Văn hóa doanh nghiệp tại Công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh Thực trạng và giải pháp

Các năm trước, tiểu luận thạc sỹ và khoá luận tốt nghiệp đại học về văn hoá Mai Linh đã được một số học viên và sinh viên trong và ngoài đại học Kinh tế Đại Học Quốc Gia quan tâm và nghi

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN THÙY TRANG

VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN MAI LINH:

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

NGUYỄN THÙY TRANG

VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN MAI LINH:

LỜI CẢM ƠN

Sau thời gian học tập chương trình Thạc sỹ Quản trị kinh doanh tại Đại học Kinh Tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong trường đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu Những kiến thức tiếp thu được trong quá trình học tập tại trường đã giúp đỡ tôi nhiều trong hoàn thành luận văn này cũng như trong việc giải quyết công việc của tôi trong thời gian tới Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Đỗ Minh Cương đã tận tình hướng dẫn, đóng góp ý kiến giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ nhân viên của công ty

cổ phần tập đoàn Mai Linh đã giúp đỡ tôi nhiệt tình trong quá trình tôi thực hiện luận văn này

Tuy nhiên do kiến thức vẫn còn hạn chế nên luận văn của tôi không tránh

khỏi những thiếu sót vì vậy tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô

và bạn đọc để luận văn của mình được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 10 năm 2014

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ iii

LỜI NÓI ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP 10

VÀ TÍNH ĐẶC THÙ TRONG LĨNH VỰC KINH DOANH 10

VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG TAXI 10

1.1 Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp 10

1.1.1 Khái niệm văn hoá doanh nghiệp 10

1.1.2 Các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp 11

1.1.3 Vai trò của văn hoá doanh nghiệp đối với hiệu quả kinh doanh và phát triển của các doanh nghiệp trong ngành 14

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển VHDN 19

1.2.1 Các nhân tố tác động từ bên ngoài 19

1.2.2 Các nhân tố tác động từ bên trong doanh nghiệp 21

1.3 Văn hóa doanh nghiệp trong lĩnh vực vận chuyển hành khách bằng taxi 27

1.3.1 Tổng quan về ngành kinh doanh vận chuyển hành khách bằng taxi 27

1.3.2 Đặc điểm văn hóa doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh vận chuyển hành khách bằng taxi 29

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN MAI LINH 33

2.1 Giới thiệu công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh 33

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 34

2.1.2 Kết quả kinh doanh 35

2.2 Thực trạng văn hoá doanh nghiệp tại công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh 39

2.2.1 Nhận thức tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp của lãnh đạo và nhân viên Mai Linh 39

2.2.2 Những quá trình và cấu trúc hữu hình của công ty 43

2.2.3 Những giá trị được công bố 48

2.2.4 Những quan niệm chung 54

2.2.5 Vai trò của người lãnh đạo trong xây dựng và triển khai văn hóa doanh nghiệp 54

2.3 Đánh giá văn hóa doanh nghiệp Mai Linh 55

2.3.1 Ưu điểm 55

2.3.2 Hạn chế 55

2.3.3 Nguyên nhân 56

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN MAI LINH 58

3.1 Xây dựng nhận thức đúng đắn về văn hóa doanh nghiệp và xác định mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ lãnh đạo Tập đoàn trong giai đoạn hiện nay (2013-2017) 58

3.1.1 Giai đoạn hiện nay với các yêu cầu, thách thức với mục tiêu của tập đoàn Mai Linh 58

3.1.2 Các nhiệm vụ cần giải quyết để Mai Linh thoát ra khỏi khủng hoảng và phát triển bền vững 59

3.2 Giải pháp nâng cao vai trò và hoàn thiện và văn hoá doanh nghiệp 61

3.2.1 Quản trị chiến lược phát triển Tập đoàn theo các giá trị cốt lõi và sự định hướng của văn hoá doanh nghiệp 61

3.2.2 Giải quyết khó khăn tài chính, tái cấu trúc các nguồn lực, thoát khỏi khủng hoảng 63

3.2.3 Truyền bá văn hoá doanh nghiệp trong tổ chức và tổ chức thực thi một cách bài bản, có trách nhiệm cao 64

3.2.4 Phát huy vai trò của lãnh đạo trong việc quản trị văn hóa doanh nghiệp 65

3.2.5 Gây dựng và lòng tin cho nhân viên đối với lãnh đạo Tập đoàn và vai trò, giá trị thực của văn hóa doanh nghiệp 68

KẾT LUẬN 71

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 72 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

4 VHDN Văn hóa doanh nghiệp

DANH MỤC BẢNG

1 Bảng 2.1 Đánh giá hoạt động kinh doanh của Mai Linh 35

2 Bảng 2.2 Kết quả thực hiện các chỉ tiêu khai thác taxi 37

3 Bảng 2.3 Số lượng nhân sự Mai Linh 2013 38

4 Bảng 2.4 Kết quả khảo sát của nhân viên về đặc trưng biểu

hiện của văn hóa doanh nghiệp Mai Linh 42

5 Bảng 2.5 Đánh giá nhân viên về các hình thức biểu hiện của

6 Bảng 2.6 Đánh giá của nhân viên Mai Linh về tầm quan trọng

của giá trị cốt lõi của doanh nghiệp 50

7 Bảng 2.7 Đánh giá nhân viên Mai Linh về hệ thống văn bản

8 Bảng 2.8 Đánh giá của nhân viên Mai Linh về phương pháp

DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ HÌNH VẼ

BIỂU ĐỒ

1 Biểu 2.1 Doanh thu theo lĩnh vực kinh doanh 2012 36

2 Biểu 2.2 Doanh thu theo lĩnh vực kinh doanh 2013 36

3 Biểu 2.3 Phân loại lao động Mai Linh 2013 39

LỜI NÓI ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong quá trình hội nhập, cùng với việc cạnh tranh về khoa học công nghệ, dịch vụ… thì văn hoá doanh nghiệp là tài sản vô hình để mỗi doanh nghiệp phát triển năng lực cạnh tranh và hoàn thiện thương hiệu của mình Thuật ngữ: “ văn hoá doanh nghiệp“ đã được nhắc đến nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng Gần đây, nhiều doanh nghiệp lớn nhỏ trên cả nước đã và đang dần nhận thức tầm quan trọng của văn hóa doanh nghiệp và nỗ lực triển khai tại đơn vị mình, nhưng để thực hiện sao cho hiệu quả lại là một vấn đề không đơn giản

Dịch vụ vận tải là một phần thiết yếu của cuộc sống Cùng với vận chuyển đường sắt, hàng không, đường sông thì vận chuyển đường bộ luôn chiếm vị trí trung tâm của ngành vận tải Trong đó, dịch vụ vận tải hành khách đã và đang chiếm vị trí không nhỏ trong cuộc sống Theo thống kê của Tổng cục thống kê, khối lượng hành khách vận chuyển bằng đường bộ chiếm tỷ trọng lớn nhất và tăng trưởng rất nhanh: trong năm 2011 lượt hành khách vận chuyển bằng đường bộ là 2326,8 triệu lượt người, chiếm tỷ trọng 92% Trong bối cảnh hiện nay, cạnh tranh trong lĩnh vực dịch

vụ này cũng không kém phần gay gắt cùng với sự gia tăng của các phương tiện vận tải Trong đó, phương tiện vận tải bằng taxi đã và đang trở lên thông dụng đặc biệt ở các đô thị lớn, thành phố, thị xã vì tính tiện dụng của nó Thời gian gần đây, số lượng các hãng taxi bùng nổ và cuộc chiến giành giật thị phần giữa các hãng với nhau đã và đang diễn ra khá khốc liệt Để phát triển bền vững mỗi doanh nghiệp đều phải tìm hướng đi đúng đắn cho riêng mình và nỗ lực để không bị chệch khỏi mục tiêu đã đề ra Trong đó, phát triển văn hoá cũng một giải pháp để khiến doanh nghiệp trường tồn cùng với thời gian, cạnh tranh và tìm được nét riêng so với các doanh nghiệp khác

Mai Linh đã được coi là một lá cờ đầu trong xây dựng văn hoá doanh nghiệp

những thất bại trong hoạt động kinh doanh của tập đoàn khiến cho không ít người

đã đặt ra câu hỏi “ xây dựng văn hoá Mai Linh đã thực sự thành công chưa? Vai trò của văn hoá Mai Linh có thực sự góp phần vào thúc đẩy phát triển doanh nghiệp hay không? “ Mong muốn tìm hiểu sâu hơn về văn hoá doanh nghiệp Mai Linh để đưa ra những giải pháp hữu ích giúp cho các nhà hoạch định chiến lược của công ty tìm hướng đi cho doanh nghiệp thoát khỏi khủng hoảng tài chính hiện nay, gây dựng lại lòng tin của nhân viên và đặt văn hoá ở đúng vị trí, vai trò của nó

Xuất phát từ những mục đích trên đã khiến em chọn đề tài „ Văn hoá doanh nghiệp của công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh: thực trạng và giải pháp” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp của mình

Với đề tài trên, câu hỏi nghiên cứu đặt ra như sau:

Nên sử dụng mô hình lý thuyết nào để nghiên vứu văn hóa doanh nghiệp Mai Linh? Thực trạng doanh văn hóa doanh nghiệp Mai Linh hiện nay như thế nào? Nó còn giữ được vai trò, tác dụng như thời doanh nghiệp này chưa bị kinh doanh thua

lỗ, nợ nần lớn hay không?

Giải pháp nào để hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp của Mai Linh để nó thực

sự là nền tảng tinh thần và động lực phát triển, vượt qua giai đoạn khó khăn của Công ty hiện nay?

Ba câu hỏi nghiên cứu trên sẽ được giải quyết trong 3 chương của luận văn

2 Tình hình nghiên cứu

2.1 Các công trình nghiên cứu ngoài nước

Năm chiều văn hóa Hofstede

Công trình nghiên cứu của Geert Hofstede về sự khác biệt văn hóa của cộng

đồng các nhà quản lý công ty quốc tế Nó giải thích sự khác biệt trong suy nghĩ của những người ở các dân tộc khác nhau trên toàn thế giới Theo giáo Hofstede có bốn chiều hướng văn hóa:

Chiều thứ nhất: khoảng cách quyền lực (Power Distance)

Chiều thứ hai: chủ nghĩa cá nhân (Individualism)

Chiều thứ ba: tránh rủi ro (Uncertainty Avoidance)

Chiều thứ tư: nam tính (Masculinity)

Sau khi giáo sư Hofstede đưa ra bốn chiều văn hóa nêu trên, Michael Harris Bond và các đồng nghiệp của mình ở Hồng Kông nhận thấy rằng, nếu chỉ dựa trên bốn chiều nói trên, thì khó lòng đánh giá được sự khác biệt giữa văn hóa Châu Âu

và Châu Á Họ đã đưa ra chiều thứ năm, chiều mà ban đầu họ gọi là:

Chiều thứ năm: Chiều "động lực Khổng Tử" (Confucian dynamism)

Giáo sư Hofstede sau đó đã đưa thêm chiều này vào nghiên cứu ban đầu của mình với tên là chiều hướng tương lai Công trình nghiên cứu của Hofstede là một thước đo để đánh giá một nền văn hóa, so sánh với những nền văn hóa khác Dựa vào lý thuyết mà ông đã đưa ra, giúp áp dụng vào phân tích văn hóa Việt Nam

“ Văn hoá tổ chức và sự lãnh đạo” của Edgar Henry Schein

Edgar Henry Schein sinh năm 1928 là một giáo sư nổi tiếng tại MIT Sloan School of Management người đã nghiên cứu rộng rãi trong lĩnh vực tổ chức quản lý

Theo Edgar Schein Tổ chức không chấp nhận một nền văn hóa trong một ngày, thay vào đó nó được hình thành trong một khoảng thời gian khi các nhân viên

đi qua những thay đổi khác nhau, thích ứng với môi trường bên ngoài và giải quyết vấn đề đó Họ đạt được từ những kinh nghiệm trong quá khứ của họ và bắt đầu thực hành nó hàng ngày do đó tạo thành nền văn hóa của nơi làm việc Các nhân viên mới cũng phấn đấu khó khăn để thích nghi với nền văn hóa mới và “tận hưởng một cuộc sống căng thẳng miễn phí” Schein tin rằng có ba cấp độ trong một nền văn hóa tổ chức:

Cấp độ thứ nhất: “ những quá trình và cấu trúc hữu hình của doanh nghiệp” Cấp độ thứ hai: “ những giá trị được chấp nhận”

Cấp độ thứ ba: “ những quan niệm chung”

Nội dung nghiên cứu của ông trình bày phương pháp tiếp cận để có được những hiểu biết sâu sắc và toàn diện về văn hóa doanh nghiệp cùng với những hàm

ý dành cho công tác lãnh đạo, được Giáo sư Edgar Schein phân tích nghiên cứu và đúc kết từ những trải nghiệm thực tiễn của ông trong nhiều thập niên Schein dùng nhiều doanh nghiệp của Hoa Kỳ và Tây Âu làm các tình huống minh họa Dù muốn

dù không, các vấn đề chính trị ảnh hưởng tới doanh nghiệp vẫn luôn luôn tồn tại trong bất cứ tổ chức kinh doanh nào, và điều chúng ta cần làm là vận dụng một cách khéo léo, đạt hiệu quả chứ không phải là lảng tránh chúng

“Văn Hóa Doanh Nghiệp Và Sự Lãnh Đạo” đem lại những hiểu biết cơ bản

và cập nhật nhất về hai lĩnh vực ngày càng giành được nhiều sự quan tâm của những người làm kinh doanh và quản lý, đó là văn hóa doanh nghiệp và thuật lãnh đạo doanh nghiệp

Bản sắc văn hóa doanh nghiệp của David H Maister

Tác giả đưa ra những kết quả của cuộc nghiên cứu kết hợp những dữ liệu và chứng cứ dựa trên những nhân tố đưa đến sự thành công về tài chính Khảo sát 139 văn phòng của 29 công ty trên 15 quốc gia kinh doanh trên 15 mặt hàng và dịch vụ khác nhau, với cùng một câu hỏi đơn giản: quan điểm của công nhân có tương quan với sự thành công về tài chính hay không? Sau khảo sát, ông đưa ra kết luận là có

sự tương quan: hầu hết các công ty thành công về tài chính đã làm tốt hơn những công ty còn lại hầu như trên mọi khía cạnh theo quan điểm của nhân viên và những công ty có nhân viên phục vụ tốt này được đánh giá là sinh nhiều tiền lời hơn Điều tác động còn mạnh hơn là những quan điểm đã mang đến những kết quả về tài chính

và (phần lớn) không thể khác được

2.2 Các công trình nghiên cứu trong nước

Đỗ Minh Cương (2001), Văn hóa kinh doanh và triết lý kinh doanh, NXB Chính trị Quốc gia

Cuốn sách này là một sách chuyên khảo và trở thành giáo trình đại học của một số trường đại học và cao đẳng khối kinh tế, kinh doanh; trước hết là nhằm phục

vụ sinh viên các khoa kinh tế đối ngoại, kinh doanh quốc tế, quản trị kinh doanh và khách sạn – du lịch Những ai quan tâm đến vấn đề văn hoá kinh doanh, triết lý kinh doanh đều có thế tìm trong sách nhiều kiến thức bổ ích Mục tiêu của tác giả nhằm giúp cho học sinh, sinh viên, độc giả:

Hiểu đúng và đầy đủ các khái niệm cơ bản như: văn hoá, văn hoá kinh doanh, triết lý kinh doanh

Nắm vững những vấn đề lý luận, kinh nghiệm thế giới về văn hoá kinh doanh và triết lý kinh doanh

Nắm vững quá trình hình thành, phát triển của văn hoá kinh tế, kinh doanh Việt Nam cùng các triết lý của nó; đồng thời hiểu được đường lối, chủ trương, quan điểm và chính sách của Đảng và Nhà nước có liên quan đến vấn đề trên

Từ lý luận, kinh nghiệm thế giới và thực tiễn Việt Nam cần xây dựng cho được một tư duy mới làm cơ sở để tạo lập văn hoá kinh doanh và triết lý kinh doanh chung phù hợp với bản sắc văn hoá dân tộc, có lợi ích thiết thực đối với sự nghiệp xây dựng Tổ quốc Việt Nam thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá Trên cơ sở một nền văn hoá kinh doanh chung của dân tộc, các doanh nhân và doanh nghiệp nước

ta cần vận dụng, sáng tạo ra văn hoá kinh doanh và triết lý kinh doanh đặc thù của mình, để việc kinh doanh của họ vừa có tính tiên tiến vừa có tính bản sắc dân tộc đậm đà và giàu tính nhân văn, nhờ vậy đạt tới hiệu quả cao và phát triển bền vững

“Đạo đức kinh doanh và văn hoá công ty” (2004, tái bản 2011) của PGS.TS Nguyễn Mạnh Quân

Cuốn sách này ra đời với tiêu trang bị những kiến thức chung về văn hoá kinh doanh và những kỹ năng cần thiết để tổ chức ứng dụng và phát triển văn hoá kinh doanh trong hoạt động kinh tế Tác giả đã chỉ ra rằng “văn hoá công ty với cấu trúc bao gồm các biểu trưng trực quan và phi trực quan có mối quan hệ quan hệ mật thiết với trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp” Cách tiếp cận theo hệ thống được

PGS.TS Nguyễn Mạnh Quân sử dụng để giải thích mối quan hệ này thông qua phương pháp phân tích mối quan hệ với những người hữu quan

Giáo trình: Văn hoá kinh doanh” – PGS.TS Dương Thị Liễu – nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân 2011

Cuốn sách nhằm trang bị những kiến thức chung về văn hóa kinh doanh và

những kỹ năng cần thiết để tổ chức, ứng dụng và phát triển các kiến thức về văn hoá kinh doanh trong hoạt động kinh tế, kinh doanh Tác giả hướng tới mục đích giúp cho người học:

- Nắm vững những kiến thức cơ bản và kinh nghiệm trên thế giới về văn hoá

kinh doanh và nhận thức được vai trò, ảnh hưởng của văn hoá kinh doanh như một nhân tố quan trọng đối với sự phát triển kinh doanh, nâng cao tầm nhìn quản lý

- Hiểu được sự phong phú, đa dạng và vai trò của các nhân tố văn hoá kết tinh

trong hoạt động kinh doanh để xây dựng các mối quan hệ kinh doanh lành mạnh, hướng tới lợi ích bền vững

- Nắm vững được phương pháp xây dựng văn hóa kinh doanh của một chủ thể

kinh doanh cụ thể, góp phần làm cho kinh doanh đạt kết quả cao và phát triển bền vững

Luận văn thạc sỹ (2006) “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp cho các doanh nghiệp Việt Nam” tác giả Đỗ Thị Thanh Tâm bảo vệ tại trường Đại học kinh tế

Hồ Chí Minh

Đối tượng nghiên cứu của lụân văn là các doanh nghiệp Việt Nam do người Việt Nam thành lập và quản lý trên lãnh thổ Việt Nam, bao gồm các doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp ngoài Nhà nước, không bao gồm doanh nghiệp có yếu

tố nước ngoài, các hợp tác xã, hộ kinh tế cá thể Luận văn đã đưa ra một số đề xuất

để xây dựng văn hóa doanh nghiệp cho các doanh nghiệp Việt Nam

Đã có nhiều công trình đã đóng vai trò tiên phong trong nghiên cứu văn hóa doanh nghiệp của các doanh nghiệp Việt Nam nói chung; đã đi sâu nghiên cứu vai

trò của văn hóa doanh nghiệp trong doanh nghiệp Nhà nước, trong lĩnh vực vận tải hành khách nói riêng

Các năm trước, tiểu luận thạc sỹ và khoá luận tốt nghiệp đại học về văn hoá Mai Linh đã được một số học viên và sinh viên trong và ngoài đại học Kinh tế Đại Học Quốc Gia quan tâm và nghiên cứu, tuy nhiên, đến nay chưa có luận văn nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện về lộ trình, cách thức xây dựng, phát huy vai trò văn hóa doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh của Công ty CP tập đoàn Mai Linh cũng như chưa có đề tài nào mang tính thời sự trong thời điểm kinh doanh của Mai Linh đang gặp khó khăn Chính vì vậy tác giả chọn đề tài này làm mục tiêu nghiên cứu của mình

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận chung về văn hoá doanh nghiệp, đặc điểm ngành vận tải hành khách bằng taxi, luận văn khảo sát, đánh giá thực trạng văn hoá doanh nghiệp Mai Linh từ đó đưa ra các quan điểm và đề xuất các giải pháp hoàn thiện văn hoá tại công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh

Nhiệm vụ nghiên cứu

Từ những mục đích nêu trên đặt ra ba nhiệm vụ sau đây:

Thứ nhất: Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về xây dựng và phát

triển văn hóa doanh nghiệp làm cơ sở nghiên cứu văn hoá doanh nghiệp của Công

ty cổ phần tập đoàn Mai Linh

Thứ hai: Khảo sát, đánh giá văn hoá doanh nghiệp tại Công ty cổ phần tập

đoàn Mai Linh để xác định những điểm mạnh, những bất cập trong văn hoá doanh nghiệp của công ty cũng như những nguyên nhân của chúng

Thứ ba: Đề xuất các giải pháp nhằm phát huy hơn nữa vai trò của văn hoá

đối với chiến lược cũng như hoạt động kinh doanh của Mai Linh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: nghiên cứu văn hoá doanh nghiệp tại Công ty cổ

phần tập đoàn Mai Linh trong mối liên hệ với năng lực, hiệu quả kinh doanh và sự phát triển của DN này

Giới hạn khảo sát, nghiên cứu thực trạng: Mai Linh miền Bắc

Thời gian và phạm vi nội dung nghiên cứu: nghiên cứu các vấn đề liên

quan tới hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp tại công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh trong giai đoạn 2013-2017

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu tổng hợp: Tác giả vận dụng cách tiếp cận theo

phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử kết hợp với phương pháp so sánh, thống kê Luận văn tiếp cận một cách có hệ thống để làm rõ thực trạng, đồng thời nghiên cứu ứng dụng để phát huy văn hóa doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh của công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh

Phương pháp điều tra chọn mẫu: thông qua việc phỏng vấn trực tiếp

chuyên sâu một số nhóm nhân viên của công ty, khảo sát thực tế chọn mẫu 50 nhân viên Mai Linh tại Hà Nội trả lời bảng hỏi gồm 20 câu hỏi từ đó tập hợp để rút ra các kết luận, làm cơ sở lập luận để đưa ra các giải pháp

Nguồn số liệu được tác giả sử dụng là nguồn dữ liệu sơ cấp là thu thập xử lý

50 phiếu điều tra hợp lệ và nguồn dữ liệu thứ cấp là các công trình nghiên cứu, giáo trình của các tác giả uy tín trong nước và nước ngoài, các đề tài nghiên cứu liên quan cấp bộ, nhà nước, các số liệu của tổng cục thông kê công bố cũng như các báo cáo tài chính đã được kiểm toán Công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh là một công ty đang cố gắng niêm yết trên sàn chứng khoán hastc hoặc host, cổ phiếu của tập đoàn ( MLG) đang giao dịch trên OTC, cổ phiếu Mai Linh miền Bắc đã hoàn tất thủ tục lên sàn, cổ phiếu Mai Linh miền Trung đang giao dịch trên sàn, nên các báo cáo tài chính, báo cáo kết quả kinh doanh thường niên của công ty là một nguồn thông tin

có tính pháp lý Ngoài ra, tác giả còn tham khảo trang web của công ty và một số

website chính thống khác, phân tích kết quả khảo sát thực tế tại công ty cổ phần Mai Linh Miền Bắc

6 Những đóng góp của luận văn

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về văn hóa doanh nghiệp: nêu ra được khái niệm văn hóa doanh nghiệp, các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp; vai trò của văn hóa doanh nghiệp đối với hoạt động thực tiễn doanh nghiệp

Luận văn đã chỉ ra các yếu tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp ảnh hưởng đến sự hình phát triển văn hóa doanh nghiệp và chỉ ra các cấp độ của văn hóa doanh nghiệp

Luận văn đã tiến hành khảo sát thực tế thông qua phỏng vấn chuyên sâu và khảo sát điều tra chọn mẫu để nghiên cứu và đánh giá được thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Mai Linh

Luận văn đề xuất các giải pháp giúp hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp tại công ty Mai Linh

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài lời nói đầu, kết luận, mục lục, danh mục bảng biểu, danh mục viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được kết cấu gồm 03 chương Chương 1: Cơ sở lý luận về văn hoá doanh nghiệp và tính đặc thù trong lĩnh vực kinh doanh vận tải hành khách bằng taxi

Chương 2: Thực trạng văn hoá doanh nghiệp tại Công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện văn hoá doanh nghiệp tại Công ty cổ phần tập đoàn Mai Linh

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP

VÀ TÍNH ĐẶC THÙ TRONG LĨNH VỰC KINH DOANH

VẬN TẢI HÀNH KHÁCH BẰNG TAXI

1.1 Tổng quan về văn hoá doanh nghiệp

1.1.1 Khái niệm văn hoá doanh nghiệp

"Văn hóa tổ chức" là thuật ngữ chỉ các giá trị và niềm tin của một tổ chức Các nguyên tắc, ý thức hệ cũng như các chính sách tiếp theo là một tổ chức thành văn hoá của nó Đó là văn hóa của nơi làm việc mà quyết định các cá nhân tương tác với nhau và cư xử với những người bên ngoài công ty Các nhân viên phải tôn trọng văn hóa của tổ chức của họ để cung cấp mức độ tốt nhất và tận hưởng công việc của họ

Bằng cách tiếp cận khái niệm mang tính quan sát và khách quan, Schein đã đưa ra định nghĩa về văn hóa như sau: văn hóa của một nhóm hiện có có thể được định nghĩa là mô hình mẫu của các giả định căn bản được chia sẻ mà nhóm đó đã học hỏi được khi nó giải quyết các vấn đề liên quan đến việc điều chỉnh cho phù hợp với bên ngoài và hội nhập ở bên trong, nó đã vận hành đủ tốt để có thể được đánh giá là phù hợp và do đó được hướng dẫn lại cho các thành viên mới như một phương pháp đúng đắn để lĩnh hội, tư duy và cảm xúc đối với các vấn đề trên

Văn hóa doanh nghiệp cũng được định nghĩa “ Văn hóa doanh nghiệp là toàn

bộ những nhân tố văn hóa được doanh nghiệp chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh tạo nên bản sắc kinh doanh của doanh nghiệp đó” [ 10,tr.259-260]

Theo tổ chức lao động quốc tế ( ILO) thì :” Văn hóa doanh nghiệp là sự trộn lẫn đặc biệt các giá trị, các tiêu chuẩn, thói quen và truyền thống, những thái độ ứng

xử và lễ nghi mà toàn bộ chúng là duy nhất với một tổ chức đã biết” [ 260]

10,tr.259-Các khái niệm trên mới chỉ đề cập tới giá trị tinh thần của văn hóa doanh nghiệp nhưng bỏ qua giá trị vật chất của văn hóa doanh nghiệp, như vậy khái niệm văn hóa doanh nghiệp cần được hiểu rộng hơn

Tóm lại, văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hóa được xây dựng trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, trở thành các giá trị, phong tục tập quán truyền thống văn sâu vào hoạt động doanh nghiệp, chi phối hành vi của các thành viên của doanh nghiệp trong việc theo đuổi và thực hiện các mục đích chung

1.1.2 Các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp được cấu thành bởi năm yếu tố:

* Hệ thống ý niệm (thế giới quan, nhân sinh quan và xã hội quan), gồm tập hợp những khái niệm và biểu tượng mà dựa vào đó, các thành viên doanh nghiệp lý giải chính mình và giải thích thế giới, đi tìm đạo lý sống

* Hệ thống giá trị liên quan đến các chuẩn mực cho phép phân biệt thực giả, đánh giá tốt xấu, nhận định đúng sai trong những tình huống hoạt động cụ thể (lý tưởng của doanh nghiệp)

* Hệ thống biểu hiện, bao gồm thể thức, hình thức trình bày, ký hiệu, biểu tượng, nghệ thuật, phong tục tập quán, lễ hội, nhà cửa… mà qua đó các tình cảm, ý niệm bộc lộ ra và có thể cảm nhận một cách cụ thể, tạo nên sự đồng nhất hóa về văn hóa (Cultural Identification) trong doanh nghiệp

* Hệ thống hoạt động, gồm hệ thống các tri thức công nghệ học (gồm cả công nghệ quản lý) Nhằm đảm bảo hiệu quả tối ưu cho các hoạt động thực tiễn của doanh nghiệp

* Nhân cách văn hóa doanh nghiệp (văn hóa doanh nhân)

Theo một cách tiếp cận khác, H Schein đã chia sự tác động của Văn hóa

nhận đƣợc các giá trị văn hóa trong doanh nghiệp, hay nói cách khác là tính hữu hình của các giá trị văn hóa đó Cách tiếp cận này của Schein từ hiện tƣợng đến bản chất của văn hóa, phản ánh một cách đầy đủ và sâu sắc những bộ phận cấu thành nên nền văn hóa đó

Schein tin rằng có ba cấp độ trong một nền văn hóa tổ chức

1) Về những quá trình và cấu trúc hữu hình:

Đó là những cái có thể nhìn thấy, dễ cảm nhận khi tiếp xúc với một tổ chức,

là những biểu hiện bên ngoài của văn hóa tổ chức Những yếu tố này có thể đƣợc phân chia nhƣ sau:

- Phong cách thiết kế kiến trúc xây dựng, nội - ngoại thất, trang thiết bị, sản phẩm hàng hoá, đồng phục

- Cơ cấu tổ chức bộ máy, cơ chế điều hành, hoạt động

- Những thực thể vô hình nhƣ: Logo, biểu tƣợng, hệ thống thủ tục, quy định

- Các chuẩn mực hành vi: Nghi thức các hoạt động sinh hoạt tập thể, cách thức tổ chức các hội nghị, ngày lễ, các hoạt động văn nghệ, thể thao, câu lạc bộ

- Ngôn ngữ, cách ăn mặc, chức danh

- Các hình thức sử dụng ngôn ngữ nhƣ: Các băng rôn, khẩu hiệu, ngôn ngữ xƣng hô, giao tiếp các bài hát, các truyền thuyết, câu chuyện vui

- Các hình thức giao tiếp và ứng xử với bên ngoài

3) Những quan niệm chung (những niềm tin, nhận thức, suy nghĩ và tình cảm

Để hình thành được các quan niệm chung, phải trải qua quá trình hoạt động lâu dài, va chạm và xử lý nhiều tình huống thực tiễn Chính vì vậy, một khi đã hình thành, các quan niệm chung sẽ rất khó bị thay đổi Khi đã hình thành được quan niệm chung, tức là các thành viên cùng nhau chia sẻ và hoạt động theo đúng quan niệm chung đó, họ sẽ rất khó chấp nhận những hành vi đi ngược lại Ví dụ, cùng một vấn đề trả lương cho người lao động, các công ty Mỹ và nhiều nước Châu Âu thường có chung quan niệm trả theo năng lực Một người lao động trẻ mới vào nghề

có thể nhận được mức lương rất cao, nếu họ thực sự có tài Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp Châu Á lại chia sẻ quan niệm trả lương tăng dần theo thâm niên cống hiến cho doanh nghiệp

VHDN ( văn hóa doanh nghiệp) ở cấp độ 3 thường là những giá trị bất thành văn và đương nhiên được công nhận Có những giá trị mà người ngoài tổ chức rất khó thấy, khó cảm nhận Người trong tổ chức biết rất rõ nhưng khó lý giải và khó diễn đạt thành lời Mọi suy nghĩ, hành động của người trong tổ chức đều hướng theo những giá trị chung được công nhận đó đôi khi là vô thức, mặc nhiên và không cần lý giải Đây chính là giá trị đỉnh cao của VHDN khi mọi chuẩn mực, quy tắc của tổ chức đã đi vào tiềm thức và trở thành niềm tin và ý thức tự giác của mọi thành viên trong tổ chức đó

Shein cho rằng, bản chất của văn hóa một tổ chức là nằm ở những quan niệm chung của chúng Nếu nhận biết văn hóa của một tổ chức ở cấp độ một và hai (Arifacts và Espoused values) chúng ta mới tiếp cận nó ở bề nổi, tức là có khả năng suy đoán các thành viên của tổ chức đó "nói gì" trong một tình huống nào đó Chỉ khi nào nắm được lớp văn hóa thứ ba (Basic underlying assumptions) là những ngầm định nền tảng của văn hoá thì chúng ta mới có khả năng dự báo họ sẽ "làm gì" khi vận dụng những giá trị này vào thực tiễn

Có ba yếu tố ảnh hưởng quyết định đến cấu trúc văn hóa doanh nghiệp

- Mối quan hệ giữa nhân viên và tổ chức

- Hệ thống phân cấp và quyền lực xác định cấp trên, cấp dưới

- Quan điểm chung của nhân viên về số phận, mục đích, mục tiêu và vị trí của

họ trong doanh nghiệp

1.1.3 Vai trò của văn hoá doanh nghiệp đối với hiệu quả kinh doanh và phát triển của các doanh nghiệp trong ngành

Văn hóa doanh nghiệp có tác động toàn diện lên hoạt động của doanh nghiệp:

- Tạo ra nhận dạng riêng cho doanh nghiệp đó, để nhận biết sự khác nhau giữa

doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác, giúp doanh nghiệp xây dựng tên tuổi của mình Sự khác biệt đó được thể hiện ra ở những tài sản vô hình như: sự trung thành của nhân viên, bầu không khí của doanh nghiệp như một gia đình nhỏ, đẩy nhanh tiến độ trong quá trình thảo luận và ra các quyết định quản lý, sự tin tưởng của nhân viên vào các quyết định và chính sách của doanh nghiệp, tinh thần đồng đội trong mọi công việc của doanh nghiệp…

- Truyền tải ý thức, giá trị của doanh nghiệp tới các thành viên trong doanh

nghiệp đó

- Văn hóa tạo nên một cam kết chung vì mục tiêu và giá trị của doanh nghiệp,

nó lớn hơn lợi ích của từng cá nhân trong doanh nghiệp đó Giúp giải quyết những mâu thuẫn trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp

- Văn hóa tạo nên sự ổn định của doanh nghiệp: Chính vì vậy mà có thể nói

rằng văn hóa như một chất kết dính các thành viên trong doanh nghiệp, để giúp việc quản lý doanh nghiệp bằng cách đưa ra những chuẩn mực để hướng các thành viên nên nói gì và làm gì

Qua đó, VHDN là nền tảng của quản trị chiến lược doanh nghiệp vì văn hóa doanh nghiệp có vai trò:

Một là văn hóa góp phần làm giảm xung đột, xây dựng khối đoàn kết:

Phần lớn các nhà nghiên cứu về văn hóa nhấn mạnh vai trò quan trọng của văn hóa trong việc khuyến khích sự gắn kết xã hội trong doanh nghiệp Văn hóa được miêu

tả như “chất keo” hay “xi măng” để kết nối các thành viên của doanh nghiệp với nhau Việc tạo ra một văn hóa chung sẽ tạo ra sự thống nhất trong quan điểm nhìn nhận, đánh giá, lựa chọn và lợi ích chung cho hành động của các thành viên Điều này rất có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp có mâu thuẫn và sự thiếu thống nhất về nội bộ Hơn nữa, để tồn tại và đáp ứng được sự thay đổi của môi trường, những vấn

đề quan trọng mà hầu hết các doanh nghiệp đều phải đối mặt đó là tạo sự thống nhất cao trong việc thực hiện chức năng, chiến lược, mục tiêu đặt ra của doanh nghiệp

Hai là văn hóa doanh nghiệp giúp điều phối và kiểm soát: Nhìn một cách

rộng hơn, văn hóa thúc đẩy sự thống nhất trong nhận thức, cũng chính là tạo thuận lợi trong phối hợp và kiểm soát Văn hóa biểu hiện trong truyền thống của doanh nghiệp, tạo ra khuôn mẫu ứng xử của doanh nghiệp đó, được các thành viên chấp nhận và tuân thủ, thể hiện sự hoà đồng bên trong doanh nghiệp nói chung, cũng như việc ra quyết định trong những trường hợp cụ thể Đặc biệt là trong việc ra quyết định gặp phải những thực tế phức tạp, do sự khác nhau về nhận thức, về văn hóa địa phương của các thành viên, thì VHDN sẽ có tác dụng để phạm vi hóa sự lựa chọn Văn hóa doanh nghiệp không chỉ xem như một yếu tố thuận lợi cho phối hợp, mà trong hình thái giá trị, niềm tin, cách ứng xử, đặc biệt là các nhận thức chung Văn hóa còn tạo ra sức mạnh để kiểm soát doanh nghiệp Những chính kiến văn hóa đã hạn chế một cách có hiệu quả hành vi của các thành viên trong doanh nghiệp, họ chỉ

được tự do thể hiện chính kiến cá nhân của mình trong khuôn khổ chung của doanh nghiệp, điều này trong nhiều trường hợp còn mạnh hơn cả những hệ thống nguyên tắc chính thống của doanh nghiệp Nhiều doanh nghiệp đã cố gắng tập hợp văn hóa của họ cho lợi thế cạnh tranh, đây chính là một minh chứng về sức cạnh tranh văn hóa để tạo ra những ứng xử mong muốn, và đảm bảo thực hiện được nguyên tắc

Ba là văn hóa doanh nghiệp là cơ sở của quản trị chiến lược

Chiến lược doanh nghiệp là những mưu tính để thực hiện mục tiêu, để đạt được thành công bền vững cho doanh nghiệp Một chiến lược tốt và có hiệu quả là chiến lược phù hợp và tương thích với văn hóa doanh nghiệp Hoạch định chiến lược, kế hoạch kinh doanh có văn hóa doanh nghiệp soi đường sẽ góp phần định hướng cho kế hoạch và chiến lược kinh doanh đi đúng hướng Vậy văn hóa doanh nghiệp là môi trường của doanh nghiệp để xây dựng và thực thi chiến lược, vấn đề quan trọng là tạo ra sự phù hợp của chiến lược và văn hóa doanh nghiệp

Bốn là tạo động cơ, động lực làm việc: Văn hóa doanh nghiệp có một vị trí

quan trọng thúc đẩy động lực làm việc cho các thành viên của doanh nghiệp: yếu tố quyết định đến hiệu suất và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Hầu hết các doanh nghiệp đều cố gắng tạo động lực làm việc cho nhân viên của họ thông qua cơ chế thưởng phạt Mặc dù những yếu tố này rõ ràng có tác dụng, tuy nhiên lý thuyết

về động cơ làm việc cho rằng, mong muốn làm việc của nhân viên còn chịu tác động của các động cơ khác như ý nghĩa và sự thích thú đối với công việc, mục tiêu của họ với mục đích của doanh nghiệp, họ cảm thấy giá trị của công việc và được bảo đảm, an toàn trong công việc Văn hóa doanh nghiệp rõ ràng là có một vị trí rất lớn ở đây Một hình thái văn hóa phù hợp và thống nhât có tác động tạo ra sự trung thành, thúc đẩy niềm tin và giá trị chân chính, khuyến khích mọi thành viên mang hết nhiệt huyết để phục vụ doanh nghiệp Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống những ý nghĩa, giá trị, niềm tin chủ đạo, nhận thức và phương pháp tư duy được mọi thành viên của một tổ chức đồng thuận và có ảnh hưởng ở phạm vi rộng đến cách thức hành động của các thành viên Kinh nghiệm của các doanh nghiệp Mỹ và

Nhật Bản đã đạt được thành công đáng kinh ngạc trong lĩnh vực kinh doanh, đã đưa

ra bài học kinh nghiệm giống nhau Đó là họ đã tạo ra một VHDN nổi trội và mạnh

mẽ Văn hóa doanh nghiệp mạnh là nhân tố cơ bản để thúc đẩu doanh nghiệp đạt được hiệu quả công việc cao Hai nhà nghiên cứu VHDN Deal và Kenerdy (1982)

đã kết luận rằng: ảnh hưởng của VHDN đối với năng suất và hiệu quả lao động của các thành viên trong doanh nghiệp thật là đáng kinh ngạc Đó là do kết quả của sự xác định mục tiêu chung để cùng nhau theo đuổi, tạo ra động cơ làm việc cao Trong những doanh nghiệp đó, mọi người đều có tinh thần làm việc, và sự phối hợp công việc cao, thông tin được truyền đạt nhanh và hiệu quả, họ sẽ không phí thời gian vào những mâu thuẫn riêng vì đặt mục tiêu và giá trị của doanh nghiệp lên trên hết Nếu không chú ý tạo dựng văn hóa chung của doanh nghiệp mình, doanh nghiệp sẽ rơi vào tình trạng lộn xộn “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” mục tiêu của doanh nghiệp khó đạt được

Năm là văn hóa doanh nghiệp tạo đặc trưng riêng cho doanh nghiệp

Kinh doanh là hoạt động nhằm mục đích lợi nhuận Kinh doanh có văn hóa

là kinh doanh có mục đích và phương thức đạt được cái thiện, cái lợi, cái đẹp Kinh doanh vô văn hóa là kinh doanh “chụp giật”, sẵn sàng chà đạp lên mọi giá trị không

từ bất cứ thủ đoạn nào

Mỗi dân tộc đều có nền văn hóa riêng, được hình thành trong quá trình dựng nước và giữ nước Các nền văn hóa của thế giới được hình thành trên nền tảng hoạt động kinh tế và tôn giáo Sự giao thoa văn hóa giữa các dân tộc bắt nguồn từ việc buôn bán và truyền đạo Hoạt động kinh doanh trên khía cạnh chung nhất xuất hiện cùng với hoạt động kinh tế và văn hóa Văn hóa dân tộc và văn hóa kinh doanh hòa quyện, đan xen vào nhau Nếu văn hóa dân tộc đang trong quá trình hội nhập thì văn hóa kinh doanh đang góp phần quan trọng vào sự hội nhập đó Tham gia hội nhập kinh tế là thừa nhận “tính nhiều chiều, nhiều khía cạnh của sự phát triển”, chấp nhận cạnh tranh, trong đó cạnh tranh về văn hóa có vai trò quan trọng Nếu coi văn hóa là nền tảng tinh thần của dân tộc thì văn hóa kinh doanh là cốt lõi của nền tảng đó

Một dân tộc muốn không bị “hòa tan” thì dân tộc đó phải biết thích ứng, tự hoàn thiện để hợp tác, nắm bắt thời cơ, hội nhập kịp thời Muốn vậy, mỗi doanh nghiệp nói riêng và cộng đồng doanh nghiệp nói chung cần phải có ý thức tạo dựng cho mình một nền tảng văn hóa kinh doanh Văn hóa kinh doanh theo cách nói của người Việt là “cách ứng xử có văn hóa của doanh nghiệp”, là “đạo lý của người kinh doanh” Văn hóa kinh doanh không phải là “chất bôi trơn” của giao tiếp mà văn hóa biểu hiện ở hành vi, tình cảm, tư duy của cả một cộng đồng, một dân tộc

Văn hóa kinh doanh Việt là cội nguồn, là đầu mối quan trọng để tạo nên sự khác biệt giữa doanh nghiệp Việt và doanh nghiệp nước ngoài Người Trung Quốc không uống cafe trên đất nước họ, nhưng sang Việt Nam họ thích uống cafe Người Thái không thích ăn lẩu Thái bằng lẩu Việt Nam Người Nhật khi đến Đồng bằng sông Cửu Long, họ nói “nếu không nhậu với dân Nam bộ thì không hiểu được văn hóa Nam bộ”

Việc phần lớn các doanh nghiệp trẻ chúng ta, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân chưa chú ý tới xây dựng một nền văn hóa đặc thù cho doanh nghiệp mình là một điều thật sự nguy hiểm

Sáu là tăng lợi thế cạnh tranh: các nhà nghiên cứu cho rằng, một VHDN

mạnh sẽ tạo được lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp Bởi vì văn hóa doanh nghiệp mạnh sẽ tạo được sự thống nhất, giảm thiểu sự rủi ro, tăng cường phối hợp và giám sát, thúc đẩy động cơ làm việc của mọi thành viên, tăng hiệu suất và hiệu quả của doanh nghiệp, từ đó tăng được sức cạnh tranh và khả năng thành công của doanh nghiệp trên thị trường Phần lớn các lý thuyết văn hóa doanh nghiệp cho rằng, đây chỉ là một phần bức tranh Điểm cần nhấn mạnh ở đây là chúng ta luôn nhìn mối quan hệ giữa VHDN

và hoạt động của doanh nghiệp theo quan điểm tích cực Hay nói cách khác, văn hóa yếu cũng có thể tạo ra hoạt động tốt, và văn hóa mạnh chưa chắc đã tạo ra được hoạt động tốt Do vậy VHDN, bên cạnh yếu tố tích cực còn có các tác dụng tiêu cực:

Văn hóa doanh nghiệp như một rào cản trước yêu cầu thay đổi và đa dạng Điều này sẽ xuất hiện trong môi trường năng động, thay đổi nhanh chóng, văn hóa doanh nghiệp có thể sẽ tạo một lực cản đối với những mong muốn thay đổi để thúc

đẩy hiệu quả của doanh nghiệp Việc tuyển dụng những thành viên mới có nguồn gốc đa dạng về kinh nghiệm, xuất xứ, dân tộc hay trình độ văn hóa dường như làm giảm bớt những giá trị văn hóa mà mọi thành viên của doanh nghiệp đang cố gắng

để phù hợp và đáp ứng Văn hóa doanh nghiệp vì vậy có thể tạo ra rào cản sức mạnh đa dạng mà những người với những kinh nghiệm khác nhau muốn đóng góp cho doanh nghiệp

Ngăn cản sự đoàn kết và hiệp lực của việc hợp tác giữa các doanh nghiệp trong liên doanh liên kết, nếu như trước đây sự hoà hợp về các yếu tố cơ bản trong kinh doanh có thể là cơ sở tốt cho một liên doanh, nhưng ngày nay điều đó chưa đủ nếu chúng ta không tính đến yếu tố Văn hóa doanh nghiệp Nhiều liên doanh đã vấp phải thất bại do sự đối nghịch của văn hóa được hợp thành bởi hai doanh nghiệp thành viên

1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển VHDN

1.2.1 Các nhân tố tác động từ bên ngoài

1.2.1.1 Văn hoá Dân tộc

Sự phản chiếu của văn hoá dân tộc lên VHDN là một điều tất yếu Bản thân VHDN là một nền tiểu văn hoá nằm trong văn hoá dân tộc Mỗi cá nhân trong nền VHDN cũng thuộc vào một nền văn hoá cụ thể, với một phần nhân cách tuân theo các giá trị văn hoá dân tộc Và khi tập hợp thành một nhóm hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận, một doanh nghiệp, những cá nhân này sẽ mang theo những nét nhân cách

đó Tổng hợp những nét nhân cách này làm nên một phần nhân cách của doanh nghiệp, đó là các giá trị văn hoá dân tộc không thể phủ nhận được

Việc xác định những giá trị văn hoá dân tộc phản ánh trong một nền VHDN

là điều hết sức khó khăn vì văn hoá dân tộc là một phạm trù hết sức rộng lớn và trừu tượng Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến tác động của VHDN đến đời sống Doanh nghiệp, song được biết đến nhiều nhất là công trình của Geert Hofstede, chuyên gia tâm lý học người Hà Lan Trong vòng 6 năm (1967- 1973),

viên từ 53 nước và khu vực trên thế giới làm việc cho tập đoàn IBM Công việc này

đã cho ra đời cuốn sách nổi tiếng “Những ảnh hưởng của văn hoá” ( Culture‟s consequences) vào năm 1978 và liên tục được tái bản thời gian sau này

Cuốn sách đề cập đến những tác động của văn hoá đến các tổ chức thông qua một mô hình gọi là “Mô hình Hofstede”, trong đó tác giả đưa ra bốn “biến số” chính tồn tại trong tất cả các nền văn hoá dân tộc cũng như trong các nền văn hoá Doanh nghiệp khác nhau (thuật ngữ “biến số” dùng để chỉ giá trị của các yếu tố này thay đổi ở mỗi nền văn hoá dân tộc khác nhau), đó là: tính đối lập giữa cá nhân và chủ nghĩa tập thể; sự phân cấp quyền lực; tính cẩn trọng; chiều hướng nam quyền đối lập nữ quyền

1.2.1.2 Văn hóa vùng miền

Các nhà nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, trong doanh nghiệp có các nhân viên đến

từ các địa phương khác nhau thì các giá trị văn hóa vùng miền thể hiện rất rõ nét Các hành vi mà nhân viên mang đến nơi làm việc không dễ dàng thay đổi bởi các quy định của doanh nghiệp Hay nói cách khác, văn hoá của công ty không dễ dàng làm giảm đi hoặc loại trừ văn hoá vùng miền trong mỗi nhân viên của công ty Một số các nhà nghiên cứu khác cũng chỉ ra mâu thuẫn tại nơi làm việc giữa các nhân viên đến từ vùng miền khác nhau khi họ mang theo các văn hoá khác nhau của các vùng miền mặc dù cùng làm việc trong một công ty và chịu sự tác động chung của văn hoá công

ty đó Do đó, đây cũng là yêu tố tác động đến văn hoá của doanh nghiệp

1.2.1.3 Môi trường kinh doanh

Tác động của môi trường kinh doanh như cơ chế, chính sách của nhà nước, pháp luật và hoạt động của bộ máy công chức cũng đang tạo ra những rào cản nhất định cho việc xây dựng và hoàn thiện văn hóa kinh doanh nói chung và văn hóa doanh nghiệp nói riêng

Tác động tiêu cực lớn nhất của cơ chế thị trường đến văn hóa doanh nghiệp chính là sự chao đảo các hệ thống giá trị trong mỗi con người nói riêng và xã hội nói chung Trong một thời gian dài, cả xã hội Việt Nam không có tâm lí‎ coi trọng những người giàu và đặc biệt là giới kinh doanh Người Việt Nam vẫn cho rằng của cải của

cá nhân có được do kinh doanh là sự tích tụ từ nhiều đời mà có, nhưng khi sang nền kinh tế thị trường, những ai có đầu óc, quyết đoán và dám chấp nhận rủi ro đều giàu lên nhanh chóng và đa số họ lại là những người trẻ tuổi nên đã làm đảo lộn hoàn toàn những giá trị, những quan niệm truyền thống Hơn nữa, môi trường kinh doanh của Việt Nam lại không ổn định, chưa ủng hộ những doanh nhân làm ăn chân chính

Nhiều nhà lãnh đạo doanh nghiệp không được đào tạo cơ bản nên có nhiều hạn chế về kiến thức và trình độ Do vậy, khi cơ hội được đặt vào tay họ mà trình độ

và đạo đức không có thì dễ dàng nảy sinh những tham vọng vô hạn

Luật và các chính sách thuộc môi trường kinh tế thường xuyên thay đổi nên khó có thể giữ được chữ tín, hay viện dẫn những lí do khách quan để khước từ việc thực hiện cam kết Nguy hại ở chỗ, đây lại trở thành l‎í do để các cá nhân hoặc doanh nghiệp chống chế với những sai sót

Mở cửa hội nhập cũng có những tác động tiêu cực như tâm lí‎ sùng ngoại quá đáng, nước ngoài có sản phẩm gì ta cũng phải có sản phẩm đó cho dù khách hàng chưa có nhu cầu, bên cạnh đó là tâm lí phủ nhận tất cả các giá trị truyền thống

Nhận thức xã hội về văn hóa doanh nghiệp cũng là vấn đề cần nêu ra Quan niệm xã hội nhìn nhận về doanh nhân nói chung còn thiên về coi họ là những người ích kỷ, chỉ vì tiền, muốn làm giàu cho bản thân mình, hay trốn thuế, buôn lậu, làm hàng giả…Bản thân một số doanh nhân còn mặc cảm với trạng thái tâm lí coi thường nghề kinh doanh trong lịch sử dân tộc Với trạng thái đó họ chưa thực sự tự tin và mạnh dạn dồn hết sức lực và trí tuệ của mình, và chưa động viên người khác cùng hợp sức đầu tư phát triển quy mô lớn và dài hạn

1.2.2 Các nhân tố tác động từ bên trong doanh nghiệp

1.2.2.1 Vai trò của người lãnh đạo doanh nghiệp

Nhà lãnh đạo không chỉ là người quyết định cơ cấu tổ chức và công nghệ của doanh nghiệp, mà còn là người sáng tạo ra các biểu tượng, các ‎‎ý thức hệ, ngôn ngữ, niềm tin, nghi lễ và huyền thoại… của doanh nghiệp Qua quá trình xây dựng và

quản lí doanh nghiệp, hệ tư tưởng và tính cách của nhà lãnh đạo sẽ được phản chiếu lên VHDN

Để hình thành nên hệ thống giá trị, niềm tin và đặc biệt là quan niệm chung trong toàn doanh nghiệp đòi hỏi một quá trình lâu dài, thông qua nhiều hình thức khác nhau, có thể liệt kê một số cách thức sau đây:

Tăng cường tiếp xúc giữa nhà lãnh đạo và nhân viên: Những lời phát biểu suông tại các buổi họp, những lời huấn thị từ phòng điều hành sẽ không thuyết phục bằng chính hành động của nhà lãnh đạo và sự tiếp xúc thường xuyên với nhân viên của mình Có thể coi quá trình tiếp xúc này là quá trình truyền đạt những giá trị, niềm tin, quy tắc của nhà lãnh đạo tới nhân viên Qua thời gian, những giá trị và quy tắc sẽ được kiểm nghiệm và công nhận, trở thành “hệ thống dẫn đạo” chung cho toàn doanh nghiệp

Cũng có thể sử dụng những câu chuyện kể, huyền thoại, truyền thuyết… như một phương thức hiệu quả để truyền đạt và nuôi dưỡng những giá trị văn hóa chung Chúng thổi sinh khí vào mọi hành động và suy nghĩ của nhân viên, làm cho nhân viên thực sự hãnh diện về công ty mình, coi công ty là môi trường thân thuộc để cống hiến và phát huy mọi năng lực Tại Great Plains, một tập đoàn nổi tiếng của Mỹ vẫn còn lưu truyền câu chuyện về Tổng giám đốc của họ, Doug Burgum, trong một cuộc họp thường niêm

đã tự đập ba quả trứng vào đầu mình trước mặt các nhân viên và quan khách sau một vụ sản phẩm thất bại trên thị trường vì những khiếm khuyết về hình thức Bằng hình thức

“tự trừng phạt mình” như vậy, Burgum muốn thể hiện rõ ràng rằng ông thấy mình phải chịu phần trách nhiệm rất lớn cho việc đã làm xấu mặt công ty

Các lễ hội, lễ kỷ niệm, buổi gặp mặt, biểu tượng, phù hiệu… cũng đóng góp vai trò rất lớn trong việc truyền đạt hệ thống giá trị, niềm tin, quy tắc…góp phần tạo

ra những nét đặc thù riêng của từng doanh nghiệp, cũng giống như khi nhắc đến Toyota người ta nghĩ ngay đến biểu tượng ba hình elip đan nhau, Mercedes Benz với biểu tượng chiếc vô lăng, Mitsubishi với biểu tượng ba hình thoi chung đỉnh cách đều nhau…

Doanh nghiệp nào có những con người có khát vọng cháy bỏng, dám biến những khát vọng thành hiện thực sinh động thì doanh nghiệp ấy sẽ chiến thắng trên thương trường Cho nên có thể nói, nhân cách của người chủ hay người đứng đầu doanh nghiệp sẽ quyết định chất lượng văn hóa của cả doanh nghiệp Tuy nhiên, trong cùng một doanh nghiệp, các thế hệ lãnh đạo khác nhau cũng sẽ tạo ra những giá trị khác nhau

- Sáng lập viên: Người quyết định việc hình thành hệ thống giá trị văn hóa căn bản của doanh nghiệp, đương đầu với những gay go nhất trước tiên; quyết định tầm quan trọng của tốc độ phát triển

- Các nhà lãnh đạo kế cận mang đến sự thay đổi văn hóa doanh nghiệp

1.2.2.2 Lịch sử, truyền thống của doanh nghiệp

Đây là yếu tố tuy không mang vai trò quyết định nhưng cần phải được kể đến trước tiên Bởi vì trên thực tế, mỗi doanh nghiệp đều có lịch sử phát triển của mình Qua mỗi thời kỳ tồn tại, mỗi doanh nghiệp đều có những đặc điểm mang tính đặc thù cả về cơ cấu tổ chức, cơ chế hoạt động và đặc trưng văn hoá Tất cả những yếu

tố đó đều ảnh hưởng không nhỏ đến việc xây dựng, điều chỉnh và phát triển văn hóa kinh doanh của doanh nghiệp trong giai đoạn mới Lịch sử phát triển và truyền thống văn hóa của doanh nghiệp cho chúng ta hiểu được đầy đủ quá trình vận động thay đổi của doanh nghiệp, cũng như thấy được những nguyên nhân và sự tác động của những nguyên nhân đó đối với sự thay đổi của doanh nghiệp Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp mới thành lập thường có các phong cách kinh doanh hiện đại và hướng tới thị trường nhiều hơn Thành viên của doanh nghiệp này cũng trẻ hơn và năng động hơn Ngược lại những doanh nghiệp có lịch sử phát triển lâu dài tồn tại bền vững song cũng thường khó đổi mới hơn và có các giá trị văn hóa truyền thống,

có kinh nghiệm chuyên môn hơn Nếu một doanh nghiệp có một nền văn hoá truyền thống với những bản sắc riêng đã hình thành trong tâm trí của mọi thành viên trong doanh nghiệp thì văn hoá của doanh nghiệp càng có khả năng, có cơ hội phát triển đạt mức cao hơn và ngược lại

1.2.2.3 Ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp

Giữa các công ty có ngành nghề kinh doanh khác nhau sẽ có văn hoá khác nhau Văn hoá ngành nghề cũng là một yếu tố tác động quan trọng đến kết quả kinh doanh của từng doanh nghiệp Các công ty thương mại có văn hoá khác với các công ty sản xuất và chế biến Mặt khác, văn hoá ngành nghề cũng thể hiện rõ trong việc xác định mối quan hệ giữa các phòng ban và các bộ phận khác nhau trong công ty Những người làm hành chính sẽ có các cách ứng xử và những giá trị văn hoá khác với các công nhân trực tiếp sản xuất và khác với các nhân viên kế toán…Điều đó lý giải tại sao giữa các đơn vị, bộ phận trong công ty nhiều khi lại khó phối hợp hoạt động Sự khó phối hợp này làm giảm khả năng của tất cả các đơn vị trong việc đưa ra chất lượng hiệu quả cao

vì mục đích chung của doanh nghiệp Điều này thấy rất rõ trong các công ty liên doanh Các bên đối tác sẽ mang đến cho công ty liên doanh những văn hoá khác nhau của doanh nghiệp mình Nó thể hiện rõ ở những khó khăn trong công tác quản lý, việc xác lập một phong cách quản lý chung dung hoà giữa các bên trong các công ty liên doanh, bởi vì mỗi bên nhìn nhận đối tác của mình theo con mắt riêng của họ

1.2.2.4 Hình thức sở hữu của doanh nghiệp

Loại hình thức sở hữu hay các loại hình công ty khác nhau cũng tạo ra sự khác biệt trong văn hoá kinh doanh của doanh nghiệp Các công ty cổ phần sẽ có những giá trị văn hoá khác với giá trị văn hoá của các công ty trách nghiệm hữu hạn

và càng khác với giá trị văn hoá của các công ty nhà nước Sở dĩ như vậy vì bản chất hoạt động và điều hành cũng như ra quyết định của các công ty này khác nhau Trong các công ty nhà nước, khi giám đốc điều hành sản xuất kinh doanh dựa trên nguồn vốn 100% của nhà nước, lại hoạt động chủ yếu trong môi trường độc quyền

và điều hành hoạt động theo các chỉ tiêu kế hoạch mà nhà nước thông qua thì tính chủ động và tự giác sẽ thấp hơn các công ty tư nhân Theo các nhà nghiên cứu thì các công ty nhà nước thường có giá trị văn hoá thích sự tuân thủ, ít chủ ý đến hoạt động chăm sóc khách hàng trong khi các công ty tư nhân lại có giá trị văn hoá hướng tới khách hàng và ưa thích sự linh hoạt hơn

1.2.2.5 Mối quan hệ giữa các thành viên của doanh nghiệp

Mối quan hệ giữa các thành viên trong doanh nghiệp sẽ là yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ đến văn hoá doanh nghiệp cũng như sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Một doanh nghiệp có những giá trị phù hợp để mọi thành viên cùng chia sẻ, quan tâm; có một hệ thống những định chế bao gồm những vấn đề liên quan đến tính chuyên nghiệp như sự hoàn hảo của công việc, sự hài hoà giữa quyền hạn và trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động; có quy trình, có kiểm soát, đánh giá chính xác hiệu quả làm việc của người lao động… thì sẽ tạo thành một thể thống nhất, tạo được sự gắn bó, đoàn kết giữa các thành viên Từ đó, doanh nghiệp

có thể phát huy được cao nhất nguồn lực con người như năng lực quản lý, năng lực nghiên cứu, năng lực tiếp thu và vận dụng công nghệ, năng lực khám phá thị trường…Với ý nghĩa như vậy, nguồn lực con người luôn có tính quyết định, đồng thời giúp cho doanh nghiệp vượt qua được những rủi ro lớn

1.2.2.6 Những giá trị văn hoá học hỏi được

Có những giá trị văn hoá doanh nghiệp không thuộc về văn hoá dân tộc, cũng không phải do nhà lãnh đạo sáng tạo ra mà do tập thể nhân viên trong doanh nghiệp tạo dựng nên, được gọi là những kinh nghiệm học hỏi được Chúng hình thành hoặc

vô thức hoặc có ý thức và ảnh hưởng của chung đến hoạt động của doanh nghiệp có thể tích cực cũng có thể tiêu cực Hình thức của những giá trị học hỏi được thường rất phong phú, phổ biến là:

Những kinh nghiệm tập thể của doanh nghiệp: Đây là những kinh nghiệm có được khi xử lý các vấn đề chung Sau đó chúng được tuyên truyền và phổ biến chung trong toàn đơn vị và tiếp tục được truyền lại cho các thế hệ nhân viên mới

Đó có thể là những kinh nghiệm về giao dịch với khách hàng, về phục vụ yêu cầu của khách hoặc cũng có thể là kinh nghiệm ứng phó với những thay đổi…

Những giá trị được học hỏi từ các doanh nghiệp khác: Đó là kết quả của quá trình nghiên cứu thị trường, nghiên cứu đối thủ cạnh tranh, của các chương trình

doanh nghiệp này mở cho nhân viên ở doanh nghiệp khác tham gia… Thông thường ban đầu có một nhóm nhân viên của doanh nghiệp tiếp thu những giá trị và truyền lại cho đồng nghiệp khác hoặc những người này tự ý tiếp thu chúng… Sau một thời gian, các giá trị này trở thành “tập quán” chung cho toàn doanh nghiệp

Những giá trị văn hoá được tiếp nhận trong qua trình giao lưu với nền văn hoá khác: Đây là trường hợp phổ biến đối với các công ty đa và xuyên quốc gia, các doanh nghiệp gửi nhân viên tham dự những khoá đào tạo ở nước ngoài… Ví dụ người lao động phương Tây có thể học được tinh thần làm việc tập thể của người Nhật, người Ả Rập, học hỏi thói quen đúng giờ của người Mỹ…

Người sáng lập ra công ty Wal-mart, Sam Walton, khi thăm quan một xưởng sản xuất bóng tennis ở Hàn Quốc, ông đã rất ấn tượng bởi cách công nhân ở đây bắt đầu ngày làm việc của mình bằng những bài thể dục mềm dẻo theo nhóm và vài câu chuyện hài hước Ông gọi đây là triết lý “huýt sáo trong khi làm việc”, và đã áp dụng nó cho công ty của mình Giờ đây, mỗi buổi sáng tại các cửa hàng của Wal-mart các nhân viên lại tụ họp lại và bắt đầu ngày làm việc bằng những câu chuyện vui vẻ, hài hước Chính cách thức như vậy đã giúp cho các nhân viên tăng thêm niềm hứng khởi, nhiệt thành với công việc và cũng nhắc nhở họ luôn nghĩ đến nhiệm vụ tối cao của mình là làm hài lòng khách hàng

Những giá trị do một hay nhiều thành viên mới đem lại: việc tiếp nhận những giá trị này thường trải qua một thời gian dài, một cách có ý thức hoặc vô thức Ví dụ khi chưa có nhân viên này, doanh nghiệp chưa có thói quen giải quyết khiếu nại của khách hàng trong vòng 24h (thói quen của nhân viên mới) Do thực hiện tốt công việc, nhân viên đó được khách hàng gửi thư khen ngợi, được giám đốc khen thưởng Các nhân viên khác cũng noi theo, dẫn đến hình thành nên nét văn hoá mới trong doanh nghiệp

Những xu hướng hoặc trào lưu xã hội: Xu hướng sử dụng điện thoại di động,

xu hướng thắt cavat khi đến nơi làm việc, học ngoại ngữ tin học…

Một ví vụ rất điển hình là ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam thực hiện máy tính hóa và sử dụng thư điện tử (email) trong công việc Phong cách làm việc của nhân viên cũng thay đổi theo đó, trước kia, mọi việc cần trao đổi đều phải qua gặp mặt trực tiếp hoặc điện thoại Nhưng giờ đây, người ta có thể trao đổi mọi công việc với đồng nghiệp hoặc đối tác (trong hay ngoài nước) qua thư điện tử, vừa nhanh gọn lại vừa tiết kiệm chi phí Thậm chí ở nhiều doanh nghiệp, nhân viên rất

ưa chuộng dùng thư điện tử vào các vấn đề “phi công việc” như thăm hỏi, mời mọc, hẹn hò, trêu đùa lẫn nhau Nền văn hóa điện tử (e-culture) đang dần hình thành, trong đó đòi hỏi kỹ năng sử dụng máy tính, hiểu biết về mạng Internet của các thành viên ngày càng cao

Nhìn chung khó có thể thống kê hết những hình thức của những giá trị học hỏi được trong doanh nghiệp, chỉ biết rằng, những kinh nghiệm này có rất ít sự góp mặt của nhà lãnh đạo, mà phần lớn chúng do tập thể nhân viên tạo ra Những nhà lãnh đạo khôn ngoan là những người biết cách ứng xử với những kinh nghiệm này

để đạt được hiệu quả quản trị cao nhất, tạo nên môi trường văn hóa hỗ trợ đắc lực cho hoạt động của doanh nghiệp

1.3 Văn hóa doanh nghiệp trong lĩnh vực vận chuyển hành khách bằng taxi

1.3.1 Tổng quan về ngành kinh doanh vận chuyển hành khách bằng taxi

Tính đến nay trên địa bàn thành phố Hà Nội có tổng có trên một trăm doanh nghiệp với hơn 15.000 xe taxi hoạt động Trong năm 2010 hệ thống vận tải khách bằng taxi trên địa bàn thành phố Hà Nội đã vận chuyển được trên 100 triệu lượt hành khách, giải quyết được nhu cầu đi lại rất lớn của người dân và hỗ trợ đắc lực cho vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt thành phố Hà Nội Hoạt động vận tải hành khách bằng taxi tại thành phố Hà Nội góp phần giải quyết việc làm cho gần

20.000 lái xe taxi (trong đó trên 80% số lái xe taxi là người ngoại tỉnh)

Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh về số lượng xe taxi và phân bố không đồng đều trên địa bàn thành phố Hà Nội đã nảy sinh nhiều bất cập Tình trạng ùn tắc

công trình hạ tầng kỹ thuật phục vụ giao thông đã quá tải Tình trạng cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường kinh doanh vận tải khách bằng taxi có xu hướng gia tăng Một số doanh nghiệp taxi yếu về năng lực quản lý, hoạt động đầu tư mang tính chất nhỏ lẻ, manh mún Do đó, khi phương tiện xuống cấp không được bảo dưỡng đầy đủ hoặc chậm thay thế ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ và giảm hiệu quả kinh doanh

Số lượng doanh nghiệp hoạt động vận tải khách bằng taxi tuy nhiều nhưng hầu hết đều có quy mô nhỏ: Số hãng có số xe dưới 50 xe chiếm 43% số doanh nghiệp, sở hữu 8% số phương tiện trên địa bàn; số hãng trên 50 xe và dưới 100 xe chiếm 18% số doanh nghiệp, sở hữu 10% số phương tiện trên địa bàn; trong khi đó doanh nghiệp có trên 100 xe chiếm 39% số doanh nghiệp, sở hữu hơn 82% số phương tiện trên địa bàn Các phương tiện sử dụng cho hoạt động vận tải taxi cũng thường xuyên có sự đổi mới nhờ sự gia nhập của các hãng taxi mới và kế hoạch thay taxi cũ của các doanh nghiệp đang hoạt động

Do sự cạnh tranh của nhiều hãng taxi nên giá cước vận chuyển taxi ngày càng giảm và kinh tế phù hợp với khả năng của nhiều đối tượng tiêu dùng Với các hãng taxi lớn, đội ngũ lái xe đã được đào tạo bài bản, chú trọng tới chất lượng phục

vụ khách hàng như luôn mặc đồng phục, ứng xử thân thiện, lịch sự với khách hàng Bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhiều hãng taxi chưa quan tâm đến chất lượng dịch vụ của mình, hầu hết là các hãng taxi nhỏ không đủ kinh phí và nhân lực để thực hiện việc đào tạo và giám sát nhằm nâng cao khả năng phục vụ

Một trong những đặc điểm của hoạt động vận tải hành khách bằng taxi tại Hà

Nội là phân bố không đồng đều, phần lớn số xe taxi (trên 80% số phương tiện) hoạt

động ở khu vực 10 quận nội thành Cơ sở vật chất phục vụ cho việc đỗ xe taxi để

bàn giao của nhiều hãng còn đặc biệt thiếu (đa số sử dụng lòng đường, vỉa hè) và

chưa phù hợp với quy mô của doanh nghiệp

Cũng do phát triển nhanh, nên các doanh nghiệp kinh doanh vận tải hành khách bằng taxi có tiêu chuẩn tuyển dụng lái xe đơn giản Tình trạng giành đường

vượt ẩu vi phạm luật giao thông đường bộ của lái xe taxi diễn ra phổ biến Như vậy, phương thức kinh doanh có văn hoá và phi văn hoá đang cùng tồn tại giữa các doanh nghiệp vận tải taxi trên một địa bàn

1.3.2 Đặc điểm văn hóa doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh vận chuyển hành khách bằng taxi

Phát triển văn hóa của các doanh nghiệp kinh doanh doanh vận tải hành khách bằng taxi có nhiều yếu tố đặc trưng và khác biệt so với lĩnh vực dịch vụ đơn thuần khác như ngân hàng, bảo hiểm…Nếu trong lĩnh vực ngân hàng thì phong cách giao tiếp của nhân viên ngân hàng với khách hàng phản ánh uy tín thương hiệu của ngân hàng mình, hình ảnh nhân viên phản ánh hình ảnh của ngân hàng; thêm nữa diện mạo của trụ sở làm việc, của nơi làm việc cũng góp phần tạo nên nét văn hóa trong doanh nghiệp Trong lĩnh vực ẩm thực thì trình độ đầu bếp tạo nên sự khác biệt hương vị từ đó nên khác biệt về hình ảnh doanh nghiệp, sự ân cần nhanh chóng của nhân viên trong phục vụ thượng khách cùng tạo nên nét văn hóa riêng Còn trong lĩnh vực vận tải taxi thì hình ảnh của lái xe taxi có vai trò quan trọng giúp tạo dấu ấn trong lòng khách hàng Một tài xế được lựa chọn cẩn thận với diện mạo vui vẻ, trang phục lịch thiệp, phong cách phục vụ khách hàng chuyên nghiệp với khả năng lái xe an toàn, là một hướng dẫn viên thông minh với sự thông thuộc tuyến đường sẽ là một bạn đồng hành tin cẩn với mỗi khách hàng và sẽ gắn kết sự lựa chọn của khách hàng với thương hiệu doanh nghiệp Hiện nay sự cạnh tranh về giá cước đã rất khốc liệt thì sự cạnh tranh về chất lượng dịch vụ vận tải càng khó khăn và gay gắt để tạo được chỗ đứng và xây dựng được nét văn hóa riêng trong lòng thượng khách

Phát triển và hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp trong lĩnh vực dịch vụ đã khó thì trong lĩnh vực đặc thù là vận chuyển hành khách bằng taxi càng khó hơn Để số máy tổng đài của một hãng taxi nào đó tồn tại trong list danh bạ của khách hàng là một điều không đơn giản Với một ngành có tới hàng trăm hãng tham gia, thêm nữa

cạnh tranh không lành mạnh đang tồn tại và hàng loạt tiện ích đang tích hợp thì để xây dựng cũng như hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp đòi hỏi sự quyết tâm rất cao của lãnh đạo và toàn bộ nhân viên mỗi doanh nghiệp Môi trường kinh doanh không thuận lợi, kết nối giữa doanh nghiệp và khách hàng còn nhiều bỏ ngỏ khiến cho việc tạo dựng tên tuổi gặp khá nhiều khó khăn

Thêm nữa, thói quen của khách hàng trong việc sử dụng nhiều phương tiện khác thay thế taxi trong đi lại tại Việt Nam cũng ảnh hưởng không nhỏ tới việc lựa chọn hình thức quảng bá và tiếp cận của các doanh nghiệp với khách hàng từ đó ảnh hưởng tới cách thức phát triển văn hóa của doanh nghiệp trong ngành

Là một ngành kinh doanh đặc thù nên các doanh nghiệp tiên phong muốn hoàn thiện văn hóa thành công và đúng hướng đòi hỏi việc đầu tư kinh phí không hề nhỏ

Ngoài những đặc điểm văn hóa chung, doanh nghiệp kinh doanh vận chuyển hành khách bằng taxi cũng có một số những điểm khác biệt so với các ngành nghề khác

Kinh doanh vận chuyển hành khách bằng taxi là một ngành dịch vụ vận tải đặc thù, chủ yếu phát triển mạnh ở các đô thị lớn nơi cơ sở hạ tầng đáp ứng đầy đủ

và mức sống của người dân tương đối cao So với các ngành nghề khác thì đặc điểm văn hóa của các doanh nghiệp kinh doanh vận chuyển hành khách bằng taxi phụ thuộc vào:

Phong cách giao tiếp của nhân viên lái xe và nhân viên tổng đài với khách hàng và văn hóa giao tiếp trong nội bộ doanh nghiệp Lái xe và nhân viên tổng đài

là nhóm người tiếp xúc trực tiếp và thường xuyên với khách hàng quyết định tới sự thiện cảm của khách hàng dành cho doanh nghiệp, vì vậy truyền bá và đào tạo văn hóa doanh nghiệp với đối tượng này là rất quan trọng để góp phần cải thiện và phát triển văn hóa doanh nghiệp Một lái xe chuyên nghiệp, tin cẩn, một nhân viên tổng đài với giọng nói nhẹ nhàng truyền cảm, xử lý nhu cầu khách hàng một cách nhanh chóng và hiệu quả sẽ góp phần tạo nên điểm khác biệt so với doanh nghiệp khác

Phương tiện và điều kiện làm việc: một doanh nghiệp được trang bị những xe taxi mới và thường xuyên bảo dưỡng, nội thất xe được trang bị sạch sẽ sẽ tạo cho khách hàng sự thu thái trong khi sử dụng dịch vụ và cũng là yếu tố quan trong để khách hàng quyết định sử dụng lại dịch vụ của doanh nghiệp hay không Tuyến đường đi của khách hàng càng dài thì sự thoải mái trong khi sử dụng phương tiện càng đóng vai trò quan trọng Khi sử dụng dịch vụ khách hàng thường mong muốn

sự thoải mái cả về tinh thần lẫn về chất lượng phương tiện: một lái xe biết khơi gợi câu chuyện sẽ gắn kết với khách hàng hơn, một tài xế lái xe an toàn kèm với một người hướng dẫn tin cẩn với lịch trình rõ ràng sẽ khiến khách hàng hài lòng hơn Thêm nữa, khi xe taxi được trang bị đồng hồ tính giờ chuẩn xác với sự tích hợp của các phương tiện thanh toán tiện ích và các hình thức tiếp cận dịch vụ đa dạng sẽ thỏa mãn đươc nhiều đối tượng khách hàng hơn Sau khi sử dụng dịch vụ khách hàng được nhân viên chăm sóc khách hàng gọi điện xin ý kiến về chất lượng dịch

vụ sẽ tạo ấn tượng tốt hơn Rõ ràng công tác chăm sóc hậu mãi và giải quyết khiếu nại than phiền của khách hàng nếu được xử trí tốt sẽ mang lại một lượng khách hàng cho doanh nghiệp và tạo nên nét đặc trưng văn hóa doanh nghiệp khác biệt

Phong cách giao tiếp nội bộ doanh nghiệp: Khi khách hàng tiếp xúc với nhân viên doanh nghiệp họ cũng dễ bị ấn tượng bởi tác phong chuyên nghiệp của toàn thể nhân viên, cách thức giao tiếp giữa nội bộ nhân viên, giữa cấp trên với cấp dưới Không chỉ giao tiếp của các nhân viên tổng đài hay lái xe là những người tiếp xúc trực tiếp với khách hàng có vai trò quan trọng trong việc phát triển văn hóa doanh nghiệp mà sự giao tiếp nội bộ cũng có vai trò quan trọng Một doanh nghiệp đến giờ làm việc là tất cả nhân viên đều ngồi ngay ngắn vào vị trí và khi khách hàng tới trụ

sở không phải chờ đợi cũng tạo dựng được nét văn hóa đúng giò khác biệt với doanh nghiệp khác và góp phần tạo nên phong cách làm việc chuyên nghiệp Tới một doanh nghiệp làm giao tiếp nội bộ luôn cởi mở thân thiện cũng khác biệt đáng

kể với một doanh nghiệp nhân viên lúc nào cũng khẩn trương và vội vã

Chất lượng dịch vụ, hiệu quả kinh doanh phụ thuộc vào nhu cầu và sự thoả mãn của khách hàng, với các yêu cầu chung là nhanh, an toàn, sạch sẽ, tiện nghi và thân thiện

Xây dựng thương hiệu và duy trì và phát triển nó với khách hàng là một việc không hề đơn giản với các doanh nghiệp nói chung và trong lĩnh vực vận tải taxi nói riêng