Tên bài dạy : LUYỆN TẬP : BẢNG TUẦN HOÀN, SỰ BIẾN ĐỔI TUẦN HOÀN CẤU HÌNH ELECTRON CỦA NGUYÊN TỬ VÀ TÍNH CHẤT CỦA CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC I.Mục tiêu : 1.Về kiến thức : -Học sinh biết : Cấu
Trang 1Tên bài dạy :
LUYỆN TẬP : BẢNG TUẦN HOÀN, SỰ BIẾN ĐỔI TUẦN HOÀN CẤU HÌNH ELECTRON CỦA NGUYÊN TỬ VÀ TÍNH CHẤT CỦA CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I.Mục tiêu :
1.Về kiến thức :
-Học sinh biết : Cấu tạo của bảng tuần hoàn, định luật tuần hoàn -Học sinh hiểu : Sự biến đổi tuần hoàn cấu hình electron nguyên tử của các nguyên tố, tính kim loại, tính phi kim, bán kính nguyên tử, độ âm điện và hóa trị
2.Về kĩ năng : Học sinh có kĩ năng sử dụng bảng tuần hoàn : Từ vị
trí của nguyên tố suy ra tính chất, cấu tạo nguyên tử và ngược lại
3.Về thái độ : Định luật tuần hoàn và bảng tuần hoàn giúp học sinh
học tập một cách có hệ thống và biết suy luận quy luật
II.Trọng tâm : Cấu tạo bảng tuần hoàn, sự biến đổi tuần hoàn.
III.Chuẩn bị :
1.GV : Hệ thống câu hỏi và bài tập để học sinh chuẩn bị trước ở
nhà Khi tới lớp, GV hướng dẫn HS tham gia các hoạt động luyện tập Bảng tuần hoàn
2.HS : Chuẩn bị theo yêu cầu của GV.
IV.Tiến trình :
1.Oàn định tổ chức : GV kiểm tra sĩ số lớp
2.Kiểm tra bài cũ : ( Kết hợp với luyện tập )
Câu hỏi 1 : Căn cứ vào đâu mà người ta xếp các nguyên tố thành chu kì nhóm ? Thế nào là chu kì ? Bảng tuần hoàn có bao nhiêu chu
kì nhỏ, bao nhiêu chu kì lớn ? Mỗi chu kì có bao nhiêu nguyên tố ? Câu hỏi 2 :Trình bày sự biến thiên tuần hoàn tính chất kim loại, phi kim, giá trị độ âm điện qua từng chu kì theo chiều tăng của điện tích hạt nhân ( trừ chu kì 1 )
Đáp án :
Câu hỏi 1 : Nguyên tắc sắp xếp ( 3đ), định nghĩa chu kì (2đ), chu kì nhỏ (1đ), chu kì lớn (1đ), số nguyên tố trong mỗi chu kì (3đ)
Câu hỏi 2 :Tính chất kim loại (3,5đ), tính chất phi kim (3,5đ), độ âm điện (3đ)
3.Giảng bài mới :
Trang 2Hoạt động của thầy, trò Nội dung bài dạy
Hoạt động 1 :
HS chỉ vào bảng tuần hoàn và trả
lời các câu hỏi sau :
-Em hãy cho biết nguyên tắc sắp
xếp các nguyên tố trong bảng
tuần hoàn ?
-Lấy sự sắp xếp 20 nguyên tố đầu
trong bảng tuần hoàn để minh họa
cho nguyên tắc sắp xếp trên
Hoạt động 2 :HS chỉ vào bảng
tuần hoàn và trả lời các câu hỏi
sau :
- Thế nào là chu kì ?
- Có bao nhiêu chu kì, chu kì lớn ?
Mỗi chu kì có bao nhiêu nguyên
tố ?
-Số thứ tự của chu kì cho ta biết
điều gì về số lớp electron ?
Tại sao trong một chu kì, khi bán
kính nguyên tử các nguyên tố
giảm dần theo chiều từ trái sang
phải , thì tính kim loại giảm, tính
phi kim tăng dần ?
Hoạt động 3 : HS làm bài tập 2
(SGK/53)
Đáp án : Câu C sai
-Hoạt động 4 :
-HS trả lời câu hỏi : Nhóm A có
những đặc điểm gì ?
-HS làm bài tập 4 (SGK/ 54 )
Trả lời :
- Số thứ tự của nhóm trùng với số
electron ở lớp ngoài cùng ( cũng
là electron hóa trị) của nguyên tử
thuộc các nguyên tố trong nhóm
-Trong BTH, nhóm IA, IIA, IIIA
gồm hầu hết các nguyên tố là kim
loại Nhóm VA, VIA, VIIA gồm
hầu hết các nguyên tố là phi kim
A.Kiến thức cần nắm vững :
1 Cấu tạo bảng tuần hoàn
a)Nguyên tắc sắp xếp : -Các nguyên tố được xếp theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử
-Các ngtố có cùng số lớp electron trong nguyên tử được xếp thành một hàng
-Các nguyên tố có số electron hóa trị như nhau được xếp thành một cột
b) Ô nguyên tố : Mỗi nguyên tố xếp vào một ô
c) Chu kì : -Mỗi hàng là một chu kì
-Bảng tuần hoàn có 7 chu kì: 3 chu
kì nhỏ ( 1, 2, 3 )và 4 chu kì lớn ( 4,
5, 6, 7 )
-Nguyên tử các nguyên tố thuộc một chu kì có số lớp electron như nhau
-Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron của nguyên tử các nguyên tố trong chu kì đó
d) Các nhóm A ( từ IA đến VIIIA ) gồm các nguyên tố ở chu kì nhỏ và chu kì lớn Các nguyên tố nhóm
IA, IIA là nguyên tố s, các nguyên tố nhóm IIIA đến VIIIA là nguyên tố p
Các nhóm B ( từ IIIB đến VIIIB rồi IB và IIB theo chiều từ trái sang phải trong BTH) chỉ gồm các nguyên tố ở chu kì lớn Các nguyên tố thuộc nhóm B là các nguyên tố d và f
Trang 3Nhóm VIIIA gồm các khí hiếm.
-Nguyên tử của các nguyên tố kim
loại có 1, 2, 3 eletron lớp ngoài
cùng
-Nguyên tử của các nguyên tố phi
kim thường có 5, 6, 7 electron ở
lớp ngoài cùng
-Nguyên tử của các nguyên tố khí
hiếm có 8 elec tron lớp ngoài
cùng ( trừ He có 2e lớp ngoài
cùng )
-Hoạt động 5 : HS chỉ vào bảng
tuần hoàn và trình bày về sự biến
thiên tuần hoàn tính chất kim loại,
phi kim, giá trị độ âm điện qua
từng chu kì theo chiều điện tích
hạt nhân tăng dần (trừ chu kì 1)
Hoạt động 6 : HS chỉ vào BTH và
trình bày sự biến thiên tuần hoàn
của cấu hình electron lớp ngoài
cùng của nguyên tử, hóa trị cao
nhất với oxi , hóa trị trong hợp
chất với hidro ở các nguyên tố
thuộc chu kì 2 và 3 theo chiều
điện tích hạt nhân tăng dần
Hoạt động 7 : HS phát biểu định
luật tuần hoàn
-Hoạt động 8 : HS giải bài tập 6
(SGK/54)
2.Sự biến đổi tuần hoàn :
a) Cấu hình electron của nguyên tử Số e lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố ở mỗi chu kì tăng từ
1 đến 8 thuộc các nhóm từ IA đến VIIIA Cấu hình electron nguyên tử của các nguyên tố biến đổi tuần hoàn
b) Sự biến đổi tuần hoàn tính kim loại, tính phi kim, bán kính nguyên tử và giá trị độ âm điện của các nguyên tố
3.Định luật tuần hoàn :
Tính chất của các nguyên tố và đơn chất, cũng như thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ nguyên tố đó biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử
B Bài tập :
BT 6 /54 :
a)Vì ở nhóm VIA nên nguyên tử của nguyên tố đó có 6e ở lớp ngoài cùng
b)Vì ở chu kì 3 nên nguyên tử của nguyên tố đó có 3 lớp electron Lớp electron ngoài cùng là lớp thứ 3
c)Số electron ở từng lớp là : 2, 8,6
Trang 4-Hoạt động 9 : HS giải bài tập 7
(SGK/ 54)
Hợp chất của R với hidro có công
thức như thế nào ?
Ta cần tìm % nguyên tố nào ?
BT7 SGK/54:
Oxit cao nhất của một nguyên tố là
RO3 Vậy hợp chất khí của nó với hidro là RH2
%R trong phân tử RH2 là : 100 – 5,88 = 94,12%
Ta có tỉ lệ khối lượng :
2
R H
M
M = 94,12
5,88 Suy ra MR = 2 .94,12
5,88
H
M
= 2.1.94,12
5,88 = 32 Nguyên tử khối của R bằng 32 vậy
R là lưu huỳnh
4.Củng cố :
Hoạt động 10 : GV củng cố toàn bài, nhấn mạnh :
- Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
- Đặc điểm của chu kì
- Đặc điểm của nhóm A
- Quy luật biến đổi tuần hoàn tính chất các nguyên tố hóa học
- Định luật tuần hoàn
5.Dặn dò :
-Hướng dẫn học sinh làm bài tập 5 và 9 / 54
-Làm bài tập 5, 9/ 54
V.Rút kinh nghiệm :