiêu b n v ng N i dung phát tri n SX h tiêu b n v ng bao g m: Duy trì nh p đ t ng tr ng cao, n đ nh,

đ m b o ch t l ng SX H tiêu đ c nâng cao; SX h tiêu đ m b o đ c s hài hòa gi a 3 y u t : kinh t , xư h i và môi tr ng Nh ng y u t nh h ng đ n phát tri n SX h tiêu b n v ng: các y u t trong n c (đi u ki n t nhiên; chính sách

qu n lỦ c a Nhà n c; c s h t ng và khoa h c công ngh ; trình đ nh n th c và chuyên môn c a h nông dân, nhà cung ng, nhà XK H tiêu) và các y u t qu c t (T do hóa th ng m i; th tr ng tiêu th s n ph m) ng th i, lu n v n còn làm sáng t m i quan h gi a phát tri n s n xu t b n v ng v i vi c h tr đ y m nh

xu t kh u h tiêu Vi t Nam

V th c ti n: Qua nghiên c u kinh nghi m phát tri n H tiêu b n v ng c a

n và Malaysia, nghiên c u rút ra m t s bài h c kinh nghi m v phát tri n SX

b n v ng h tr cho xu t kh u h tiêu Vi t Nam là: khuy n khích đ u t trong n c

và n c ngoài; th c hi n t t các khâu trong quá trình t đ u vào và đ u ra (các khâu

c a quá trình s n xu t và xu t kh u); g n k t gi a SX, ch bi n và tiêu th ; chính sách h tr cho t m tr ; t ng c ng vi c qu ng bá, XTTM; ki m tra, giám sát ch t

ch vi c quy ho ch, đ u t , SX, thu mua, ch bi n, XK h tiêu; chú Ủ đ n các v n

đ v xư h i và môi tr ng trong phát tri n SX và XK h tiêu

CH NGă2:ăTH C TR NG S N XU T - XU T KH U H TIÊU C A VI T NAM TRONG TH I GIAN QUA

2.1 VAI TRÒ, TR TRÍ C A NGÀNH H TIÊU VI T NAM TRÊN TH

TR NG TH GI I

2.1.1 T ìnhăhìnhăphátătri năngƠnhăh ătiêuătrênăTh ăgi i

2.1.1.1 Các s n ph m h tiêu trên th tr ng Th gi i

H tiêu là 1 trong nh ng lo i cây công nghi p có giá tr kinh t và xu t kh u

cao S n ph m h tiêu thông d ng trên th tr ng Th gi i là tiêu đen, tiêu tr ng và tiêu xanh, tiêu b t (Chi ti t v các lo i s n ph m h tiêu vui lòng xem ph l c 1)

Ngày nay nhi u lo i s n ph m có giá tr đư đ c phát tri n thêm t h tiêu

mà không c n dùng nguyên li u h tiêu t t đ ch bi n ra Ví d nh tiêu lép, là lo i tiêu có ph m c p r t kém đ c dùng đ s n xu t ra d u tiêu n là m t n c có

v trí quan tr ng trong vi c SX và XK các s n ph m h tiêu có giá tr t ng thêm

2.1.1.2 Tình hình s n xu t và xu t kh u h tiêu trên Th gi i

H tiêu b t đ u đ c s n xu t t đ u th k XX Nhu c u tiêu th h tiêu trên Th gi i không ng ng gia t ng Các n c SX và XK h tiêu ch y u trên Th

H i Nam) T ng s n l ng (SL) SX c a 7 qu c gia trên chi m trên 90% t ng SL

c a Th gi i

Có 3 kênh nh p kh u chính: kênh các n c SX nh p kh u đ tái ch bi n sau

đó XK ti p; kênh các n c chuyên KD h tiêu g m Singapore, Hà Lan, H ng Kông, và Ti u V ng Qu c R p; và kênh các n c tiêu dùng t i các th tr ng

EU, M , Trung Ðông, Châu Phi và Châu Á Ngo i tr Trung Qu c, các qu c gia còn l i tham gia vào IPC nh m t ng c ng các ho t đ ng h p tác đ phát tri n SX

h tiêu th gi i

 Di n tích, SX, tiêu th h tiêu trên TG có m t s đ c đi m n i b t sau:

V di n tích: Theo th ng kê c a IPC di n tích tr ng h tiêu Th gi i t 2006

d n t 451.000 ha lên 473.000 ha; Tuy nhiên ch a đ t m c cao nh t vào n m 2006

là 526.000 ha Trong đó, tính h t n m 2013 thì n có đ n 180.000 ha h tiêu Indonesia là n c có truy n th ng tr ng và XK h tiêu c ng có di n tích tr ng r t

l n g n 113.000 ha Trong khi đó, các n c còn l i có di n tích tích tr ng h tiêu

không quá 50.000 ha

S n l ng SX: Theo th ng kê c a Nedspice SL tiêu t 2006 - 2010 bình

quân 337.000 t n/n m n n m 2011, 2012, 2013 SL tiêu theo đó là: 328.141 t n,

392.655 t n, 401.600 t n (N m 2013 đ t 401.600 t n cao nh t trong 14 n m qua)

Theo s li n th ng kê c a IPC và Nedspice, tình hình SX h t tiêu n m 2013

t ng g n 3% so v i n m tr c là 401.600 t n Vi c SX tiêu đen đ t 322.100 t n

trong khi SL h t tiêu tr ng c tính đ t 79.500 t n chi m 24.68% và d ki n t ng

lai SL tiêu tr ng s ti p t c t ng cao Tuy nhiên, con s tiêu th dao đ ng xung

quanh 350.000 t n và còn l i t n tr trong kho là 100.076 t n

Hình 2.1: B n đ s n l ng SX và nhu c u H tiêu th gi i (Ngu n NEDSPICE)

T hình 2.1 ta có th th y rõ ràng xu h ng SX và tiêu th tiêu toàn c u t n m

2000 đ n nay, c th nh sau:

S n xu t:

T n m 2000 - 2004 di n tích tr ng h tiêu trên Th gi i gia t ng và SL c ng

t ng nhanh chóng do giá tiêu trên th tr ng Th gi i t ng khá cao t n m 2000 làm cho nông dân đ u t vào tr ng m i di n tích và thâm canh l i nh ng v n tiêu già

c i d n đ n SL t ng đáng k trong giai đo n này C ng chính đi u này d n đ n d

cung, làm do giá tiêu gi m trong 4 n m ti p theo N u n m 2004 t ng SL trên toàn

Th gi i đ t kho ng 362.160 t n thì đ n n m 2006, con s này ch còn kho ng 289.900 t n, gi m 20% t ng đ ng 72.260 t n do các n c gi m di n tích canh tác, không đ u t vào ch m sóc v n tr ng, cây tr ng tr nên c n c i và d ch b nh

bùng phát

Lo ng i v s phát tri n c a sâu, b nh và s suy thoái nhanh chóng c a v n

tr ng, n m 2006, IPC đư tri n khai khá nhi u ch ng trình liên k t gi a các n c

thành viên v v n đ ch t l ng và k thu t canh tác, trong đó đ c bi t chú tr ng

đ n các bi n pháp phòng tr sâu b nh n n m 2009, tình tr ng SX đư d n đ c

c i thi n C th , SL trên toàn Th gi i n m 2013 là 401.600 t n Vi t Nam góp

ph n ch y u vào vi c t ng tr ng này v i SL t ng v t chi m h n 35% trên t ng

s n l ng

Tóm l i: S n xu t h tiêu toàn c u đ t kho ng 273.811t n vào n m 2000 và tr i qua

m t th i gian đư có m t s gia t ng SL m t cách đáng k , đ t 401.600 t n trong

n m 2013 v i s đóng góp to l n c a các qu c gia có SL tiêu l n nh Vi t Nam, n , Malaysia, và Brazil Có đ c đi u này là nh vào s c i ti n trong cách qu n

lỦ, gi ng cây tr ng cùng v i vi c tr ng l i tiêu trong nh ng n m tr l i đây

Nhu c u tiêu th H tiêu:

T hình 2.1 ta có th th y nhu c u tiêu th h tiêu trên Th gi i t ng qua các

n m, n m sau cao h n n m tr c

Tiêu th h tiêu toàn c u đang t ng tr ng v i t c đ trung bình 3% nh ng

tr ng t Châu M và Châu Âu (bao g m Nga) t ng nh và t ng đ i n đ nh Tiêu

th h tiêu toàn c u m i tháng x p x 30 nghìn t n T i Châu Á, g m c các qu c

tiêu th h tiêu ph n ng khá ch m so v i s bi n đ ng v giá

T n m 2006 nhu c u h tiêu b t đ u v t qua kh n ng cung ng hàng n m,

đi u đó có ngh a s t ng tr ng nhu c u c a Th gi i nh h ng đ n s s t gi m v

d tr h tiêu toàn c u D tr h tiêu toàn c u đ t giá tr th p nh t trong n m 2011

v i t l d tr là 28% T n m 2012 SL toàn c u b t đ u t ng lên khi ng i nông dân ch m sóc t t h n các cây tiêu Cây h tiêu m i đ c tr ng nhi u n c đang

phát tri n trong n m 2008-2009, b t đ u đáp ng SL cho các chu i cung ng n m

2011-2012 Hình 2.1 cho th y SL b t đ u l p đ y kho ng cách gi a cung và c u trong n m 2012, trong n m 2013 nh n th y s c i thi n SL h n n a, biên đ đư

v t qua nhu c u TG

N m 2012, s n l ng h tiêu s n xu t ra g n b ng v i nhu c u tiêu th h

tiêu trên Th gi i (kho ng 389.900 t n)

Hình 2.2: 10 th tr ng NK h tiêu nhi u nh t (Ngu n:Th ng kê VPA n m 2013)

Di n tích, SX h tiêu t i m i qu c gia có m t s đ c đi m n i b t sau:

N c SX h tiêu l n th gi i là Vi t Nam, n , Brazil, Indonesia, Malaysia, Trung Qu c, Srilanka, Thái Lan và Singapore Vi t Nam đ ng đ u danh sách v i th ph n SX h n 35% H tiêu toàn c u n và Indonesia v trí th hai

(16,19%), theo sau là Brazil v i g n10%, Trung Qu c h n 8%, Srilanka 4,38 %,

Malaysia g n 4% (SL SX và XK c a các n c trên Th gi i xem ph l c 6)

Hình 2.3: Bi u đ th ph n s n xu t c a

các n c s n xu t chính n m 2013

Hình 2.4: Bi u đ th ph n xu t kh u c a các n c s n xu t chính n m 2013 Ngu n: Báo cáo v mùa h tiêu c a Nedspice n m 2013

Vi t Nam: Vi t Nam là qu c gia SX và XK h tiêu l n nh t Th gi i Vi t

Nam b t đ u SX h tiêu vào n m 1990 Di n tích SX h tiêu t i Vi t Nam dao đ ng kho ng 50.000 ha S n l ng XK c a Vi t Nam t n m 2000 đ n nay th ng đ t trên 100.000 t n và đ nh cao là n m 2013 đ t r t cao 137.000 t n Vi t Nam đang

đ ng v trí th nh t v SX và XK, v i t tr ng kho ng g n 36% t ng s n l ng

n đ : n là m t trong nh ng n c SX h tiêu s m nh t trên Th gi i

n tr ng tiêu ch y u theo quy mô h gia đình H tiêu th ng đ c tr ng xen canh v i các cây tr ng lâu n m khác nh d a, và có su t đ u t th p nên n ng su t không cao kho ng 0,5t n/ha, mùa v thu ho ch t tháng 11 đ n tháng 3 S n ph m

ch y u là h t tiêu đen có ch t l ng trung bình n l i t tiêu th ph n l n s n

Brazil 9.71%

India 16.19%

Indonesia 16.19%

Malaysia 3.98%

Sri Lanka 4.38%

Vietnam 35.36%

China,PR.

8.72%

Khác 5.48%

Brazil

7.61%

Indonesia 20.75%

Malaysia 3.80%

Sri Lanka 3.80%

Vietnam 47.39%

China,PR.

0.86%

Khác 3.67%

10 th tr ng nh p kh u H tiêu

nhi u nh t

American 21%

Egypt 4%

Khác 33%

Germany 10%

United Arab 7%

Singapore 7%

Nerthlands 5%

India 4%

Spain 3%

Russia 3%

England 3%

t SX, th tr ng chính là nh ng qu c gia tiêu dùng t i B c M và Châu Âu Do b

d ch b nh kéo dài trong các n m 2005 – 2009 nên vi c SX h tiêu Brazil g p th t

b i, d n đ n SL th p trong các n m này kho ng h n 35.000 t n n nay, SL s n

xu t c a Brazil c ng ch đ t g n 40.000 t n Brazil đang đ ng v trí th ba v SX

và XK, chi m t tr ng kho ng g n 10% t ng SL nh ng l i chi m 12.11% t ng

Malaysia: Mùa thu ho ch t tháng 5 - 8 hàng n m Malaysia chú tr ng vào

vi c SX các s n ph m có ch t l ng cao v i 75% là h t tiêu đen và 25% là h t tiêu

tr ng đ c ch bi n thành nhi u d ng s n ph m cho kênh bán l tr c ti p đ n ng i tiêu dùng cu i cùng nh tiêu ngâm, tiêu b t, tinh d u Th tr ng XK ch y u là các

n c tiêu dùng t i Châu Âu và M Malaysia là n c đ ng v trí th 6 v SX và

th 5 v XK v i t tr ng t ng SL s n xu t và t ng SL XK h tiêu Th gi i g n 4%

Sri Lanka: Có đ c đi m SX t ng t n Ð , hi n đang đ ng v trí th 5 v

SX và XK v i t tr ng h n 4% và h n 3% t ng SL và t ng l ng XK c a Th gi i

Trung Qu c: Có đ c đi m SX t ng t n Ð , hi n đang đ ng v trí th 4

v SX nh ng XK l i x p th 7 trong 7 n c nghiên c u b i vì h tiêu c a Trung