SKKN Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua môn Đạo đức lớp 4. THCS BÌNH HÒA

Do vậy, mục tiêu của ngành giáo dục đặt ra là thông qua nội dung dạy học để giáo dục được kĩ năng sống cho các em, điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp với từng nội dung bài học, t

MỤC LỤC

I Tóm tắt 2

II Giới thiệu 3

III Phương pháp 4

1 Khách thể nghiên cứu 4

2 Thiết kế nghiên cứu 5

3 Quy trình nghiên cứu 5

4 Đo lường 6

IV Phân tích dữ liệu và kết quả 6

V Bàn luận 7

VI Kết luận và khuyến nghị 8

VII Tài liệu tham khảo………9

VIII Phụ lục của đề tài 10

1 Kế hoạch dạy học 10

2 Kết quả kiểm tra trước và sau tác động 15

Đề tài: Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 4

qua môn Đạo Đức

I Tóm tắt:

Trong chương trình giáo dục tiểu học hiện nay, việc dạy học tích hợp kĩ năng sống vào các môn học và các hoạt động ngoại khoá khác trong nhà trường Tiểu học có vai trò quan trọng góp phần đào tạo nên những con người phát triển toàn diện Vì Kĩ năng sống là nền tảng để hoàn thiện nhân cách con người, là chất lượng thực sự của ngành giáo dục nhằm đảm bảo cho mỗi cá nhân có thể tồn tại, phát triển và khẳng định giá trị của mình trong cộng đồng Đây không chỉ là mục tiêu, công việc của riêng ngành giáo dục mà đòi hỏi phải có sự chung tay góp sức của cả xã hội, cộng đồng Do vậy, mục tiêu của ngành giáo dục đặt ra là thông qua nội dung dạy học để giáo dục được kĩ năng sống cho các em, điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp với từng nội dung bài học, từng nhận thức của học sinh Cần giáo

dục để học sinh hiểu con người không thể chỉ hưởng thụ, đòi hỏi mà phải có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội để hình thành ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân Thông qua nội dung các bài học, rèn luyện cho học sinh kĩ năng đặt câu hỏi, trình bày, diễn đạt, phân tích và liên hệ rồi tổng hợp nội dung kiến thức, kĩ năng làm việc độc lập (hoạt động cá nhân) hay kĩ năng làm việc tập thể (hoạt động nhóm) Khi tham gia hoạt động nhóm, tất

cả các bạn học sinh đều được trình bày ý kiến, suy nghĩ của cá nhân, được bảo vệ, tranh luận dân chủ, được bạn bè lắng nghe và tôn trọng ý kiến để thống nhất chung một vấn đề Quá trình này nhằm phát triển tư duy, rèn luyện khả năng làm việc cao hơn của học sinh Trong tất cả các môn học ở trường tiểu học thì môn Đạo đức được chọn là môn tích hợp Kĩ năng sống nhiều nhất Phần lớn các bài học đều lồng ghép giáo dục cho các em những kĩ năng cần thiết để phục vụ cuộc sống, những kĩ năng ấy các em sẽ vận dụng vào chính trong cuộc sống thường ngày của các em Tuy nhiên, vấn đề giáo dục kĩ năng sống cho học sinh một cách hiệu quả và đạt chất lượng cao còn rất nhiều khó khăn Khó khăn lớn nhất khi giảng dạy kĩ năng sống cho học sinh là phần lớn giáo viên đều chưa quen với cách dạy lồng ghép này Nhiều giáo viên còn nghĩ rằng môn Đạo Đức là môn phụ thì không quan trọng, do vậy vần đề giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua môn Đạo đức cũng chưa được chú trọng Mặt khác, giáo dục kĩ năng sống không phải chỉ trong ngày một ngày hai mà là một quá trình lâu dài, liên tục

Xuất phát từ thực trạng trên, ở đề tài này, tôi tiến hành đi sâu vào nghiên cứu một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua môn Đạo Đức lớp 4

Giải pháp của tôi là sử dụng các phương pháp và hình thức dạy học tích cực vào quá trình dạy học môn Đạo Đức nhằm kích thích tính tích cực tiếp thu bài và khắc sâu kiến thức

đã học cho học sinh, hình thành cho các em những kĩ năng cần thiết phục vụ cho cuộc sống

Ở đề tài này, tôi tiến hành nghiên cứu cách sử dụng phương pháp Đóng vai để thay thế cho cách hướng dẫn của sách giáo khoa và sách giáo viên trong việc giảng dạy một số nội dung giáo dục Kĩ năng sống ở môn Đạo đức lớp 4

Nghiên cứu được tôi tiến hành ở hai lớp 4 trường Tiểu học Bình Hòa – Bình Sơn – Quảng Ngãi Cả hai lớp đều được thực hiện giải pháp thay thế khi dạy học một số nội dung giáo dục kĩ năng sống ở môn Đạo đức Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh: trước tác động số phần trăm thấp hơn kết quả phần trăm

sau tác động Điều đĩ chứng minh rằng sử dụng phương pháp Đĩng vai trong dạy học mơn Đạo đức ở lớp 4 đã nâng cao kết quả giáo dục kĩ năng sống của học sinh

II Giới thiệu:

Trong sách giáo khoa, cách hướng dẫn giảng dạy một số nội dung cịn đơn giản, chưa thu hút học sinh tiếp thu bài Đặc biệt, nội dung giáo dục kĩ năng sống là một nội dung mới, chưa được hướng dẫn trong sách giáo khoa và sách giáo viên Do vậy, nếu cách dạy học cĩ lồng ghép kĩ năng sống diễn ra đơn điệu sẽ làm cho học sinh nhàm chán, khơng cĩ sự thích thú học tập, dẫn đến tình trạng học sinh mau quên, khơng khắc sâu và hình thành kiến thức

kĩ năng sống cho học sinh Nhưng khi học sinh được học một số nội dung giáo dục kĩ năng sống ở mơn Đạo đức theo phương pháp Đĩng vai thì tinh thần phấn khởi hơn nhiều, tiếp thu nhanh và ghi nhớ lâu dài, gĩp phần hình thành nhân cách tốt đẹp cho các em

Trong thời gian qua, ngồi những gì quan sát được khi trực tiếp giảng dạy lớp 4, tơi

cĩ dự giờ đồng nghiệp trong đơn vị và các đồng nghiệp ở đơn vị khác về cách thức dạy học lồng ghép nội dung giáo dục kĩ năng sống qua mơn Đạo đức Tuy giáo viên dạy rất cố gắng trong việc sử dụng phương pháp cho học sinh tích cực tìm hiểu kiến thức và hình thành kĩ năng sống cần thiết cho các em nhưng kiến thức của học sinh chưa khắc sâu, chưa vần dụng được vào trong cuộc sống thường ngày cho chính các em

Để thay đổi tình trạng trên, đề tài nghiên cứu này đã dùng phương pháp Đĩng vai để dạy học một số nội dung lồng ghép giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Giải pháp thay thế: Đưa phương pháp Đĩng vai vào dạy học mơn Đạo đức lớp 4 để

gĩp phần nâng cao kết quả giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Chẳng hạn như, sử dụng phương pháp Đĩng vai để hình thành cho học sinh hình thành kĩ năng tự nhận thức về sự trung thực trong học tập của bản thân Trên cơ sở những kiến thức cĩ liên quan đến bài học đĩ, giáo viên tổ chức cho học sinh đĩng vai giải quyết các tình huống liên quan đến chủ

đề “Trung thực trong học tập” Sau đĩ, giáo viên hướng dẫn phân tích và bình luận sau khi các em hồn thành tình huống đĩng vai để hình thành hành vi tốt, khắc phục các hành vi chưa đúng cho các em Tương tự, tơi đã tiến hành dạy học theo phương pháp Đĩng vai nhiều nội dung khác trong chương trình Đạo đức lớp 4

Vấn đề nghiên cứu: Việc đưa phương pháp Đĩng vai vào dạy học mơn Đạo đức cĩ

nâng cao chất lượng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 4 khơng?

Giả thuyết nghiên cứu: Dùng phương pháp Đóng vai trong dạy học môn Đạo đức sẽ

nâng cao chất lượng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 4

III Phương pháp:

1 Khách thể nghiên cứu

Tôi lựa chọn trường Tiểu học Bình Hòa vì trường có những điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng

* Giáo viên:

Hai cô giáo giảng dạy hai lớp 4, đều có kinh nghiệm giảng dạy, có lòng nhiệt tình, tuổi đời còn trẻ, thích học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp

1 Phạm Thị Ngọc Sa – Giáo viên dạy lớp 4A, là giáo viên chủ nhiệm lớp và là giáo viên có nhiều kinh nghiệm giảng dạy lớp 4

2 Huỳnh Thị Thúy – Giáo viên dạy lớp 4B, là giáo viên chủ nhiệm lớp và là giáo viên có nhiều kinh nghiệm giảng dạy lớp 4

* Học sinh:

Ở nghiên cứu này, tôi lựa chọn 2 lớp của khối 4 Tôi nắm bắt được lực học, khả năng tiếp thu bài và thái độ học tập cũng như ý thức của các em một cách rõ ràng, chính xác Để tiến hành nghiên cứu, tôi đã chọn 2 lớp là 4A và 4B, các em tương đương nhau về học lực, giới tính, hạnh kiểm Cụ thể như sau:

Bảng 1: Giới tính, học lực, hạnh kiểm của học sinh 2 lớp 4A và 4B của trường Tiểu học Bình Hoà:

Về ý thức học tập, tất cả các em ở hai lớp đều tích cực, chủ động, hăng hái phát biểu

Về thành tích học tập năm trước, hai lớp tương đương nhau về điểm số của các môn học

2 Thiết kế:

Chọn hai lớp nguyên vẹn là lớp 4A và lớp 4B, sau đó tiến hành kiểm tra trước tác động và sau tác động để kiểm chứng giả thuyết của đề tài đưa ra là đúng, tức sử dụng phương pháp Đóng vai vào dạy học môn Đạo đức làm nâng cao kết quả giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Bảng 2: Kết quả khảo sát trước tác động

Lớp 4A Lớp 4B

Em đã trung thực trong học tập 41,4% 39,3%

Em nhờ bạn bè, thầy cô giúp đỡ khi gặp khó khăn trong học tập 37,9% 35,7%

Em mạnh dạn bày tỏ ý kiến của mình với bạn bè, thầy cô, gia đình 44,8% 32,2%

Em sử dụng thời giờ vào việc học tập, giải trí hợp lí 41,4% 42,8%

Em không lãng phí tiền của 37,9% 50%

3 Quy trình nghiên cứu.

a Chuẩn bị của giáo viên:

- Tôi và cô Sa sử dụng phương pháp Đóng vai trong dạy học một số nội dung giáo dục kĩ năng sống qua môn Đạo đức lớp 4

b Tiến hành dạy thực nghiệm.

Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường và theo thời khoá biểu để đảm bảo tính khách quan Cụ thể:

Bảng 4: Thời gian thực nghiệm

Ngày dạy Môn Tiết theo PPCT Tên bày dạy

27/08/2014 Đạo đức 2 Trung thực trong học tập (tiết 2) 03/09/2014 Đạo đức 3 Vượt khó trong học tập (tiết 1) 24/09/2014 Đạo đức 5 Bày tỏ ý kiến (tiết 2)

08/10/2014 Đạo đức 7 Tiết kiệm tiền của (tiết 2) 22/10/2014 Đạo đức 9 Tiết kiệm thời giờ (tiết 2)

4 Đo lường:

Bài kiểm tra trước khi tác động được tiến hành ngay từ đầu năm học Bài kiểm tra trước tác động gồm 5 câu hỏi để kiểm tra nhận thức ban đầu của học sinh về một số kĩ năng sống sẽ được hình thành trong chương trình Đạo đức lớp 4

Bài kiểm tra sau khi tác động là bài kiểm tra sau khi học xong bài Tiết kiệm thời giờ (tiết 2) Bài kiểm tra sau tác động có nội dung giống bài kiểm tra trước tác động.

* Tiến hành kiểm tra và chấm bài:

Sau khi thực hiện dạy xong các bài học trên, tôi tiến hành bài kiểm tra

Kiểm tra xong, tôi và cô Sa tiến hành việc kiểm tra kết quả của bài kiểm tra sau tác động (kết quả bài kiểm tra được trình bày ở phần phụ lục)

IV Phân tích dữ liệu và kết quả

Bảng 3 Kết quả bài kiểm tra sau tác động

Lớp 4A Lớp 4B

Em đã trung thực trong học tập 72,4% 89,3%

Em nhờ bạn bè, thầy cô giúp đỡ khi gặp khó khăn trong học tập 79,3% 92,8%

Em mạnh dạn bày tỏ ý kiến của mình với bạn bè, thầy cô, gia đình 82,7% 78,6%

Em sử dụng thời giờ vào việc học tập, giải trí hợp lí 72,4% 82,2%

Em không lãng phí tiền của 72,4% 89,3%

Qua bảng trên cho thấy, kết quả tác động được thể hiện ở số phần trăm câu trả lời của học sinh Trước tác động có số phần trăm thấp hơn kết quả phần trăm sau tác động Sau khi học tập môn Đạo đức, đa số học sinh đã biết thực hiện hành vi tốt về học tập cũng như ứng xử giao tiếp hằng ngày Nhiều học sinh cảm thấy sự thay đổi về hành vi ứng xử của mình đã tiến bộ một cách vượt bậc, các em tự giác và tự tin về bản thân hơn

Như vậy, có thể kết luận giả thuyết của đề tài " Dùng phương pháp Đóng vai trong dạy học môn Đạo đức sẽ nâng cao chất lượng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 4" đưa ra là đúng

V Bàn Luận

Tóm lại, các kết quả nghiên cứu của đề tài đã cho thấy sử dụng phương pháp Đóng vai vào trong dạy học một số nội dung giáo dục kĩ năng sống ở môn Đạo đức lớp 4 cho học sinh đạt hiệu quả cao Qua quan sát các tiết học, tôi nhận thấy học sinh chủ động, tự giác và

tự tin hơn, sáng tạo hơn khi tự mình đưa ra cách xử lí tình huống và đóng vai thể hiện tình huống đó Việc phân tích kết quả của bài kiểm tra sau tác động đã chỉ ra rằng chất lượng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua môn Đạo đức đã được nâng cao Việc hình thành những kĩ năng này cho học sinh sẽ giúp ích cho cách ứng xử hằng ngày của các em, hình thành nhân cách tốt đẹp và giúp các em tự tin hơn

* Hạn chế:

Nghiên cứu này được sử dụng trong giờ học môn Đạo đức là một giải pháp rất tốt nhưng để sử dụng có hiệu quả, người giáo viên cần phải sử dụng thường xuyên và liên tục, phải chuẩn bị bài giảng khá công phu Đây là một vấn đề mới nên tài liệu nghiên cứu không nhiều

VI Kết luận và khuyến nghị

* Kết luận: Việc sử dụng phương pháp Đóng vai vào giảng dạy một số nội dung

môn Đạo đức ở lớp 4 đã nâng cao kết quả giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Đề tài này là bước đầu trong việc khám phá các hoạt động dạy học mang lại sự cải thiện về hành vi kĩ năng sống của học sinh trong học tập cũng như cuộc sống thường ngày

* Khuyến nghị:

Đối với lãnh đạo nhà trường: Cần có sự quan tâm về cơ sở vật chất, đồ dùng dạy

học đầy đủ cho giáo viên Thường xuyên tổ chức các buổi thao giảng, hội giảng về việc sử dụng các phương pháp dạy học tích cực vào trong quá trình dạy học các môn học nói chung, môn Đạo đức nói riêng về dạy học lồng ghép nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh nhằm nâng cao kĩ năng sử dụng các phương pháp cho giáo viên, khuyến khích và động viên giáo viên vận dụng những phương pháp này vào quá trình dạy học

Đối với giáo viên: Không ngừng tự học, tự bồi dưỡng, biết khai thác được sở thích

của học sinh mà có biện pháp dạy học tốt hơn

Với kết quả của đề tài này, tôi mong rằng các bạn đồng nghiệp quan tâm, chia sẻ và

có thể ứng dụng vào dạy môn đạo đức lớp 3 để tạo hứng thú và nâng cao kết quả học tập của học sinh

Người viết

Huỳnh Thị Thúy

Tài liệu tham khảo

- Tài liệu tập huấn nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng

- Sách giáo khoa môn Đạo đức lớp 4.

- Sách giáo viên môn Đạo đức lớp 4

- Tài liệu đổi mới phương pháp dạy học

- Nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học.

PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI:

1 KẾ HOẠCH BÀI HỌC

Bài: TRUNG THỰC TRONG HỌC TẬP ( Tiết 2 )

I.Mục tiêu:

- Nêu được một số biểu hiện của trung thực trong học tập

- Biết được: Trung thực trong học tập giúp em học tập tiến bộ, được mọi người yêu mến

- Hiểu được trung thực trong học tập là trách nhiệm của học sinh

- Có thái độ hành vi trung thực trong học tập

 Kĩ năng sống :

+ Kỹ năng tự nhận thức về sự trung thực trong học tập của bản thân.

+ Kỹ năng bình luận phê phán những hành vi không trung thực trong học tập

+ Kỹ năng làm chủ bản thân trong học tập

 Giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh :

+ Khiêm tốn học hỏi

+ Trung thực trong học tập chính là thực hiện theo 5 điều Bác Hồ dạy.

II.Đồ dùng dạy học:

-SGK Đạo đức 4

-Các mẫu chuyện,tấm gương về trung thực trong học tập

III.Hoạt động trên lớp:

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

1 Ổn định

- Cho cả lớp hát bài: Em yêu trường em

2.KTBC

- Thế nào là trung thực trong học tập? Cho ví dụ?

- Nhận xét

3.Bài mới

a.Giới thiệu bài

b Dạy bài mới

*HĐ1: Thảo luận nhóm (Bài tập 3- SGK trang 4)

-GV chia lớp thành 3 nhóm:

-GV nêu yêu cầu thảo luận

Nhóm 1: Em sẽ làm gì nếu không làm được bài

kiểm tra?

Nhóm 2: Em sẽ làm gì nếu bị điểm kém mà cô

giáo ghi nhằm là điểm giỏi ?

Nhóm 3: Em làm gì nếu trong giờ kiểm tra bạn

bên cạnh không làm được bài và cầu cứu em ?

-GV kết luận về cách ứng xử đúng trong mỗi tình

huống

- Cả lớp hát

- 1HS trả lời

-Các nhóm thảo luận

-Đại diện nhóm trình bày Cả lớp góp

ý trao đổi Đại diện nhóm trình bày a/ Cố gắng học để gỡ điểm lại

b/ Báo cho cô biết để sữa chữa điểm lại cho đúng

c/ Nói bạn thông cảm vì làm vậy là không trung thực trong học tập

*HĐ2: Hoạt động cá nhân (Bài tập 4- SGK trang

4)

-GV yêu cầu mỗi HS sưu tầm những mẫu chuyện,

tấm gương về trung thực trong học tập mà em

biết

- Gọi 3-4 HS kể trước lớp

- Hỏi: Em nghĩ gì về những mẩu chuyện, tấm

gương đó?

-GV kết luận: Xung quanh chúng ta có nhiều tấm

gương về trung thực trong học tập Chúng ta cần

học tập các bạn đó

*Hoạt động 3: Trình bày tiểu phẩm (Bài tập

5-SGK trang 4)

- Giáo viên cho HS làm việc nhóm 4, thảo luận

xây dựng tiểu phẩm và đóng vai theo tiểu phẩm

về chủ đề Trung thực trong học tập

-GV mời 1, 2 nhóm lên trình bày tiểu phẩm đã

được chuẩn bị

-Sau khi HS xem tiểu phẩm GV cho cả lớp thảo

luận chung:

+Em có suy nghĩ về các tiểu phẩm vừa xem ?

+Nếu em ở vào tình huống đó, em có hành động

như vậy không? Vì sao?

-GV nhận xét, kết luận KNS :

Mọi việc làm không trung thực đều là tính xấu,

có khi còn có hại cho bản thân mình, và không

được mọi người yêu mến, các em cần tránh.

 Giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh:

Trung thực trong học tập là thể hiện theo 5 điều

Bác Hồ dạy và khiêm tốn học hỏi bạn bè

4.Củng cố - Dặn dò :

-HS nêu lại ghi nhớ chung

-Thực hiện trung thực trong học tập và nhắc nhở

bạn bè cùng thực hiện

-Về nhà xem lại bài và chuẩn bị bài tiết sau

- HS làm việc cá nhân

-HS kể trước lớp

-Cả lớp cho ý kiến, những suy nghĩ

về mẫu chuyện vừa nghe

-Đại diện HS trình bày ý kiến ,suy nghĩ của mình trước lớp

- HS làm việc theo nhóm 4.

-Lần lượt các nhóm HS lên đóng vai.

-HS cả lớp thảo luận và đại diện trả lời

-HS nghe và thực hành.

-2 HS nêu

-HS cả lớp thực hiện