Chuẩn bị: - Bút, giấy trong, giấy khổ A0 - Tài liệu: “ Một số vấn đề về đổi mới phơng pháp dạy học môn hoá học trờng trung học cơ sở , ch ” ơng trình môn toán THCS mới, sách giáo khoa
Trang 1Phụ lục (dùng cho Giảng viên)
chủ đề
đổi mới phơng pháp dạy học môn hoá học
ở trờng trung học cơ sở
A Mục tiêu:
Qua nội dung này học viên hiểu đợc:
- Quan điểm đổi mới PPDH và đổi mới PPDH môn hoá học ở trờng THCS
- Nội dung đổi mới PPDH môn hoá học ở trờng THCS (Các đặc trng đổi mới).
- Các giải pháp đổi mới PPDH ở trờng THCS.
- Một số PPDH phát huy tính tích cực nhận thức ngời học
- Mô hình bài học theo tinh thần đổi mới
- Thiết kế bài học theo tinh thần đổi mới
B Hớng dẫn bồi dỡng các nội dung cụ thể:
a) Chúng tôi gợi ý các nhiệm vụ, thể hiện ở trang giảng viên và trang học viên (xin xem cụ thể các trang đó ở phần dới đây).
*) Với trang giảng viên, có đa ra: Mục tiêu; Chuẩn bị; Hớng dẫn tiến trình; sản phẩm
Trang giảng viên giúp cho giảng viên tổ chức các hoạt động mà qua các hoạt
động đó học viên thu đợc thông tin cần thiết
Theo chúng tôi nên tổ chức học viên hoạt động theo tiến trình: cá nhân đọc tài liệu, thảo luận nhóm và đa ra chính kiến, đại diện nhóm báo cáo sản phẩm của nhóm trớc toàn lớp, thống nhất ý kiến toàn lớp Sau khi các học viên đã thống nhất
ý kiến giảng viên nên đa ra ý kiến cuối cùng đề các học viên có đợc thông tin cần thiết về hoạt động đã qua Chúng tôi gợi ý thông tin trong phần nhận xét của trang giảng viên.
Nh vậy, việc tổ chức hoạt động trong khoá tập huấn nên theo quy trình 4 bớc gồm:
- Mục tiêu (nêu rõ từ đầu để học viên định hớng hoạt động)
- Đầu vào (yêu cầu đọc các tài liệu đã chỉ ra, nếu có thể đợc giảng viên nên chỉ rõ cho học viên đọc từ trang nào đến trang nào của tài liệu)
- Quá trình (các hoạt động)
- Đầu ra (sản phẩm cần đạt)
*) Với trang học viên, cũng đa ra: Mục tiêu; Chuẩn bị; Hớng dẫn tiến trình; sản phẩm, chính là những chỉ dẫn cho học viên hoạt động Các thông tin cần thiết ở thời điểm ban đầu cha có, mà chỉ đợc hiện ra sau khi giảng viên đa ra chính kiến Giảng viên có thể đa ra ý kiến cuối cùng bằng cách đọc hoặc trình chiếu.
Sau khi đọc, thảo luận, trao đổi nhóm, học viên ghi chính kiến vào phần để trống Chính kiến ban đầu này có thể đúng hoặc sai, sau đó khớp với giảng viên.
b) Với phần tài liệu, là nguồn để học viên có đợc thông tin qua khoá tập huấn Tài
Trang 2Chủ đề
đổi mới phơng pháp dạy học môn hoá học THCS
Nhiệm vụ 1: Quan điểm chung về đổi mới PPDH hoá học trờng thCS
Mục tiêu:
Giúp cho ngời học hiểu đợc quan điểm chung về đổi mới PPDH hoá học ở trờng phổ thông thông qua tự đọc tài liệu và trao đổi nhóm.
Chuẩn bị:
- Bút, giấy trong, giấy khổ A0
- Tài liệu: “ Một số vấn đề về đổi mới phơng pháp dạy học môn hoá học trờng trung học cơ sở , ch ” ơng trình môn toán THCS mới, sách giáo khoa, sách giáo viên
Tiến trình thực hiện:
- Chia nhóm học viên
- Giao nhiệm vụ cho ngời học:
+ Đọc tài liệu và cho biết quan điểm chung về đổi mới PPDH môn hoá học ở trờng
THCS
+ Thống nhất ý kiến trong nhóm, điền vào chỗ trống câu trả lời của nhóm.
- Thống nhất ý kiến (khớp với nội dung đã chuẩn bị của giảng viên).
Chú ý:
- Cá nhân hoạt động chủ động đa ra chính kiến
- Các nhóm hoàn thành trong thời gian cho phép
Nhận xét:
Quan điểm chung về đổi mới PPDH môn hoá học ở thCS
Căn cứ NQ HNBCH TƯ ĐCSVN lần thứ IV khoá VII, lần thứ II khoá VIII cùng với luật giáo dục cho thấy: cốt lõi của việc đổi mới PPDH môn Toán ở trờng THCS là làm cho HS học tập tích cực, chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động
Có thể hiểu một cách cụ thể đổi mới PPDH ở trờng THCS gồm các nội dung cơ bản sau:
Đối với học sinh:
Đổi mới PPDH nhằm đạt tới mục đích là học tập một cách tích cực, chủ động, phát hiện và giải quyết vấn đề, phát triển t duy linh hoạt tiến đến sáng tạo, hình thành và ổn định phơng pháp tự học
Đối với giáo viên:
- Làm thay đổi một quan niệm dạy học là sự truyền thụ một chiều –
- Hớng tới dạy ngời học phát triển các năng lực nêu trên
- Phong phú hơn nữa hình thức tổ chức dạy học, …
- Tăng cờng sử dụng phơng tiện dạy học, bớc đầu vận dụng công nghệ thông tin, đồng thời tăng cờng việc gắn Toán với thực tiễn
- GV tự lựa chọn PPDH theo: nội dung, sở trờng, đối tợng học sinh, điều kiện trang thiết bị, để đạt đ…
-ợc những điều nói trên trong hoàn cảnh địa phơng mình giảng dạy
Học để biết; học để làm; học để cùng nhau chung sống và học để làm ngời là 4 tiêu chí trụ cột rất cơ bản cho
định hớng đổi mới giáo dục nói chung cho đổi mới PPDH nói riêng, vì sự phát triển của quốc gia
Sản phẩm: Bản tổng hợp ý kiến về Quan điểm chung về đổi mới PPDH hoá học THCS
Trang 3Nhiệm vụ 2: Định hớng đổi mới PPDH hoá học ở trờng phổ thông
Mục tiêu: Giúp ngời học hiểu đợc hớng đổi mới PPDH hoá học ở trờng phổ thông
Chuẩn bị:
- Bút, giấy trong, giấy khổ A0
- Tài liệu: “ Một số vấn đề về đổi mới phơng pháp dạy học môn hoá học trung học cơ
sở , ch ” ơng trình môn toán THCS mới, sách giáo khoa, sách giáo viên
Tiến trình thực hiện:
- Chia nhóm học viên
- Giao nhiệm vụ cho ngời học: Đọc tài liệu Thống nhất ý kiến trong nhóm về định h-ớng đổi mới PPDH môn hoá học ở trờng THCS.
Nhận xét
Định hớng đổi mới PPDH hoá học ở trờng phổ thông
Có thể hình dung định hớng đổi mới PPDH ở trờng THCS theo sơ đồ sau:
Nh thế hớng đổi mới PPDH môn hoá học ở trờng THCS là làm cho HS học tập tích cực,
chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động mà cốt lõi là: tổ chức cho HS đợc học tập
trong HĐ và bằng HĐ tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo
Đổi mới PPDH môn hoá học ở trờng THCS gồm các nội dung cơ bản sau:
- Đổi mới cách xác định mục tiêu
- Dự kiến, thiết kế các hoạt động dạy học
- Lựa chọn phơng pháp thích hợp
- Đổi mới cách đánh giá
- Khuyến khích dạy học với sự hỗ trợ của thiết bị dạy học
Giáo viên
Học sinh Chủ động, tích cực tham gia xây dựng bài ,
trình bày chính kiến của mình
Nắm kiến thức một cách bản chất
Có khả năng tự giải bài tập, tiến tới sáng tạo
Phát triển tư duy …
Học sinh
Bị động, chưa tích cực, ít tham gia xây dựng bài, ngại trình bày chính kiến của mình
Nắm kiến thức một cách hình thức Hầu như không có khả năng tự giải bài tập
ít có điều kiện phát triển tư duy
Dạy học chưa đổi mới
Hướng đổi mới PPDH trường THCS
HS hoạt động (thông qua các tình huống điển hình
điều khiển tư duy)
Trang 4Mục tiêu: Giúp ngời học nắm đợc các giải pháp đổi mới PPDH môn hoá học ở trờng phổ thông.
Chuẩn bị:
- Bút, giấy trong, giấy khổ A0
- Tài liệu: “ Một số vấn đề về đổi mới phơng pháp dạy học môn hoá học trung học cơ
sở , ch ” ơng trình môn toán THCS mới, sách giáo khoa, sách giáo viên
Tiến trình thực hiện:
- Chia nhóm học viên
- Giao nhiệm vụ cho học viên: Đọc tài liệu, cho biết các giải pháp đổi mới PPDH môn
hoá học ở trờng phổ thông Thống nhất ý kiến trong nhóm, câu trả lời của nhóm.
Một số giải pháp nhằm bớc đầu đổi mới PPDH
1) Giải pháp đổi mới PPDH môn Toán ở trờng phổ thông nói chung
1 Hình thành các tình huống có vấn đề hoặc vấn đề từ nội dung đang học và từ đó xây dựng kế hoạch hớng dẫn cho học sinh tự giải quyết vấn đề (không cứng nhắc trong mọi trờng hợp), linh hoạt hơn trong việc bám sát tài liệu giáo khoa
2 Giúp học sinh sử dụng sách giáo khoa và các tài liệu khác một cách có ý thức và chủ động theo các hớng nghiên cứu để GQVĐ
3 Tăng cờng các hoạt động tìm tòi, quan sát, đo đạc, thực hành, làm báo cáo, tự điều tra …
4 Thay đổi các hình thức tổ chức học tập trong điều kiện cho phép (thảo luận nhóm, lớp học ngoài trời ), tạo điều kiện và không khí thích hợp để học sinh có thể tranh luận với nhau, với… giáo viên, cũng nh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau về kết quả tìm tòi, phát hiện
5 Xây dựng các hình thức phiếu học tập, báo cáo kết quả một cách thích hợp.…
6 Tận dụng tối đa phơng tiện, thiết bị dạy học với t cách là phơng tiện nhận thức mà không đơn thuần chỉ là minh hoạ giản đơn
7 Tăng cờng sử dụng phơng pháp quy nạp trong quá trình đi đến các giả thiết có tính khái quát
2) Giải pháp áp dụng với các tình huống điển hình trong dạy học môn toán nh: dạy học khái
niệm; dạy học định lý; dạy học bài tập; dạy học ôn tập; kiểm tra, đánh giá
Để làm đợc những điều nói trên trớc tiên giáo viên phải tự mình đổi mới, tức là đồng thời đóng hai vai trò: vai trò ngời học (là một học sinh trung bình khi học nội dung đó), đồng thời là một giáo viên giỏi tay nghề (hớng dẫn học sinh cách tìm ra kết quả) Cách dạy học nh vậy là cách vừa truyền thụ tri thức vừa truyền thụ tri thức phơng pháp, giúp học sinh phát minh lại nội dung học tập cho mình Lặp
đi lặp lại nhiều lần nh vậy sẽ góp phần hình thành ở học sinh phơng pháp học tập bộ môn, từ đó tạo đà cho học sinh học tập một cách chủ động, tiến tới sáng tạo Nh thế cũng là nhằm rút ngắn thời gian học tập, xã hội mới có thể tiến triển theo kịp bớc tiến của thời đại
Sản phẩm:
Tổng hợp ý kiến về: Giải pháp chung đổi mới PPDH hoá học THCS; Giải pháp áp dụng với các tình huống điển hình trong dạy toán
Trang 5Nhiệm vụ 4: Dự kiến các HĐ trong bài soạn
Mục tiêu: Giúp ngời học nắm đợc quan điểm hoạt động; những dạng HĐ liên quan mật thiết
với nội dung môn toán và dự kiến các HĐ trong thiết kế bài soạn
Chuẩn bị:
- Bút, giấy trong, giấy khổ A0
- Tài liệu: “ Một số vấn đề về đổi mới phơng pháp dạy học môn hoá học trung học cơ sở ”
Sản phẩm:
- Bản tổng kết: quan điểm HĐ; các dạng HĐ cơ bản; dự kiến HĐ thiết kế bài soạn.
- Lập đợc các HĐ khi giải bài toán hoá học đã cho
- Bài soạn, biên bản dự giờ và rút kinh nghiệm
Tiến trình thực hiện:
Hỡng dẫn 1:
- Chia nhóm, giao nhiệm vụ: Đọc tài liệu, cho biết quan điểm hoạt động (những điểm tựa cơ bản); những dạng HĐ liên quan mật thiết với nội dung môn toán và dự kiến các HĐ trong thiết kế bài soạn
- Ngời học độc lập tiến hành nhiệm vụ Sau đó trao đổi , thống nhất ý kiến trong nhóm, đa ra ý kiến chung của nhóm Trao đổi với nhóm khác.
Nhận xét:
Dự kiến các Hoạt động trong thiết kế bài soạn
Mỗi nội dung dạy học đều liên hệ mật thiết với những HĐ nhất định Đó là những HĐ đã đ ợc tiến hành trong quá trình hình thành và vận dụng nội dung đó Những thành phần tâm lý cơ bản của HĐ
là: Động cơ là lý do thực hiện một HĐ nào đó Một HĐ đợc cấu thành bởi nhiều HĐ thành phần (còn
đợc gọi là hành động, thao tác) Việc phân tích một HĐ thành các HĐ thành phần bảo đảm cho việc tổ
chức thực hiện một HĐ phức hợp Nội dung là tri thức cần thiết cho việc tiến hành một HĐ Kết qủa
là tri thức đọng lại trong chủ thể sau HĐ Học một nội dung nào đó là sự tạo lại nó, sự vận dụng nó
bằng cách thực hiện những HĐ liên hệ với chính nó Dạy một nội dung nào đó là khai thác, lựa chọn
những HĐ tiềm tàng trong nội dung này Từ đó tổ chức, điều khiển HS thực hiện những HĐ này trên cơ sở bảo đảm những thành phần tâm lý cơ bản của HĐ
Vận dụng điều đó trong dạy học môn toán gọi là học tập trong HĐ và bằng HĐ, đợc thể hiện ở các t
t-ởng chủ đạo sau
- Cho HS thực hiện và luyện tập những HĐ và HĐ thành phần tơng thích với nội dung và mục đích dạy học
- Gợi động cơ cho các HĐ
- Dẫn dắt HS chiếm lĩnh tri thức, đặc biệt là tri thức phơng pháp nh phơng tiện và kết quả của HĐ
- Phân bậc HĐ làm căn cứ điều khiển quá trình dạy học
Nội dung môn toán ở trờng phổ thông thờng liên quan mật thiết với những dạng HĐ sau
- Nhận dạng và thể hiện: một khái niệm; một PP; một quy tắc; một định lí
- Những HĐ toán học phức hợp: chứng minh; định nghĩa; giải toán bằng cách lập phơng trình; giải
toán dựng hình; giải toán quỹ tích…
- Những HĐ trí tuệ phổ biến trong toán học: (cũng diễn ra ở các môn khác) lật ngợc vấn đề; xét tính
giải đợc (có nghiệm, nghiệm duy nhất, ); phân chia trờng hợp;…
Trang 6Nhiệm vụ 4: Dự kiến các HĐ trong bài soạn
Tiến trình thực hiện:
Hớng dẫn 2:
Ví dụ:
Nhiệm vụ 4: Dự kiến các HĐ trong bài soạn
Tiến trình thực hiện:
Hớng dẫn 3:
- Giao việc cho nhóm học viên tự thiết kế bài dạy: buổi chiều ngày thứ năm
- Thảo luận và dạy mẫu vào buổi sáng ngày thứ sáu
- Rút kinh nghiệm giờ dạy và tổng kết phần PPDH hoá học
Sản phẩm:
- Bản tổng kết: quan điểm HĐ; các dạng HĐ cơ bản; dự kiến HĐ thiết kế bài soạn.
- Lập đợc các HĐ khi giải bài toán hoá học đã cho
- Bài soạn, biên bản dự giờ và rút kinh nghiệm