Mạch kiến thức của chuyên đề - Cấu tạo hệ tuần hoàn, các dạng hệ tuần hoàn - Cấu tạo, hoạt động hệ tim, mạch - Cân bằng nội môi - Đo một số chỉ tiêu sinh lí ở người 3.. - Phân biệt được
Trang 1CHUYÊN ĐỀ: TUẦN HOÀN MÁU Nhóm: Tỉnh Lào Cai
I NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
1 Mô tả chuyên đề.
Chuyên đề này gồm các bài trong chương I, phần 4 sinh học cơ thể - Sinh học 11 THPT
- Bài 18 + 19 : Tuần hoàn máu
- Bài 20 : Cân bằng nội môi
- Bài 21 : Đo một số chỉ tiêu sinh lí ở người
2 Mạch kiến thức của chuyên đề
- Cấu tạo hệ tuần hoàn, các dạng hệ tuần hoàn
- Cấu tạo, hoạt động hệ tim, mạch
- Cân bằng nội môi
- Đo một số chỉ tiêu sinh lí ở người
3 Thời lượng
- Số tiết học trên lớp: 4 tiết
- Thời gian học ở nhà: 2 tuần làm dự án
II TỔ CHỨC DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ
1 Mục tiêu chuyên đề
Sau khi học xong chuyên đề này, học sinh có khả năng:
1.1 Kiến thức
- Nêu được cấu tạo hệ tuần hoàn, tim, hệ mạch, tính tự động của tim
- Phân biệt được tuần hoàn đơn và tuần hoàn kép, hệ tuần hoàn kín và tuần hoàn hở
- Giải thích được ưu điểm của hệ tuần hoàn kín so với tuần hoàn hở
- Thu thập được các thông tin về tình hình nguời bị mắc bệnh về tim mạch
- Giải thích được cơ sở khoa học của người bị mắc bệnh về tim mạch
- Nêu khái niệm cân bằng nội môi
- Giải thích cơ chế cân bằng nội môi
1.2 Kỹ năng
Rèn luyện các kĩ năng sau:
- Kĩ năng học tập: tự học; tự nghiên cứu; hợp tác; giao tiếp
- Kĩ năng tư duy, kĩ năng giải quyết vấn đề
- Kĩ năng khoa học: quan sát; định nghĩa; phân loại
1.3 Thái độ:
- Biết cách phòng tránh, tuyên truyền phòng tránh các bệnh lý về tim mạch
- Giải thích bằng cơ sở khoa học của một số bệnh lí do mất cân bằng nội môi 1.4 Định hướng các năng lực được hình thành
1.4.1 Năng lực chung
- NL tự học
HS xác định được mục tiêu học tập chủ đề là:
Trang 2+ Phân biệt được tuần hoàn hở và kín.
+ Nêu được đặc điểm tuần hoàn máu của hệ tuần hoàn hở và kín
+ Phân biệt được tuần hoàn đơn và kép
+ Nêu được ưu điểm tuần hoàn đơn và tuần hoàn kép
+ Phân biệt được sự khác nhau trong tuần hoàn máu ở lưỡng cư, bò sát, chim
và thú, đồng thời nêu được sự tiến hoá của hệ tuần hoàn trong giới động vật
+ Đề xuất được giải pháp giảm thiểu tỉ lệ người già mắc các bệnh về tim mạch, hô hấp và các rối loạn về chuyển hóa vật chất liên quan đến chế độ ăn
uống
+ HS lập và thực hiện được kế hoạch học tập chủ đề:
TT Nội dung & nhiệm vụ Thời gian Người thực
hiện
Sản phẩm
1 Tìm hiểu về tuần hoàn ở
động vật và con người
2 Cơ chế duy trì cân bằng
của cơ thể
- NL giải quyết vấn đề
HS ý thức được tình huống học tập và tiếp nhận để có phản ứng tích cực
để trả lời:
+ Sự khác biệt Tuần hoàn máu ở động vật và người?
+Tại sao xuất huyết não , xơ vữa động mạch, huyết áp thấp, huyết áp cao ngày càng xuất hiện với tỉ lệ khá cao ?
+ Bằng cách nào giảm thiểu tỉ lệ xuất huyết não , xơ vữa động mạch, huyết áp thấp, huyết áp cao ? (Giải pháp)
Thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau: Thu thập qua điều tra số liệu tại địa phương và qua trung tâm y tế HS phân tích được các giải pháp thực hiện có phù hợp hay không:
+ HS phân tích các giải pháp…
- NL tư duy sáng tạo
HS đặt ra được nhiều câu hỏi về chủ đề học tập:
+Những người mắc bệnh liên quan đến xuất huyết não , xơ vữa động mạch, huyết áp thấp, huyết áp caogặp khó khăn gì trong cuộc sống?
+ Bằng cách nào giảm thiểu tỉ lệ xuất huyết não , xơ vữa động mạch, huyết áp thấp, huyết áp cao ? (Giải pháp)
+ Có thể thay đổi hiện trạng với những người mắc các bệnh xuất huyết não , xơ vữa động mạch, huyết áp thấp, huyết áp cao hay không ?
Đề xuất được ý tưởng:
+ Làm thế nào giúp người bệnh hoà nhập cộng đồng ?
- NL tự quản lý
+ Quản lí bản thân: Nhận thức được các yếu tố tác động đến bản thân: + Xác định đúng quyền và nghĩa vụ học tập chủ đề
Trang 3+ Quản lí nhóm: Lắng nghe và phản hồi tích cực, tạo hứng khởi học tập
- NL giao tiếp
+ Xác định đúng các hình thức giao tiếp: Ngôn ngữ nói, viết, ngôn ngữ cơ thể
- NL hợp tác
+ Làm việc cùng nhau, chia sẻ kinh nghiệm
- NL sử dụng CNTT và truyền thông (ICT)
+ HS biết khai thác thông tin từ nhiều nguồn khác nhau tuần hoàn máu và các bệnh liên quan, viết báo cáo
- NL sử dụng ngôn ngữ
+ Sử dụng thông tin khoa học hợp lí, các thuật ngữ Sinh học một cách chính xác
- NL tính toán
+ Thành thạo các phép tính, sử dụng phương pháp thông kê
1.4.1 Các năng lực chuyên biệt
-Quan sát: Người bị các bệnh liên quan đến tim mạch- Người bình thường -Đo lường: Điều tra số người mắc các bệnh lí về tim mạch trong cộng đồng -Phân loại hay sắp xếp theo nhóm: 2 nhóm- người BT & người bệnh
-Tính toán:
+ Tỉ lệ người bệnh trong cộng đồng thông qua thống kê số liệu
- Xử lí và trình bày các số liệu (bao gồm: vẽ đồ thị, lập bảng, trình bày biểu
đồ cột, sơ đồ, ảnh chụp…): 0
- Đưa ra các tiên đoán, nhận định:
+ Chế độ ăn uống với khả năng mắc bệnh tim mạch
- Hình thành giả thuyết khoa học:
+ Nếu chế độ ăn uống càng mất cân đối, ăn nhiều mỡ động vật, ít vận động thì tỉ lệ mắc bệnh về tim mạch càng lớn
+ Các bệnh lí về tim mạch đa số gặp ở người cao tuổi
+ càng ăn mặn thì khả năng mắc huyết áp cao càng lớn
- Xác định được các biến và đối chứng:
+Đối: người bình thường
+Biến: Người mắc các bệnh khác nhau ở các độ tuổi khác nhau
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
2.1 Cuẩn bị của giáo viên
2.2 Chuẩn bị của học sinh
3 Tiến trình tổ chức hoạt động học tập
Hoạt động 1:
Hoạt động 2:
Trang 4BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ MỤC TIÊU CỦA CHỦ ĐỀ
Nội dung Mức độ nhận thức Các NL hướng tới trong chủ đề
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
Nội dung 1
Cấu tạo hệ
tuần hoàn,
các dạng hệ
tuần hoàn
- Nêu được cấu tạo hệ tuần hoàn, các dạng hệ tuần hoàn, đặc điểm của từng dạng hệ tuần hoàn
- Phân biệt được hệ tuần hoàn đơn và tuần hoàn kép, tuần hoàn
hở và tuần hoàn kín
- Giải thích được tại sao hệ tuần kín lại giàu oxi hơn
- KN quan sát
- KN phân loại
Cấu tạo, hoạt
động hệ tim,
mạch
- Nêu được cấu tạo của
hệ mạch, cấu tạo tim
- Giải thích được tại sao càng xa tim huyết áp càng giảm.
- Giải thích tại sao tim lại có tính tự động, hoạt động suốt đời mà không mệt mỏi
- Giải thích được cơ chế mắc các bệnh tim mạch
- Giải thích tại sao vận tốc máu lại khác nhau trong hệ mạch
- Đề xuất biện pháp giảm thiểu tỉ lệ người mắc bệnh tim mạch
- Giải thích cơ
sở của việc sơ cứu khi bị chảy máu, rắn cắn…
- Điều gì xảy
ra khi tắc động mạch vành, đề xuất biện pháp chữa trị
- KN đưa ra các tiên đoán
- KN thuyết trình
- KN tính toán
- KN hợp tác -KN làm việc theo nhóm
-KN sử dụng CNTT và truyền thông
-KN giải quyết vấn đề
Nội dung 3
Cân bằng nội
môi
- Khái niệm cân bằng nội môi, ý nghĩa , vai trò của cân bằng nội môi
- Giải thích được tại sao không nên
ăn mặn,
- Giải thích được cơ sở khoa học của việc sử dụng thuốc hạ áp, thăng áp.
- Giải thích tại sao khi say rượu lại thấy rất khát nước
- Giải thích tại sao trong môn chạy thể dục, học sinh không được nghỉ ngay sau khi
về đích mà vẫn phải vận động nhẹ, đi lại
-KN đưa ra các tiên đoán
-KN hợp tác -KN làm việc theo nhóm
-KN giải quyết vấn đề
Nội dung 4
Đo một số
chỉ tiêu sinh
lí ở người
- Học sinh biết cách đo huyết áp, chỉ ra huyết
- Giải thích tại sao huyết
áp có sự thay đổi như
- Đánh giá tình trạng sức khỏe của bản thân thông qua đo
- KN đưa ra các tiên đoán
- KN tính toán
- KN hợp tác
Trang 5áp tôi đa và huyết áp tối thiểu
sinh lí - KN làm việc theo nhóm
4 Công cụ đánh giá
Câu 1: Em hãy phân biệt hệ tuần hoàn đơn và hệ tuần hoàn kép ?
Câu 2 Nêu chiều hướng tiến hóa của hệ tuần hoàn ?
Câu 3 Tại sao hệ tuần hoàn của côn trùng được gọi là hệ tuần hoàn hở?
Câu 4 : Cho các động vật sau, xếp chung vào nhóm hệ tuần hoàn hở và kín tương
ứng: Giun,Châu chấu, Cá, Mèo , Mực ống, Rắn Chỉ ra ưu điểm của hệ tuần hoàn
kín với tuần hoàn hở ?
Câu 5:Nguyên nhân nào dẫn đến bệnh cao huyết áp ?
Câu 6: Điều gì xảy ra nếu thức ăn có chứa hàm lượng colesteron ?
Trang 6
Câu 7: Ông Hoàng gần đây thấy cơ thể có các triệu chứng như nhức đầu, chóng mặt, ù tai, đôi khi mất ngủ, hoa mắt đôi khi cũng có thể có các triệu chứng này dữ dội hơn, có thể đau vùng tim, giảm thị lực, thở gấp, mặt đỏ bừng tái xanh, nôn ói, hồi hộp, hốt hoảng… Ông liền đến bệnh viện huyện kiểm tra Bác sĩ ghi trong hồ
sơ “ Huyết áp 120- 170 mmHg –Bệnh cao huyết áp “ Nếu em là bác sĩ em sẽ giải thích và đưa ra lời khuyên gì cho ông Hoàng ?
Câu 8 : Theo số liệu thống kê của viện tim mạch Việt Nam tỉ lệ người mắc bệnh lý
về tim mạch và đột quỵ ngày càng tăng và đang ở mức báo động Chẳng hạn ở khu vực miền Bắc nếu như ở năm 1960 thì tỉ lệ người mắc bệnh tim mạch ở người trên 25 tuổi bị bệnh tăng huyết áp thì năm 2003 tỉ lệ này đã tăng lên 8 lần với mức 16,3 % Đặc biệt riêng ở khu vực nội thành Hà Nội tỉ lệ người trên 25 tuổi bị mắc bệnh hơn 23, 3 % Nghĩa là cứ 100 người trên 25 tuổi thì có 23 người bị mắc bệnh tim mạch
Dựa vào số liệu trên em hãy đưa ra tiên đoán về tỉ lệ người mắc bệnh về tim mạch trong những năm tiép theo và cho biết nguyên nhân gây nên tình trạng trên ?
Câu 9: Trên thị trường có rất nhiều thuốc uống để chữa bệnh cao huyết áp Theo
em cơ chế chung của những thuốc này là gì ?
Câu 10 : Theo Examiner, xuất huyết não hay còn gọi là tai biến mạch máu não, là chứng xuất huyết trong nhu mô hoặc máu tụ trong sọ Xuất huyết não có thể dẫn đến mất ý thức hoặc tử vong Xuất huyết trong não thường xảy ra ở vùng hạch nền, tiểu não, thân não, hoặc vỏ não Người bị xuất huyết não cần được chăm sóc y tế ngay tức khắc mới có hy vọng bảo toàn mạng sống Nhận biết các dấu hiệu và triệu chứng của căn bệnh này có thể giúp tính mạng thoát khỏi nguy hiểm
Xuất huyết não là gì?
Xuất huyết não xảy ra khi một mạch máu nằm trong não bị vỡ ra khiến máu chảy vào các nhu mô não Sự tăng áp lực đột ngột trong não có thể gây tổn thương các tế bào não xung quanh khối máu tụ
Trang 7Nếu lượng máu chảy nhanh, gây tăng áp lực đột ngột có thể dẫn đến mất ý thức hoặc tử vong Theo các chuyên gia sức khỏe, 13% các ca đột quỵ xảy ra do chảy máu não
Nguyên nhân gây xuất huyết não
Có một số điều kiện gây xuất huyết não, mà phổ biến nhất xảy ra ở những người dưới 50 tuổi là do chấn thương vùng đầu
Ngoài ra, các khối u não, phình mạch hoặc các bất thường mạch máu cũng
có thể gây ra tình trạng này
Bên cạnh đó, thói quen hút thuốc lá, cholesterol trong máu cao, nghiện rượu, béo phì, ít hoạt động, phụ nữ lạm dụng thuốc tránh thai… cũng là những yếu tố nguy cơ gây tai biến mạch máu não
Các triệu chứng của xuất huyết não
Các triệu chứng có thể khác nhau đối với từng người, nhưng thường gặp nhất
là đau đầu xảy ra đột ngột và dữ dội Tuy nhiên cơn đau này khác với chứng đau nửa đầu hoặc đau đầu do căng thẳng và không biến mất
Đi kèm với triệu chứng đau đầu dữ dội là buồn nôn hoặc nôn, co giật (dù không có tiền sử co giật trước đó), chóng mặt, ù tai, tay chân run, không đứng vững, mắt mờ, nói lắp, mất khả năng vận động hoặc mất ý thức
Bệnh khởi phát rất đột ngột và dữ dội, có thể ngay sau lúc gắng sức về tâm lý
và thể lực hoặc trong lúc đang làm việc, sinh hoạt bình thường mà đột ngột ngã gục xuống, hôn mê, liệt nửa người; thậm chí bệnh bộc phát ngay trong giấc ngủ hay khi vừa thức dậy
Ngay khi phát hiện các dấu hiệu trên, cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến bệnh viện để được hỗ trợ
Để ngăn ngừa đột quỵ, theo các chuyên gia cần kiểm soát huyết áp, bệnh gan, tránh xa ma túy, chăm sóc bản thân và loại bỏ những thói quen không lành mạnh Nếu được can thiệp y tế kịp thời, bệnh nhân có thể thoát khỏi cơn nguy kịch
Theo báo Thanh Niên
Làm thế nào có thể giảm nguy cơ mắc bệnh xuất huyết não ?
Câu 11 Giải thích tại sao nói ‘ Đời cha ăn mặn, đời con khát nước ’
Câu 12 Tại sao không nên ăn mặn ?
Câu 13 Đo huyết áp của các bạn trong lớp trong 2 trường hợp :
TH1 : ở trạng thái bình thường
TH2 : Ở trạng thái chạy sau 5 phút
