Chính vì những lí do trên qua thực tiễn công tác tạiTrường Tiểu học Bình Phước tôi nhận thấy giáo dục đạo đức cho học sinh là mộtnhiệm vụ thường xuyên và liên tục trong suốt quá trình gi
Trang 1IV Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả 13
Trang 2Đề tài Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng TÊN ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH
TIỂU HỌC QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP”
Người thực hiện: Trần Vũ Nhân – GVTPT Đội – Trường TH Bình Phước
I Tóm tắt đề tài:
Bất kỳ xã hội nào, nền văn hóa nào thì chuẩn mực đạo đức con người cũngluôn được chú trọng, giáo dục đạo đức con người luôn là một việc cần thiết vàquan trọng trong mọi xã hội và mọi giai cấp Trong giai đoạn hiện nay, vấn đề giáodục đạo đức cho học sinh đang trở nên cấp bách và cần thiết Ngay từ lứa tuổi họcsinh học tiểu học Giáo dục đạo đức lại càng phải quan tâm và coi trọng, nó là mộtnhân tố quyết định đến nhân cách con người, là luân thường đạo lý của con người.Đạo đức gắn liền với nền văn hoá của xã hội Có thể nói đạo đức gắn liền với tâmhồn con người tạo nên lời ăn tiếng nói, cách cư xử với cộng đồng xã hội … khiếncho mọi người xung quanh vui vẻ, hạnh phúc Đạo đức là cái tốt, cái đúng của mỗicon người được chuyển hoá thành lời nói và hành vi tốt đẹp Con người phải cónhận thức đúng đắn và theo chiều hướng tích cực về một sự vật, hiện tượng để có
lời nói, hành vi tốt về sự vật, hiện tượng đó Như Bác Hồ nói “Hiền dữ phải đâu là
tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên” Đặc biệt với nền giáo dục của chúng
ta hiện nay, song song với đổi mới phương pháp dạy học thì việc quan tâm đếngiáo dục đạo đức cho học sinh là một việc làm vô cùng quan trọng nhất là với lứatuổi nhỏ, lứa tuổi đang "như búp trên cành" Trẻ em như một tờ giấy trắng, ngay
từ ban đầu việc hình thành giáo dục đạo đức cho các em có một chuẩn mực đạo đứcphù hợp với xã hội là một việc làm vô cùng thiết thực, nó giúp các em hình thànhnên thói quen có hành vi đạo đức tốt mãi mãi về sau
Trang 3Trong những năm gần đây việc giáo dục đạo đức đã được các nhà trường đặcbiệt quan tâm Các giờ học chính khóa, các hoạt động ngoại khóa, các giờ hoạt độngtập thể đã lồng ghép chương trình giáo dục đạo đức cho học sinh Thực trạng việcgiảng dạy ở một số trường Tiểu học còn có nhiều bất cập trong việc giáo dục nhâncách toàn diện cho học sinh Chính vì những lí do trên qua thực tiễn công tác tạiTrường Tiểu học Bình Phước tôi nhận thấy giáo dục đạo đức cho học sinh là mộtnhiệm vụ thường xuyên và liên tục trong suốt quá trình giảng dạy ở nhà trường, đặcbiệt là bậc Tiểu học vì giáo dục đạo đức ở cấp TH là làm cho nhân cách của HSphát triển về mặt đạo đức, tạo cơ sở để các em ứng xử đúng đắn các mối quan hệcủa trẻ với bản thân, với gia đình, bạn bè, thầy cô giáo, với người lớn,… thể hiện ởnhững mối quan hệ của các em với bổn phận của mình ở trường, ở lớp, ở gia đình,
ở chi đội, ở nơi công cộng
Là người làm công tác Đội TNTP Hồ Chí Minh trong nhà trường tôi khôngkhỏi băn khoăn, trăn trở Tôi nhận thấy công tác giáo dục đạo đức cho HS ở trườngtrong những năm học vừa qua có rất nhiều những ưu điểm, song bên cạnh cũng phảithừa nhận rằng: Một số GV chưa thật sự quan tâm đến chất lượng đạo đức thật sựcủa HS mà vẫn còn chạy theo số lượng Mặt khác học sinh tiểu học phần đa hiệnnay đều học 2 buổi/ngày Ở trường các em được học tập vui chơi và tham gia rấtnhiều hoạt động khác Như vậy song song với việc giáo dục học sinh qua các bàigiảng giáo viên tiểu học còn phải chú trọng đến giáo dục đạo đức học sinh qua hoạtđộng ngoài giờ lên lớp Nếu chỉ chú ý đến việc truyền tải kiến thức cho học tròthì chúng ta chưa hoàn thành vai trò chức trách của nhà giáo, mà giáo viên cần phải dạy
kỹ năng sống kỹ năng làm người thường xuyên liên tục ở mọi lúc mọi nơi mọi hoạtđộng của trò, mới góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh
Trước tình hình đó, tôi cho rằng người Giáo viên TPT Đội cần xác định, lựachọn những biện pháp phù hợp với điều kiện, tình hình thực tế của nhà trường Có
Trang 4như vậy công tác giáo dục đạo đức ở trường mới đạt được hiệu quả toàn diện cả về
số lượng và chất lượng
Chính vì những lý do ấy tôi đã nghiên cứu và viết ra một số kinh nghiệm
về: “Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học qua hoạt động ngoài giờ lên lớp”.
Nghiên cứu đề tài này tôi thực hiện tại Liên đội Trường TH Bình Phướctrong hai năm học 2013-2014 và 2014-2015 Năm học 2014-2015 là năm thựcnghiệm Kết quả đã cho thấy tất cả GV đều nhận thức được vai trò của hoạt độngngoài giờ lên lớp có tác dụng rất lớn trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh Trên
cơ sở đối chiếu so sánh kết quả hoạt động ngoài giờ lên lớp tại Liên đội trong hainăm học Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng giáo dụcđạo đức của học sinh trong năm học 2014-2015 Qua phép kiểm chứng T-test chothấy p < 0.05 có nghĩa là tác động có ý nghĩa
II- Giới thiệu:
1- Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
1.1- Đặc điểm tình hình địa phương xã Bình Phước:
Xã Bình Phước nằm về phía Đông của trung tâm hành chính huyện Bình Sơncách trung tâm huyện 9km, là một xã nông nghiệp với diện tích tự nhiên là 2340.72
ha Dân số hiện nay là 6287 khẩu với 1653 hộ Địa bàn rộng, bị chia cắt bởi nhiềuđồi núi, dân cư sống rải rác Bình Phước là một xã nghèo nhưng rất hiếu học Quahai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, xã Bình Phước được Nhà nướcphong tặng là xã anh hùng Cấp ủy chính quyền địa phương và phụ huynh học sinhrất quan tâm đến công tác giáo dục, xã Bình Phước có Hội khuyến học Nhà trườngxây dựng được chi hội khuyến học hoạt động hiệu quả Hằng năm, trường tổ chứccấp học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn Đây là những điều kiện thuậnlợi cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của nhà trường
Trang 52 Đặc điểm tình hình Trường Tiểu học Bình Phước:
Trường Tiểu học Bình Phước được tách ra từ Trường PTCS Bình Phước gồm 2điểm trường: Phú Long và Phước Thọ Hàng năm, trường đều có đầu tư sửa sang, tu
bổ cơ sở vật chất cũng như đầu tư xây dựng đội ngũ cán bộ giáo viên; trường đượccông nhận đạt chuẩn Quốc gia giai đoạn 1996-2000 ở mức độ I
a) Về đội ngũ giáo viên
Tổng số CB-GV-NV là 26, trong đó 21 nữ
+ Ban giám hiệu: 2
+ Tổng phụ trách Đội : 1
+GV giảng dạy: 21, trong đó 19 nữ
+ Có 3 tổ chuyên môn và 1 tổ văn phòng
c) Về cơ sở vật chất
Trường Tiểu học Bình Phước với tổng diện tích 10.317m2 Trường có 18phòng, trong đó có 13 phòng học, 3 phòng làm việc, còn lại là các phòng chứcnăng: Thư viện, thiết bị, phòng truyền thống Đội, phòng nghệ thuật, y tế,…
d) Những thuận lợi và khó khăn:
* Thuận lợi:
- Trường được công nhận đạt chuẩn quốc gia năm 2008
Trang 6- Chi bộ vững mạnh, tập thể giáo viên-nhân viên đoàn kết,
- Đa số giáo viên có chuyên môn vững vàng, có tâm huyết với nghề
- Luôn được sự quan tâm của chính quyền địa phương, của ngành, của cha mẹhọc sinh
1.2 Thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học Bình Phước:
Trên thực tế Hoạt động ngoài giờ lên lớp ở tiểu học trong những năm qua đã
có nhiều sự chuyển biến rõ nét, đã được các cấp quản lý giáo dục, các trường, độingũ giáo viên cũng như cộng đồng quan tâm và có các giải pháp tích cực nhằmnâng cao chất lượng hoạt động Hệ thống văn bản chỉ đạo cũng đã đề cập nhiều đếnviệc tổ chức Hoạt động ngoài giờ lên lớp, đặc biệt là khi Bộ GD&ĐT phát độngphong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” thì việc đầu
tư cho Hoạt động ngoài giờ lên lớp đã gắn với cộng đồng hơn, được xã hội quantâm đầu tư hơn, đã có tài liệu "Thân thiện với môi trường" của tác giả Ngô ThịTuyên do nhà xuất bản GD Việt Nam xuất bản Cuốn tài liệu này cũng đã góp phầntích cực giúp GV có hướng đi, cách làm theo từng chủ đề để góp phần giáo dục hoạtđộng ngoài giờ lên lớp cho học sinh đạt hiệu quả cao hơn
Song bên cạnh đó, với tình hình hiện nay nội dung hoạt động ngoài giờ lên lớpchưa thực sự đáp ứng nhu cầu thực tế, chương trình còn đơn điệu, cứng nhắc Vẫncòn giáo viên chưa thực sự quan tâm hoặc chưa quan tâm đúng mức đến hoạt động
Trang 7Ngoài giờ lên lớp, gần như cho rằng đó là nhiệm vụ, là hoạt động cuả Tổng phụtrách Đội
Việc định hướng nội dung, hình thức về hoạt động ngoài giờ lên lớp chưa có
sự sáng tạo, hầu như vẫn còn lệ thuộc nhiều vào sự chi phối của cấp trên hoặc phụthuộc nhiều vào các cuộc thi, chưa có biện pháp cụ thể, năng lực tổ chức hoạt độngngoài giờ còn của một số giáo viên vẫn còn hạn chế Khá nhiều giáo viên thườngdành thời gian của Hoạt động ngoài giờ lên lớp để ôn kiến thức, kĩ năng, giải quyếtcác phần việc về lĩnh vực dạy học, ít chú ý đầu tư thời gian cho Hoạt động ngoàigiờ lên lớp, bởi thường mất nhiều thời gian, nếu tổ chức không tốt không nhữngkhông mang lại lợi ích gì mà còn ảnh hưởng chất lượng hoạt động dạy và học trênlớp, tốn kém kinh phí mà không có nguồn tài chính hỗ trợ, có quan điểm còn chođây là họat động vui chơi nên không quan trọng,mất nhiều thời gian, tốn kém kinhphí không cần thiết
Qua khảo sát đầu năm học ở giáo viên và học sinh phụ huynh HS thu được
kết quả như sau:
Đối tượng tham gia khảo
sát
Nhận thức về các HĐNGLL trong nhà trườngCần thiết Không cần thiết Trung gian
Số lượngSố lượng% Số lượng% Số lượng%
Trang 81 Giáo dục xã hội và nhân văn 80 15 5
2 Giáo dục tiếp cận khoa học kĩ thuật 73 17 10
3 Giáo dục văn hóa, nghệ thuật, thẩm mĩ 82 8 10
2- Giải pháp thay thế:
Giải pháp nâng cao giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các hoạt động
ngoài giờ lên lớp ở Trường TH Bình Phước:
Nguyên nhân dẫn đến việc hạn chế các HĐGDNGLL nhằm giáo dục hành viđạo đức cho HS tiểu học còn hạn chế là do thiếu điều kiện về thời gian, cơ sở vậtchất, thiếu sự quan tâm của các cấp quản lý giáo dục, và quan trọng hơn cả là GVchưa biết cách thiết kế HĐGDNGLL
Qua nghiên cứu, sáng kiến có đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao việcgiáo dục hành vi đạo đức cho HS tiểu học qua HĐGDNGLL:
-Quy trình tổ chức hoạt động hành vi đạo đức cho HS tiểu học qua
HĐGDNGLL:
1/ Bước 1: Chuẩn bị lập kế hoạch, thiết kế hoạt động, xác định mục tiêu hoạtđộng (tri thức, thái độ, hành vi, thói quen hành vi), xác định yêu cầu, nội dung hoạtđộng, dự kiến, liên hệ với các lực lượng tham gia, thống nhất ý tưởng, phân côngtrách nhiệm, xác định chuẩn bị các điều kiện cần thiết;
2/ Bước 2: Tiến hành hoạt động triển khải những kế hoạch đã được xác định
ở bước 1 Trong quá trình thực hiện hoạt động, GV đóng vai trò là người tổ chức,điều khiển hoạt động, HS là người tích cực chủ động sáng tạo trong việc thực hiện
Trang 9hoạt động, các lực lượng khác hỗ trợ, giám sát bảo đảm sự an toàn cho HS trongquá trình tham gia hoạt động;
3/ Bước 3: Đánh giá hoạt động GV cần xác định mục tiêu đánh giá, nội dung
và lực lượng tham gia đánh giá, phương thức đánh giá và công cụ đánh giá
Hình thức tổ chức:
1/ Tham gia hoạt động nhân đạo với mục đích giúp HS vận dụng những kiếnthức đã học, qua đó thực hiện những hành vi đạo đức như chia sẻ cảm thông, giúp
đỡ, động viên những người khuyết tật ;
2/ Lao động công ích với mục đích giúp HS vận dụng những kiến thức đãhọc ở lớp 4, lớp 5 để tham gia vào các hoạt động lao động nhằm phục vụ lợi íchcộng đồng, qua đó HS thực hiện những hành vi đạo đức thể hiện sống có tráchnhiệm, nghĩa vụ với cộng đồng, với môi sinh, với những người xung quanh;
3/ Văn nghệ với mục đích giúp HS vận dụng, liên hệ những nội dung đã học
để thực hiện các tiết mục văn nghệ với mục đích tri ân, tưởng nhớ hoặc đem lạiniềm vui cho người khác, cộng động và những người xung quanh;
4/ Đền ơn đáp nghĩa với mục đích giúp HS vận dụng, liên hệ những nội dung
đã học để thực hiện các hoạt động tri ân, tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ, các thươngbệnh binh, gia đình chính sách, những người có công sinh thành nuôi dưỡng mình;
5/ Giao lưu giúp HS vận dụng những kiến thức đã học để tham gia các hoạtđộng thể hiện sự khích lệ, động viên, chia sẻ với những đối tượng liên quan;
6/ Thể dục thể thao giúp HS tham gia vào các hoạt động thể dục thể thaonhằm kỉ niệm những ngày lễ lớn của đất nước ;
7/ Tuyên truyền giúp HS tổ chức, tham gia vào cá hoạt động tuyên truyềnnhằm tác động đến bản thân, cộng đồng những thông tin mang tính thời sự, nhữngyêu cầu thực hiện hoặc không thực hiện những hành vi cụ thể nhằm mang lại nhữngnét văn minh, hành vi văn hóa cho xã hội
Trang 10- Điều kiện cơ bản đảm bảo cho việc tổ chức HĐGDNGLL để giáo dục hành
vi đạo đức cho HS tiểu học:
1/ Các điều kiện chủ quan như công tác quản lí, chỉ đạo, đội ngũ giáo viêntiểu học, học sinh tiểu học, cơ sở vật chất, trang thiết bị của trường tiểu học, sự phốihợp các lực lương giáo dục trong nhà trường;
2/ Các điều kiện khách quan như yếu tố gia đình, yếu tố xã hội
3- Xác định vấn đề cần nghiên cứu:
Nghiên cứu này nhằm tìm ra giải pháp giáo dục đạo đức cho học sinh có nềnếp tốt một cách có hiệu quả đối với tất cả đối tượng học sinh thông qua các hoạtđộng ngoài giờ lên lớp, đề tài này đi tìm câu trả lời cho những câu hỏi sau:
1- Sử dụng các biện pháp Công tác Đội với việc giáo dục đạo đức cho họcsinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp có giúp học sinh tích cực học tập, rènluyện đạo đức không ?
2- Các biện pháp có giúp cho việc học tập và rèn luyện của học sinh đạt hiệuquả góp phần nâng cho học sinh kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân vànhững người xung quanh, lựa chọn và thực hiện các chuẩn mực hành vi đạo đứctrong những tình huống cụ thể của cuộc sống và hình thành thái độ tự trọng tự tin,yêu thương quý trọng con người không?
4- Giả thuyết nghiên cứu:
1- Sử dụng các biện pháp Công tác Đội với việc giáo dục đạo đức cho họcsinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp sẽ giúp học sinh tích cực học tập, rènluyện đạo đức
2- Các biện pháp sẽ giúp cho việc học tập và rèn luyện của học sinh đạt hiệuquả góp phần nâng cho học sinh kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân vànhững người xung quanh, lựa chọn và thực hiện các chuẩn mực hành vi đạo đức
Trang 11trong những tình huống cụ thể của cuộc sống và hình thành thái độ tự trọng tự tin,yêu thương quý trọng con người.
III- Phương pháp nghiên cứu:
1- Khách thể nghiên cứu:
Làm rõ thực trạng giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh tiểu học qua hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học, đề xuất một số giải pháp nângcao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học qua hoạt động ngoài giờ lênlớp
Thời gian nghiên cứu đề tài: năm học 2013-2014 và năm học 2014-2015.Năm học 2014-2015 tôi chọn lớp 5A là lớp thực nghiệm và lớp 5B là lớp đốichứng Cụ thể như sau:
2013-2014 78 35 73 44 80 40 78 34 94 44 403 1972014-2015 63 27 75 36 70 42 77 38 77 34 362 177Hai lớp được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng nhau về tỉ lệ giớitính
Về ý thức học tập, tất cả các em ở hai lớp đều tích cực, chủ động, sôi nổi
Về thành tích học tập của năm học trước, hai lớp tương đồng nhau về điểm số củatất cả các môn học
2-Thiết kế nghiên cứu:
Chọn hai lớp lớp 5A là lớp thực nghiệm và lớp 5B là lớp đối chứng Tôi dùng bài
kiểm tra học kì I môn Khoa học làm bài kiểm tra trước tác động Kết quả kiểm tracho thấy điểm trung bình của hai lớp có sự khác nhau, do đó tôi dùng phép kiểmchứng T- Test để kiểm chứng sự chênh lệch giữa điểm số trung bình của hai lớptrước khi tác động
Kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương
Trang 12Đối chứng Thực nghiệm
P=0,135>0,05, từ kết luận chênh lệch điểm số trung bình của 2 nhóm thực nghiệm
vầ đối chứng là không có ý nghĩa, hai nhóm được coi là tương đương
Sử dụng thiết kế: Kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tương đương:
Nhóm Kiểm tra trước TĐ Tác động Kiểm tra sau TĐThực Nghiệm O1 Áp dụng đề tài vào tiết dạy O3
Ở thiết kế này, chứng tôi sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập
3- Quy trình nghiên cứu:
Vào đầu năm học, giáo viên giới thiệu về nội quy nhà trường về nội quy họcsinh để cho các em nắm bắt và thực hiện
Năm học 2014-2015, tôi đã dùng các biện pháp tác động mà tôi đã trình bày
ở phần trên
Thời gian tiến hành nghiên cứu thực hiện theo thời gian biểu của nhà trườngđảm bảo tính khách quan và tiện lợi không ảnh hưởng đến tâm lý học sinh Tôithiết kế bài kiểm tra việc thực hiện 5 nhận xét của học sinh để kiểm tra trước tácđộng
Kết quả kiểm tra trước tác động cho thấy về nhận thức và hành vi thực hiện 5nhận xét của học sinh
IV- Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả:
Khảo sát trước và sau tác động:
Qua khảo sát học sinh tôi nhận thấy kết quả thực hiện 5 nhận xét học sinh thông quacông tác chủ nhiệm lớp như sau:
Bảng thống kê kết quả kiểm tra (sau thời gian tác động)
Bảng 2: Kết quả đánh giá về hành vi thực hiện nhận xét học sinh.
Trang 13Trong công tác giáo dục đạo
đức cho học sinh
Năm học 2013-2014 Năm học 2014-2015Trước tác
động (%)
Sau tác động (%)
Trước tác động (%)
Sau tác động (%)
thầy cô giáo Đoàn kết
thương yêu mọi người,
Trang 14Kết quả khảo sát trước tác động cho thấy là tương đương nhau Sau tác độngkiểm chứng chênh lệch chất lượng tiếp thu nội dung bài học cho thấy nhận xét trungbình bằng T –test cho kết quả P = 0.00003 cho thấy sự chênh lệch nhận xét hoànthành nhiệm vụ của năm học 2014-2015 rất có ý nghĩa Nhận xét chênh lệch nàykhông phải ngẫu nhiên và là do tác động mà có Mặc khác không có học sinh nàokhông hoàn thành nhận xét về hạnh kiểm Điều này cho thấy tất cả học sinh tronglớp 5A lớp thực nghiệm đã chú ý tham gia học tập một cách tích cực mang lại kếtquả cũng như chất lượng cao trong việc học tập và rèn luyện.
Như vậy giả thuyết của đề tài "Một số kinh nghiệm giáo dục đạo đức cho họcsinh thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp" đã góp phần chất lượng giáo dụccủa học sinh Trường Tiểu học Bình Phước đã được kiểm chứng
2- Bàn luận:
Kết quả của bài kiểm tra sau tác động cho kết quả như sau:
- Nhận xét trung bình của lớp thực nghiệm = 8,09
- Nhận xét trung bình của lớp đối chứng = 7,21
Độ chênh lệch điểm số giữa hai nhóm là 0,88 Điều đó cho thấy nhận xéttrung bình của nhóm đối chứng và thực nghiệm đã có sự chênh lệch lớn, lớp đượctác động đã có nhận xét trung bình cao hơn lớp đối chứng
Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai nhóm là SMD = 0,9 So với bảngtiêu chí của Cohen điều này có nghĩa là mức độ ảnh hưởng của tác động là rất lớn
