TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG HSG ĐỊA LÝ 9

- Nhờ độ nhiêng của trục Trái Đất nên vùng được ánh sáng mặt trời chiếu thẳng góc trên mặt đất mở rộng lên đến các vĩ tuyến 25-27 độ B- N, dẫn đến bức xạ nhiệt... của mặt trời không tập

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG HSG ĐỊA LÝ 9

* PHẦN I.

NỘI DUNG KIẾN THỨC LỚP 6 VÀ BÀI TẬP ÁP DỤNG

A CÁCH XÁC ĐỊNH PHƯƠNG HƯỚNG TRÊN QUẢ ĐỊA CẦU

VÀ TRÊN BẢN ĐỒ

? Trái đất có dạng hình cầu, vậy làm thế nào để chúng ta xđ được phương

hướng trên bản đồ và trên quả địa cầu?

1.Với quả địa cầu :

+ Lấy hướng tự quay QT của TĐ để chọn hướng Đ- T

+ Hướng vuông góc với hướng TQQT của TĐ là hướng Bắc-nam

Có 4 hướng cơ bản là: Bắc, Nam, Đông,Tây

3.XĐ phương hướng dựa vào hệ thống kinh tuyến và vỹ tuyến:

- Hệ thống Kinh Tuyến luôn đi theo hướng Bắc -Nam Vì vậy, đầu trên của Kinh Tuyến là hướng Bắc Đầu dưới của Kinh Tuyến là hướng Nam

- Hệ thống Vĩ Tuyến luôn đi theo hướng Đông - Tây vậy bên phải là hướng đông, bên trái là hướng tây

=> Lưu ý : Riêng ở vùng cực Bắc và cực Nam : Ta chỉ xác định được hướng Bác vàhướng Nầm không xác định được hướng Đông- Tây của 2 vùng cực

=> Trong trường hợp, nếu bị lạc trong rừng khi chúng ta không có 1 phương tiện nào để xác định phương hướng :

+ Một là, ta đi theo hướng mặt trời mọc

+ Hai là chúng ta quan sát, tìm 1 số gốc cây bị cắt rồi đi theo hướng các đường vân gỗ dày và mau

=> Đó chính là hướng mặt trời mọc, để dần tìm ra phương hướng

?Em hiểu thế nào là kinh độ và vĩ độ địa lý của 1điểm?.

- Kinh độ của một điểm, là số độ chỉ khoảng cách từ kinh tuyến đi qua điểm đó đến kinh tuyến gốc

- Vĩ độ của một điểm, là số độ chỉ khoảng cách

từ vĩ tuyến đi qua điểm đó đến vĩ tuyến gốc

? Thế nào là toạ độ địa lý của 1 điểm?

- Kinh độ và vĩ độ của điểm đó trên bản đồ gọi chung là toạ độ địa lý

? Em hãy cho biết toạ độ nào đúng, toạ độ nào sai ? sai ở điểm nào?

- Nguyên tắc viết toạ độ địa lý là kinh độ ở trên, vĩ độ ở dưới Nên các cách viết trên đều sai, cách viết đúng phải lần lượt là:

VD: Cung 1 độ ở kinh tuyến dài khoảng 111.324 km, còn cung 1 độ ở vĩ tuyến chỉ dài khoảng 19.395 km

Từ 1 điểm xuất phát gần xích đạo, máy bay bay lên phía Bắc là bay theo hướng kinh tuyến về phía cực Bắc, khi bay xuống phía Nam cũng là bay theo hướng kinh tuyến nhưng về phía cực Nam Hai đoạn thẳng này bằng nhau vì là hai cạnh bên củahình thang Khi bay về phía Đông và phía Tây, tức là theo hướng vĩ tuyến, thì hai đoạn này là hai đáy lớn và đáy nhỏ của hình thang cân Nếu mỗi đoạn đường đều dài 1000 km thì máy bay không thể về đúng nơi xuất phát ban đầu

*GV Địa cầu là mô hình thu nhỏ của TĐ.Độ nghiêng của trục nối 2 đầu cực Thực

tế, trục TĐ là trục tưởng tượng Trục nghiêng là trục tự quay (Nghiêng 66 độ 33 phút trên mặt phẳng quỹ đạo )

B CÁC VẬN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT VÀ HỆ QUẢ CỦA NÓ.

I Trái Đất vận động tự quay quanh trục

?TĐ tự quay quanh trục của mình theo hướng nào và trong chu kỳ thời gian bao

lâu ?

- TĐ tự quay quanh trục theo hướng từ T-Đ

- Thời gian tự quay 1 vòng theo chu kỳ là 24 giờ

? BMTĐ được chia thành bao nhiêu khu vực giờ? Em hiểu thế nào là giờ GMT?

- BMTĐ được chia thành 24 khu vực giờ Mỗi khu vực có 1 giờ riêng gọi là giờ khuvực

- Giờ GMT : Nghĩa là tại khu vực có đường kinh tuyến gốc đi qua chính giữa và đánh số 0 => Đó gọi là giờ quốc tế

* Ranh giới khu vực giờ gốc : 7 0 30 / T-> 0 0 -> 7 0 30 / Đ

? Em hiểu kinh tuyến đổi ngày là kinh tuyến bao nhiêu độ?

- Kinh tuyến 180 độ

*Lưu ý: Các nước ở phía Đông bán cầu tính giờ sớm hơn các nước ở Tây bán cầu , nguợc laị .Vì vậy, các nước ở phía Đông khi sang phía Tây bán cầu thường bị chậm 1 ngày, vì phải đi qua kinh tuyến đổi ngày

* BT ÁP DỤNG:

1 Bài tập 1 Cho biết:

Niu- oóc (KV 19); Xao - pao- lô ( KV 21.); Luân đôn (KV 0) ; Mát - xcơ- va ( KV 2); (24); Việt Nam ( Khu vực 7 ) ; Tô- ki - ô ( KV 9).

Em hãy tính xem, một bức điện đánh từ Việt Nam lúc 12 giờ ngay 15 tháng

2 năm 2009 Các địa đểm trên sẽ nhận được bức điện đó vào những thời điểm nào?

- Tiếp theo, chúng ta phải tính số khu vực giờ chênh lệch giữa các quốc gia:

+ Nếu ở phía Đông so với khu vực đánh điện gốc, thì ta lấy giờ gốc cộng với số khuvực chênh lệch

+ Ở phía Tây, thì ta lấy giờ gốc trừ đi số khu vực chênh lệch

*Cụ thể :

- Bức điện đánh từ VNam lúc 12 giờ ngày 15/02/ 2009 thì:

+Tô-ki-ô ( KV9) cách VNam (KV7) là 2 khu vực về phía Đông nên có giờ sớm hơn VNam là 2 giờ

=> Ta có: 12 giờ - 7 giờ = 5 giờ

+ Xao - pao - lô (Nam mỹ) (KV 21) cách Luân- đôn (KV24) là 3 khu vực và Luân- đôn cách VNam là 7 khu vực

Suy ra : Xao- pao- lô cách VNam là ( 3 +7) = 10 khu vực về phía Tây nên có giờ

muộn hơn VNam là 10 giờ.

=> Ta có: 12- 10= 2 giờ ngày 15/2/2009.

* Bài tập 2:

Một trận bóng đá ngoại hạng Anh diễn ra lúc 14 giờ ngày 17/2/2009 Theo em ,

ở Việt Nam sẽ xem truyền hình trực tiếp trận bóng đá đó vào lúc mấy giờ? Ngày nào ?

* Trả lời:

Ta biết , Anh (Luân - đôn ) ở khu vực 0 giờ, Việt Nam(KV7)

Mà Việt Nam ở phía Đông sẽ sớm hơn Luân- đôn 7 giờ

=> Ta có: 14 giờ + 7 (KV)= 21 giờ cùng ngày.

?Theo em, việc TĐ TQQT sinh ra những hệ quả ntn?

1 Hiện tượng ngày và đêm kế tiếp nhau liên tục khắp mọi nơi trên TĐ

2 Có các giờ khác nhau giữa các địa phương.

3 Làm lệch hướng các vật chuyển độn trên bè mặt TĐ.

4 Giúp điều hoà nhiệt độ giữa ngày và đêm.

5 Cơ sở để xây dựng lưới toạ độ

6 Có cảm giác Mặt trời, mặt trăng,sao chuyển động giả ( chuyển động tịnh tiến).

*BÀI TẬP ÁP DỤNG:

1 Bài tập 1.

Em hãy cho biết: Trên tuyến đường sắt Bắc- Nam (Việt Nam) đường ray bên phải hay bên trái sẽ mòn hơn ? Tại sao?

.Trả lời: Cả hai bên đường ray đều mòn như nhau

=> Vì: nước ta nằm ở Bắc bán cầu Do Trái đất vận động tự quay quanh trục làm

các vật chuyển động ở nửa cầu Bắc( nếu nhìn xuôi theo chiều chuyển động) sẽ bị lệch về bênphải

Quá trình tàu chuyển động từ Nam ra Bắc hoặc từ Bắc vào Nam cũng đều bị lệch

về bên phải, nên hai bên đường ray sẽ mòn đều nhau

2 Bài tập 2.

? Tại sao Trái đất chuyển động quanh trục mà chúng ta lại không cảm thấy gì?

* Trả lời: Trong quá trình chuyển động tự quay quanh trục, Trái đất sinh ra sức

hút, gọi là sức hút địa tâm Chính sức hút đó có thể làm cho tất cả mọi vật trên bề mặt trai đất bị hút chặt vào bề mặt trái đất, nơi các vật thể đó tồn tại

Ví dụ : Các loài động vật : chim, chó, mèo, nhà cửa sông, núi, ao hồ, thậm chí cả

nước biển đều bị hút vào bề mặt của Trái đất Con người cũng như các đối tượng trên tất nhiên cũng bị sức hút của Trái đất hút chặt vào nơi mà họ đang sinh sống Cho nên khi TĐ đang chuyển động mà chúng ta vẫn không cảm thấy gì, không bị dichuyển theo

3 Bài tập 3:

Trong trường hợp đi dã ngoại, chúng ta bị mất phương hướng, nếu không có địa bàn, bản đồ làm thế nào để chúng ta xác định được phương hướng?

a) Trong trường hợp đó, chúng ta phải lợi dụng vào việc quan sát đặc điểm sinh trưởng phát triển của cây để xác định phương hướng

Ví dụ: Cây gỗ nào hướng về phía mặt trời (Hướng Đ-T) thì phát triển nhanh, còn cây nào mọc về hướng Nam thì mọc thưa hơn

-> Có thể nhìn hình dáng của cây để xác định phương hướng:

Cụ thể vỏ cây phía Bắc chắc và mọc rêu xanh, còn phía Nam thì lá cây tương đối rậm

b) Lợi dụng dịa hình để xác định phương hướng:

Cụ thể, sườn núi phía Nam so với phía Bắc có nhiều cay hơn, cây rạm rạp hơn

Sườn phía Bắc thường tương đối ẩm ướt

Hay các sườn đón nắng, đón gió ( Phía đông) cây cối phát triển xanh tốt và ở độ cao cao hơn các sườn đón nắng, dón gió

-> Hoặc chúng ta có thể lợi dụng sao Bắc cực, hoặc Sao Thái dương vàđồng hồ

1) Khi quay trục của TĐ luôn nghiêng 1 góc 66 độ 33 phút và không đổi hướng đã

giúp tạo ra các mùa khí hậu

2) Với hình dạng khối cầu, khi quay TĐ tạo ra sự phân bố nhiệt độ không đều từ

bề mặt xích đạo đến 2 cực đã tạo ra các đới khí hậu khác nhau; tạo ra các khu áp thấp và áp cao.

3) Gây nên sự chênh lệch khí áp tạo ra hệ thống các loại gió điều hoà nhiệt độ bề mặt TĐ

4) Với tốc độ quay như trên, cùng các nhân tố chứa sắt và Ni- ken TĐ đã tạo ra quanh mình 1 từ trường cực mạnh mà không 1 hành tinh nào trong Hệ Mặt trời có được Địa từ trường bao phủ không gian quanh TĐ giúp ngăn chặn các tia bức xạ

có hại cho sự sống chiếu xuống mặt đất (Hay còn gọi là tầng ô zôn trong tầng bình lưu).

SỰ CHUYỂN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT QUANH MẶT TRỜI

VÀ CÁC HỆ QUẢ

? TĐ chuyển động quanh mặt trời theo hướng ntn? Và theo 1 chu kỳ CĐ có thời

gian là bao nhiêu ?

- TĐ chuyển động quanh mặt trời theo hướng từ T - Đ ( cùng chiều với vận động tự quay quanh trục của TĐ), trên 1 quỹ dạo có hình E- líp gần tròn

- Thời gian TĐ chuyển động 1 vòng trên quỹ đạo, theo chu kỳ là 365 ngày 6 giờ

? Mặt trời là 1 khối cầu phát nhiệt Theo nguyên lý trên thì càng gần mặt trời thì nhiệt độ càng cao tức là trái đất nóng nhất là vào tháng giêng và lạnh nhất vào tháng 7 Thực tế có phải như vậy không, vì sao?

- Trả lời:

Thực tế, nhiệt độ bề mặt Trái Đất không phải như vậy, (Nghĩa là : nhiệt độ TĐ

nóng nhất vào tháng giêng, lạnh nhất vào tháng 7.)

Nguyên nhân là: Sự nóng lạnh của khí hậu , tuy do nguồn nhiệt hấp thụ được từ

mặt trời nhiều hay ít, nhưng khi TĐ gần hay xa mặt trời, không phải là nguyên nhânchủ yếu quyết định lượng nhiệt thu được nhiều hay ít Nguyên nhân chính quyết định sự nóng lạnh của khí hậu trên bề mặt TĐ là do trục TĐ nghiêng với mặt phẳng quỹ đạo 1 góc là 66 dộ 33 phút Bắc tạo ra góc nhập xạ của ánh sáng mặt trời với

? Vì sao xích đạo không phải là chỗ nóng nhất?

- Mặc dù xích đạo là khu vực quanh năm đượcmặt trời chiếu sáng nhiều nhất nhưngkhông phải là chỗ nóng nhất, mà nóng nhất là ở các hoang mạc, sa mạc

=> Vì : Vành đai xích đạo phần lớn là biển và đại dương Mặt nước biển

khác mặt đất là nó truyền nhiệt xuống sâu và thường xuyên bốc hơi, đòi hỏi phải tiêu hao nhiều nhiệt, cộng thêm nhiệt dung riêng của nước biển lớn nên hấp thụ nhiệt chậm hơn mặt đất Nên ban ngày, ở vùng biển, xích đạo nhiệt độ tăng chậm vàmát mẻ hơn ở tren đất liền

Còn ở trên các sa mạc toàn cát và đá, không có nước cộng với nhiệt dung riêng của đất, cát nhỏ nên hấp thụ nhiệt nhanh, đất và cát truyền nhiệt kém nên khó truyền xuống dưới sâu, các hoang mạc không có nước để bốc hơi tiêu hao nhiệt lượng nen ban ngày nhiệt độ ở đây tăng lên rất cao Mặt đất, cát nóng bỏng

Ngoài ra, ở vùng xích đạo mưa quanh năm mặc dù nhiệt độ cao nhưng vẫn mát mẻ, còn ở các h mac, sa mạc hầu như khô hạn quanh năm, nhiệt độ cao, càng làm cho nơi đây nóng dữ dội hơn

? Vì sao vào ngày 22/06( Hạ chí) ở Bắc bán cầu chưa phải là ngày nóng nhất?

- Vì a/s mặt trời khi chiếu xuống mặt đất phải qua 1 lớp khí quyển, lúc đó không khíhấp thụ 1 lượng nhiệt rất nhỏ, không đán kể Chỉ sau khi mặt dất hấp thụ phần lớn lượng nhiệt mặt trời rồi bức xạ lại vào không khí, làm không khí nóng lên Nghĩa là,sau ngày Hạchí(22/06), ở Bắc bán cầu, mặt đất sau khi tích luỹ được nhiều nhiệt mới làm cho nhiệt độ không khí nóng lên, tăng cao Chứng tỏ, thời kỳ nóng nhất trong năm phải là sau ngày 22/06 Thông thường tháng nóng nhất trong 1 năm là vào tháng 7, lạnh nhất là vào tháng 1dươnglịch

* Lưu ý, trong 1 ngày mặt đất nóng nhất là lúc 12 giờ, không khí nóng nhất là lúc

13 giờ

? Nguyên nhân nào sinh ra hiện tượng các mùa? Trình bày hiểu biết của em về hiện tượng các mùa?

- Nguyên nhân: Chủ yếu do TĐ chuyển động quanh mặt trời Khi chuyển động

trên quỹ đạo, trục TĐ bao giờ cũng có độ nghiêng không đổi và luôn hướng về 1 phía Nên 2 nửa cầu Bắc- Nam luân phiên nhau ngả về phía mặt trời và chếch xa về phía mặt trời sinh ra các mùa nóng lạnh khác nhau trên TĐ

- Hiện tượng các mùa: Sự phân bố a/s, nhiệt độ; cách tính mùa ở 2 nửa cầu Băc và

Nam hoàn toàn trái ngược nhau

Cụ thể: Trên bề mặt Trái Đất có 2 mùa nóng lạnh, kéo dài trong 6 tháng đối lập nhau ở hai nửa cầu

1) Ở nửa cầu bắc:

Vào ngày hạ chí ( 22/06), mùa nóng từ 21/03 -> 23/09, vì nửa cầu bắc ngả về phía mặt trời nhiều hơn nên nhận được nhiều nhiệt

Thời gian này, nửa cầu Nam là mùa lạnh, do nhận được ít nhiệt hơn

2) Ở nửa cầu Nam

Vào ngày Đông chí ( 22/12) mùa nóng từ 23/09 -> 21/03, vì nửa cầu Nam ngả về phía mặt trời nhiều hơn nên nhận được nhiều nhiệt

Thời gian này, nửa cầu Bắc là mùa lạnh, do nhận được ít nhiệt hơn

* Lưu ý: Một số nước Châu á, còn chia 1 năm ra làm 4 mùa theo âm dương lịch ( Xuân, hạ, thu, đông) Thời gian bắt đầu và kết thúc các mùa tính theo dương lịch

và âm dương lịch cách nhau khoảng 45 ngày

a Mùa hè: Ngày dài đêm ngắn( Tháng 5- Mùa hè).

Vì mùa hè Trái Đất gần mặt trời và ngả về phía mặt trời nhiều nhất nên khoảng thời

gian được chiếu sáng và diện tích chiếu sáng nhiều hơn

b Mùa đông:(tháng 10) Ngày ngắn đêm dài

Vì mùa đông Trái Đất xa mặt trời, nên khoảng thời gian được chiếu sáng và diện

tích được chiếu sáng ít hơn

* Lưu ý: Các mùa nóng, lạnh kéo dài trong 6 tháng lần lượt kế tiếp nhau ở 2 nửa cầu Còn về mùa xuân , mùa hạ có độ dài ngày và đêm dài bằng nhau, ở cả 2 nửa cầu

* Câu nói trên chỉ đúng với nửa cầu bắc

2 Giải thích: Hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo vĩ độ:

Càng xa xích đạo về 2 cực, hiện tượng ngày và đêm dài ngắn khác nhau theo vĩ độ càng rõ nét Cụ thể:

a Ở xích đạo, quanh năm có ngày và đêm dài bằng nhau

b Tại 2 vòng cực Bắc và Nam: Có ngày hoặc đêm dài 24 giờ là 1 ngày

c Tại vòng cực Bắc và vòng cực Nam, số ngày có ngày hoặc đêm dài 24 giờ càng tăng lên.

d Vào đến điểm cực Bắc- Nam: số ngày có ngày hoặc đêmdài 24 giờ càng tăng lên ở 2 điểm cực số ngày hoặc đêm bằng 24 giờ kéo dài trog 6 tháng ( 186 ngày).

? Nếu TĐ vẫn chuyển động tịnh tiến quanh mặt trời, nhưng không chuyển động quanh trục thì điều gì sẽ xảy ra?.

- Nếu Trái Đất vẫn chuyển động tịnh tiến quanh mặt trời, nhưng không chuyển

động quanh trục thì lúc đó trên Trái Đất vẫn có ngày đêm, nhưng 1 năm chỉ có 1 ngày, 1 đêm

=> Cụ thể, ngày sẽ dài 6 tháng và đêm dài 6 tháng với tất cả mọi nơi trên TĐ.+ Ban ngày( 6 tháng), mặt đất sẽ tích 1 lượng nhiệt vô cùng lớn và nóng lên dữ dội + Ban đêm (6 tháng), mặt đất lại toả ra một lượng nhiệt rát lớn nên rất lạnh và trongđiều kiện nhiệt độ chênh lệch lớn như vậy, sự sống trên TĐ không thể tồn tại

=> Ngoài ra, sự chênh lệch nhiệt độ lớn sẽ gây ra sự chênh lệch lớn về khí áp giữa ngày và đêm, từ đó sẽ hình thành nên những luồng gió mạnh không thể tưởng tượg nổi trên Trái Đất, tạo nên nhiều gió bão

? Em hiểu hiện tượng " Đêm trắng" ở những vùng vĩ độ cao là như thế nào?

- "Đêm trắng", là thuật ngữ dùng để chỉ hiện tượng ban đêm trời không tối hẳn

như bình thường, mà có tình trạng : tranh tối tranh sáng như lúc hoàng hôn Hiện tượng này chỉ xảy ra ở những vùng có vĩ độ cao, về mùa hạ khi ngày dài hơn đêm

rõ rệt

* Nguyên nhân của tất cả các hiện tượng trên, là do độ nghiêng của trục TĐ trênmặt phẳng quỹ đạo trong quá trình vận động của TĐ quanh mặt trời sinh ra

VD: ở Xanh- pê- téc- pua (Nga), ở vĩ độ 60 độ B, mùa hạ có ngày rất

dài Ngày 22/06, mặt trời chỉ lặn lúc 21 giờ 14 phút và lại mọc lên ở chân trời lúc

2 giờ 16 phút Trong gần 5 giờ đồng hồ gọi là đêm áy, thực ra hoàng hôn chỉ vừa mới tắt thì bình minh đã rạng, vì vậy gọi là hiện tượng " Đêm trắng".

- Ở vùng cực, từ 66 dộ 33 phút đến cực có ngày mặt trời chưa kịp lặn xuống dưới chân trời đã lại mọc lên ngay, nghĩa là hoàn toàn không có đêm Ở vùng này, mùa hạ có đêm ngắn bao nhiêu thì mùa đông có đêm dài bấy nhiêu

VAI TRÒ LỚP VỎ KHÍ - BIỆN PHÁP BẢO VỆ

? Theo em, lớp vỏ khí có vai trò ntn với đời sống con người?

- Giúp điều hoà sự phân bố nhiệt ẩm

- Làm tấm chắn, chống lại các thiên thạch từ bên ngoài vũ trụ lao xuống Trái Đất

- bảo vệ sự sống, ngăn cản các tia tử ngoại, chiếu xuống mặt đát gây bệnh tật cho con người

- Trong lớp vỏ khí gồm các chất có khả năng hấp thụ một phần ánh sáng mặt trời, giữ ấm cho bề mặt Trái Đất, gọi là nhà kính trong đó có khí Các - bon -ních

- Lượng khí Các- bon- ních và các chất khí nhà kính tăng lên, dẫn đến khả năng hấp thụ năng lượng mặt trời tăng, làm nhiệt độ toàn cầu nóng lên, làm biến đổi khí hậu toàn cầu

? Chúng ta phải làm gì để bảo vệ và gìn giữ lớp vỏ khí - môi trường sống của chúng ta?

- Hiện nay, bầu khí quyển của chúng ta đang bị ô nhiẽm nặng nề, lượng khí các bonníchvà nhiều khí thải độc hại khác ngày càng gia tăng nhanh chóng gây ra sự

nóng lên của khí hậu toàn cầu và làm thủng tầng ô- zon, làm mất đi vai trò to lớn, bảo vệ sự sống loài người: Tăng lượng tia cực tím chiếu xuống mặt đất, gây ra nhiều bệnh tật cho con người như bệnh ung thư da, hỏng mắt do đục thuỷ tinh thể

Cần có nhiều thoả ước quốc tế và khu vực nhằm kiểm soát hiện tượng "Hiệu ứng nhà kính", chấm dứt thải các chất thải, khí thải gây ô nhiễm môi trường, phá huỷ tầng ô zôn

? Tại sao nói:" Nóng quá sinh gió"?

- Ánh sáng mặt trời đốt nóng mặt dất, do tính chất bề mặt đệm khác nhau, chịu nhiệt không đều nên nhiệt độ không khí của các vùng nơi cao nơi thấp

=> Khi nhiệt độ cao, không khí nở ra, khí áp giảm xuống Chỗ nhiệt độ thấp, không khí co lại,mật độ không khí tăng lên, khí áp tăng cao, dẫn đến có sự chênh lệch khí áp giữa các vùng, sinh ra các luồng không khí chuyển mạnh từ vùng khí áp cao đến vùng khí áp thấp, như nước chảy từ cao xuống thấp đó chính là gió, nên nói " Nóng quá sinh gió " là rất hợp lí.

? Em hiểu vùng " vĩ độ ngựa " là vùng nào?

* Từ cổ xưa, các thương nhân Châu Âu, đã biết lợi dụng gió Tín phong thổi đều đặnquanh năm dể gương buồm vượt biển buôn bán với ấn độ theo đường vòng qua cực Nam Châu âu, vì vậy gió Tín phong còn có tên gọi là gió Mậu dịch

Tín phong tuy thổi từ dải cao áp chí tuyến , nhưng bản thân vùng cao áp (30- 35 độ

ở mỗi nửa cầu) lại thường lặng gió, trời luôn trong xanh không 1 gợn mây

Cuối thế kỷ 15, đoàn thuyền của Crít xtóp cô lôm bô( Tây Ban Nha) nhờ gió đó mà

đi về phía Tây tìm ra Châu Mỹ.

Nhiều thứ mang trên thuyền buôn của Châu âu có cả ngựa, mỗi khi đi qua vùng lặng gió thuyền thường phải chờ hàng tuần may ra mới có 1 đợt gió thổi qua để đưa thuyền đi tiếp được Nhiều khi đợi gió quá lâu, ngựa hết cả cỏ ăn đã bị chết đói

và chết khát, họ đành vứt ngựa xuống biển, xác ngựa nổi lềnh bền trên mặt nước

Vì vậy, sau này vùng lặng gió đó được mang 1 cái tên hết sức kỳ quặc là vùng "Vĩ

-> Không khí nóng bốc lên từ xích đạo toả ra dồn nén ở 2 vùng vỹ tuyến 30-35 độ

ở mỗi nửa cầu nên mật độ không khí tăng lên , hình thành 2 đai cao áp

-> Gió thổi từ 2 đai cao áp 30-35 độ Bắc- Nam về hạ áp xích đạo hình thành gió Tín phong( Gió Mậu dịch)

Do ảnh hưởng vận động tự quay của TĐ nên:

+ Bắc bán cầu, gió không thổi theo hướng Bắc - Nam mà lệch phải thành hướng Đông Bắc

+ Nam bán cầu gió không thổi theo hướng Nam- Bắc mà lệch phải thành Đông nam

? Căn cứ vào đâu để chia bề mặt TĐ thành các đới khí hậu?

- Nhờ độ nhiêng của trục Trái Đất nên vùng được ánh sáng mặt trời chiếu thẳng góc trên mặt đất mở rộng lên đến các vĩ tuyến 25-27 độ B- N, dẫn đến bức xạ nhiệt

của mặt trời không tập trung quanh năm ở xích đạo mà được phân bố rộng ra toàn vùng nội chí tuyến

-> Đây là vùng nhận được nhiều nhiệt của mặt trời nhất nên Trái Đất luôn nóng quanh năm, trong đó có nước ta

-> Do sự khác nhau về góc độ chiếu sáng nên dã sinh ra sự khác biệt về khí hậu giữa các vùng, vì vậy sinh ra các đới khí hậu khác nhau trên bề mặt Trái Đất

? Tóm lại, khi TĐ chuyển động quanh mặt trời sinh ra những hệ quả nào?

1 Có các mùa trên TĐ.

2.Có ngày đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ.

3.Sinh ra các đới nhiệt khác nhau trên TĐ.

4 Có sự chênh lệch thời gian giữa nửa năm mùa nóng và nửa năm mùa lạnh.

5 Có chuyển độnh biểu kiến của mặt trời giữa 2 chí tuyến trong 1 năm

* BÀI TẬP VẬN DỤNG:

? Phân tích 2 biểu đồ khí hậu của 2 địa điểm A và B Từ đó suy ra: Biẻu đồ nào

là biểu đồ khí hậucủa nửa cầu Bắc, biểu đồ khí hậu nào là ở nửa cầu Nam?

- Mưa nhiều ( T6, 7, 8, 9,10)

- Mưa ít, T.11 đến T.4 năm sau.

- T.12, 1( 19,5 0 )

- T.7(9,5 0 ; 10,5 0 C)

- Mưa nhiều (T 10 đến T3 năm sau.

- T.4 đến T.9.

* Từ kết quả phân tích trên ta có thể kết luận:

1 Biểu đồ của địa điểm A là biểu đồ khí hậu của nửa cầu Bắc

Vì tháng nóng nhất là tháng 5- là thời điểm đang là mùa hè của Bắc bán cầu và

những tháng trong mùa này có lượng mưa lớn hơn trong mùa đông

2 Biểu đồ của địa điểm B là biểu đồ khí hậu của nửa cầu Nam.

Vì tháng có nhiệt độ cao nhất la T 12, T1 và những tháng này có lượng mưa lớn vì

đó đang là mùa hè ở nửa cầu Nam

*GV Em hãy điền độ dài ngày đêm vào bảng sau.

Giải thích nguyên nhân vì sao như vậy?

( Dựa vào chuyển động của TĐ quanh mặt trời).

T.GIAN BẮC BÁN CẦU NAM BÁN CẦU

*Ngày ngắn, đêm dài.

*Ngày ngắn nhất, đêm dài nhất trong năm.

*Ngày = đêm

*Ngày = đêm

*Ngày ngắn nhất, đêm dài nhất trong năm.

*Ngày dài, đêm ngắn

*Ngày dài nhất, đêm ngắn nhất trong năm.

*Ngày = đêm.

*Ngày = đêm.

*Giải thích:

* Từ 21/3 => 23/9 : ở Bắc bán cầu, có ngày dài đêm ngắn, còn ở Nam bán cầu

có ngày ngắn đêm dài vì:

1 Sau ngày 21/3, Bắc bán cầu ngả dần về phía mặt trời, Nam bán cầu càng xa mặt

trời Vì vậy , ánh sáng mặt trời chiếu vuông góc lên nửa cầu Bắc Trục Trái Đất không trùng với đường phân chia sáng tối mà làm với nó 1 góc ngày càng lớn chếchsau cực Bắc, trước cực Nam nên:

- Ở Bắc bán cầu, diện tích được chiếu sáng và khoảng thời gian chiếu sáng nhiều hơn nên có hiện tượng ngày dài, đêm ngắn

- Ở Nam Bán Cầu ngược lại, diện tích được chiếu sáng và khoảng thời gian chiếu sáng ít hơn nên có hiện tượng ngày ngắn, đêm dài

2 Từ sau 23/9 => trước 21/3 năm sau :

Ở Bắc bán cầu, có ngày ngắn đêm dài, còn ở Nam bán cầu có ngày dài đêm ngắn vì:

- Thời kỳ này, Bắc bán cầu ngày càng xa mặt trời , Nam bán cầu ngày càng gần mặt trời, ánh sáng mặt trời chiếu vuông góc với nửa cầu Nam -> Trục Trục Đất làm thành với đường phân chia sáng tối 1 góc ngày càng lớn chếch trước cực Nam nên : + Ở Bắc Bán Cầu, diện tích chiếu sáng và khoảng thời gian chiếu sáng ít hơn bóng tối nên có hiện tượng ngày ngắn đêm dài

+ Ở Nam Bán Cầu có hiện tượng ngược lại, diện tích chiếu sáng và

khoảng thời gian chiếu sáng nhiều hơn bóng tối nên dẫn đến hiện tượng ngày dài đêm ngắn

3 Ngày 22/6 :

* Bắc Bán Cầu, có hiện tượng ngày dài nhất, đêm ngắn nhất trong năm.

* Nam bán cầu, có hiện tượng đêm dài nhất, ngày ngắn nhất trong năm

Vì:

+Ngày 22/6: Ánh sáng mặt trời chiếu thẳng vào vỹ tuyến 23o27/B

do bắc bán cầu ngả gần mặt trời nhất Lúc này, trục Trái Đất làm thành với đường phân chia sáng tối 1 góc lớn nhất là 23o27/ chếch sau cực Bắc trước cực Nam nên:

- Bắc Bán Cầu có diện tích chiếu sáng và khoảng thời gian chiếu sáng nhiều nhất, bóng tối ít nhất nên có hiện tượng ngày dài nhất, đêm ngắn nhất trong năm

* Ngày 22/12, Bắc Bán Cầu có ngày ngắn nhất đêm dài nhất trong năm Nam Bán Cầu, có ngày dài nhất đêm ngắn nhất trong năm Vì:

+ Ngày 22/12, ánh nắng mặt trời chiếu vuông góc với chí tuyến Nam

( 23o27/N), do Nam bán cầu ngả gần mặt trời nhất nên trục Trái Đất làm với đường phân chia sáng tối 1 góc lớn nhất ( 23o27/) chếch trước cực Bắc sau cực Nam nên :

- Ở Bắc Bán Cầu có diện tích chiếu sáng và khoảng thời gian chiếu sáng ít nhất, bóng tối nhiều nhất, dẫn đến hiện tượng ngày ngắn nhất đêm dài nhất trong năm

- Ở Nam Bán Cầu, có diện tích chiếu sáng và khoảng thời gian chiếu sáng nhiều nhất, bóng tối ít nhất, dẫn đến hiện tượng ngày dài nhất, đêm ngắn nhất trong năm

*Ngày 21/3 và 23/9 :

+ Ở Bắc Bán Cầu và Nam Bán Cầu đều có ngày và đêm dài bằng nhau.

=> Vì lúc này ánh sáng mặt trời chiếu thẳng góc vào xích đạo -> Trục Trái Đất nằm

hoàn toàn trong mặt phẳng sáng- tối, nên mọi nơi trên trái đất đều được chiếu sáng như nhau dẫn đến hiện tượng

độ dài ngày đêm là như nhau

*GV: Em hãy phân tích hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo vĩ độ:

( Vị trí ngày 22/6 và 22/12 trên quỹ đạo chuyển động của Trái Đất quanh mặt

trời)

NGÀY Đ.ĐIỂM VĨ ĐỘ

T GIAN NGÀYĐÊM

độ cao ngày càng dài ra Từ

Đêm=24 h

Đông

Càng đến cực Nam

ngày càng ngắn lại Từ

66 o 33 / N

=> 90 o N có đêm =

24 giờ.

* HS tự lập bảng phân tích tương tự ở vị trí ngày 22/12

? Em hãy cho biết đặc điểm hiện tượng ở 2 miền cực số ngày có ngày hoặc đêm dài suốt 24 giờ thay đổi theo mùa?

186 ngày (6 tháng)

103 ngày

134 ngày

181 ngày

186 ngày

CÁC ĐỚI KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT

HÌNH 1

SƠ ĐỒ CÁC ĐỚI KHÍ HẬU TRÊN BỀ MẶT TĐ

? Xác định trên H.I các đường xích đạo; Chí tuyến Bắc - Nam? Vòng cực Bắc - Nam? Cực Bắc và cực Nam ?

? Điền tên các đới khí hậu vào hình vẽ trên ?

? Ánh sáng mặt trời chiếu vuông góc với mặt đất ở 2 chí tuyến vào những ngày nào?

+ Vuông góc với Chí tuyến Bắc vào 22/6

+ Vuông góc với Chí tuyến Nam vào 22/12

? Vùng nằn giữa 2 chí tuyến gọi là vùng gì? Việt Nam có nằm trong vùng đó không?

+ Là vùng nội chí tuyến; Việt Nam cũng thuộc vùng nội chí tuyến

? Vậy em hiểu chí tuyến là gì?

+ Chí tuyến, là đường giới hạn những vùng lần lượt được mặt trời chiếu vuông góc trong 1 năm

? Em hiểu vòng cực là gì?

+ Là đường giới hạn những vùng có ngày hoặc đêm dài 24 giờ liền

? Các đường chí tuyến và 2 vòng cực có ý nghĩa ntn đối với khí hậu trên Bề Mặt Trái Đất?

+ Các Chí tuyến và 2 vòng cực Bắc - Nam, là những đường ranh giới phân chia Bề Mặt Trái Đất thành 5 vành đai nhiệt song song với xích đạo Đó là vành đai nóng; hai vành đai ôn hoà và hai vành đai lạnh Tương ứng với 5 vành đai nhiệt đó là 5 đới khí hậu : Một đới nóng ( Nhiệt đới); hai đới ôn hoà ( ôn đới) và 2 đới lạnh ( Hànđới), đối xứng nhau ở 2 nửa cầu

? Trên Bề Mặt Trái Đất gồm có mấy đới khí hậu? Nêu vị trí và đặc điểm của các đới khí hậu nói trên?

- Trên Bề Mặt Trái Đất, gồm 5 đới khí hậu Cụ thể là :

1 Đới nóng ( Nhiệt đới):

+ Gió thường xuyên thổi là gió Tín phong ( Nêu khái niệm gió Tín phong; hướng thổi và nguyên nhân ).

+ Lượng mưa lớn : khoảng 1000 => 2000 mm/n

2 Hai đới ôn hoà.( Ôn đới)

+ Lượng mưa trung bình khoảng 500 => 1000 mm/n

3 Hai đới lạnh ( Hàn đới )

a Vị trí : Từ 66033/B - N => 900B - N

b Đặc điểm :

+ Là nơi có nhiệt độ rất thấp, giá lạnh, băng tuyết bao phủ quanh năm

Vì đây là 2 kv có góc chiếu sáng rất nhỏ, thời gian chiếu sáng chênh nhau rất lớn

về số ngày và số giờ chiếu trong ngày

+ Gió thường xuyên thổi là gió Đông cực

+ Lượng mưa trung bình năm ít khoảng < 500 mm/n

Ngoài 5 đới khí hậu chính vừa nêu trên, trên BMTĐ còn có 1 số

đới khí hậu khác nhỏ và có phạm vi hẹp hơn nhưng vẫn có tính chất riêng biệt về khí hậu.

? Dựa vào vốn kiến thức đã hoc ở lớp dưới, em hãy kể tên 1 số kiểu khí hậu

khác trên BMTĐ đó là gì? Các kiểu khí hậu đó có những đặc điểm cơ bản ntn ?

+ Nhiệt độ cao quanh năm, biên độ nhiệt nhỏ khoảng 30C

+ Lượng mưa lớn quanh năm, khoảng > 2000 mm/n

2 Khí hậu cận xích đạo :

2.1 Vị trí : + Nằm trong khoảng 50B - N => 100B - N

2.2 Đặc điểm khí hậu :

+ Nhiệt độ cao quanh năm, BĐN khoảng 3 => 40C

+ Lượng mưa lớn và mưa theo mùa : Mùa mưa và mùa khô rõ rệt ( VD : Vùng Nam Bộ - Việt Nam)

3 Khí hậu nhiệt đới :

3.1 Vị trí : + Nằm trong khoảng 100B - N => 23027/B - N

3.2 Đặc điểm : + Nhiệt độ cao quanh năm Nhiệt độ TB khoảng > 200C, nhưng vẫn

có sự thay đổi theo mùa Thời kỳ t0 tăng cao tương ứng với t gian mặt trời đi qua thiên đỉnh; càng gần chí tuyến BĐN càng lớn

+ Lượng mưa TBN khoảng 500 => 1000 mm/n, mưa tập trung vào mùa hè Có thời

kỳ khô hạn kéo dài

( Khoảng 3 => 9 tháng) Càng gần chí tuyến, thời kỳ khô hạn càng dài.

4.Kiểu khí hậu NĐ gió mùa

* Đây là kiểu khí hậu điển hình ở Đông Nam á và NAM Á.

Đặc điểm nổi bật : Nhiệt độ và lượng mưa thay đổi theo mùa gió và thời tiết diễn

biến thất thường Nhiệt độ trung bình năm > 200C, biênn độ nhiệt nhỏ nhỏ trên dưới

+ Đặc điểm nổi bật : khí hậu có tính chât vô cùng khô hạn vì lượng mưa trong năm

rất ít, trong khi đó lượng bốc hơi rất lớn Có nơi nhiều năm liền ko có mưa hoặc mưa rơi chưa đến mặt đất đã bốc hơi hết

Nhiệt độ chênh lệch giữa ngày và đêm rất lớn, lớn hơn nhiều so với sự chênh lệch nhiệt độgiưã các mùa trong năm

6 Khí hậu cận nhiệt đới : Nằm trong đới ôn hoà nhưng gần sát đới nóng

*Khí hậu Cận Nhiệt Đới, gồm các kiểu khí hậu :

+ Cận Nhiệt Đới khô

+ Cận nhiệt đới ẩm

+ Cận nhiệt đới ĐịaTrung Hải

*Đặc điểm nổi bật : Mùa hè nóng, khô; mùa đông ấm, có mưa lớn

7 Khí hậu cận cực : Đặc điểm khí hậu gần giống như đới lạnh.

* BÀI TẬP ÁP DỤNG

1.Bài tập 1

Khoanh tròn vào đầu câu trả lời đúng nhất :

I Câu 1 Đặc điểm khí hậu của 1 nơi : Có mưa vào mùa thu đông, mùa hạ khô nóng

Theo em, đó thuộc kiểu khí hậu nào trong các kiểu khí hậu sau :

A Ôn đới hải dương

B Ôn đới LĐ

C Cận nhiêt ĐTH

D Ôn đới LĐ lạnh

=> Đáp án C.

II Sự phân hoá theo thời gian của đơi ôn hoà biểu hiện của sự thay đổi thiên nhiên theo :

A Vị trí gần hay xa biển

B Vùng vĩ độ cao hay gần chí tuyến

C Bốn mùa xuân, hạ, thu, đông

D Hai mùa mưa và mùa khô rõ rệt

IV Câu 4 Một nơi có khí hậu với các đặc điểm sau :

+ Nhiệt độ trung bình > 200C, sự chênh lệch nhiệt độ ngày, đêm rất lớn và giữa các mùa cũng rất lớn

+ Lượng mưa : Lượng mưa rất ít và sự bốc hơi cũng rất mạnh

Theo em , nơi đó thuộc kiểu khí hậu gì?

Đáp án: Hoang mạc đới nóng.

V Câu 5 Đặc điểm khí hậu ở 1 đới như sau :

+ Nhiệt độ, có mùa đông rất dài ( 9 tháng) và có tuyết rơi; nhiệt độ rất thấp khoảng ( - 100C) =>(- 300C) thậm chí có nơi xuống tới (- 500C), vào tháng 2

+ Mùa hạ ngắn ( 2 => 3 tháng), có mưa Nhiệt độ khoảng 100C ( T.7)

+ Lượng mưa Trung bình năm có khoảng 133 mm/n; mưa nhiều nhất vào T.7,8 ít mưa vào các tháng 5,6,9,10

Không có mưa vào các tháng 11,12,1,2,3,4

Theo em, đó là biểu hiện của đới khí hậu nào?

=> Đáp án: Đới lạnh ở Nửa Cầu Bắc, có khí hậu rất khắc nghiệt

Câu hỏi:

Dựa vào kiến thức đã học, hoàn thành bảng sau :

ĐỚI VỊ TRÍ ( VĨ ĐỘ) GÓC CHIẾU CỦA AS MT CHÊNH LỆCH TG

CHIẾU SÁNG

N ĐỘ.

( ĐỘC) L.MƯA TBN

( MM)

GIÓ TX.

Ít Cao quanh

năm.

1000 đến

2000 mm

Tín phong

Tương đối nhiều Trung bình.

Có 4 mùa

rõ rệt

500 đến

1000 mm/n.

Tây

ôn đới

Chênh rất nhiều về số ngày và số giờ chiếu trong ngày

Thấp, lạnh quanh năm

Dưới

500 mm/n.

Đông cực.

Độ cao chênh lệch giữa điểm A và B:

Theo quy luật về nhiệt đô thay đổi theo độ cao: Cứ lên cao 100 m thì T0giảm 0,60C Vậy sự chênh lệch về độ cao giữa 2 điểm A và B là:

( 25 - 19 ) x 100 = 1000 m

0,6

=> Giải thích: Càng lên cao nhiệt độ càng giảm, vì:

Phần lớn bức xạ mặt trời gồm các tia có bước sóng ngắn, không khí không hấp thụ những tia này; khi các tia này xuống đến mặt đất, mặt đất hấp thụ làm không khí nóng lên rồi bức xạ trở lại vào không khí với các tia có bước sóng dài Không khí hấp thụ & nóng lên Mặt khác, không khí tập trung tới 80% trong tầng đối lưu ở sát mặt đất vừa dày đặc lại chứa nhiều hơi nước-> hấp thụ nhiều nhiệt hơn lớp không khí ở trên cao Do đó, không khí càng lên cao, nhiệt độ càng giảm

Câu hỏi:

Dựa vào sự hiểu biết, em hãy giải thích hoạt động của gió Phơn?

Khi khối khí mát và ẩm thổi tới 1 dãy núi, bị núi đó chặn lại và đẩy lên cao, nhiệt độ giảm theo chiều cao ( 100 m nhiệt độ giảm xuống còn 0,60C Vì nhiệt độ hạ nên hơi nước ngưng tụ thành mây tạo ra mưa ở sườn đón gió Lượng mưa lơn hay nhỏ tuỳ thuộc vào lưọng hơi nước bốc hơi, ngưng tụ lại nhiều hay ít Khi gió vượt sang sườn đối diện, lượng hơi nước đã giảm nhiều và nhiệt độ không khí tăng lên theo tiêu chuẩn không khí ở vùng núi: Trung bình cứ 100 m thì T0tăng 10Cnên gió trở nên rất khô và nóng

Việt Nam có gió Phơn Tây Nam ở Bắc Trung Bộ

PHẦN ĐỊA LÝ 8.

ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN VIỆT NAM

HƯỚNG DẪN ĐỌC - RÈN KỸ NĂNG KHAI THÁC CÁC KIẾN

THỨC TỪ ÁT LÁT ĐỊA LÝ VIỆT NAM

I PHẦN KÝ HIỆU CHUNG

a Thang màu sắc - Phân tầng địa hình:

? Em hiểu ntn về các màu sắc khác nhau trong thang màu sắc thể

hiện tính phân tầng địa hình?

- Trên bản đồ nói chung, có 2 cách thể hiện độ cao địa hình là thang

màu và đường đồng mức

Các màu sắc khác nhau, thể hiện các độ cao khác nhau Trong thang

màu sắc trên, ta hiểu: Địa hình VN gồm:

+ Từ 1000 -> Dưới 2000 m: Núi thấp.( Vàng, cam)

+ Trên 2000 m trở lên: Núi cao ( Màu vàng đậm; cam đậm hoặc màu

đỏ )

* Lưu ý:

+ Độ sâu từ 0 -> dưới 200 m, là thể hiện độ sâu của nước biển,

đại dương

b Kí hiệu thể hiện khoáng sản - công nghiệp

? VN có các loại khoáng sản nào?

? Kể tên các ngành CN trong át lát ?

? Các khoáng sản trên tạo điều kiện phát triển những ngành CN

nào?

1 Dầu mỏ, khí tự nhiên, than ( nói chung ) tạo điều kiện phát triển 1 số

ngành : Khai thác khoáng sản; năng lượng; CN điện ( Nhiệt điện - thuỷ

điện)

2 Sắt, đồng, thiếc, bô- xít, chì, kẽm, vàng, tạo điều kiện phát triến CN

luyện kim ( LK màu và luyện kim đen)

3 Đá vôi; sét; cao lanh; cát thuỷ tinh: CN sản xuất VLXD

c Nông- lâm nghiệp - thuỷ sản

? Em hãy đọc nội dung các yếu tố thể hiện các ngành nông- lâm

nghiệp và thuỷ sản trong át lát?

? Nước ta gồm có những cây trồng, vật nuôi gì?

? Trong đó, chủ yếu quan trọng nhất là cây gì?

thác gỗ

+ Diện tích mặt nước rộng lớn: Tạo thuận lợi phát triển khai thác và

nuôi trồng thuỷ hảisản;CNchế biến thuỷ hải sản

Hà Nam có diện tích & dân số ntn? Tính MĐDS

của Hà Nam - Năm 2005?

* Đặc điểm kinh tế- xã hội :

- Dân tộc Kinh có nhiều kinh nghiệm trong việc thâm canh lúa nớc, các ngành nghềthủ công đạt mức độ tinh xảo Là dân tộc có lực lợng lao động đông đảo nhất trongnền kinh tế, có ý nghĩa quyết định sự phát triển kinh tế- xã hội đất nớc

- Các dân tộc ít ngời có số dân và trình độ phát triển kinh tế khác nhau Mỗi dân tộc

có kinh nghiệm riêng trong một số lĩnh vực nh trồng cây CN, ăn quả, chăn nuôi, làmnghề thủ công

- Các dân tộc ít ngời chiếm 13.8% dân số phân bố chủ yếu ở miền núi và trung du

? Dựa vào át lát ĐL T.12, em cho biết: VN gồm có mấy nhóm ngôn ngữ ? Trong

đó chủ yếu là nhóm ngôn ngữ nào? Sự đa dạng về ngôn ngữ có ý nghĩa ntn?

- VN gồm có 8 ngữ hệ với nhiều nhóm ngôn ngữ khác nhau :

1 Ngữ hệ Nam á , gồm:

+ Nhóm Ngôn ngữ Việt - Mường: chiếm 87,8% Gồm người Kinh

+ Nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ me

? Dựa vào LĐ VN trong ĐNA, em hãy kể tên thủ đô; tên các nước trong khu vực ĐNA?

ĐẶC ĐIỂM VỊ TRÍ ĐỊA LÍ GIỚI HẠN LÃNH THỔ CỦA VIỆT NAM

? Dựa vào kiến thức đã học, em hãy nêu đặc điểm vị trí địa lí VN về mặt tự

nhiên ? Đặc điểm đó có a/h ntn đến thiên nhiên và kinh tế xã- hội nước ta ?

* ĐẶC ĐIỂM VỊ TRÍ ĐỊA LÝ:

+ VN, nằm trong vùng nội chí tuyến ( 23027/B đến 23027/N )

+ Giữa trung tâm khu vực Đông Nam á

+ Là cầu nối giữa biển và đất liền : Giữa các quốc gia ĐNA lục địa và các quốc gia

ĐNA hải đảo

+ Nơi giao lưu của các luồng gió mùa và các luồng sinh vật

* Ý nghĩa: ảnh hưởng trong Sx nông nghiệp & thiên nhiênVN :

- Với khí hậu nhiệt đới nhiệt đới ( T0 cao, nhiệt độ và lượng mưa thay đổi theo mùa ), cùng a/h của các loại gió thổi theo mùa cho phép cây trồng phát triển quanh năm

- Cơ cấu cây trồng vật nuôi vật nuôi đa dạng, có thể SX nông nghiệp thâm canh, xen canh, đa canh giúp tăng năng xuất, sản lượng lương thực, thực phẩm; kết hợp phát triển Sx theo hướng Nông- lâm- ngư nghiệp

- Do nhiệt độ & lượng mưa thay đổi theo mùa, khu vực Đông Bắc có mùa đông lạnh nhất cả nước -> Cần bố trí mùa vụ, chọn các loại giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với khí hậu

- Do a/h của vị trí địa lí dẫn đến sự phân hoá đa dạng của thiên nhiên ( Khí hậu ) nước ta ( Khí hậu phân hoá theo không gian; theo thời gian và theo độ cao )

* VN nằm giữa trung tâm khu vực Đông Nam á, nơi có 1 số nước có nền kinh tế phát triển khá mạnh là điều kiện thuận lợi cho nền kinh tế nước ta có điều kiện hộinhập, giao lưu thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội

* Là cầu nối giữa các nước Đông Nam á đất liền và hải đảo, tạo điều kiện cho VN kết hợp phát triển kinh tế đất liền vừa phát triển kinh tế trên biển, khai thác tổng hợp kinh tế biển

* Là nơi giao lưu của các luồng gió mùa và các luồng sinh vật => Tạo điều kiện thuận lợi cho VN phát triển đa dạng về hệ sinh thái, giàu có về thành phần loài sinh vật

GIỚI HẠN LÃNH THỔ CỦA VIỆT NAM

? Dựa vào Bản đồ hành chính ( Át lát ĐL), em có nhận xét gì về giới hạn lãnh thổ của Việt Nam?

* Giới hạn lãnh thổ : Lãnh thổ VN gồm 2 phần : phần đất liền và phần biển Trong

+ Phần biển : Phần biển nước ta nằm ở phía Đông phần đất liền với diện tích

khoảng 1 triệu km2, có 2 quần đảo là Hoàng Sa ( Huyện đảo Hoàng Sa ) thuộc tỉnh

Đà Nẵng và quần đảo Trường Sa ( Huyện đảo trường Sa ) thuộc tỉnh Khánh Hoà

ĐẶC ĐIỂM LÃNH THỔ VIÊT NAM

? VN có đặc điểm lãnh thổ ntn? Đặc điểm đó có a/h ntn đến thiên nhiên và kinh tế- xã hội nước ta ?

* Đặc điểm lãnh thổ phần đất liền:

Lãnh thổ nước ta có hình dạng rất đặc biệt: Hẹp ngang và kéo dài: Chiều dài từ Bắc vào Nam khoảng 1650 km; chiều ngang hẹp nhất chưa đến 50 km theo chiều Tây- đông thuộc tỉnh Quảng Bình đường bờ biển uốn khúc hình chữ S dài khoảng

3200 km

=> Ý nghĩa :

+ Giúp hình thành cảnh quan thiên nhiên phong phú,đa dạng và sinh động, tạo ra sự

khác biệt giữa các vùng miền ảnh hưởng của biển vào sâu trong đất liền làm tăng

tính chất nóng ẩm của khí hậu nước ta

+ Với GTVT : Tạo điều kiện cho nước ta có thể phát triển nhiều loại hình GTVT : đường bộ; đường biển và đường hàng không

=> Tuy nhiên, với hình dạng lãnh thổ như vậy gây ra nhiều khó khăn cho GTVT : Các tuyến đường dễ bị hư hỏng do thiên tai tàn phá, bão lụt, sạt núi, lở đất dặc biệt

là tuyến đường sắt thống nhắt Bắc- Nam, tốn nhiều kim phí để sửa chữa, tu sửa

*Đặc điểm vùng biển nước ta :

- Vùng biển nước ta có diện tích khoảng 1 tr km2 ; là nơi có nguồn hải sản và tài nguyên biển rất phong phú Biển nước ta có nhiều thiên tai và môi trường biển hiện đang bị ô nhiễm nặng nề

+ Tạo ra sự đa dạng, phức tạp của khí hậu nước ta ,

+ Giúp bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ đất nước trên biển

=> Tóm lại, vùng biển nước ta có ý nghĩa chiến lược về an ninh quốc phòng và phát triển kinh tế- xã hội đất nước

LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA TỰ NHIÊN VIỆT NAM

?Trình bày lịch sử phát triển của tự nhiên Việt Nam?

* Lịch sử phát triển của tự nhiên Việt Nam chia làm ba giai đoạn :

1 Giai đoạn Tiền Cam bri : Hình thành cách đây khoảng 570 tr năm Thời kì này,

đại bộ phận lãnh thổ nước ta là biển Phần đất liền ban đầu là những mảng nền cổ nằm rải rác trên mặt biển nguyên thuỷ Các mảng nền cổ đó tạo thành các điểm tựa cho sự phát triển lãnh thổ sau này, như : Việt Bắc; Sông Mã; Kon Tum Thời kì này sinh vật rất ít và đơn giản

2 Giai đoạn cổ kiến tạo : Diễn ra trong 2 đại Cổ sinh & Trung sinh; cách đây 65 tr

năm và kéo dài 500 tr năm

=> Đặc điểm : Trong giai đoạn này cĩ nhiều cuộc tạo núi lớn ( Ca- lê- đơ- ni; Héc- xi- ni-; In- đơ- xi- ni và Ki- mê- ri ) Phần lớn lãnh thổ đã trở thành đất liền- Một bộ phận vững chắc của Châu á- TBD

=> Ảnh hưởng : Thời kì này tạo ra nhiều núi đá vơi lớn và nhiều mỏ than đá ở miền Bắc Sinh vật phát triển mạnh - Là thời kì cực thịnh của bị sát ; khủng long và cây hạt trần

3 Giai đoạn Tân kiến tạo: Là giai đoạn tương đối ngắn, diễn ra trong đại Tân sinh,

cách đây khoảng 25 tr năm

Đặc điểm: Là giai đoạn ngắn nhưng rất quan trọng Vận động Tan kiến tạo ( Vận động Hi- ma- lay-a ) diễn ra mạnh mẽ

=> Ảnh hưởng : Giúp nâng cao địa hình; núi, sơng trẻ lại Các cao nguyên ba zan,đồng bằng phù sa trẻ hình thành Mở rộng biển đơng và tạo các mỏ dầu khí, bơ xít,than bùn Quá trình tiến hố hồn thiện của giới sinh vật : Sinh vật phát triển

phong phú, hồn thiện và lồi người xuất hiện

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA TỰ NHIÊN VIỆT NAM

? Qua kiến thức đã học, em hãy trình bày khái quát về đặc điểm chung của tự nhiên VN?

1 Vieọt Nam laứ moọt nửụực nhieọt ủụựi gioự muứa aồm.

- Tớnh chaỏt nhieọt ủụựi gioự muứa aồm laứ tớnh chaỏt nền taỷng cuỷa thiẽn nhiẽn VN

- Theồ hieọn trong caực thaứnh phần cuỷa caỷnh quan tửù nhiẽn, roừ neựt nhaỏt laứ mõi trửụứng khớ haọu noựng aồm, mửa nhiều

2 Vieọt Nam laứ moọt ủaỏt nửụực ven bieồn.

- Aỷnh hửụỷng cuỷa bieồn raỏt mánh meừ, sãu saộc, taờng cửụứng tớnh chaỏt noựng aồm, gioự muứa cuỷa thiẽn nhiẽn VN

3 Vieọt Nam laứ xửự sụỷ cuỷa caỷnh quan ủồi nuựi.

-3/4 S laừnh thoồ nửụực ta laứ ủồi nuựi

- ẹũa hỡnh ủa dáng táo nẽn sửù phãn hoaự cuỷa caỷnh quan tửù nhiẽn

-Vuứng nuựi chửựa nhiều taứi nguyẽn thiẽn nhiẽn

4 Thiẽn nhiẽn nửụực ta phãn hoaự phửực táp, ủa dáng: ẹoự laứ sửù

phãn hoaự theo chiều tửứ Tãy sang ẹõng, tửứ baộc xuoỏng nam vaứ tửứ thaỏp l

ĐẶC ĐIỂM ĐỊA HÌNH VIỆT NAM.

? Em hiểu ntn về thang màu sắc trong LĐ hìmh thể VN?

- Thang màu sắc gồm 2 yếu tố: phân tầng theo độ cao và phân tầng theo độ sâu Trong đĩ:

+ Màu xanh, màu lá mạ thể hiện đồng bằng với độ cao khoảng 200 m;

+ Màu vàng, là cao nguyên Độ cao khoảng 500 -> hơn 1000 m

+ Màu cam hoặc đỏ là núi Độ cao khoảng1500 m đến hơn 2000 m

? Thềm lục địa nước ta cĩ độ sâu trung bình khoảng bao nhiêu m?

* D Hồng Liên Sơn ( Đỉnh Phan- xi- păng khoảng 3143m); dãy Con Voi; D Pu-

đen- đinh; D Pu- sam sao chủ yếu ở phía Tây Bắc

=> Hướng núi, chủ yếu là hướng Tây Bắc

* D Trường Sơn, chạy dọc duyên hải miền Trung, cĩ hướng chủ yếu là hướng Đơng Nam; D Bạch Mã; núi Ngọc Linh

Ngồi ra, cịn cĩ các dãy núi hình cánh cung: Cánh cung núi Đơng Triều; Bắc Sơn; Ngân Sơn và Sơng Gâm

=> Bốn cánh cung núi đều mở rộng ở phía Bắc, quy tụ ở Tam Đảo tạo điều kiện

đĩn giĩ mùa Đơng Bắc luồn vào sâu dẫn đến vùng Đơng bắc cĩ mùa đơng lạnh nhất cả nước

2 Cao nguyên: CN Sin Chải; Sơn La; Mộc Châu; CN Kon- Tum; CN Play- Ku;

Đắc Lắc; Mơ- Nơng; Lâm Viên; Di Linh;

3 Đồng bằng:

+ Gồm 2 đồng bằng lớn tiêu biểu là đồng bằng sơng Hồng và đồng bằng sơng Cửu

Long Ngồi ra, cịn cĩ 1 số đồng bằng nhỏ hẹp ở duyên hải miền Trung và các đồng

bằng thung lũng miền núi

? Qua việc tìm hiểu trên, em cĩ nhận xét gì về đặc điểm địa hình nước ta?

1 ẹồi nuựi laứ boọ phaọn quan tróng nhaỏt cuỷa caỏu truực ủũa hỡnh Vieọt Nam:

- ẹũa hỡnh Vieọt Nam ủa dáng, trong ủoự ủũa hỡnh ủồi nuựi chieỏm ắ S laừnhthoồ vaứ laứ boọ phaọn quan tróng nhaỏt

ẹB chieỏm ẳ S laừnh thoồ

2 ẹũa hỡnh nửụực ta ủửụùc Tãn kieỏn táo nãng lẽn vaứ táo thaứnh nhiềubaọc keỏ tieỏp nhau

-Vaọn ủoọng táo nuựi ụỷ giai ủoán Tãn kieỏn táo ủũa hỡnh nửụực ta ủửụùc nãng cao vaứ phãn thaứnh nhiều baọc keỏ tieỏp nhau

-ẹũa hỡnh nửụực ta coự 2 hửụựng chớnh: TB- ẹN vaứ hửụựng voứng cung

- Sửù phãn boỏ cuỷa caực baọc ủũa hỡnh: ủồi nuựi-> ẹB-> thềm lúc ủũa, thaỏp dần tửứ noọi ủũa ra ủeỏn bieồn

3 ẹũa hỡnh nửụực ta mang tớnh chaỏt nhieọt ủụựi gioự muứa vaứ chũu taực ủoọng mánh meừ cuỷa con ngửụứi

- Đất đá trên bề mặt địa hình nước ta bị phong hố mạnh mẽ

- Các khối núi bị xâm thực, cắt xẻ, xĩi mịn tao ra các loại địa hình các-xtơ và các hang động cĩ nhiều giá trị về văn hố, du lịch

- Các dạng địa hình nhân tạo xuất hiện ngày 1 nhiều ở nước ta: Đê đập, kênh rạch;

hồ chứa nước

* ẹũa hỡnh luõn bieỏn ủoồi sãu saộc do taực ủoọng mánh meừ cuỷa mõi

trửụứng nhieọt ủụựi gioự muứa aồm vaứ cả sự khai phá cuỷa con ngửụứi

ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU VIỆT NAM.

? Dựa vào át lát, em cho biết: VN nằm trong những vĩ độ nào? ý nghĩa?

- Nước ta nằm trong khoảng vĩ tuyến 8030/ B => 23023/B : Trong vùng nội chí tuyến

& nằm trọn vẹn trong vành đai nhiệt đới ở BBC

=> VN nằm trong đới khí hậu nhiệt đới

? Nhắc lại đặc điểm vị trí địa lí VN?

+ VN, nằm trong vùng nội chí tuyến ( 23027/B đến 23027/N )

+ Giữa trung tâm khu vực ĐNA

+ Là cầu nối giữa biển và đất liền : Giữa các quốc gia ĐNA lục địa và các quốc gia

ĐNA hải đảo

+ Nơi giao lưu của các luồng giĩ mùa và các luồng sinh vật

* GV: cụ thể, VN là nơi gặp gỡ của nhiều loại giĩ khác nhau hoạt động trong đĩ cĩ

các loại giĩ thổi theo mùa: Giĩ mùa mùa đơng( T.1) và giĩ mùa mùa hạ (T.7)

-> Ngồi ra, VN cĩ phía đơng giáp biển các loại giĩ mùa mang theo khơng khí ẩm tạo ra độ ẩm khơng khí lớn Tất cả những yếu tố đĩ tạo nên đặc điểm chung của khí hậu VN

? Theo em, khí hâu VN cĩ đặc điểm tiêu biểu là gì?

- Khí hậu mang tính chất nhiệt đới ẩm giĩ mùa

? Dựa vào bảng chú giải át lát Địa Lý VN, em cho biết khí hậu VN gồm mấy miền?

- Ba miền khí hậu: Miền khí hậu phía Bắc; Phía Đơng Trường Sơn và khí hậu phía Nam

-> Ngồi ra, nước ta cịn cĩ kiểu khí hậu biển đơng

? Dựa vào át lát , nêu nhận xét của em về nhiệt độ, lượng mưa của 3 miền khí hậu trên?

1 Miền khí hậu phía Bắc, từ D Hồnh Sơn ( Vĩ tuyến 18) trở ra Bắc:

+ Nhiệt độ trong khoảng từ 150C -> 250C Biên độ nhiệt khoảng 100C

+ Lượng mưa: Quanh năm cĩ mưa Cĩ 1 mùa mưa nhiều, 1 mùa mưa ít

Mùa mưa nhiều từ khoảng T.5 -> T.10 - Là mùa hạ, nhiệt độ cao

Mùa mưa ít khoảng từ T.11 năm trước -> T.4 năm sau - Là mùa đơng, nhiệt độ thấp

Cĩ 2 loại giĩ HĐ theo mùa( Mùa đơng và mùa hạ)

2 Miền khí hậu Đơng Trường Sơn:

+ Nhiệt độ tb khoảng từ 20 -> 300C - T0 cao quanh năm

+ L mưa: Cĩ mưa quanh năm Mùa mưa lệch hẳn về thu đơng, từ T.9 ->T.12; cịn

lại là mùa khơ ít mưa, tháng mưa nhiều là T.7 khoảng 600 mm

+ Là khu vực cĩ các loại giĩ mùa HĐ; chịu a/h của giĩ Tây khơ nĩng đây cũng là nơi cĩ nhiếu giĩ bão

3 Miền khí hậu phía Nam:

* Cĩ hoạt động của nhiều loại giĩ khác nhau: Giĩ mùa mùa hạ; giĩ T.1 và giĩ T.7

* Nhiệt độ cao quanh năm khoảng từ 25 -> 270C, tương đối ổn định

* Chế độ mưa : Cĩ 1 mùa mưa và 1 mùa khơ Mùa mưa kéo dài khoảng 7 tháng từ T.5 -> T.11; mùa khơ ít mưa hơn khoảng từ T.11 -> T.4 năm sau

=> Ngồi ra, nước ta cịn cĩ khu vực khí hậu biển Đơng, mang tính chất giĩ mùa

nhiệt đới hải dương Cĩ đặc điểm tiêu biểu là :

+ Nhiệt độ cao, ổn định khoảng từ 25 -> 270C

+ Mưa nhiều quanh năm, mùa mưa nhiều vào khoảng T.5 đến T.1 năm sau

? Qua sự tìm hiểu trên, em hãy nêu đặc điểm của khí hậu nước ta?

1 Tính chất nhiệt đới giĩ mùa ẩm:

1.1 Tính chất nhiệt đới:

* Quanh năm nhận được lượng nhiệt dồi dào, thể hiện :

+ Số giờ nắng trong năm cao khoảng 1400 -> 3000 giờ/năm

+ Bình quân khoảng 1.triệu K.calo/m2

+ Nhiệt độ khơng khí tbn trên 210C

1.2 Tính chất giĩ mùa:

Một năm cĩ 2 loại giĩ mùa hoạt động với những đặc điểm khác nhau:

* Giĩ mùa mùa hạ ( Giĩ Tây Nam) từ T.5 -> T.10 Mùa hạ, giĩ từ biển thổi vào tạo

ra mưa lớn, độ ẩm cao

* Giĩ mùa mùa đơng ( Giĩ mùa ĐB ), từ T.11 năm trước đến T.4 năm sau Mùa đơng, giĩ từ (C) Xi- bia qua TQ vào nước ta mang theo khơng khí lạnh và khơ tạo ra kiểu thời tiết lạnh, khơ và ít mưa

=> Lưu ý: Giĩ mùa Đơng bắc phạm vi HĐ chủ yếu ở miền Bắc VN

1.3 Tính chất ẩm.Thể hiện:

+ Lượng mưa tbn lớn khoảng 1500 -> 2000 mm/năm

+ Độ ẩm khơng khí cao > 80%

2 Tính chất đa dạng, thất thường:

2.1 Tớnh chaỏt ủa dáng:

* Khớ haọu phãn hoaự theo khõng gian vaứ thụứi gian

+ Theo thời gian: Thiên nhiên thay đổi theo các mùa trong năm

+ Theo khõng gian thể hiện, khí hậu nước ta được chia thành 4 khu vực khí hậu:

a) Khớ haọu phớa Baộc, từ D.Hồnh Sơn ( 180) trở ra Bắc: Coự muứa ủõng lánh

ớt mửa, nửa cuối mùa đơng rất ẩm ướt Muứa heứ noựng mửa nhiều

b) Khớ haọu ẹõng Trửụứng Sụn, từ D Hồnh Sơn đến mũi Dinh ( 110B)

Coự muứa mửa leọch haỳn về thu ủõng

c) Khớ haọu phía Nam, phạm vi gồm vuứng Tãy Nguyẽn vaứ Nam Bộ.

- Là khu vực cĩ khí hạu cận xích đạo: Nhiệt độ quanh năm cao tb khoảng từ 25 ->

270C., với 1 mùa mưa 1 mùa khơ tương phản sâu sắc

d) Khớ haọu bieồn ẹõng Vieọt Nam.

Mang tính chất giĩ mùa nhiệt đới hải dương: Mưa hầu như quanh năm; nhiệt độ cao khoảng từ 25 -> 270C

2.2 Tính thất thường ( Chủ yếu ở Bắc Bộ & Trung Bộ) Thể hiện:

+ Nhiệt độ trung bình thay đổi theo các năm, lượng mưa mỗi năm 1 khác

+ Năm rét sớm, năm rét muộn; năm mưa lớn, năm khơ hạn; nănm ít bão, năm nhiều bão

+ A/h của gió Tây khô nóng ở nước ta

? Tại sao, miền bắc nước ta cũng nằm trong vành đai nhiệt đới nhưng lại có mùa đông lạnh & ẩm khác với nhiều lãnh thổ khác ở cùng vĩ độ?

* Do ảnh hưởng của VTĐL, địa hình

+ Phía Đông bắc VN giáp TQ kết hợp với địa hình vùng ĐB gồm 4 cánh cung núi ( Đông Triều; Bắc Sơn; Ngân Sơn; Sông Gâm) tạo cho miền Bắc Nước ta có mùađông lạnh nhất so với cả nước và nhiều khu vực khác

+ Phía Đông VN giáp biển, tạo cho nước ta có lượng mưa nhiều độ ẩm lớn

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHÍ HẬU

?Khí hậu gồm có những nhân tố chính là gì?

- Là nhiệt độ và lượng mưa

? Theo em các nhân tố ảnh hưởng đến khí hậu ((ảnh hưởng đến nhiệt độ và lượng mưa) là gì? Các nhân tố đó có ảnh hưởng đến nhiệt độ và lượng mưa ntn ?

1.Nhiệt độ:

* Vĩ độ : Những nơi có vĩ độ khác nhau, sẽ có khí hậu khác nhau

* Độ cao: Nhiệt độ không khí thay dổi theo dộ cao

* Phụ thuộc bề mặt đệm: Chúng ta biết, mặt đất và mặt nước hấp thụ và toả nhiệt khác nhau Có thể nói, nhiệt độ phụ thuộc vào tỉ lệ lục địa và đại dương: ở xích đạo không phải chỗ nóng nhất trên bề mặt TĐ mà nơi có nhiệt độ cao phải là ở các hoangmạc, sa mạc Từ đó hình thành các khối khí nóng, khối khí lạnh, khối khí lục địa, khối khí đại dương

2.Mưa

* Các nhân tố ảnh hưởng:

a Vĩ độ: Lượng mưa phân bố không đều từ xích đạo lên cực Cụ thể :

- Vùng vĩ độ thấp, có nhiệt độ cao, lượng mưa nhiều quanh năm

Nhưng nơi nào nhiệt độ cao mưa ít, nhiệt dộ thấp mưa nhiều

* Ảnh hưởng của địa hình: ở dưới chân núi sẽ có mưa nhiều hơn khu vực sườn và đỉnh núi

Sườn núi đón nắng, đón gió sẽ có mưa nhiều hơn những sườn khuất nắng, khuất gió mưa ít

SÔNG NGÒI VIỆT NAM

? Dựa vào lược đồ hình thể Việt Nam trong Át lát Địa Lý trang 4, em cho biết VN

cĩ những hệ thơng sơng lớn nào? Từ đĩ, em cho biết: Sơng ngịi VNcĩ những đặc điểm cơ bản ntn?

Trả lời:

1 Các hệ thống sơng lớn ở VN: VN cĩ mạng lưới sơng ngịi dày đặc, phân bố rộng

khắp cả nứơc với nhiều hệ thống sơng lớn bao gồm nhiều phụ lưu & chi lưu Tiêu biểu cĩ các hệ thống sơng lớn là:

a Hệ thống sơng Hồng e.Hệ thống sơng Cả.

b .Sơng Thái Bình h sơng Thu Bồn

c .sơng Kì Cùng - Bằng Giang g .sơng Ba ( Đà Rằng)

d .sơng Mã m .sơng Đồng Nai

n .sơng Mê Kơng ( Chín cửa: Tiểu, Đại, Ba Lai, Hàm Luơng, Cổ Chiên, Cung Hầu, Định An, Trần Đề, Bát Sắc)

d Sõng ngoứi nửụực ta coự haứm lửụùng phuứ sa lụựn

3 Đặc điểm các hệ thống sơng nước ta:

a Sơng ngịi Bắc Bộ:

+ Máng lửụựi sõng dáng nan quát, cheỏ ủoọ nửụực thaỏt thửụứng, Heọ thõng sõng lụựn nhaỏt laứ sõng Hồng

b Sõng ngoứi Trung boọ:

+ Ngaộn, doỏc, luừ lẽn nhanh vaứ ủoọt ngoọt, muứa luừ vaứo thu ủõng

c Sõng ngoứi Nam boọ Cheỏ ủoọ nửụực khaự ủiều hoaứ, aỷnh hửụỷng cuỷa

thuyỷ triều lụựn, muứa luừ tửứ thaựng 7 ủeỏn thaựng 11

QUẦN ĐẢO HỒNG SA VÀ TRƯỜNG SA

? Hãy trình bày hiểu biết của em về 2 quần đảo Hồng Sa và Trường Sa ?

1 Quần đảo Hồng Sa : QĐ Hồng Sa ( Huyện đảo Hồng Sa ) thuộc tỉnh Đà

Nẵng nằm trong khoảng kinh độ là 1110 -> 1130Đ và vĩ độ là 15045/B đến 17015/B, ngang với vĩ độ của Huế và Đà Nẵng Quần đảo Hồng Sa gồm > 30 đảo nằm rải rác trong vùng biển rộng khoảng 15000 km2

2 Quần đảo Trường Sa ( Huyện đảo Trường sa ) thuộc tỉnh Khánh Hồ, nằm ở

kinh độ 111020/Đ đến 117020/Đ và tại vĩ độ 6050/ -> 120B QĐ Trường Sa gồm

khoảng 100 hịn đảo đá, cồn san hơ & bãi san hơ nằm rải rác trong vùng biển rộng khoảng 160.00 đến 180.000 km2; trong đĩ cĩ 23 hịn đảo đá, cồn, bãi thường xuyên nằm nhơ khỏi mặt nước với diện tích tổng cộng khoảng 10 km2

TÀI NGUYÊN KHỐNG SẢN VIỆT NAM

? Dựa vào át lát ĐL VN trang 6 và kiến thức đã học, em hãy CMR:

Nước ta cĩ nguồn tài nguyên khống sản rất phong phú, đa dạng?

( Gợi ý: CM theo 2 ý chính là các loại khống sản hiện cĩ và sự phân bố của chúng )

* Trả lời:

+ Nước ta cĩ nguồn tài nguyên khống sản rất phong phú, đa dạng Ngành địa chất

VN đã khảo sát, thăm dị được khoảng 5000 điểm quặng & tụ khống của gần 60 loại khống sản khác nhau với đầy đủ cả 3 nhĩm loại KS là nhĩm kim loại; phi kim loại và nhĩm năng lượng Trong đĩ, các khống sản tập trung chủ yếu ở vùng Trung

du & Miền núi Bắc Bộ Cụ thể:

1 Nhĩm năng lượng, gồm than đá ( Quảng Ninh, Thái Nguyên, Hồ Bình)

Dầu mỏ ( TLĐ phía Nam - ĐNB ) Ngồi ra, nước ta cịn cĩ nguồn thuỷ năng hết sứcdồi dào với nhiều hệ thống sơng lớn

2 Nhĩm kim loại, gồm: Sắt (Thái Nguyên, Hà Giang, Thạch Khê ); Chì, đồng,

vàng ( Lào Cai, Sơn La ); Vàng ( Quảng Nam, Gia Lai, Mai Sơn- Hồ Bình và phíaTây Kon Tum ), thiếc ( Tĩnh Túc - Cao Bằng, Lạng Sơn,

Quỳ Hợp -Nghệ An ); Bơ xít ( Lâm đồng, Đắc Lăck, Cao Bằng, Lạng Sơn.)

3 Nhĩm phi kim loại: Đá quý (Yên Bái, Tây Nguyên, Quỳ Châu - Nghệ An); đất

hiếm ( Lào Cai, Phong Thổ - Lai Châu ); Đá vơi, cát, sét, cao lanh cĩ ở hầu khắp mọi nơi nhưng chủ yếu ở Đồng bằng sơng hồng và BTB; A- pa- tít ( Lào Cai)

Tĩm lại, các loại khống sản trên tạo điều kiện cho nước ta phát

triển cơ cấu CN đa ngành theo hướng CNH - HĐH Nhưng hiện nay các loại khống sản trên đang dần bị khai thác cạn kiệt Một số nơi ( Vùng núi,caonguyên ) điều kiện khai thác cịn gặp nhiều khĩ khăn

Đảng & nhà nước ta cần cĩ những chủ trương, chính sách hợp lý để đảm bảo vừa khai thác được tài nguyên phát triển kinh tế bền vững vừa đảm bảo giữ gìn vệ sinh mơi trường

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐẤT VIỆT NAM

1 ẹaởc ủieồm chung cuỷa ủaỏt Vieọt Nam.

a Nửụực ta coự nhiều loái ủaỏt khaực nhau, theồ hieọn roừ tớnh chaỏt nhieọt ủụựi gioự muứa aồm cuỷa thiẽn nhiẽn Vieọt Nam

- Laứ ủiều kieọn toỏt giuựp nền nõng nghieọp vửứa chuyẽn canh vửứa ủa dángcoự hieọu quaỷ

b Nửụực ta coự 3 nhoựm ủaỏt chớnh:ẹaỏt fe- ra –lớt, ủaỏt muứn nuựi cao, ủaỏt phuứ sa

hỡnh thaứnh trẽn ủaự või vaứ trẽn ủaự

ba zan

ẹõng Nam boọ, 1 soỏ vuứng nuựi ủaự või phớa

Baộc.

vụựi caực loáicãy cõng nghieọp nhieọt ủụựi

Vuứng nuựi cao >2000m(

Hoaứng Liẽn Sụn, caực daừynuựi cao vuứngTãy

Nguyẽn)

Phaựt trieồn rửứng ủầu nguồn

ẹBSH, ẹBSCL vaứ moọt soỏ ủồng baống ven bieồn

Thớch hụùp vụựi nhiều loái cãy trồng, coự vai troứ raỏt quan tróng trong nõng nghieọp

2 Vaỏn ủề sửỷ dúng vaứ caỷi táo ủaỏt ụỷ Vieọt Nam

ẹaỏt laứ taứi nguyẽn quớ giaự Ngaứy nay ủaừ ủửụùc caỷi táo sửỷ dúng coự hieọu quaỷ, naờng suaỏt, saỷn lửụùng cãy trồng taờng nhiều so vụựi trửụực.-Cần sửỷ dúng hụùp lyự, choỏng xoựi moứn, rửỷa trõi ủaỏt ụỷ vuứng ủồi nuựi, caỷi táo ủaỏt chua maởn ụỷ vuứng ủồng baống

ĐẶC ĐIỂM SINH VẬT VIỆT NAM

A ĐẶC ĐIỂM CHUNG

1 Đặc điểm chung:

+ Sinh vaọt Vieọt Nam raỏt phong phuự vaứ ủa dáng.

+ Sinh vaọt phãn boỏ khaộp nụi trẽn laừnh thoồ vaứ phaựt trieồn quanh naờm

2 Sửù giaứu coự về thaứnh phần loaứi sinh vaọt:

+ Vụựi 14 600 loaứi thửùc vaọt vaứ 11 200 loaứi ủoọng vaọt, trong ủoự coự nhiều loaứi quớ hieỏm

+ Mõi trửụứng soỏng thuaọn lụùi nhều loaứi sinh vaọt di cử tụựi

3 Sửù ủa dáng về heọ sinh thaựi.

Tẽn heọ sinh thaựi Sửù phãn boỏ ẹaởc ủieồm noồi baọt

Rửứng ngaọp maởn Dóc bụứ bieồn, ven

haỷi ủaỷo

Diện tích: 300 000 ha

Soỏng trong buứn loỷng gồm suự, vét, ủửụực, haỷi saỷn, chim thuự

Rửứng nhieọt ủụựi

gioự muứa

Vuứng ủồi nuựi

Chieỏm ắ S laừnh thoồ

Gồm: Rửứng thửụứng xanh, rửứng thửa rúng laự, rửứng tre nửựa, rửứng õn ủụựi nuựi cao

Vửụứn quoỏc gia Trẽn khaộp laừnh thoồ Laứ nụi baỷo veọ phúc

vaứ khu baỷo tồn

thiẽn nhiẽn

nửụực ta hồi, phaựt trieồn taứi

nguyẽn sinh hóc tửù nhiẽn

Caực heọ sinh thaựi

nõng nghieọp

Vuứng nõng thõn, ủồng baống, miền nuựi

Duy trỡ ủeồ laỏy lửụng thửùc, thửùc phaồm, trồng cãy cõng nghieọp laỏy goĩ

VẤN ĐỀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN SINH VẬT

B GIÁ TRỊ CỦA TÀI NGUYÊN SINH VẬT

1 Giaự trũ cuỷa taứi nguyẽn sinh vaọt:

+ Tài nguyên sinh vật nước ta cĩ giá trị về nhiều mặt: Kinh tế; văn hố du lịch và mơi trường sinh thái

Kinh teỏ Vaờn hoaự- du lũch Mõi trửụứng sinh thaựi

- Cung caỏp goĩ

- Laứm thửùc phaồm,

lửụng thửùc, laứm

thuoỏc chửừa beọnh

- Cung caỏp nguyẽn

lieọu cho moọt soỏ

ngaứnh saỷn xuaỏt

- Laứm sinh vaọt caỷnh

- Tham quan du lũch

- Nụi an dửụừng, chữừabeọnh vaứ nghiẽn cửựu

- ẹiều hoaứ khớ haọu

- Laứm sách khõng khớ

- Giaỷm thiẽn tai, luừ lút, hán haựn

- Choỏng xoựi moứn ủaỏt

2 Bảo vệ tài nguyên rừng:

+ Rửứng tửù nhiẽn cuỷa nửụực ta bũ suy giaỷm nhanh choựng về dieọn tớch vaứ chaỏt lửụùng

+ Tửứ naờm 1993 ủeỏn naờm 2001 dieọn tớch rửứng ủãự taờng nhụứ trồng rửứng

+ Tyỷ leọ che phuỷ cuỷa rửứng raỏt thaỏp tửứ 33-35%S ủaỏt tửù nhiẽn

* Bieọn phaựp baỷo veọ rửứng:

- Trồng rửứng, tu boồ vaứ taựi táo rửứng

- Khai thaực rửứng hụùp lớ

- Baỷo veọ ủaởc bieọt caực khu rửứng ủầu nguồn, rửứng phoứng hoọ

3 Baỷo veọ taứi nguyẽn ủoọng vaọt:

Khõng phaự rửứng, baộn gieỏt ủoọng vaọt quớ hieỏm

- Baỷo veọ toỏt mõi trửụứng

Khai thaực ủoọng vaọt hụùp lớ, xãy dửùng caực khu baỷo tồn, vửụứn quoỏc gia

ĐỊA LÝ VIỆT NAM - ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN

I MIỀN BẮC VÀ ĐƠNG BẮC BẮC BỘ

1 Vũ trớ vaứ phám vi laừnh thoồ cuỷa miền.

+ Gồm vuứng ủồi nuựi taỷ ngán sõng Hồng vaứ vuứng ủồng baống Baộc Boọ

2 Đaởc ủieồm khớ haọu

* Tớnh chaỏt nhieọt ủụựi bũ giaỷm suựt mánh meừ, cĩ muứa ủõng lánh nhaỏt caỷ nửụực.

+ Muứa ủõng lánh vaứ keựo daứi nhaỏt so vụựi caỷ nửụực

+ Muứa há noựng aồm mửa nhiều

3 Đaởc ủieồm ủũa hỡnh

* ẹũa hỡnh phần lụựn laứ ủồi nuựi thaỏp vụựi nhiều caựnh cung nuựi mụỷ roọng về phớa Baộc vaứ qui tú ụỷ Tam ẹaỷo.

+ Gồm ủồng baống sõng Hồng, quần ủaỷo trong vũnh Baộc Boọ, vuứng ủồi nuựi ẹõng Baộc

+ Trong ủoự ủũa hỡnh ủồi nuựi thaỏp laứ chuỷ yeỏu

* Sơng ngịi:

+ Coự 2 heọ thoỏng sõng lụựn: Sõng Hồng vaứ sõng Thaựi Bỡnh, chaỷy theo hửụựng Tây Bắc -Đơng Nam, sõng coự 2 muứa nửụực roừ reọt

4 Tài nguyên thiên nhiên:

* Taứi nguyẽn phong phuự, ủa dáng, nhiều caỷnh ủép noồi tieỏng.

Laứ miền coự nhiều taứi nguyẽn, nhiều caỷnh ủép noồi tieỏng nhử vũnh Há Long, hồ Ba Beồ

? Vì sao Miền bắc và Đơng Bắc Bắc Bộ cĩ mùa đơng lạnh nhất cả nước?

+ Do ảnh hưởng của vị trí địa lý:

Đây là vùng nằm ở nơi địa đầu phía Bắc nước ta Phía Bắc, giáp Trung Quốc, về mùa đơng cĩ giĩ mùa mùa đơng lạnh và khơ, thổi từ áp cao Xi - bia qua lục địa Trung Quốc vào Đơng Bắc

+ Do ảnh hưởng của địa hình : Khu vực cĩ 4 cánh cung núi ( Bắc Sơn; Ngân Sơn;

Đơng Triều và Sơng Gâm) cĩ hướng mở rộng ở phía Bắc, quy tụ ở Tam Đảo, đây là điều kiện thuận lợi cho giĩ mùa đơng bắc luồn sâu vào miền Bắc và Đơng Bắc Bắc

Bộ nước ta làm cho vùng cĩ mùa đơng lạnh nhất cả nước

II MIỀN TÂY BẮC VÀ BẮC TRUNG BỘ

1.Vũ trớ vaứ phám vi laừnh thoồ.

2 ẹũa hỡnh cao nhaỏt Vieọt Nam.

- Laứ miền nuựi non truứng ủieọp, hieồm trụỷ cháy theo hửụựng TB- ẹN, xen keừ caực cao nguyẽn ủaự või ủồ soọ

- ẹồng baống nhoỷ hép

3 Khớ haọu ủaởc bieọt do taực ủoọng cuỷa ủũa hỡnh.

+ Muứa ủõng ủeỏn muoọn vaứ keỏt thuực sụựm, nhieọt ủoọ cao hụn miền Baộc vaứ ẹõng Baộc Baộc Boọ

+ Muứa há ủeỏn sụựm, aỷnh hửụỷng mánh cuỷa gioự phụn Tãy Nam

+ Muứa mửa chuyeồn dần sang thu ủõng

4 Taứi nguyẽn phong phu,ự ủa dáng ủửụùc ủiều tra khai thaực.

+ Gồm: Tiềm naờng về thuyỷ ủieọn, du lũch, khoaựng saỷn, caực sinh vaọt quớ hieỏm nhửng ủang ụỷ dáng tiềm naờng chửa ủửụùc khai thaực nhiều

5 Baỷo veọ mõi trửụứng vaứ phoứng choỏng thiẽn tai.

- Baỷo veọ vaứ phaựt trieồn rửứng ủầu nguồn laứ nhieọm vú then choỏt, tieỏp theo laứ baỷo veọ caực heọ sinh thaựi ven bieồn

- Chuỷ ủoọng phoứng choỏng thiẽn tai

III MIỀN NAM TRUNG BỘ VÀ NAM BỘ 1.Vũ trớ vaứ phám vi laừnh thoồ.

- Tửứ 160B- 8034’B, keựo daứi tửứ ẹaứ Naỹng tụựi Caứ Mau

Gồm duyẽn haỷi Nam Trung Boọ, Tãy Nguyẽn, ẹõng Nam Boọ vaứ Tãy Nam Boọ

2 Moọt miền nhieọt ủụựi gioự muứa quanh naờm noựng, coự muứa khõ sãu saộc.

a Nhieọt ủoọ TB naờm cao tửứ 21-> 250C, biẽn ủoọ nhieọt trong naờm nhoỷ

b Cheỏ ủoọ mửa trong miền khõng ủồng nhaỏt

3 Trửụứng Sụn Nam huứng vú vaứ ủồng baống Nam Boọ roọng lụựn.

* Trửụứng Sụn Nam laứ khu vửùc nuựi, cao nguyẽn roọng lụựn hỡnh thaứnh trẽn nền coồ Kon Tum

* ẹồng baống phuứ sa nam Boọ roọng nhaỏt caỷ nửụực

4 Taứi nguyẽn phong phuự vaứ taọp trung deĩ khai thaực.

a Khớ haọu vaứ ủaỏt ủai thuaọn lụùi

b Taứi nguyẽn rửứng raỏt phong phuự

c Taứi nguyẽn bieồn raỏt phong phuự vaứ coự giaự trũ to lụựn

* MỘTVÀI THƠNG TIN VỀ

" HIỆP HỘI CÁC NƯỚC ĐƠNG NAM Á"

(ASEAN )

? Trình bày hiểu biết của em về " Hiệp hội các nước Đơng Nam Á ( ASEAN ) ? ( Năm thành lập? Gồm bao nhiêu nước? Mục tiêu & nguyên tắc hoạt động của hội ? )?

* ASEAN thành lập ngày 08/08/1967, gồm 5 thành viên : Thái Lan, Ma-lai-xi-a,

Xin-ga-po, Phi-líp-pin, In-đơ-nê-xi-a Đến 1984, cĩ Bru-nây tham gia

=> Việt Nam, gia nhập tổ chức này năm 1995, tiếp sau đĩ cĩ các nước Lào,

My-an-ma và Cam-pu-chia lần lượt tham gia Đến 1999, ASEAN cĩ tất cả 10 thành viên ( Như trên )

* Mục tiêu : Do nhiều nguyên nhân, nên mục tiêu hoạt động của hội thay đổi theo

thời gian Mục tiêuban đầu ( 1967 ) là liên kết về quân sự là chính (Nhằm hạn chế

a/h của xu thế XD.XHCN trong khu vực)

=> Đến 1998, mục tiêu của hiệp hội là: Đồn kết hợp tác vì 1 ASEAN hồ bình,

ổn định và phát triển đồng đều.

* Nguyên tắc HĐ: Tự nguyện, tôn trọng chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của nhau và hợp tác toàn diện

- Hàng năm, nước ta nhận được 1 lượng nhiệt của mặt trời rất lớn :

+ Nhiệt độ trung bình của cả nước là : > 210C

+ Lượng mưa trung bình năm lớn khoảng từ 1500 => 2000 mm/năm; có nơi >

3000 mm/năm Độ ẩm lớn > 80%

+ Gió : Có 2 mùa khí hậu phù hợp với 2 mùa gió :

* Gió mùa Đông Bắc, trùng với hướng gió Tín Phong ở Bắc bán cầu,

nên có cường độ mạnh, hoạt động từ T.11 => T.3 Có đặc điểm lạnh & khô từng đợt

* Gió mùa Tây Nam, trùng với hướng gió Tín Phong ở Nam bán cầu,

vượt qua xích đạo, hoạt động chủ yếu từ T.4 => T.10; có đặc điểm chính là nóng ẩm,mưa nhiều

2.2 Giải thích nguyên nhân dẫn đến khí hậu nước ta có các đặc điểm trên :

* Vì nước ta nằm trong khoảng vĩ tuyến 8030/ B => 23023/B : Trong vùng nội chí tuyến & nằm trọn vẹn trong vành đai nhiệt đới ở BBC , nên :

+ Hàng năm, nước ta có góc chiếu của a/s mặt trời lúc giữa trưa tương đối lớn & thời gian chiếu sáng quanh năm nhiều, nên có nhiệt độ cao

+ Có lượng mưa & độ ẩm lớn : Vì có nhiệt độ cao quanh năm nên lượng hơi nước bốc lên nhiều => Khả năng ngưng tụ hơi nước tạo thành mây và tạo thành mưa cũng lớn

+ Nước ta nằm trong khu vực ĐNA, đây là nơi có các loại gió mùa hoạt động

Tuy nhiên , so với các nước khác trong vành đai nhiệt đới thì không ở đâu lại có

1 mùa đông gía rét và lương mưa, độ ẩm lớn như ở nước ta Vì nước ta chịu tác động mạnh mẽ của gió mùa Đông Bắc nhất là miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ Ngoài ra, nước ta ba mặt giáp biển Đông, nên có thêm 1 lượng mưa ẩm lớn, do gió thổi từ biển vào mang theo nhiều hơi nước

3 Bài tập 3 Nhận biết đới khí hậu qua các số liệu sau :

a Một địa phương có các chỉ số về nhiệt độ và lượng mưa như sau :

* Về nhiệt độ : + T0tb tháng thấp nhất vào tháng 2 là 15,60C

+ TOtb tháng cao nhất vào tháng 7 là 29,30C

=> T0tbn là 230C

* Về lượng mưa :

- Lượng mưa tháng thấp nhất : T.1,2 khoảng 10 mm

- cao : T.8 khoảng 404 mm

=> Lượng mưa tbn là : 1919 mm/n

+ Những tháng mưa nhiều : Từ T.5 => T.11 Tổng lượng mưa là : 1782,9 mm

+ Những tháng mưa ít : Từ T.12 => T.4 Tổng lượng mưa là : 136,1 mm

Qua các chỉ số trên, em sẽ xếp địa phương trên vào đới khí hậu nào? Cho

biết đặc điểm cơ bản của đới khí hậu đó ?

Trả lời :

* Qua các chỉ số về nhiệt độ & lượng mưa như trên, ta có thể xếp địa phương trên thuộc đới khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa ở BBC, có chịu a/h mạnh mẽ của gió mùa Đông Bắc Vì dựa vào các biểu hiện sau :

+ T0 tbn cao : 230C Nhiệt độ tháng cao nhất trong mùa hè là T.7 lên tới 290C; nhưng tháng có T0 thấp nhất trong mùa đông là T.2 chỉ có khoảng 150C do a/h của gió mùa Đông Bắc

+ Lượng mưa trung bình năm tương đối lớn : 1919 mm/năm, chia thành 2 mùa :

- Mùa mưa nhiều vào Hè thu, từ T.5 => T.11, tổng lượng mưa tới 1782,9 mm/năm

Vì có nhiệt độ cao => lượng bốc hơi lớn => hơi nước dễ ngưng tụ thành mây => Mưa

- Ít mưa vào Đông xuân, từ T.12 => T.4, với tổng lượng mưa là : 136,1 mm

4 Bài tập 4

Một địa phương có các chỉ số về T 0 & lượng mưa như sau :

a Về nhiệt độ : + Nhiệt độ tháng thấp nhất là T.12 với T0 là : 25,60C

+ Nhiệt cao .T.4 vơi T0 là 290C

=> T0 tbn là 26,90C

b Về lượng mưa : + Lượng mưa tháng thấp nhất là T.2 khoảng 3 mm

+ Lượng cao t.9 khoảng 338 mm/năm => Lượng mưa tbn là : 1979 mm/năm

* Các tháng mưa nhiều từ T.5 => T.10 tổng lượng mưa tới 1851 mm

* Các tháng ít mưa từ T.12 => T.4, tổng lượng mưa 128 mm

Qua các chỉ số trên, hãy xắp xếp địa phương trên vào đới khí hậu nào?

Giải thích vì sao ?

Trả lời : Qua các chỉ số trên, ta có thể xếp địa phương này vào đới nóng

( Cận xích đạo gió mùa ẩm BBC ) Vì có các biểu hiện sau :

+ T0 tbn cao : 260C T0 tháng cao nhất là T.4 khoảng 290C T0 tháng thấp nhất là T.12 khoảng 250 C Biên độ nhiệt rất ít khoảng > 30 C

+ Lượng mưa tbn lớn : 1979 mm/năm , chia ra 2 mùa rõ rệt :

- Mùa mưa : từ T.5 => T.11; lượng mưa khoảng 1851 mm

- Mùa khô từ T.12 => T.4 ; lượng mưa khoảng 128 mm Tháng mưa ít nhất là T.2 chỉ có khoảng 3 mm

VI Câu 6

Hãy XĐ các biểu đồ khí hậu với các đặc điểm về nhiệt độ và lượng mưa như sau

sẽ thuộc kiểu khí hậu nào? Ở nửa cầu nào?

Thuộc kiểu

KH nào? Ở nửa cầu nào?

A 20 0 C

* Lớn I / là

26 0 C, vào T.3;10.

*Nhỏ I / 15 0 C, vào T.7.

=>BĐN.11 0 C

1244mm

*Mùa mưa : T.11=> T.4 (Năm sau).

*Mùa khô : T.5 => T.10

*Kiểu khí hậu NĐ.

=> ở Nam bán cầu

*Mùa khô : T.10 => T.4 năm sau.

* T 11,12,1 không mưa.

* KH

NHIỆT ĐỚI

*Bắc bán cầu

C 25 0 C

*Lớn nhất là

28 0 C; vào T.3,4

*Nhỏ nhất là

23 0 C; vào T.6,7.

=> BĐN: 5 0 C

2592mm

*Mùa mưa từ T.9 =>T.5 năm sau.

*Mùa khô từ T.6 => T.8

*KH Cận

XĐ ẩm.

*Nam bán cầu.

*Mùa khô từ T.10 => T.3 năm sau.

*Cận NĐ khô

*Nam bán cầu

=> NĐ dao động lớn, mùa đông lạnh, mùa hè nóng.

+ (7 0 C) + ( 20 0 C) + ( 13 0 C)

=> Mùa đông ấm, mùa hè nóng

+ (5 0 C) + ( 17 0 C) + ( 12 0 C)

=> Mùa đông ấm, mùa hè mát.

2 LƯỢNG MƯA :

+ Không có

=> NX : L mưa khoảng 400mm/n, mưa nhiều vào mùa hạ.

+ T.9 => T.1 năm sau

+ T.2 => T.8

+ Không có.

=> NX: L mưa khoảng 600mm/n, mưa nhiều hơn vào Thu đông, có thời

kỳ khô hạn.

+ T.8 => T.5 năm sau.

+ T.6 => T.7

+ Không có.

=> NX: L.mưa khoảng> 1000 mm/n;, tập trung vào mùa Thu đông.

3 KIỂU KHÍ HẬU

( Căn cứ vào diễn

biến t0và r) ÔN ĐỚI LỤC ĐỊA. CẬN NHIỆT ĐỊA TRUNG HẢI ÔN ĐỚI HẢI DƯƠNG.

(mm) 21,6 16,3 11,4 76,8 292,7 207,9 210,8 404,0 305,2 254,1 108,2 10

* Nêu nhận xét về sự diễn biến của nhiệt độ trung bình và lượng mưa các tháng của địa phương trên theo nội dung sau:

A Về nhiệt độ:

1 Nhiệt độ tháng thấp nhất bao nhiêu độ? ( 150C) Tháng mấy? ( T.2)

2 Nhiệt cao ? ( 29,30C).Tháng mấy? ( T.7).

3 Biên độ nhiệt là bao nhiêu? ( 13,70 C)- Chênh lệch nhiệt độ giữa tháng cao nhất

( T.7) và tháng thấp nhất ( T.1) là biên độ nhiệt

4 Nhiệt độ trung bình năm là bao nhiêu? ( 230C)

5 Những tháng có t 0 thấp hơn t 0 trung bình năm là những tháng nào?

( T.1,2,3,4,11và tháng 12)

6 Những tháng có nhiệt độ cao hơn nhiệt dộ trung bình năm là những tháng nào?

( Các tháng: 5,6,7,8,9,10 )

B Về lượng mưa:

1.Lượng mưa thấp nhất là bao nhiêu mm? ( 10 mm) Tháng mấy? ( T.12)

2 Lượng mưa cao nhất là bao nhiêu? ( 404mm) Tháng mấy? ( T.8)

3 Lượng mưa trung bình năm là bao nhiêu? ( 1919 mm)

4 Lượng mưa trung bình tháng 1 là bao nhiêu? ( 159,9 mm).

5 Những tháng có mưa nhiều (> 1000 mm)? ( T.5,6,7,8,9,10,11)

6 Những tháng có mưa ít ( < 1000 mm)? ( T.12,1,2,3,4.)

7 Tổng lượng mưa trong mùa mưa là bao nhiêu? ( 1782,9 mm)

8 Tổng lượng mưa trong mùa khô? ( 136,1 mm)

* GV: Em hãy cho biết, địa phương đó thuộc kiểu khí hậu nào? Ở nửa cầu nào?

Trả lời: Tóm lại, địa phương trên mưa nhiều vào mùa hè - thu và ít mưa

Vào mùa Đông - xuân

Qua đó, ta có thể nói rằng: Địa phương trên thuộc kiểu khí hậu nhiệt đới gió

a) Vẽ biểu đồ thể hiện chế độ nhiệt và mưa ở Tp HCM?

b) Nhận xét và giải thích về chế độ nhiệt và mưa của vùng?

* Trả lời:

1 Vẽ biểu đồ: ( Hình cột kết hợp với đường)

2 Nhận xét và giải thích:

a) Nhận xét :

+ Chế độ nhiệt : Nóng quanh năm, không có tháng nào nhiệt độ dưới 250C

+ Chế độ mưa: Có 1 mùa mưa và 1 mùa khô rõ rệt, tháng mưa nhiều nhất là tháng 9

( 327 mm ) Mùa mưa tưg tháng 5 -> T.11; tháng mưa ít nhất là tháng 2 khoảng 4

mm Mùa khô từ T 12 -> T.4 năm sau

=> Giải thích: Vì :

Tp HCM ở gần xích đạo (10047/B ), nên có khí hậu nhiệt đới cận xích đạo nên nhiệt

độ cao và nóng đều quanh năm

+ Chế độ mưa theo mùa, vì a/h của gió mùa mùa hạ từ T.5 -> T.11, do trực tiếp đón các khối khí đại dương ấm, ẩm ( Gió Tây Nam) đem lại

+ Mùa khô: từ T.12 đến T.4, chủ yếu chịu ảnh hướng của gió Tín Phong Bắc Bán Cầu đến

*BÀI TẬP ÁP DỤNG:

I Bài tập 1

? Nghiên cứu và sử dụng bảng số liệu về khí hậu trang 110 SGK Địa lí 8, em hãy:

1 Vẽ biểu đồ khí hậu của các trạm Hà Nội, Huế và Thành phố Hồ Chí Minh?

* Gợi ý: - Các yếu tố nhiệt độ, biểu diễn theo đường, màu đỏ

- Lượng mưa vẽ hình cột, màu xanh

* Lưu ý, hai yếu tố nhiệt độ và lượng mưa đều thể hiện trên cùng 1 hệ trục toạ độ.Trong đó, hai trục dọc thể hiện độ c và lượng mưa( mm); trục ngang, thể hiện 12 tháng/ năm

2 Phân tích các biểu đồ đã vẽ theo 1 số yêu cầu sau:

a3 Thành phố Hồ Chí Minh: là nơi có nhiệt độ dao động trung bình giữa các tháng

ít nhất, nên hầu như nóng quanh năm Tháng có nhiệt độ cao nhất là T 4( 28,90C), tháng thấp nhất là tháng 12( 25,70C), biên độ nhiệt ít khoảng 3-4 độ c

Vì Thành phố Hồ Chí Minh( vùng Đông Nam Bộ) gần xích đạo nên có nhiệt độ cao

b Về lượng mưa :

b1 Hà Nội, là nơi có mùa mưa từ t 5-> t.10 - Lượng mưa trung bình tháng > 100

mm Mùa khô từ t 11 - t 4- L.mưa < 100 mm

Mùa hè thu ( T.5 -> T.10 ) có mưa nhiều do gió từ biển Đông thổi vào, mang theo nhièu hơi nước

Mùa Đông - xuân ( T.11 -> T.4) ít mưa, vì do có gió mùa Đông Bắc thổi từ cao áp Xi- bia, qua lục địa Bắc á về nước ta nên có ít hơi nước

b2 Huế : Là nơi có mùa mưa khác các địa phương trên Cụ thể, mùa mưa thể hiện

từ tháng 8 đén hết tháng 1,tháng mưa nhiều nhất là tháng 11 Sở dĩ , Huế mưa nhiều

từ cuối thu đầu đông vì a/h của gió mậu dịch Bắc bán cầu trùng hướng với gió mùa đông bắc nên càng mạnh Khi qua biển Đông, các loại gió trên thu nhiều hơi nước, gặp vùng núi cao sau lưng Huế(Dãy Ngọc Linh), nên trút mưa nhiều ở Huế- Mưa do dải họi tụ nhiệt đới

b3 Thành phố Hồ Chí Minh, là nơi có lượng mưa trung bình tháng thấp nhất Dó

là các tháng : Tháng 12( 48,3 mm); T 1 ( 13,8 mm); T.2( 4,1mm) T3 ( 10,5 mm); T.4( 50,4 mm) Tức là ở đây có 1 mùa mưa và 1 mùa khô rõ rệt, do a/h của khí hậu cận xích đạo

? Qua biểu đồ đã vẽ và kết quả phần nhận xét, em hãy rút ra những đặc điểm

chung về chế độ nhiệt và chế độ mưa của từng địa phương?

* Nhận xét: