Vì vậy trong nghiên cứu của mình, tôi chỉ tập trung vào một số vấn đề lý thuyết về trọng âm từ như âm tiết, tầm quan trọng của trọng âm từ, quy tắc đánh dấu trọng âm từ và một sô thủ thu
Trang 1SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
9 Đơn vị công tác: Trường THPT Bình Sơn
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Đại Học
- Năm nhận bằng: 2001
- Chuyên ngành đào tạo: Tiếng Anh
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy Tiếng Anh
- Số năm có kinh nghiệm: 12 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: Phương pháp giảng dạy Writing lớp 10,
Tên SKKN : CÁCH XÁC ĐỊNH TRỌNG ÂM CỦA TỪ TRONG TIẾNG
ANH DÀNH CHO HỌC SINH LỚP 12
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài
Ngữ âm là một lĩnh vực không thể thiếu trong việc dạy và học tiếng Anh,
và đặt biệt là phần không thể thiếu trong các đề thi TNTHPT, thi tuyển sinh Đại Học và Cao Đẳng theo định hướng thi trắc nghiệm khách quan của Bộ GD & ĐT
từ năm 2006 Tuy nhiên đa số học sinh còn ngỡ ngàng và gặp nhiều khó khăn khi gặp dạng bài tập trắc nghiệm ngữ âm Trong khi đó tài liệu phù hợp phục vụ cho việc học tập ngữ âm đối với đối tượng học sinh THPT – đặc biệt là học sinh khối 12- ở Việt Nam hầu như rất hiếm Vì thế tôi nghiên cứu bài sáng kiến kinh nghiệm này nhằm giúp các em học sinh THPT giảm đi bớt một phần gánh nặng khi làm bài trắc nghiệm trong các kỳ thi, đặc biệt là kỳ thi TNTHPT cấp Quốc gia sắp đến
Phương pháp dạy học ngoại ngữ theo hướng CLT (đường hướng giao tiếp) được cho là hiệu quả ngày nay Người học và người dạy đều hướng tới mục đích cuối cùng đó là giao tiếp Qua quá trình tự tìm tòi, học hỏi trau dồi chuyên môn nghiệp vụ, và qua nhiều năm tham gia công tác giảng dạy môn tiếng Anh trong trường THPT Bình Sơn, tôi nhận thấy rằng trọng âm của một từ chính là chìa khóa diệu kỳ để hiểu và giao tiếp bằng tiếng Anh thành công Người bản ngữ sử dụng trọng âm rất tự nhiên, trong khi đó người học rất lúng túng, khó khăn khi giao tiếp một phần do chưa biết cách sử dụng trọng âm đúng cách Thực tế cho thấy đa số học sinh trong trường THPT Bình Sơn còn nhiều hạn chế trong phát âm
và đánh dấu trọng âm của từ Vì vậy có nhiều từ các em không biết phát âm và tìm trọng âm như thế nào cho đúng Kết quả là các em lúng túng khi áp dụng vào bài chọn từ có trọng âm khác loại Không những thế việc phát âm sai còn dẫn đến hiện tượng từ bị hiểu nhầm, hiểu sai
Chính vì vậy tôi chọn đề tài "Cách xác định trọng âm của từ trong tiếng Anh dành cho học sinh lớp 12" làm vấn đề nghiên cứu trong sáng kiến kinh
nghiệm của mình
Trang 3II Mục đích nghiên cứu
Khi viết sáng kiến kinh nghiệm này tôi chỉ mong giúp cho các em học sinh trong trường THPT Bình Sơn nói riêng và các em học sinh nói chung khắc phục được một phần nào đó khó khăn trong việc phát âm và đánh dấu trọng âm
III Đối tượng nghiên cứu
Trong chương trình tiếng Anh THPT hệ 7 năm, trọng âm từ được đưa vào giảng dạy ở khối 12 Vì vậy trong nghiên cứu của mình, tôi chỉ tập trung vào một
số vấn đề lý thuyết về trọng âm từ như âm tiết, tầm quan trọng của trọng âm từ, quy tắc đánh dấu trọng âm từ và một sô thủ thuật làm bài tập xác định trọng âm từ nhằm giúp các em học sinh khối 12 có thể làm tốt các bài tập về trọng âm phục vụ cho thi tốt nghiệp, thi đại học, áp dụng kiến thức vào thực hành ngôn ngữ cũng như chia sẻ vốn hiểu biết của mình về trọng âm với đồng nghiệp
IV Phạm vi nghiên cứu
Học sinh lớp 12 trường THPT Bình Sơn, năm học 2014 - 2015
V Cơ sở nghiên cứu
Tôi nghiên cứu đề tài này dựa trên các cơ sở sau:
- Dựa vào thực tế giảng dạy
- Dựa vào một số tài liệu tham khảo về phát âm và trọng âm
- Dựa vào một số ý kiến đóng góp của đồng nghiệp
VI Tóm tắt nội dung
Nội dung sáng kiến này gồm các phần như sau:
I Thực trạng nhận biết trọng âm từ của học sinh lớp 12 trường THPT Bình sơn
II Âm tiết và trọng âm từ trong tiếng Anh
1 Âm tiết
2 Trọng âm từ
3 Tầm quan trọng của trọng âm từ
4 Vị trí đánh dấu trọng âm
5 Quy tắc của trọng âm từ trong tiếng Anh
III Một số thủ thuật nhận biết trọng âm từ
IV Gợi ý một số phương pháp dạy và học trọng âm từ
Trang 4PHẦN NỘI DUNG
I Thực trạng nhận biết trọng âm từ của học sinh lớp 12 trường THPT Bình Sơn:
Theo điều tra ngày 25/ 09/ 2014 tại 4 lớp 12B1, 12B2, 12B3, 12B4 với tổng
số học sinh là 200 em, kết quả cho thấy có 15 học sinh (chiếm tỉ lệ 7,5%) học sinh thấy bài tập trọng âm dễ, 50 học sinh (chiếm tỉ lệ 25%) thấy bài tập trọng âm hơi khó, 70 học sinh (chiếm tỉ lệ 35%) thấy bài tập trọng âm khó, còn lại 65 học sinh (chiếm tỉ lệ 32,5%) thấy bài tập trọng âm rất khó
Như vậy lâu nay trọng âm vẫn là nỗi ám ảnh của nhiều học sinh Việc học trên lớp đa số giáo viên thường tập trung vào ôn tập ngữ pháp khiến cho các bài tập trọng âm trong các đề thi trở nên tương đối khó đối với học sinh Đặc biệt trong chương trình tiếng Anh của THPT học sinh chỉ làm quen với trọng âm của
từ ở lớp 12 Các em thường không biết cách xác định trọng âm của từ như thế nào nên các em gặp rất nhiều khó khăn khi làm bài tập xác định trọng âm của từ hay chọn từ có trọng âm khác loại Để hiểu rõ được bản chất, đặc điểm của trọng âm
từ học sinh cần nắm được các kiến thức liên quan đến nó
II Âm tiết và trọng âm từ trong tiếng Anh
1 Âm tiết (Syllables)
Để hiểu được trọng âm của một từ, trước hết học sinh phải hiểu được thế nào là âm tiết Mỗi từ đều có âm tiết riêng, có thể là một âm tiết, hai, ba hoặc nhiều hơn thế
Trang 5Expensive ex-pen-sive 3Interesting in-ter-est-ing 4Realistic re-al-is-tic 4unexceptional un-ex-cep-tion-al 5
2 Trọng âm từ (Word Stress?)
Trọng âm từ là lực phát âm được nhấn vào một âm tiết nhất định trong một
từ Khi ta đọc đến âm tiết này thì lực phát âm sẽ mạnh hơn khi phát âm các âm tiết khác (Celce-Murcia, Brinton & Goodwin (1996: 131))
Chúng ta không bao giờ phát âm các âm tiết với một lực giống nhau trong một từ, sẽ có một âm tiết được nhấn mạnh Âm tiết đó được phát âm to, mạnh hơn các âm còn lại
Hãy lấy ba từ: photograph, photographer and photographic làm ví dụ Âm
tiết được nhấn của mỗi từ là khác nhau Vì vậy vỏ âm thanh của mỗi từ là không giống nhau
Word Số âm tiết Trọng âm
PHO to graph 3 âm tiết 1pho TO graph er 4 âm tiết 2pho to GRAPH ic 4 âm tiết 3
Điều này luôn luôn xảy ra với tất cả các từ có từ hai âm tiết trở lên: TEACHer, JaPAN, CHIna, aBOVE, converSAtion, INteresting, imPORtant, deMAND
Những âm tiết không được nhấn âm là những âm “yếu”, âm “nhỏ” hoặc âm câm Người bản ngữ chỉ nghe lấy âm được nhấn chứ không phải là âm”yếu” Nên
để nói giống như người bản ngữ thì ngay từ bây giờ học sinh cần phải tập phát âm trọng âm của từ Trong quá trình nghe, nhất là nghe đài, xem phim, các trọng âm
đó cần được chú ý: Bước đầu tiên là lắng nghe và nhận diện, rồi sau đó mới là sử dụng nó
Trang 63 Tầm quan trọng của trọng âm từ (The importance of word stress)
Không phải ngôn ngữ nào cũng có trọng âm ví dụ: tiếng Nhật, tiếng Pháp hay tiếng Việt Đối với tiếng Anh, trọng âm của từ không phải là lựa chọn ngẫu nhiên Điều đó có nghĩa là chúng ta không thể nhấn trọng âm vào chỗ nào chúng
ta thích hoặc không thích Người bản xứ sử dụng trọng âm của từ để giao tiếp một cách nhuần nhuyễn và chính xác thậm chí cả trong tình huống hội thoại khó Ví dụ chúng ta không nghe rõ một từ nào đó nhưng chúng ta vẫn có thể hiểu được là nhờ trọng âm của từ
Quay trở lại với ví dụ về hai từ photograph và photographer Bây giờ hãy
tưởng tượng chúng ta đang nói chuyện với ai đó qua điện thoại và đường dây bị chập chờn Chúng ta không thể nghe rõ được mà chỉ nghe thấy hai âm tiết đầu của
một trong hai từ trên: photo…Vậy đó là từ nào: photograph hay photographer?
Trong trường hợp này nếu nghe thấy trọng âm của từ thì chắc chắc ta sẽ biết đó là
từ nào vì trên thực tế ta sẽ nghe thấy hoặc là PHOto hoặc là phoTO Vì thế không cần phải nghe hết cả từ ta vẫn biết đó là PHOto graph hay
phoTO grapher
4 Vị trí đánh dầu trọng âm (Position of stress)
Vị trí trọng âm của từ sẽ được kí hiệu trong tất cả các cuốn từ điển Khi tra một từ ta cần lưu ý âm tiết có dấu "" ở trên chính là trọng âm chính của từ, âm tiết
có dấu "," ở dưới là trọng âm phụ của từ Từ có 2 hoặc 3 âm tiết thì có trọng âm
chính; từ có 4 âm tiết trở lên có cả trọng âm chính và trọng âm phụ Ví dụ: Với
phiên âm của từ photograph là /'foutəgrɑ:f/ thì trọng âm rơi vào âm Pho Phiên
âm của từ communication là /kə,mju:nI'keI∫n/ thì trọng âm chính rơi vào Ca, trọng
âm phụ rơi vào Mu
5 Quy tắc của trọng âm từ trong tiếng Anh (Rules of Word Stress in English)
Có hai quy tắc cơ bản sau:
1 Một từ có một trọng âm chính (Một từ không thể có hai trọng âm chính, nên nếu ta nghe thấy hai trọng âm thì đó chắc chắn là hai từ)
2 Trọng âm của từ luôn rơi vào nguyên âm chứ không phải phụ âm
Trang 7Ngoài ra còn có thêm một số quy tắc sau (Xin lưu ý là quy tắc không đúng cho tất
cả các trường hợp vì vẫn có ngoại lệ)
1) Trọng âm rơi vào âm tiết thứ nhất
Với hầu hết các danh từ có hai âm tiết PREsent, EXport, CHIna, TAble
Với hầu hết các tính từ có hai âm tiết PREsent, SLENder, CLEver, HAPpy
2) Trọng âm rơi vào âm cuối
Với các từ kết thúc là : -cy, -ty,
-phy and -gy
deMOcracy, dependaBIlity, phoTOgraphy, geology
Với các từ kết thúc là : - al CRItical, geological
5) Với các từ ghép
Với các danh từ ghép, trọng âm rơi vào phần
đầu tiên của từ
thứ hai của từ
Trang 86) Trọng âm trong từ hai âm tiết (Unit 3: Ways of socializing, p 30, English 12)
+ Động từ hai âm tiết:
Nếu âm tiết thứ 2 của động từ chứa nguyên âm dài hoặc nguyên âm đôi (trừ /əƱ/)
hoặc từ kết thúc là hơn 1 phụ âm thì âm tiết thứ hai mang trọng âm
Ví dụ: attract /ə’trækt/; suppose /sə’pəƱ/
Nếu âm tiết cuối cùng của từ chứa 1 nguyên âm ngắn hoặc 1 (hoặc không có) phụ
âm cuối thì âm tiết đầu tiên của từ mang trọng âm
Ví dụ: walking /’wkIŋ/
+ Danh từ hai âm tiết:
Nếu âm tiết thứ hai của từ chứa 1 nguyên âm dài hoặc 1 nguyên âm đôi (trừ
âm /əƱ/), âm tiết đó sẽ mang trọng âm
Ví dụ: police /pə’li:s/
Nếu âm tiết này chứa 1 nguyên âm ngắn thì trọng âm sẽ rơi vào âm tiết thứ nhất
Ví dụ: student /’stju:dnt/
+ Tính từ hai âm tiết: quy tắc trọng âm của tính từ hai âm tiết giống như của danh
từ hai âm tiết
Ví dụ: polite /pə’laIt/
Tuy nhiên vẫn có trường hợp ngoại lệ
Ví dụ: honest /’ɒnIst/, perfect /’pзfIkt, cả hai từ đều kết thúc là hai phụ âm nhưng trọng âm lại rơi vào âm tiết thứ nhất
+ Động từ ba âm tiết: Nếu âm tiết cuối của từ chứa 1 nguyên âm ngắn và từ kết
thúc không có hơn 1 phụ âm thì trọng âm rơi vào âm tiết thứ
Ví dụ: encounter /Iŋ’kaƱntə/
Nếu âm tiết cuối chứa 1 nguyên âm dài hoặc nguyên âm đôi (trừ âm /əƱ/) hoặc
động từ có 1 hoặc hơn 1 phụ âm cuối thì âm tiết đó sẽ mang trọng
Ví dụ: introduce /,Intrə’dju:s/
Nếu âm tiết cuối chứa âm "ate" /eIt/ hoặc "fly" /flaI/ hoặc "ize" (ise) /aIz/, thì trọng
âm sẽ rơi vào âm tiết thứ nhất
Ví dụ: concentrate /’kɒnsəntreIt/
+ Danh từ ba âm tiết:
Trang 9Nếu âm tiết cuối của từ là 1 nguyên âm ngắn hoặc âm /əƱ/ và âm tiết ngay trước
nó là 1 nguyên âm dài hoặc nguyên âm đôi hoặc từ kết thúc là hơn 1 phụ âm thì
âm tiết ở giữa sẽ mang trọng âm
Ví dụ: September /sep’tembər/
Nếu âm tiết cuối là 1 nguyên âm ngắn hoặc âm /əƱ/ và âm tiết thứ hai chứa 1 nguyên âm ngắn thì âm tiết thứ nhất sẽ mang trọng âm
Ví dụ: mimosa /mI’məƱzə/
Nếu âm tiết cuối là 1 nguyên âm ngắn và âm tiết giữa chứa 1 nguyên âm ngắn, từ
đó không có hơn 1 phụ âm ở cuối thì âm tiết thứ nhất mang trọng âm
Ví dụ: chemistry /’kemIstri/
Nếu âm tiết cuối chứa 1 nguyên âm dài hoặc 1 nguyên âm đôi hoặc từ kết thúc là hơn 1 phụ âm thì âm tiết đầu tiên sẽ mang trọng âm
Ví dụ: photograph /’fəƱtəgra:f/
+ Trọng âm ở từ hơn ba âm tiết (Unit 5: Higher education, page 58, English 12) Nếu từ kết thúc là các hậu tố: ‘_ic’ ‘_logy’ ‘_graphy’ ‘_ion’ ‘_ious’ ‘_ity’ ‘_ive’
‘_ative’ ‘_itive’, thì trọng âm rơi vào âm tiết ngay trước các hậu tố này
Những hậu tố mang trọng âm:
‘ ain’ / eIn/ (for verb only)
Trang 10‘unique’ /ju:’ni:k/
' oo' / _u:/
Ví dụ: Balloon /bə'lu:n/
Những hậu tố không ảnh hưởng đến trọng âm của từ
‘ able’ ‘ age’ ‘ al’ ‘ en’ ‘ ful’ ‘ ing’
‘ ish’ ‘ like’ ‘ less’ ‘ ly’ ‘ ment’ ‘ ness’
‘ ous’ ‘ wise’ ‘ y’
* Quy tắc riêng I:
- Những từ có hai âm tận cùng bằng _ANT hay _ENT thường được nhấn mạnh ở
âm tiết đầu
Ví dụ : constant, distant, instant, absent, accent, current
- Những từ có tận cùng bằng _ENT thường có trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai
Ví dụ : to ac'cent, to con'sent, to fre'quent, to pre'sent
Ngoại lệ:
Những từ có hai âm tiết tận cùng bằng _ENT sau đây có trọng âm rơi vào âm tiết
thứ hai dù nó là danh từ, động từ hay tính từ: e'vent, la'ment, des'cent, des'cend,
con'sent, to la'ment, to des'cent, to con'sent, to con'tent
* Quy tắc riêng II:
- Những từ có hai âm tiết tận cùng bằng _ER thì trọng âm rơi vào âm tiết đầu
Ví dụ : 'father, 'mother, 'flower, to 'enter, to 'suffer
Ngoại lệ:
Những động từ sau đây tận cùng bằng _ER nhưng lại được nhấn mạnh ở âm tiết
sau : to con'fer, to pre'fer, to re'fer
* Quy tắc riêng III:
- Những từ có hai âm tiết mà âm tiết đầu là âm tiết yếu /ə/ thì trọng âm rơi vào âm
tiết thứ hai: a'bed, a'baft, a'live, a'lone, a'bout, a'bove, a'back, a'go, as'leep, a'gain, a'broad, a'side, a'chieve, a'buse, a'byss, a'fraid, a'like
* Quy tắc riêng IV:
- Những từ có tận cùng là _ETY, _ITY, _ION, _IC, _ICAL, _OUS, có trọng âm rơi vào âm tiết đứng ngay trước chúng
Trang 11Ví dụ : 'guiety,'piety, e'quality, fer'tility, dic'tation, e'lection, 'public, 'civic, his'toric, his'torical, e'lectrical, 'famous, 'nervous
VD: fa'miliar, par'ticular, in'terpreter, ge'ography, go'emetry
* Quy tắc riêng VI:
- Những từ có tận cùng bằng _ATE, nếu là từ có 2 âm tiết thì trọng âm rơi vào âm tiết thứ nhất, nếu là từ có 3 âm tiết trở lên thì trọng âm rơi vào âm tiết thứ ba tình
từ cuối lên
Ví dụ : Từ 2 âm tiết: 'climate, 'private, 'senate, 'nitrate
Từ có từ 3 âm tiết trở lên: con'gratulate, o'riginate, com'municate, 'concentrate, 'regulate
* Quy tắc riêng VII:
- Những từ có tận cùng bằng _URE thường có trọng âm rơi vào âm tiết trước nó
Ví dụ : cre'ature, 'feature, 'fixture, 'lecture, 'nature, ad'venture, 'pressure
Ngoại lệ: 'literature, 'temperature, ma'ture, unma'ture
* Quy tắc riêng VIII:
- Những từ có tận cùng là _ADE, _ESE, _EE, _EER, _OO, _OON có trọng âm rơi vào chính những âm tiết này
Ví dụ : lemon'ade, colon'nade, balus'trade, Vietnam'ese, Japan'ese,
Absen'tee, refu'gee, engi'neer, bam'boo, ta'boo, ty'phoon, ty'coon, sa'loon, bal'loon
* Quy tắc riêng IX:
- Những trạng từ chỉ thể cách (adverbs of manner) tận cùng bằng _LY thì trọng
âm theo tính từ gốc (radical adjective) của nó
Ví dụ : 'patiently, 'differently, 'difficultly, com'paratively, con'tinuously
MỘT SỐ QUY TẮC KHÁC
Trang 121) Trọng âm rơi vào âm tiết thứ nhất
- Hầu hết danh từ và tính từ hai âm tiết trọng âm rơi vào âm tiết thứ nhất
VD: Danh từ PREsent, EXport, CHIna, TAble
Tính từ PREsent, SLENder, CLEver, HAPpy
- Đối với động từ nếu âm tiết thứ hai chứa nguyên âm ngắn và kết thúc không nhiều hơn một phụ âm thì trọng âm rơi vào âm tiết thứ nhất
Ví dụ : ENter, TRAvel, Open
- Các động từ có âm tiết cuối là _ow thì trọng âm rơi vào âm tiết đầu.
Ví dụ : FOllow, BOrrow
- Các động từ 3 âm tiết có âm tiết cuối chứa nguyên âm dài hoặc nguyên âm đôi hoặc kết thúc nhiều hơn một phụ âm thì âm tiết đầu nhấn trọng âm
Ví dụ : PAradise, EXercise
2) Trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai
- Hầu hết động từ hai âm tiết trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai
Ví dụ : to preSENT, to exPORT, to deCIDE, to beGIN
- Nếu động từ hai âm tiết, âm tiết thứ hai chứa nguyên âm dài, nguyên âm đôi hoặc kết thúc với nhiều hơn một phụ âm thì âm tiết đó mang trọng âm
Ví dụ : proVIDE, proTEST, aGREE
- Đối với động từ 3 âm tiết, quy tắc sẽ như sau: Nếu âm tiết cuối chứa nguyên âm ngắn hoặc kết thúc không nhiều hơn một nguyên âm thì âm tiết thứ hai sẽ nhấn trọng âm
Ví dụ : deTERmine, reMEMber, enCOUNter
3) Trọng âm rơi vào âm tiết thứ hai tính từ cuối lên
- Những từ có tận cùng bằng _ic, _sion, _tion thì trọng âm rơi vào âmt tiết thứ hai
tính từ cuối lên
Ví dụ : GRAphic, geoGRAphic, geoLOgic, suggestion, reveLAtion
Ngoại lệ: TElevision có trọng âm rơi vào âm tiết thứ nhất.
4) Trọng âm rơi vào âm tiết thứ ba tính từ cuối lên
- Các từ tận cùng bằng –ce, -cy, -ty, -phy, –gy, -ical thì trọng âm rơi vào âm tiết
thứ ba tính từ cuối lên