LIỀU LƯỢNG BỨC XẠ & TÁC DỤNG CỦA BỨC XẠ ION HOÁ LÊN VẬT CHẤT SỐNG

LIỀU LƯỢNG BỨC XẠ & TÁC DỤNG CỦA BỨC XẠ ION HOÁ LÊN VẬT CHẤT SỐNG

LIỀU LƯỢNG BỨC XẠ

&

TÁC DỤNG CỦA BỨC XẠ ION HOÁ LÊN VẬT CHẤT SỐNG

 Phóng xạ là gì ?

 Phóng xạ ion hoá là gì ?

 Phóng xạ đến từ đâu ?

 Ảnh hưởng của phóng xạ như thế nào ?

 Phóng xạ có lợi hay có hại ?

Phóng xạ là gì ?

Source

Energy

Recipient

Các hạt phóng xạ

+ +/- +/-

Neutrons Protons Pions Muons

Neutrinos

Electrons +/-

…and many others

λ = h/p

λ = h/p

Planck’s constant

Bức xạ ion hoá

+

+ +

+ +

+ +

+ +

+ +

Ionizing Non ionizing

Phóng xạ đến từ đâu ?

Nguồn tự nhiên:

Tia từ vũ trụ Phân rã tự nhiên Nguồn nhân tạo:

Tia X - quang

Y học hạt nhân Tro bụi phóng xạ Năng lượng hạt nhân

NGUỒN TỰ NHIÊN

Alpha, Beta, Gamma

Named by Ernest Rutherford (1871—1937)

Khả năng đâm xuyên của bức xạ

Nguồn nhân tạo

Angiogram (x–rays)

Thyroid scan

( 123 I or 131 I)

Thyroid scan

( 123 I or 131 I)

Cancer Therapy

Cancer Therapy

60 Co

60 Co

Năng lượng hạt nhân

Energy generated by fission of uranium

Energy generated by fission of uranium

Chernobyl

0 20 40 60 80 100 120 140 160

Total

Number of cases of thyroid cancers in children under 15 years old

Number of cases of thyroid cancers in children under 15 years old

LIỀU LƯỢNG BỨC XẠ

Chỉ áp dụng cho các bức xạ sóng điện từ (tia X

và gamma), cho biết số điện tích cùng dấu của các ion được tạo ra trong một đơn vị khối lượng không khí khô dưới tác dụng của tia X hay tia gamma

LIỀU CHIẾU

ΔQ: tổng số điện tích cùng dấu sinh ra trong

khối lượng Δm

LIỀU CHIẾU

Trong hệ SI, đơn vị đo liều chiếu là C/kg Đơn

vị thông dụng là Roentgen (R) Giữa C/kg và

R có mối liên hệ như sau: 1R = 2,58x10-4 C/kg hay 1C/kg = 3876R

LIỀU HẤP THỤ

Liều hấp thụ là năng lượng bị hấp thụ trên đơn

vị khối lượng của đối tượng bị chiếu xạ

Trong đó, ∆E(J) là năng lượng của bức xạ mất

đi do sự ion hoá trong đối tượng bị chiếu xạ,

∆m(Kg) là khối lượng của đối tượng bị chiếu xạ

LIỀU HẤP THỤ

Giá trị liều hấp thụ bức xạ phụ thuộc vào tính

chất của bức xạ và môi trường hấp thụ

TRỌNG SỐ PHÓNG XẠ

LIỀU TƯƠNG ĐƯƠNG

LIỀU HIỆU DỤNG

BẢNG TRỌNG SỐ MÔ

LIỀU HIỆU DỤNG

MỘT SỐ LIỀU KHÁC

.v.v.

Đối với một nguồn phóng xạ phát tia gamma, để đặc trưng cho khả năng ion hóa vật chất của chùm gamma đó, người ta dùng hệ số ion hóa gamma (ký hiệu là Iγ) I γ là suất

C = 1Ci ở tại điểm cách nguồn một khảng r = 1m và khi mỗi

Như vậy, suất liều lượng P c của một nguồn phóng xạ gamma có hoạt độ phóng xạ C (Ci) cho trước tại điểm cách nguồn r (m) là:

2

γ ch

1 a) Tính liều hấp thụ một người phải nhận trong 2 giờ, khi làm

việc với nguồn phóng xạ gamma Na 22 có độ phóng xạ 100 µ Ci và đứng cách nguồn 50cm Biết chu kỳ bán rã của đồng vị Na 22 rất dài, hằng số gamma của đồng vị K γ =12(R.cm 2 /h.mCi), và đối với

mô 1R tương ứng với 0,95rad

b) TínhLiều tương đương ? Nếu cùng liều hấp thụ như câu a nhưng do bức xạ neutron năng lượng 2,5MeV tạo ra thì liều tương đương là bao nhiêu ?

c) Nếu nguồn gamma Na 22 câu a và neutron câu b chiếu vào

cơ quan (phổi) Tính liều hiệu dụng người phải nhận trong thời gian trên

d) Nếu nguồn gamma Na 22 câu a chiếu vào gang và neutron câu b chiếu vào cơ quan (phổi) Tính liều hiệu dụng người phải nhận trong thời gian trên

4.5.a) Một nhân viên bị chiếu khắp cơ thể nhận liều hấp thụ của gamma là 8mGy

và 180mGy từ neutron năng lượng 80 keV (Wr=6) Tính liều hiệu dụng

b) Một nhân viên bị chiếu trong bởi bức xạ alpha lên phổi là 8mGy; 180mGy lên tuyến giáp và ngoài toàn thân bởi gamma là 14mGy Tính liều hiệu dụng người

này nhận