SKKN Một số biện pháp hướng dẫn học sinh viết chữ đúng, rèn chữ đẹp TIỂU HỌC PHỔ HÒA

Việc dạy tập viết sao cho đúng quy trình,đúng phương pháp, có hiệu quả để nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinhđòi hỏi người giáo viên phải có sự tìm tòi, nghiên cứu và khổ luyện sao

MỤC LỤC

2 Phần thứ hai: Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm 4

3 Chương 1 : Cơ sở lí luận và thực tiễn 4

4 Chương 2: Thực trạng, nguyên nhân 7

7 Chương 3 : Biện pháp thực hiện 9

PHẦN THỨ NHẤT:

ĐẶT VẤN ĐỀ

1.Lí do chọn viết sáng kiến:

Bậc Tiểu học là bậc học nền tảng giúp học sinh hình thành và pháttriển các kỹ năng: Nghe- Nói- Đọc- Viết để các em học tập và giao tiếp Trongcác kỹ năng cơ bản nêu trên thì viết là một trong những kỹ năng quan trọngđặc biệt ở Tiểu học Con người không phải từ khi cắp sách đến trường đã biếtviết chữ mà phải trải qua một quá trình rèn luyện rất kiên trì Từ xa xưa đã cótấm gương rèn luyện chữ viết của ông Cao Bá Quát, một người nổi tiếng “vănhay chữ tốt” Từ một người viết chữ xấu đến mức không ai đọc được, nhưngnhờ có lòng kiên trì luyện tập mà ông trở thành một người viết văn hay và chữrất đẹp

Chữ viết là một công cụ giao tiếp và trao đổi thông tin, là phương tiện

để ghi chép và tiếp nhận những tri thức văn hoá, khoa học vào đời sống.Không những thế chữ viết còn thể hiện tính cách con người Vì vậy dạy họcsinh biết viết chữ và từng bước làm chủ được công cụ chữ viết để phục vụ chohọc tập và giao tiếp là yêu cầu quan trọng hàng đầu của môn Tiếng Việt

Trong những năm học qua, việc ban hành mẫu chữ mới với kiểu chữtruyền thống được dạy ở Tiểu học đã nhận được sự ủng hộ đồng tình của giáoviên, học sinh và phụ huynh Ngay từ đầu cấp Tiểu học: Lớp 1, lớp 2, phongtrào luyện chữ viết lan rộng ở khắp các nhà trường Nét chữ truyền thống thểhiện bản sắc văn hoá Việt Nam Việc dạy tập viết sao cho đúng quy trình,đúng phương pháp, có hiệu quả để nâng cao chất lượng chữ viết cho học sinhđòi hỏi người giáo viên phải có sự tìm tòi, nghiên cứu và khổ luyện sao chochữ viết của thầy cô là mẫu của trò Nhất là đối với các em học sinh lớp 1, các

em mới bước đầu làm quen với cách viết chữ nhỏ, kỹ năng viết chữ của các

em cịn nhiều hạn chế Ở lớp 2, nếu giáo viên biết cách rèn chữ viết cho các

em một cách bài bản, đúng yêu cầu địi hỏi phải cĩ phương pháp tốt

Luyện viết đúng mẫu, đúng chính tả, đúng ngữ pháp, biết trình bày bàiviết theo thể loại cho học sinh Tiểu học là một việc làm hết sức cần thiết Mỗigiáo viên dạy tiểu học thấy được trách nhiệm của mình khơng chỉ dừng lại ởtruyền đạt kiến thức, đánh giá, xếp loại học sinh mà cịn phải rèn cho các em

kỹ năng viết đúng, viết đẹp

Chính vì lí do đĩ mà tơi đã chọn trình bày kinh nghiệm: “Một số biện pháphướng dẫn học sinh viết chữ đúng, rèn chữ đẹp” Kinh nghiệm này tơi đã ápdụng qua nhiều năm và đạt hiệu quả

2 Mục đích nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu nắm bắt thực trạng chữ viết của học sinh Tìm ra mộtsố nguyên nhân làm hạn chế chất lượng của chữ viết Đồng thời đưa ra nhữngbiện pháp hữu hiệu để giúp học sinh “viết chữ đúng, rèn chữ đẹp”

3 Giới hạn của sáng kiến:

Sáng kiến chỉ tập trung nghiên cứu về một số biện pháp hướng dẫn họcsinh viết chữ đúng, rèn chữ đẹp

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh Tiểu học

- Phạm vi nghiên cứu: Học sinh Trường Tiểu học phổ Hịa

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục đích nêu trên, tơi đã tự xác định cho mình nhữngnhiệm vụ nghiên cứu sau đây:

1 Thống kê tình trạng chữ viết của học sinh ở những năm học trước vànăm học này.

2 Tìm ra nguyên nhân, hạn chế đến chữ viết của học sinh

3 Đưa ra biện pháp giúp học sinh viết chữ đúng, rèn chữ đẹp

6 Phương pháp nghiên cứu:

1/ Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

2/ Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: điều tra, trực quan, nêugương…

3/ Các phương pháp hỗ trợ: Toán học, thống kê

PHẦN THỨ HAI:

NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỂN

1.1.Cơ sở lí luận:

Chữ viết là công cụ dùng để giao tiếp và trao đổi thông tin, là phương

tiện để ghi chép và tiếp nhận những tri thức văn hoá, khoa học và đời sống

Do vậy ở trường Tiểu học, việc dạy cho học sinh biết chữ và từng bước làmchủ được công cụ chữ viết để phục vụ cho học tập và giao tiếp là yêu cầu quantrọng hàng đầu của môn Tiếng Việt Nếu viết chữ đúng mẫu, rõ ràng, tốc độnhanh thì học sinh có điều kiện ghi chép bài học tốt, nhờ vậy mà kết quả họctập sẽ cao hơn Ngược lại viết chữ xấu, tốc độ chậm sẽ ảnh hưởng không nhỏđến chất lượng học tập của học sinh

Dạy cho học sinh biết được những kĩ năng và thao tác viết chữ từ đơngiản đến phức tạp bao gồm những kĩ năng viết nét, liên kết nét tạo chữ cái, tạochữ ghi tiếng Đồng thời giúp các em xác định khoảng cách, vị trí cỡ chữ trên

vở kẻ ô li để hình thành kĩ năng viết đúng mẫu, rõ ràng và cao hơn là viếtnhanh, viết đẹp Ngoài ra, tư thế ngồi viết, cách cầm bút, để vở, cách trình bàybài viết cũng là một kĩ năng đặc thù của việc rèn chữ viết cho học sinh màgiáo viên cần thường xuyên quan tâm Căn cứ vào việc rèn luyện kĩ năng viếtđúng, viết đẹp cho học sinh là vấn đề bức thiết Việc làm ấy không những cótác dụng cụ thể, thiết thực đối với học sinh khi còn ngồi trên ghế nhà trường

mà nó còn có tác dụng quan trọng trong việc rèn đức tính kiên trì, cẩn thậncho học sinh

Việc rèn chữ viết cho học sinh tiểu học đòi hỏi người giáo viên phải cólòng kiên trì và yêu nghề, mến trẻ, tâm huyết với công việc mình làm Việclàm phải thường xuyên và liên tục ở các khối, lớp tiểu học Rèn cho học sinhviết đúng, viết đẹp góp phần quan trọng vào việc giữ gìn sự trong sáng củaTiếng Việt.

CHƯƠNG 2 :

THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN.

- Các em chưa nắm kĩ cấu tạo của các chữ cái.

-Việc nối nét giữa các con chữ (ch, gh, kh, nh, ng, ngh, ph, gi, th, tr) với vần chưa đúng và chưa đẹp

- Học sinh lười rèn luyện viết chữ , có thói quen viết cho xong không cầnchữ đẹp

- Khi viết sai các em gạch xoá, tẩy tuỳ tiện nên vở của các em chữ xấu, trình bày bẩn, nhàu nát và các góc vở hay bị quăn mép

- Vở viết, loại bút, loại mực của học sinh cũng không đồng nhất Giấy, bút, mực kém chất lượng làm cho bài viết của các em cũng xấu đi rất nhiều

- Học sinh ghi chép các môn học còn lẫn lộn, trình bày không khoa học, tuỳ tiện

Ngoài ra cơ sở vật chất cũng có phần ảnh hưởng đến chất lượng chữ viết của học sinh

2.2 Nguyên nhân:

2.2.1 Về phía học sinh :

- Học sinh chưa nắm kĩ các nét cơ bản của chữ viết, chưa xác định đượckhoảng cách giữa các con chữ và các chữ trong từ, viết sai chính tả

- Học sinh không có nền nếp thói quen tốt trong khi viết, trình bày vở.

- Vở ghi, dụng cụ viết của học sinh còn chưa được gia đình xác định, đầu

tư đúng mức

- Một số em chủ quan cho rằng chỉ cần học giỏi không cần viết chữ đẹp

- Học sinh chưa coi trọng việc rèn chữ viết, chưa tập trung chú ý khi giáoviên hướng dẫn

2.2.2 Về phía giáo viên

- Một số giáo viên còn hạn chế về năng lực chuyên môn nghiệp vụ sưphạm, chưa thực sự yêu nghề mến trẻ, chưa nắm kĩ quy trình viết chữ theoquy định của Bộ giáo dục

- Một số ít giáo viên chưa thực sự đầu tư vào việc rèn chữ viết và hướngdẫn học sinh viết chữ đúng, rèn chữ đẹp, chỉ coi việc dạy kiến thức là cơ bản

- Có một số giáo viên viết chữ chưa đẹp nhưng không có ý thức rèn luyệnchữ viết dẫn đến không có sự mẫu mực trong chữ viết ở bảng lớp cũng nhưkhi chấm bài nhận xét bài làm của học sinh nên hạn chế đến việc rèn chữ chohọc sinh

Từ những nguyên nhân và thực trạng nêu trên, bản thân tôi đã suy nghĩ

và tìm ra được những biện pháp hướng dẫn học sinh viết chữ đúng, rèn chữđẹp như sau:

3.3.1 Đối với học sinh:

- Bước vào tuần đầu tiên ổn định lớp, tôi hướng dẫn học sinh muanhững loại giấy vở và loại bút nào để viết cho đẹp, hướng dẫn các em cáchbao bọc vở, dán nhãn tên cho phù hợp Đồng thời nhắc nhở các em cách bảoquản, giữ gìn sách vở cũng như đồ dùng học tập của mình, đưa ra các tiêu chí

- Học sinh nắm được độ cao 5 nhóm chữ cái trong bảng chữ cái :

+ Nhóm chữ có độ cao 1 đơn vị như: chữ a, ă, â, o, u, ư, v,…

+ Nhóm chữ có độ cao 1,25 đơn vị như chữ s, t

+ Nhóm chữ có độ cao 1,5 đơn vịnhư chữ t

+ Nhóm chữ có độ cao 2 đơn vị như chữ d, đ, q, p…

+ Nhóm chữ có độ cao 2,5 đơn vị gồm những chữ có nét khuyết trên vànét khuyết dưới như chữ h, k, y, g, …

- Rèn chữ thường cho học sinh : Yêu cầu học sinh viết đúng và đẹp cácnét cơ bản, nắm được điểm đặt bút, điểm kết thúc con chữ trong quá trình viết

- Rèn chữ hoa : Yêu cầu học sinh nắm được các nét cơ bản của chữ hoa,thứ tự viết từng nét

- Hướng dẫn học sinh cách trình bày bài văn, bài thơ : Đối với tiêu đề 1chữ viết cách lề 5 ô; tiêu đề có 2 chữ viết cách lề 4 ô; tiêu đề có 3 chữ viếtcách lề 3 ô,…

- Các tiêu đề luôn trình bày cỡ chữ lớn để bài viết đẹp hơn

Những em nào trình bày chưa đúng quy định thì cần nhắc nhở các em đểcác em nắm vững và trình bày bài đúng, đẹp

- Học sinh ngồi học, viết đúng tư thế Đặt vở khi viết đúng quy định

Bên cạnh đó giáo viên nên cho học sinh xem các bài viết đạt kết quả caotrong các lần thi viết chữ đẹp các cấp để các em tham khảo thêm

Giáo viên phải thường xuyên kiểm tra chấm bài và nhận xét bài viết của các

em Nếu học sinh có tiến bộ giáo viên cần phải tuyên dương, khen thưởng kịpthời Bên cạnh phải nhắc nhở, động viên, giúp đỡ những học sinh chưa có tiến

bộ và tìm ra nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ các em

3.3.2 Đối với giáo viên:

Chữ viết của giáo viên rất quan trọng vì nó là mẫu để học sinh học tập

và viết theo Ở tiểu học, mỗi thầy cô giáo luôn là một tấm gương sáng đối vớihọc sinh về mọi mặt Vì vậy giáo viên phải coi trọng việc trình bày bảng, chữviết bảng phải đúng, viết đẹp và viết phải ngay ngắn trong từng tiết học Khichấm ,chữa bài cho học sinh, ta chú ý việc sửa lỗi kết hợp với lời ghi nhận xétchính xác Có như vậy học sinh mới nắm được những lỗi sai trong từng bàiviết của mình và kịp thời sửa chữa

Giáo viên phải nắm kĩ các mẫu chữ qui định trong trường tiểu học, luôn

Ngoài ra giáo viên còn học hỏi, trao đổi kinh nghiệm với các đồngnghiệp trong và ngoài nhà trường để biết thêm kinh nghiệm hướng dẫn họcsinh viết chữ đúng, rèn chữ đẹp.

Rèn chữ viết là việc làm lâu dài, có nhiều thời gian, đòi hỏi người học người dạy phải cẩn thận, tỉ mỉ Giáo viên cần rèn cho các em tư thế ngồi viếtđúng tư thế, đặt vở đúng quy định Khoảng cách từ mắt đến tầm vở là 25 cm -

-30 cm, cầm bút bằng 3 ngón tay (ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa của bàn tayphải) Đồng thời tay trái phải giữ lấy mép vở cho khỏi xô lệch Tuyệt đốikhông cầm bút dựng đứng

- Hướng dẫn các em cách viết chữ đúng quy định: Đầu tiên hướng dẫncác em đặt bút và dừng bút đúng quy định, viết đúng độ cao con chữ, đúng cỡchữ, nối chữ đúng qui định

-Trong quá trình viết học sinh phải nắm kĩ 13 nét cơ bản mà các em đãhọc ở lớp 1 để vận dụng viết đúng ở các lớp sau Cụ thể là :

Nét xiên phải Nét khuyết trên

Nét móc hai đầu

Với 13 nét cơ bản này tôi yêu cầu học sinh học thuộc và viết chính xác

Từ những nét cơ bản này học sinh viết sang các con chữ rất dễ dàng Sau khiviết học sinh tự mình nhận xét nét nào được, nét nào hỏng để rút kinh nghiệmtránh vấp phải sai sót tương tự ở những lần sau

Ví dụ :

+ Viết thiếu nét: Do thói quen của học sinh chưa viết hết nét chữ đãdừng lại, cần nhắc nhở thường xuyên để tạo thói quen viết hết nét và dừng bútđúng điểm, đúng quy định Cho học sinh thêm nét cho đủ nét ở ngay nhữngchữ học sinh vừa viết thiếu nét, đồng thời xem lại những bài viết trước chữnào thiếu nét thì thêm vào cho đủ và cho tập lại ngay bài vừa sửa

+ Viết thừa nét: Lỗi này do học sinh viết sai quy trình, điểm đặt bút banđầu, nét đầu học sinh viết không đúng, dừng vượt quá điểm quy định Cáchkhắc phục là hướng dẫn lại quy trình viết chữ cái Chú ý nếu học sinh sai chữnào chỉ hướng dẫn lại quy trình chữ đó bao giờ viết đúng, đẹp mới thôi

+ Viết sai nét: Lỗi này thường là do học sinh cầm bút sai, các ngón tayquá gần ngòi bút hoặc tay cầm bút bị cong, khi viết biên độ giao động củangòi bút ngắn, đầu ngòi bút di chuyển không linh hoạt làm cho nét chữ bịcong vẹo gây sai nét Cách khắc phục là nhắc học sinh cầm bút cho đúng Khiviết ngón tay cử động linh hoạt phối hợp với cử động của cổ tay và cánh tay

+ Sai khoảng cách: Lỗi này thường mắc với những học sinh viết haynhấc bút, không viết liền mạch, đưa tay không đều Cần giúp học sinh kĩ thuậtviết liền mạch, đưa đều tay Viết liền mạch xong chữ mới đánh dấu chữ vàdấu thanh

VD: Viết chữ : trắng - hướng dẫn học sinh viết chữ: trang - liền mạch,xong mới đánh dấu t, ă, và dấu sắc - trắng

+ Viết sai dấu chữ, dấu thanh: Học sinh thường mắc lỗi đánh dấu quá

to, quá cao không đúng vị trí Để khắc phục lỗi này cần quy định lại cách đánhdấu chữ và dấu thanh nhỏ bằng 1/2 đơn vị chữ Dấu thanh đánh vào âm chínhcủa vần và không vượt quá đơn vị thứ hai Nếu chữ có dấu mũ thì các dấu

- Học sinh phải nắm kĩ quy tắc viết hoa, biết quy trình viết các chữ cáihoa.

Việc rèn chữ quả là khó khăn, nhiều em đã viết đẹp, đều rồi nhưng lại saichính tả Nên đòi hỏi học sinh phải đọc đúng thì chữ viết mới đúng và ngượclại viết đúng sẽ củng cố việc đọc đúng Có như vậy việc luyện viết mới đượccủng cố đồng bộ, thường xuyên

Sau khi học sinh đã viết đúng li, đúng cỡ chữ dần dần giáo viên yêu cầu caohơn là các em phải viết đẹp Một số em viết tốt giáo hướng dẫn các em viếtnghiêng sáng tạo

Hàng tuần tôi đều có một tiết dạy rèn viết riêng để hướng dẫn học sinhviết đúng, đẹp

Thường xuyên phân công những em viết đẹp ngồi cạnh những em viết

chưa đẹp để giúp đỡ lẫn nhau, xây dựng “Đôi bạn cùng tiến” Các em phải

biết giúp đỡ nhau cùng học, cùng tiến, cùng giữ vở sạch - viết chữ đẹp

Chữ đẹp phải biết tự rèn luyện, viết đẹp trong tất cả các môn học Ở nhữngmôn học khác, tôi luôn yêu cầu học sinh viết đúng, viết đẹp Nếu sai tôi sửangay vì thế mà tất cả các môn học khác các em đều cũng rèn chữ viết Mỗi bàiviết sạch, đẹp ở bất cứ môn nào tôi đều tuyên dương trước lớp để khơi dậy ýthức phấn đấu, rèn luyện của học sinh

Hàng tuần, hàng tháng có tổng kết khen thưởng kịp thời những em viết

có tiến bộ nhằm duy trì và giữ vững số lượng, tạo mối đoàn kết, thi đua trongtập thể

Thường xuyên tổ chức cho cá nhân thi đua, từng tổ thi đua, cả lớp thiđua viết chữ đẹp

Phong trào giữ vở sạch, viết chữ đẹp của lớp luôn diễn ra sôi nổi vàthường xuyên liên tục Thực ra công việc rèn chữ đâu chỉ một sớm, một chiều,không chỉ có ở môn tập viết mà phải làm trong cả một quá trình liên tục ngàynày qua ngày khác, ở tất cả các môn học Nếu giáo viên chỉ cần lơ đi mộtngày, một tuần thì kể cả những em viết đẹp rồi cũng lại viết xấu và ẩu đi

Thành công của việc hướng dẫn học sinh viết chữ đúng, rèn chữ đẹp đòihỏi người giáo viên ngoài những hiểu biết về chuyên môn, cần phải có sự kiêntrì, cẩn thận và tận tâm với nghề nghiệp của mình

Trong quá trình giảng dạy nhiều năm theo bản thân tôi tự nhận thấy vàcho rằng “ Học sinh viết chữ đẹp không phải do hoa tay hay di truyền mà

chính là do quá trình rèn luyện mà nên ”

3 3.3 Đối với phụ huynh :

-Cần quan tâm nhắc nhở các em học và rèn chữ viết ở nhà.

- Chọn mua bút viết và những loại vở có chất lượng để học sinh học.

Nếu có điều kiện nên mua bút máy để các em luyện viết

CHƯƠNG 4:

KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

Kinh nghiệm: “Hướng dẫn học sinh viết chữ đúng,rèn chữ đẹp” ở học

sinh Tiểu học đã được tôi áp dụng nhiều năm tại lớp tôi chủ nhiệm và đạtđược nhiều kết quả Cụ thể như sau: