Phân tích các nhân tố tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng TMCP niêm yết ở việt nam

B ăGIỄOăD CăVĨă ĨOăT O --- OĨNăTH ăHOĨNGăGIANG KINHăDOANHăC AăCỄCăNHăTMCPă NIểMăY Tă ăVI TăNAM Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng Mưăs :ă60340201 LU NăV NăTH CăS ăKINHăT PGS.TSăT

B ăGIỄOăD CăVĨă ĨOăT O

- OĨNăTH ăHOĨNGăGIANG

KINHăDOANHăC AăCỄCăNHăTMCPă

NIểMăY Tă ăVI TăNAM

Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng Mưăs :ă60340201

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

PGS.TSăTR NGăTH ăH NG

T P.ăH ăChíăMinhăậ N mă2014

M C L C

T RANG PH BÌA

L IăCAMă OAN

M C L C

DANH M C VI T T T

D ANH M C B NG BI U

D ANH M Că TH

L IăM ă U 1

1.ăLụăDOăCH Nă ăTĨI : 1

2.ăM CăTIểUăNGHIểNăC Uă: 2

3.ă IăT NGăVĨăPH M VIăNGHIểNăC Uă: 3

4.ăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC Uă: 3

4.1 Ph ng pháp nghiên c u đ nh tính : 3

4.2 Ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng : 3

5.ăụăNGH A KHOAăH CăVĨăTH CăTI Nă ăTĨIăNGHIểNăC Uă: 4

6.ăK TăC UăLU NăV Nă: 4

CH NGă1ăT NGăQUANăCỄCăNHỂNăT ăTỄCă NGă NăHI UăQU ă HO Tă NGăKINHăDOANHăC AăCÁC NGÂN HÀNG TMCP 6

1.1 HI UăQU ăHO Tă NGăKINHăDOANHăC AăNGỂNăHĨNGăTH NGă M Iă: 6

1.1.1 Khái ni m hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th ng m i: 6

1.1.2 Cách xác l i nhu n c a NHTM: 7

1.1.3 Ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM : 7

1.2ăT NGăQUAN CÁC NGHIểNăC U V CỄCăNHỂNăT ăTỄCăD NG Nă HI UăQU ăHO Tă NGăKINHăDOANHăC AăCỄC NH TMCP : 10

1.2.1ăCh ătiêuăph năánhăhi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăngơnăhƠngă: 12

1.2.2.ăNhómăcácăy uăt ăv ămôă: 13

1.2.2.1 T l l m phát : 13

1.2.2.2 T c đ t ng tr ng GDP th c : 14

1.2.2.3 Thu su t hi u qu : 15

1.2.3ăNhómăcácăy uăt ăn iăt iă: 16

1.2.3.1 Chi phí qu n lý: 16

1.2.3.2 R i ro tín d ng : 17

1.2.3.4 Quy mô ngân hàng : 18

1.2.3.5 T l v n ch s h u : 18

1.3 MÔ HÌNH NGHIÊN C UăCỄCăNHỂNăT ă NHăH NGă NăHI Uă QU ăHO Tă NGăKINHăDOANHăC AăCỄCăNHăTMCP : 19

1.3.1 Gi i thi u mô hình h i quy d li u b ng : 19

1.3.2 Xây d ng mô hình : 20

K TăLU NăCH NGă1 21

CH NGă2ăPHỂNăTệCHăHI UăQU ăHO Tă NGăKINHăDOANHăC Aă CÁC NH TMCPăNIểMăY Tă ăVI T NAM 22

2.1 TÌNH HÌNH KINH T ăVĨăHI UăQU ăHO Tă NGăKINHăDOANHă C AăCỄCăNGỂNăHĨNGăTMCPă ANGăNIểMăY Tă ăVI TăNAMă: 22

2.2 MÔ HÌNH NGHIÊN C UăTH CăNGHI MăCỄCăNHỂNăT ăTỄCă NGă NăHI UăQU ăHO Tă NGăKINHăDOANHăC AăCỄCăNHăTMCPă ANGă NIểMăY Tă ăVI TăNAMă: 30

2.2.1.ăMôăhìnhănghiênăc uă: 30

2.2.2.ăD ăli uănghiênăc uă: 31

2.2.3ăL ngăhoáăcácăbi nă: 32

2.2.3.1 Bi n đo l ng hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng – bi n ph

thu c : 32

2.2.3.2 T l l m phát : 33

2.2.3.3 T l t ng tr ng GDP th c: 33

2.2.3.4 Thu su t hi u qu : 34

2.2.3.5 Chi phí qu n lý : 34

2.2.3.6 R i ro tín d ng: 35

2.2.3.7 Quy mô ngân hàng : 36

2.2.3.8 T l v n ch s h u : 36

2.3ăK TăQU ăNGHIểNăC UăNHỂNăT ăTỄCă NGă NăHI UăQU ă HO Tă NGăKINHăDOANH C AăCỄCăNGỂNăHĨNGăTMCPă ANGăNIểMă Y Tă ăVI TăNAMă: 38

2.3.1 Th ng kê mô t các bi n : 38

2.3.2 Phân tích t ng quan : 40

2.3.3 Phân tích h i quy : 41

K TăLU NăCH NGă2 46

CH NGă3 M T S GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU HO Tă NG KINH DOANH C A CÁC NH TMCP NIÊM Y T VN 47

3.1ă NHăH NG PHÁT TRI NăNGĨNHăNGỂNăHĨNGă N 2020 : 47

3.2 CÁC GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU HO Tă NG KINH DOANH C A CÁC NH TMCP NIÊM Y T VI T NAM : 49

3.2.1 Nhóm gi i pháp kinh t v ămôă: 49

3.2.1.1 Gi i pháp c i thi n t c đ t ng tr ng GDP : 49

3.2.1.2 Gi i pháp nh m gi l m phát đ c n đ nh : 50

3.2.1.3 Gi i pháp v thu : 53

3.2.2 Nhóm gi i pháp v các nhân t n i t i : 54

3.2.2.1 Chi phí qu n lý : 54

3.2.2.2 Gi i pháp v r i ro tín d ng : 56

3.2.2.3 Gi i pháp v quy mô ngân hàng : 59

K T LU NăCH NGă3ă: 61

PH N K T LU N 62 DANHăM CăTĨIăLI UăTHAMăKH O ERROR! BOOKMARK NOT

DEFINED

PH ăL C

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n th c s v i đ tài “ Phân tích các nhân t v mô tác đ ng

đ n k t qu kinh doanh c a các ngân hàng TMCP niêm y t Vi t Nam “ là công trình nghiên c u đ c l p c a riêng cá nhân tôi Các n i dung và k t qu nghiên c u

có tính đ c l p riêng, không sao chép trong b t k tài li u nào ; các s li u, các ngu n trích d n trong lu n v n đ c chú thích ngu n g c rõ ràng, minh b ch

Tôi xin cam đoan và hoàn toàn ch u trách nhi m v k t qu lu n v n c a mình

Tp H Chí Minh, ngày….tháng….n m2014

Tác gi

oƠnăTh ăHoƠngăGiang

DANHăM CăT ăVI TăT T

ADB: Asian Development Bank (Ngân hàng phát tri n châu Á)

ADF: Augmented Dickey-Fuller (Ki m đ nh Dickey-Fuller)

BSC : Cty c ph n ch ng khoán ngân hàng u t và phát tri n Vi t Nam CPI : Ch s giá tiêu dùng

DNNN : Doanh nghi p nhà n c

DNVVN : Doanh nghi p v a và nh

DPRR : D phòng r i ro

GSO : General Statistics Office Of Viet Nam ( T ng c c th ng kê )

HOSE : Sàn giao d ch ch ng khoán TP.HCM

DANHăM CăB NGăBI U

B ng 2.1 Chi phí qu n lỦ c a các ngân hàng -25

B ng 2.2 L i nhu n tr c thu -28

B ng 2.3 nh ngh a các bi n và m i t ng quan k v ng -37

B ng 2.4 B ng tóm t t th ng kê mô t các bi n - 38

B ng 2.5 Ma tr n t ng quan gi a các bi n đ c l p - 41

B ng 2.6 K t qu mô hình h i quy - 42

DANHăM Că ăTH

th 2.1 GDP 2004 – 2013 và d báo 2014 -22

th 2.2 T l n x u -24

th 2.3 N x u, DPRR và t l DPRR 6T2014 -24

th 2.4 D báo CPI 2014 -25

th 2.5 L i nhu n tr c thu -27

th 2.6 NIM c a các NHTM -29

th 2.7 Hi n t ng đa c ng tuy n - 40

th 3.1 T l l m phát c a các n c trong khu v c ông Nam Á -51

L IăM ă U

1.ăLỦădoăch năđ ătƠiă:

Trong n n kinh t th tr ng, h th ng ngân hàng đ c ví nh m ch máu c a c

n n kinh t H th ng ngân hàng ho t đ ng lành m nh và thông su t là đi u ki n quan tr ng đ các ngu n l c kinh t phân b , luân chuy n và s d ng hi u qu , kích thích t ng tr ng kinh t m t cách b n v ng T m quan tr ng c a hi u qu ho t

đ ng kinh doanh ngân hàng có th đ c đánh giá c p đ vi mô và v mô c a n n kinh t c p đ vi mô, hi u qu ho t đ ng kinh doanh chính là đi u ki n thi t y u cho s t n t i c a m t t ch c tín d ng, c ng nh cho s thành công c a ngân hàng trong c nh tranh Vì v y, m c tiêu c b n c a các nhà qu n tr ngân hàng là ph i đ t

đ c hi u qu ho t đ ng kinh doanh nh là tính t t y u c a b t k ho t đ ng kinh doanh nào c p đ v mô, m t h th ng ngân hàng t t và có hi u qu thì s có đ

kh n ng đ i phó v i các cú s c mang tính tiêu c c và đóng góp tích c c vào s n

đ nh c a h th ng tài chính qu c gia Do đó, các nhà nghiên c u, các nhà qu n tr , các nhà đ u t và các nhà l p pháp c ng r t quan tâm đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh ngân hàng và các y u t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh ngân hàng đ đánh giá đúng th c tr ng kinh t c a ngành ngân hàng và đ ng th i đ a ra

gi i, nhi u nghiên c u th c nghi m đư đ c th c hi n đ tìm hi u các y u t nh

h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh ngân hàng, trong đó th ng đ c đo

l ng thông qua các ch tiêu v hi u qu ho t đ ng kinh doanh nh ROA Nhìn

chung, các k t qu tr c đây ch ra r ng các nhân t nh h ng đ n hi u qu ho t

đ ng kinh doanh c a ngân hàng bao g m các đ c đi m n i t i c a m t ngân hàng (

th ng đ c th hi n thông qua các ch s tài chính ) và các y u t kinh t v mô

nh t c đ t ng tr ng t ng s n ph m qu c n i th c t hàng n m, l m phát và lưi

su t th c… T i Vi t Nam, h u h t các nghiên c u đ u m i ch chú tr ng xem xét s

nh h ng c a các nhân t n i t i đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, mà ch a làm rõ s nh h ng đó đ i v i các bi n kinh t v mô

Nh n th y đ c t m nh h ng quan tr ng đó bài nghiên c u Phân tích các

nhân t tác đ ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng TMCP niêm y t Vi t Nam đư đ c th c hi n Thông qua ph ng pháp nghiên c u đ nh

l ng, tác gi s d ng các mô hình ph bi n đ đánh giá các y u t kinh t v mô

c ng nh các y u t n i t i có nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng TMCP Vi t Nam trong giai đo n t n m 2004-2013

2.ăM cătiêuănghiênăc uă:

M c tiêu nghiên c u c a lu n v n t p trung nghiên c u vào các v n đ :

Làm rõ c s lỦ lu n v vi c đo l ng hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM và mô hình phân tích các nhân t n i t i c ng nh là nh ng nhân t kinh t

v mô có nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM c ph n ánh giá th c tr ng hi u qu ho t đ ng c a các NHTM c ph n niêm y t và t p trung làm rõ các nguyên nhân thu c v n i t i ngân hàng và các nguyên nhân thu c

v kinh t v mô có nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM

c ph n đang niêm y t Vi t Nam trong giai đo n 2004-2013 d a trên c s các

mô hình phân tích đ nh l ng

xu t m t s gi i pháp nh m c i thi n tình hình tài chính c a các ngân hàng,

đ ng th i đ a ra các gi i pháp n đ nh n n kinh t v mô đ t o đi u ki n nâng cao

hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM c ph n đang niêm y t hi n nay

3.ă iăt ngăvƠăph măviănghiênăc uă:

Bài nghiên c u xem xét tác đ ng c a các y u t n i t i và các y u t kinh t v

mô tác đ ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng TMCP đang niêm y t t i s giao d ch ch ng khoán TPHCM ( HOSE ), và s giao d ch ch ng khoán Hà N i (HNX ) , bao g m 9 ngân hàng :

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín (STB),

Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB),

Ngân hàng TMCP Xu t nh p kh u Vi t Nam (EIB),

Ngân hàng TMCP Quân i (MBB),

Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà N i (SHB),

Ngân hàng TMCP Nam Vi t (NVB)

Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam (VCB)

Ngân hàng TMCP u T và Phát Tri n Vi t Nam (BID)

Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam (CTG)

- Th i gian ti n hành nghiên c u : T 2004 đ n 2013, trong đó bao g m d li u

có s ng t báo cáo tài chính c a các ngân hàng, báo báo c a NHNN, báo cáo ngân hàng th gi i, báo cáo c a h th ng giám sát ngân hàng

4.ăPh ngăphápănghiênăc uă:ă

Ph ng pháp nghiên c u đ nh l ng : Trong ph m vi đ tài tác gi xác đ nh

mô hình nghiên c u và s d ng ch ng trình Eview 7.0 đ nh n di n các nhân t thông qua giá tr , đ tin c y, ki m đ nh mô hình nh m xác đ nh các m c đ nh

h ng c a các nhân t v mô và các nhân t n i t i có tác đ ng đ n hi u qu ho t

đ ng kinh doanh c a các ngân hàng TMCP đang niêm y t t i Vi t Nam

5.ăụăngh aăkhoaăh căvƠăth căti năđ ătƠiănghiênăc uă:

Tr c tiên, đ tài s cung c p nhi u thông tin sâu r ng h n v các y u t có

nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng cho các nhà qu n tr

c a ngân hàng, các c đông hi n h u và các nhà đ u t ti m n ng D a trên k t qu này, các nhà qu n lỦ ngân hàng s cân nh c các y u t trong quá trình ra quy t đ nh

và xây d ng v chính sách qu n lỦ hi u qu nh m giúp ngân hàng đ t đ c l i nhu n cao h n, góp ph n nâng cao hi u qu ho t đ ng c a mình

Cung c p các b ng ch ng th c nghi m v s nh h ng c a các y u t v

mô, c ng nh là các nhân t n i t i có tác đ ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh

c a ngân hàng đ các c p qu n lỦ có c s th c hi n các chính sách phù h p

xu t các gi i pháp nh m nâng cao, c i thi n các ch s tài chính có nh

h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

xu t các gi i pháp hoàn thi n khung chính sách trong vi c đi u hành và

qu n lý h th ng ngân hàng khía c nh v mô nh m m c tiêu nâng cao hi u qu

ho t đ ng kinh doanh cho h th ng ngân hàng th ng m i c ph n hi n nay

6.ăK tăc uălu năv nă:

Ngoài l i m đ u, k t lu n và danh m c tài li u tham kh o, k t c u lu n v n bao g m 3 ch ng :

Ch ng 1 : T ng quan các nhân t tác đ ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng TMCP

Ch ng 2 : Phân tích hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng TMCP niêm y t Vi t Nam

Ch ng 3 : M t s gi i pháp nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng TMCP niêm y t Vi t Nam

CH NGă1

NG KINH DOANH C AăCỄCăNGỂNăHĨNG TMCP

1.1 Hi uăqu ăho tăđ ng kinhădoanhăc aăngơnăhƠngăth ngăm i :

1.1.1 Kháiăni măhi uăqu ăho tăđ ng kinhădoanhăc aăngơnăhƠngăth ngăm i:

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM là m t ph m trù kinh t , ph n ánh trình đ s d ng các ngu n l c đư có đ đ t đ c k t qu cao nh t v i t ng chi phí th p nh t

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a NHTM đ c đo l ng m t cách t ng quát thông qua t l gi a l i nhu n đ i v i t ng tài s n và v n ch s h u L i nhu n ph n ánh kh n ng sinh l i c a NHTM, nó đ c quy t đ nh b i m c lưi thu

đ c t các kho n cho vay và đ u t , b i ngu n thu t ho t đ ng d ch v , b i quy

mô, ch t l ng và thành ph n c a các tài s n có

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM quy t đ nh tr c ti p t i v n

đ t n t i và phát tri n c a m i ngân hàng Khi NHTM ho t đ ng có hi u qu thì

NH m i có kh n ng t ng v n, m r ng quy mô ho t đ ng kinh doanh c a mình và

t o ra đ c l i nhu n ngày càng cao, tích lu đ c nhi u và có đi u ki n nâng cao

ph n c u thành ch tiêu phân tích t đó s d dàng xác đ nh nguyên nhân t ng gi m

c a các ch tiêu và d dàng tìm ra đ c các bi n pháp gi i quy t thích h p

1.1.2 Cáchăxácăl iănhu năc aăNHTM:

L i nhu n c a NHTM bao g m l i nhu n tr c thu thu nh p doanh nghi p

và l i nhu n sau thu thu nh p doanh nghi p

L i nhu n tr c thu : Là chênh l ch gi a t ng thu nh p tr cho t ng chi phí

L iănhu nătr căthu ă=ăT ngăthuănh păậ T ngăchiăphí

L i nhu n sau thu : Là ph n chênh l ch gi a l i nhu n tr c thu và thu thu nh p

doanh nghi p

L iănhu năsauăthu ă=ăL iănhu nătr căthu ă- Thu ăTNDN

Thu ăTNDNă=ăL iănhu nătr căthu ăxăThu ăsu tăthu ăTNDN

1.1.3 Ch tiêuăđánhăgiáăhi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăNHTMă:

Các h s tài chính là công c đ c s d ng ph bi n nh t trong đánh giá, phân tích và ph n ánh hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng

m i c p ngành và các c p qu n lỦ c a chính ph

M i h s cho bi t m i quan h gi a hai bi n s tài chính, qua đó cho phép phân tích và so sánh các ch tiêu tài chính gi a các ngân hàng và phân tích xu

h ng bi n đ ng c a các bi n s này theo th i gian

ng trên góc đ NHTM, thì m t NHTM có hi u qu ho t đ ng kinh doanh cao s có kh n ng tích lu cao, s có đi u ki n trang b , đ u t công ngh , t đó nâng cao ch t l ng d ch v thu hút khách hàng; m t khác đ ng trên góc đ nhà

đ u t , ng i g i ti n s quy t đ nh giao d ch khi nh n th y NHTM đó an toàn do

có th bù đ p r i ro, t đó t o đi u ki n t ng tr ng t ng tài s n

Theo thông l qu c t thì hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

th ng đ c ph n ánh thông qua các ch tiêu sau : thu nh p lưi c n biên ( NIM ), thu nh p ngoài lưi c n biên (NNIM), thu nh p ho t đ ng c n biên, thu nh p trên c

phi u ( EPS ), thu nh p trên t ng tài s n ( ROA ) và thu nh p trên v n ch s h u ( ROE )

(1) T l thu nh p lãi c n biên : o l ng m c chênh l ch gi a thu t lưi và

chi tr lưi ngân hàng T l này th ng r t đ c các ngân hàng theo dõi vì nó giúp cho các ngân hàng có th d báo tr c kh n ng sinh l i thông qua ho t đ ng ki m soát ch t ch tài s n sinh l i và theo đu i các ngu n v n có chi phí th p

(2) T l thu nh p ngoài lãi c n biên : o l ng m c chênh l ch gi a ngu n

thu ngoài lưi, ch y u là ngu n thu phí t các d ch v v i các chi phí ngoài lưi mà ngân hàng ph i ch u ( g m ti n l ng, chi phí s a ch a, b o hành thi t b và chi phí

t n th t tín d ng )

(3) Thu nh p trên m i c phi u : o l ng tr c ti p thu nh p c a các c

đông tính trên m i c phi u hi n hành

(4) T l sinh l i trên t ng tài s n (ROA) đo l ng hi u qu ho t đ ng c a

ngân hàng trong vi c s d ng tài s n đ t o ra l i nhu n sau khi đư lo i b tác đ ng

N u m c ROA th p thì có th là k t qu c a m t chính sách đ u t hay cho vay không h p lỦ ho c chi phí ho t đ ng c a ngân hàng cao quá m c Ng c l i,

n u ROA càng cao th hi n kh n ng qu n lỦ c a ban qu n tr ngân hàng trong vi c chuy n tài s n c a ngân hàng thành l i nhu n ròng Th hi n hi u qu kinh doanh cao c a ngân hàng v i c c u tài s n sinh l i khá h p lỦ Do đó các ngân hàng ph i tìm cách gia t ng các kho n m c tài s n có sinh l i Trong các kho n m c c a t ng tài s n thì cho vay là kho n đem l i l i nhu n ch y u cho ngân hàng Vì m c đích

t i đa hoá l i nhu n mà ngân hàng gia t ng kho n tín d ng, đây là kho n ch a đ ng nhi u r i ro nh t Nh v y, ROA quá cao không ph i là tín hi u t t đ i v i các ngân

hàng vì trong tình hu ng đó, m c đ r i ro c a ngân hàng s t ng

(5) T l sinh l i trên v n ch s h u ( ROE ) th hi n 1 đ ng v n ch s h u

c a ngân hàng s mang v bao nhiêu đ ng l i nhu n trong m t th i gian nh t đ nh

(th ng là 1 n m)

Nói cách khác, ROE đánh giá l i ích mà c đông (ch s h u ngân hàng) có

đ c t ngu n v n b ra T l này càng cao th hi n vi c s d ng v n c a ngân hàng trong đ u t , cho vay càng hi u qu Các nhà qu n tr ngân hàng luôn mu n

t ng ROE đ tho mưn yêu c u c a c đông thông qua nhi u bi n pháp nh ki m

soát r i ro có hi u qu , h n ch kho n vay x u…

đ ng c n biên

S d ng các ch tiêu trên đây đ so sánh gi a các th i k , so sánh v i các NHTM khác, so sánh v i m c bình quân ho c so sánh v i d ki n s cho th y hi u

qu ho t đ ng kinh doanh là cao hay th p, n ng l c tài chính c a các ngân hàng

m c đ nào

1.2 T ngăquanăcácănghiênăc u v ăcácănhơnăt tácăd ng đ năhi uăqu ho tăđ ngă kinh doanh c aăcácăngân hàng TMCP :

Sau nghiên c u ng n c a Short ( 1979), Bourke (1989 ) thì đư có r t nhi u tác

gi khác c ng t p trung xác đ nh các y u t quy t đ nh đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Trong khi m t s nghiên c u c a Molyneux và Thornton (1992), Demirguc-Kunt và Huizinga (1999), Athanasoglou và c ng s (2006) t p trung phân tích các ngân hàng m t nhóm qu c gia, thì s khác l i t p trung phân tích c a h v m t qu c gia duy nh t c th nh Athanasoglou và các c ng s (2005), Deger Alper và Adem Anbar (2011)….Các nghiên c u đ u đư xem xét tác

đ ng c a các y u t n i t i và các y u t v mô, môi tr ng tác đ ng đ n hi u qu

ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

Athanasoglou và c ng s (2005) đư th c hi n nghiên c u v các nhân t có

nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i Hy

L p trong kho ng th i gian t 1985 – 2001 Tác gi s d ng ch tiêu l i nhu n trên

t ng tài s n ROA đ làm bi n đ i di n cho hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Các bi n có nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh đ c tác gi chia làm 3 nhóm chính : Nhóm ch s tài chính, nhóm y u t ngành và nhóm các y u t

v mô Trong đó nhóm ch s tài chính c a ngân hàng g m : V n ngân hàng, r i ro tín d ng, t c đ t ng n ng su t, chi phí ho t đ ng và quy mô ngân hàng Nhóm y u

t ngành g m có quy n s h u và s t p trung Nhóm các nhân t v mô g m l m phát và chu k s n l ng K t qu cho th y, v n và t ng tr ng n ng su t có tác

đ ng cùng chi u R i ro tín d ng và chi phí ho t đ ng có tác đ ng ngh ch chi u đ n

hi u qu ho t đ ng kinh doanh ngân hàng Trong khi đó, quy mô ngân hàng không

có nh h ng quan tr ng và tác đông c a nhóm ch s ngành là quy n s h u và s

t p trung là không có Ủ ngh a th ng kê V bi n v mô thì l m phát có tác đ ng cùng chi u n u l m phát này là d báo đ c trong t ng lai Và bi n chu k s n l ng

c ng s là cùng chi u n u n n kinh t đang trong th i k t ng tr ng và s là không

có nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng n u đang trong

th i k suy thoái

Dietrich và Wanzenried (2009) c ng đư t p trung nghiên c u hi u qu ho t

đ ng kinh doanh c a 453 ngân hàng Th y S trong giai đo n t 1999 đ n 2006 Tác gi đư s d ng c 2 bi n ROA và ROE đ đo l ng Nhóm các bi n n i t i

đ c tác gi s d ng trong bài nghiên c u c a mình bao g m : t l v n ch s h u trên t ng tài s n, t l chi phí trên thu nh p, n x u trên t ng d n , t c đ t ng

tr ng tín d ng, thu nh p t lưi trên t ng thu nh p Tác gi còn s d ng thêm các nhóm bi n v mô đ gi i thích nh thu su t hi u qu , t c đ thay đ i dân s h ng

n m, t c đ t ng tr ng GDP, lưi su t Libor 6 tháng, v n hóa th tr ng ch ng khoán và t l t p trung ngân hàng K t qu nghiên c u các bi n v mô cho th y,

m c dù nh h ng c a thu và t l t p trung ngân hàng là tiêu c c đ n hi u qu

ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng nh ng GDP và v n hóa th tr ng ch ng khoán l i là tích c c Còn t c đ thay đ i dân s h ng n m và lưi su t Libor 6 tháng thì không có nh h ng

Deger Alper và Adem Anbar (2011) đư nghiên c u s nh h ng c a các nhân t n i t i và các nhân t v mô có nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a 10 ngân hàng th ng m i đang niêm y t t i s giao d ch ch ng khoán Istanbul Exchange Th Nh K trong kho n th i gian t 2002 đ n 2010 Bi n ph thu c đ c ch n đ đ i di n cho hi u qu ho t đ ng kinh doanh là ROA và ROE Các bi n n i t i đ c ch n đ gi i thích s nh h ng g m quy mô, v n ch s

h u, d n cho vay khách hàng, ti n g i c a khách hàng, tính thanh kho n và c u trúc thu nh p – chi phí Các bi n đ i đi n cho các y u t kinh t v mô , bài nghiên

c u đư s d ng t c đ t ng tr ng t ng s n ph m qu c dân th c t hàng n m, l m phát và lưi su t th c

Tóm l i, k t qu các nghiên c u tr c đây có th khác nhau do vi c ch n

m u và môi tr ng nghiên c u khác nhau, nh ng qua đó có th nh n đ nh, phân lo i

các y u t tác đ ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng, g m 2 nhóm y u t là các y u t n i t i và các y u t v mô bên ngoài

1.2.1 Ch ătiêuăph năánh hi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăngơnăhƠng :

L i nhu n trên t ng tài s n (ROA) và l i nhu n trên v n ch s h u (ROE)

đ c s d ng r ng rưi trong các nghiên c u c a Vong và Chan (2009), Kunt và Huizinga (1999), Athanasoglou và c ng s (2005), Flamini và c ng s (2009), Alper và Anba (2011)… đ ph n ánh hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

ROA cho bi t hi u qu c a ngân hàng qu n lỦ tài s n đó đ t o ra thu nh p ROA là thu nh p trên m i đ n v tài s n th ng đ c th hi n theo t l ph n tr m

V n đ v i ROA là nó không bao g m trong t ng tài s n các kho n m c ngo i

b ng, là nh ng kho n ch a đ c th a nh n là tài s n n hay tài s n có nh ng l i

nh h ng tr c ti p đ n ho t đ ng kinh doanh, đ c bi t là ho t đ ng kinh doanh c a các t ch c tín d ng Do đó giá tr tài s n khi tính ROA đư b đánh giá th p h n

th c t i u này cu i cùng l i t o ra m t xu h ng tích c c khi n cho ROA đ c phóng đ i trong vi c đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

i v i l i nhu n trên v n ch s h u (ROE) đ c tính b ng cách chia l i nhu n sau thu c a ch s h u, đo l ng thu nh p trên m i đ n v v n c đông

V n đ c a bi n pháp này là các ngân hàng v i đòn b y tài chính cao có xu h ng

t o ra m t t l cao h n Tuy nhiên các ngân hàng có đòn b y tài chính cao có th

liên quan v i m t m c đ r i ro cao h n m c dù các ngân hàng đó có ROE cao Vì

v y vi c s d ng ROE l i g p khó kh n trong vi c trình bày tình hình tài chính th c

s c a ngân hàng M t thách th c khác v i vi c s d ng ROE là nó b nh h ng

b i nh ng quy đ nh nh m i ngân hàng có m c ch p nh n t l đòn b y cao bao nhiêu

1.2.2.ăNhómăcácăy uăt ăv ămôă:

1.2.2.1 T ăl ăl măphátă:

L m phát đ c đ nh ngh a là s gia t ng liên t c trong m c giá chung i u này không nh t thi t có ngh a giá c c a m i hàng hóa và d ch v đ ng th i ph i

t ng lên theo cùng m t t l , mà ch c n m c giá trung bình t ng lên L m phát v n

có th x y ra khi giá c a m t s hàng hóa gi m, nh ng giá c c a các hàng hóa và

d ch v khác t ng đ m nh L m phát càng cao thì đ ng ti n càng b m t giá nhi u Khi giá c nói chung đ u h xu ng có ngh a là l m phát gi m, g i t t là gi m phát

T l l m phát là t l ph n tr m m c t ng c a m c giá trung bình hi n t i so

v i m c giá trung bình th i đi m g c

Theo các nghiên c u tr c đây c a Athanasoglou và c ng s (2005 ) cho

th y r ng t l l m phát c ng là m t y u t quan tr ng có nh h ng đ n hi u qu

ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng L m phát nh h ng đ n giá tr th c s c a chi phí và doanh thu M i quan h gi a l m phát và hi u qu ho t đ ng kinh doanh

có th là m t tác đ ng tích c c ho c tiêu c c Vong & Chan (2009) cho r ng tác

đ ng c a l m phát đ i v i ho t đ ng ngân hàng còn ph thu c vào vi c l m phát đó

có đ c d ki n tr c hay b t ng N u l m phát đ c d đoán đ y đ và lưi su t

đ c đi u ch nh cho phù h p thì l m phát đó s nh h ng tích c c Còn n u l m phát bi n đ ng b t ng thì các ngân hàng s ch m ch p trong vi c đi u ch nh lưi

su t c a h T đó s có m t kh n ng là chi phí ngân hàng có th t ng nhanh h n

doanh thu c a ngân hàng và l i nhu n s b s t gi m, hi u qu ho t đ ng c ng s

s t gi m Các nghiên c u nh Molyneux và Thornton (1992), Athanasoglou và

c ng s (2005), đ u cho th y m t m i quan h tích c c gi a l m phát và l i nhu n ngân hàng Nh ng v n có s t n t i cho r ng l m phát ít có nh h ng đ n

l i nhu n

1.2.2.2 T căđ ăt ngătr ngăGDPăth că:

T ng tr ng kinh t đ c hi u là s gia t ng GDP c a n n kinh t trong m t

th i k nh t đ nh, th ng là trong m t n m S gia t ng này đ c đánh giá trên hai góc đ : S tuy t đ i và s t ng đ i Xét trên góc đ s tuy t đ i, t ng tr ng kinh

t đ c ph n ánh thông qua quy mô GDP t ng thêm V s t ng đ i, t c đ t ng GDP cho th y t ng tr ng kinh t là nhanh hay ch m T ng tr ng kinh t th ng

ch u nh h ng c a các nhân t :

Các nhân t đ nh l ng: Bao g m các nhân t nh h ng đ n t ng c u (AD)

nh chi cho tiêu dùng (C), chi đ u t (I), chi tiêu c a Chính ph (G) và chi qua ho t

đ ng xu t nh p kh u (NX); c ng nh các nhân t làm bi n đ ng t ng cung (AS)

g m: v n (K), lao đ ng (L), tài nguyên (R), khoa h c - công ngh (T)

Các nhân t đ nh tính: Th ch kinh t - chính tr , đ c đi m v n hóa - xư h i,

đ c đi m tôn giáo, đ a v các thành viên trong c ng đ ng và kh n ng tham gia c a

h vào qu n lỦ phát tri n đ t n c Nh v y, ho t đ ng c a h th ng NHTM tác

đ ng t i t ng tr ng kinh t thông qua cung ng v n (K)

M t n n kinh t lành m nh là đi u ki n tiên quy t cho h th ng ngân hàng lành m nh Nh v y s c kh e c a n n kinh t đang tr c ti p ph n ánh trong s c

kh e c a các ngân hàng i u này ng Ủ r ng t c đ t ng tr ng c a n n kinh t

t ng lên, có th d n đ n m t nhu c u l n h n cho các ho t đ ng mà c hai quan tâm

nh nhu c u t ng v n m r ng s n xu t Do đó, hi u su t ngân hàng đ c c i thi n

Trong nghiên c u c a mình, Vong và Chan (2009) cho th y s có nhu c u cao h n đ i v i tín d ng ngân hàng trong th i gian bùng n kinh t h n là trong

th i k suy thoái M t t l t ng tr ng chung cao có th t ng c ng các kho n n

ph c v vi c vay trong n c, và do đó, góp ph n vào r i ro tín d ng ít h n Ngoài

ra, đi u ki n b t l i kinh t v mô s gây t n th ng các ngân hàng b ng cách t ng

s l ng các kho n vay không đ đi u ki n Bên c nh đó, Bourke (1989) trình bày

b ng ch ng cho th y kinh t t ng tr ng, đ c bi t là n u k t h p v i rào c n gia

nh p th tr ng ngân hàng, s có kh n ng nâng hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng Các nghiên c u c a Flamini và c ng s (2009), Alper và Anba (2011), … c ng cho r ng s c i thi n t ng tr ng kinh t giúp t ng hi u su t ngân hàng

1.2 2.3ăThu su tăhi uăqu :

Cho đ n nay trong các sách báo kinh t trên th gi i v n ch a có thông nh t tuy t đ i v khái ni m thu ng trên các góc đ khác nhau theo các quan đi m

c a các nhà kinh t khác nhau thì có đ nh ngh a v thu khác nhau

Trên góc đ phân ph i thu nh p: Thu là hình th c phân ph i và phân ph i

l i t ng s n ph m xư h i và thu nh p qu c dân nh m hình thành các quỦ ti n t t p trung c a nhà n c đ đáp ng các nhu c u chi tiêu cho vi c th c hi n các ch c

n ng, nhi m v c a nhà n c

Trên góc đ ng i n p thu : Thu là kho n đóng góp b t bu c mà m i t

ch c, cá nhân ph i có ngh a v đóng góp cho nhà n c theo lu t đ nh đ đáp ng nhu c u chi tiêu cho vi c th c hi n các ch c n ng , nhi m v c a nhà n c

Trên góc đ kinh t h c : Thu là m t bi n pháp đ c bi t, theo đó, nhà n c

s d ng quy n l c c a mình đ chuy n m t ph n ngu n l c t khu v c t sang khu

v c công nh m th c hi n các ch c n ng kinh t – xư h i c a nhà n c

T các đ nh ngh a trên ta có th rút ra đ c m t s đ c tr ng chung c a thu là:

Th nh t, n i dung kinh t c a thu đ c đ c tr ng b i các m i quan h ti n

t phát sinh d i nhà n c và các pháp nhân, các th nhân trong xư h i

Th hai, nh ng m i quan h d i d ng ti n t này đ c n y sinh m t cách khách quan và có ý ngh a xư h i đ c bi t- vi c chuy n giao thu nh p có tính ch t b t

bu c theo m nh l nh c a nhà n c

Th ba, xét theo khía c nh pháp lu t, thu là m t kho n n p cho nhà n c

đ c pháp lu t quy đ nh theo m c thu và th i h n nh t đ nh

T các đ c tr ng trên c a thu , ta có th nêu lên khái ni m t ng quát v thu là: Thu là m t kho n đóng góp b t bu c t các th nhân và pháp nhân cho nhà

n c theo m c đ và th i h n đ c pháp lu t quy đ nh nh m s d ng cho m c đích

công c ng

Thu su t đ c xem là m t bi n có tác đ ng tr c ti p đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Dietrich and Wanzenried (2009), trong nghiên c u c a mình th tr ng Thu S đư cho r ng vi c đánh thu v i m t t l thu su t cao s

d n đ n ph n l i nhu n sau thu là th p K t qu này c ng phù h p v i các k t qu nghiên c u c a Demirguc-Kunt và Huizinga (1999), vi c duy trì m t m c thu su t

có hi u qu cao h n s gây nên m t tác đ ng tiêu c c đ n l i nhu n hay hi u qu

ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

1.2.3ăNhómăcácăy uăt ăn iăt iă:ă

1.2.3.1 Chi phí qu nălỦ:

Chi phí qu n lý là bi u hi n b ng ti n c a toàn b các hao phí chung mà ngân hàng ph i b ra có liên quan đ n ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a mình

Chi phí qu n lý bao g m chi phí l ng, tr c p cho ng i lao đ ng và chi phí khác c a ngân hàng

Chi phí qu n lỦ đóng m t vai trò quan tr ng trong vi c xác đ nh hi u qu

ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Theo nghiên c u c a Molyneux và Thornton (1992), gi a t l chi phí nhân viên trên t ng tài s n và t l l i nhu n tr c thu trên t ng tài s n có m i quan h cùng chi u Trong đi u ki n các y u t khác không

đ i, s gia t ng chi phí đ đ u t vào ngu n nhân l c s làm t ng l i nhu n Trong khi đó, theo k t qu nghiên c u c a Athanasoglou và c ng s Hy L p (2005) thì chi phí qu n lý l i có m i quan h ng c chi u v i hi u qu ho t đ ng kinh doanh

c a ngân hàng Do các ngân hàng Hy L p đư thi u hi u qu trong vi c nâng cao

n ng su t lao đ ng và thi u hi u qu trong vi c ki m soát t t các kho n chi phí Tuy nhiên trong nghiên c u c a Vong và Chan (2009), thì l i không cho th y s nh

h ng c a chi phí qu n lỦ đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh ngân hàng

1.2.3.2 R iăroătínăd ngă:

R i ro tín d ng là kh n ng x y ra nh ng t n th t mà ngân hàng ph i ch u do khách hàng vay không tr đúng h n, không tr ho c không tr đ y đ v n và lưi

R i ro tín d ng là v n đ quan tâm hàng đ u trong ho t đ ng c a các NHTM, tín d ng là nghi p v đem l i thu nh p ch y u cho các NHTM cho nên tác đ ng

c a r i ro tín d ng nh h ng r t l n đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTM

Theo nhi u nghiên c u, c a Athanasoglou và c ng s (2006) và Hy L p (2005) đư cho th y m i quan h ngh ch chi u gi a r i ro tín d ng đ n hi u qu ho t

đ ng ngân hàng N u danh m c cho vay c a ngân hàng r i ro cao, ngân hàng s

ph i trích d phòng r i ro nhi u, đi u này làm nh h ng đ n m c tiêu t i đa hóa

hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Tuy nhiên, theo nghiên c u c a V.Flamini (2009) trong giai đo n t 1998-2006, t i 41 qu c gia vùng Châu Phi h

Sahara thì r i ro tín d ng-đ c đo l ng b ng t l cho vay trên s d ti n g i và

v n ng n h n l i có tác đ ng cùng chi u đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh

1.2.3.4 Quy mô ngân hàng :

M t ngân hàng v i quy mô l n s có đ c l i th kinh t theo quy mô và do

đó có th đ t đ c hi u qu ho t đ ng kinh doanh cao h n Và cùng v i quan đi m

đó, trong nghiên c u c a Molyneux và Thornton (1992) khi nghiên c u v nhóm các ngân hàng Châu Âu c ng đư cho th y r ng quy mô tác đ ng cùng chi u đ n

hi u qu ho t đ ng kinh doanh ngân hàng thông qua l i th kinh t nh quy mô

Nh v y n u m t ngân hàng có quy mô, th ph n l n thì thông th ng s có u th trong c nh tranh

Tuy nhiên s tác đ ng cùng chi u c a quy mô ch có th ch di n ra trong

m t gi i h n Khi quy mô t ng lên đ n m t m c nào đó thì l i th kinh t theo quy

mô s d n bi n m t và k t qu là nó tác đ ng ng c chi u đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh i u này là do vi c t ng quy mô ngân hàng đư làm phát sinh thêm nhi u chi phí nh chi phí qu n lỦ, trong khi đó m c t ng doanh thu th p h n d n

đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh ngân hàng gi m i u này đư đ c th hi n trong nghiên c u c a Athanasoglou và c ng s (2005) t i Hy L p và trong nghiên

c u c a V.Flamini (2009) H n n a, theo h m i quan h gi a quy mô và hi u qu

ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng là m i quan h phi tuy n tính

1.2.3.5 T ăl ăv n ch ăs ăh u :

T l v n ch s h u đ c xem là m t trong nh ng t l c b n đ i di n cho

s c m nh v v n Mà trong đó v n ch s h u c a ngân hàng đ c hình thành t hai ngu n t v n góp c a các c đông và v n tích l y t l i nhu n sau thu c a ngân hàng V n ch s h u th hi n kh n ng t tài tr c a ngân hàng, do đó cho

th y đ c m c đ đ m b o tài chính c a các ngân hàng

Các ngân hàng có t l v n ch s h u cao đ c coi là t ng đ i an toàn h n

so v i các ngân hàng có t l v n th p Do gi m đ c nhu c u vay v n, gi m đ c

r i ro nhi u h n, và do đó hi u qu ho t đ ng kinh doanh c ng s cao h n Trong các nghiên c u c a Dietrich and Wanzenried (2009) và Athanasoglou và c ng s (2005) c ng đư cho th y m i quan h tích c c gi a t l v n ch s h u và hi u qu

ho t đ ng kinh doanh ngân hàng i u này là do m t ngân hàng v i t l v n cao s

có kh n ng theo đu i m t c h i kinh doanh hi u qu h n do không b áp l c t chi phí lãi vay ,có nhi u th i gian và s linh ho t đ đ i phó v i các thi t h i b t

ng phát sinh và đ t đ c hi u qu ho t đ ng kinh doanh t ng Tuy nhiên trong nghiên c u c a Alper và Anba (2011) thì l i không cho th y s nh h ng c a t l

v n ch s h u đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

1.3 Mô h ìnhănghiênăc uăcácănhơnăt nhăh ngăđ năhi uăqu ăho tăđ ng kinhădoanhăc aăcácăNHăTMCPă:

1.3.1ăGi iăthi uămôăhìnhăh iăquyăd ăli uăb ngă:

ki m tra các y u t có nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Tác gi s mô hình h i quy d li u b ng ( panel data ) D li u b ng là

s k t h p c a d li u chéo và d li u chu i th i gian Trong d li u b ng ta có th xem xét đ c cùng m t đ n v chéo ( đây là giá tr c a các bi n t i các ngân hàng ) thay đ i nh th nào theo th i gian ( qua các n m ) Vi c s d ng mô hình h i quy

d a vào các d li u b ng này đ c g i là mô hình h i quy d li u b ng

u đi m c a vi c s d ng d li u b ng :

B i vì d li u b ng có liên h đ n s khác nhau c a các đ i t ng nghiên

c u theo th i gian, nên ch c ch n là có s không đ ng nh t trong các đ i t ng này Các k thu t c l ng d a trên d li u b ng có th tính đ n s không đ ng nh t

đó

B ng cách k t h p chu i th i gian c a các quan sát chéo, d li u b ng cho chúng ta d li u ch a nhi u thông tin h u ích h n, tính bi n thiên nhi u h n, ít hi n

t ng đa c ng tuy n gi a các bi n h n, nhi u b c t do h n và hi u qu cao h n

B ng cách nghiên c u quan sát l p đi l p l i c a các đ n v chéo, d li u

b ng phù h p h n cho vi c nghiên c u s thay đ i theo th i gian c a các đ n v chéo

B ng cách cung c p d li u v i s quan sát l n h n d li u chu i th i gian

D li u b ng có th gi m đ n m c th p nh t hi n t ng ch ch có th x y ra n u chúng ta g p các cá nhân theo nh ng bi n s có m c t ng h p cao

Nói tóm l i, d li u b ng có th làm cho phân tích th c nghi m phong phú

h n so v i cách chúng ta ch s d ng riêng bi t d li u chéo ho c d li u chu i th i gian

1.3.2 Xơyăd ngămôăhình :

Mô hình h i quy d li u b ng đ c s d ng h u h t trong các nghiên c u

tr c đây nh nghiên c u c a Molyneux và Thornton (1992), Vong và Chan (2009), Athanasoglou và c ng s (2005), Alper và Anba (2011)…Mô hình đ c xây d ng nh sau :

Trong đó :

Y : Là bi n ph thu c, bi n c n nghiên c u trong mô hình

X : Là bi n đ c l p, bi n có có tác đ ng đ n bi n ph thu c

j : Là s l ng bi n đ c đem vào mô hình

i : S l ng đ n v chéo đem vào mô hình

t : Kho ng th i gian quan sát

: Các h s h i quy

c : H ng s

 : Sai s h th ng

Ch ng 1 trình bày các c s lỦ thuy t v hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, c ng nh nêu ra các y u t có tác đ ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh

c a ngân hàng Qua vi c thu th p và phân tích các nghiên c u tr c đây, thì ch s

l i nhu n trên t ng tài s n ROA và l i nhu n trên v n ch s h u ROE là bi n dùng

đ đ i di n cho hi u qu ho t đ ng kinh doanh ngân hàng Và các bi n có nh

h ng đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng đ c chia làm 2 nhóm chính là nhóm các nhân t bên trong riêng có c a m i ngân hàng và nhóm các nhân

t thu c v v mô Trong nhóm các nhân t bên trong có nh h ng đ n hi u qu

ho t đ ng kinh doanh, tác gi nghiên c u 4 bi n : chi phí qu n lỦ, r i ro tín d ng, quy mô ngân hàng và t l v n ch s h u Các bi n kinh t v mô đ c đem vào

mô hình bao g m : t c đ t ng tr ng GDP, t l l m phát, thu su t hi u qu Và

cu i cùng tác gi đ xu t mô hình d li u b ng đ ti n hành nghiên c u s nh

h ng c a các bi n này đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh

CH NGă2

NGỂNăHĨNGăTMCPăNIểMăY T ăVI TăNAM

2.1 T ìnhăhìnhăkinhăt và hi uăqu ăho tăđ ng kinhădoanhăc aăcác ngân hàng TMCPăđangăniêmăy tă ăVi tăNam :

Xét trên góc đ v mô, t c đ t ng tr ng GDP ch m đáy trong vòng 10 n m

tr l i đây, v i m c t ng n m 2012 là 5.03% cho th y tình hình kinh t đư b t đ u

ph i đ i m t v i nhi u khó kh n h n

ăth ă2.1 GDP 2004 ậ 2013ăvƠăd ăbáoă2014

Ngu n : BSC

Vi c m r ng tín d ng quá m c đư làm gi m l i ích biên c a tín d ng v i

n n kinh t Vi t Nam T c đ m r ng tín d ng c a Vi t Nam k t n m 2007 đư

t ng nhanh h n r t nhi u so v i t c đ t ng tr ng GDP So v i các qu c gia khác trong khu v c, t l Tín d ng/GDP c a Vi t Nam có s bi n đ ng m nh trong su t

th p niên đ u th k 21, khi t ng t 44,8% GDP lên m c 135,8% GDP n m 2010

T n m 2007, khi tín d ng v t quá GDP, n n kinh t Vi t Nam đư liên ti p ph i

đ i m t v i nhi u b t n kinh t v mô

Môi tr ng ho t đ ng c a các doanh nghi p ngày càng ti m n nhi u r i ro Thêm vào đó, trong khi h u h t các doanh nghi p c g ng không vay thêm và ch duy trì ho t đ ng thì các ngân hàng c ng ng n ng i h n khi d n cho vay t ng

ch m, nh ng n x u l i t ng nhanh D n đ n các ngân hàng ph i trích l p d phòng nhi u h n do ch t l ng danh m c các kho n vay ngày càng b suy gi m

T ng n t nhóm 3 đ n nhóm 5 c a 9 ngân hàng niêm y t t i th i đi m cu i tháng 6/2014 là 37.209 t đ ng, t ng 53,57% so v i cu i n m ngoái So v i t ng d

n cho vay, n x u chi m 3,14%

V t l n x u, SHB hi n đang đ ng đ u v t l n x u nh ng đang có

nh ng d u hi u v s c i thi n Hoàn nh p d phòng c a SHB đư gi m 436 t (gi m 67%) so v i n m 2012 Tuy nhiên VCBS cho bi t, n u tính ph n cho vay Vinashin 1.201 t đ ng đang ch x lỦ vào n nhóm 3-5 thì t l n x u s lên đ n 6% Báo cáo tài chính c a SHB trong 6 tháng đ u n m không nêu chi ti t các nhóm

n , mà ch ghi chung là n quá h n Theo đó, t l n quá h n trên t ng d n cho vay khách hàng c a ngân hàng này t i th i đi m cu i tháng 6/2014 là 8,17% Con

s này t ng 72,4% trong vòng 6 tháng đ u n m

Theo tiêu chí phân nhóm n quy đ nh t i Thông t 02/2013/TT-NHNN, VietinBank là ngân hàng có con s n x u t ng nhanh nh t, t 3.370 t đ ng t i

th i đi m cu i n m ngoái lên 9.576 t đ ng vào cu i tháng 6/2014, t c t ng 1,54

l n Tuy nhiên, n u so v i t ng d n cho vay thì n x u c a VietinBank v n th p

h n nhi u ngân hàng khác, m c 2,53% t i th i đi m cu i tháng 6

Xét v s tuy t đ i thì Vietcombank có n x u l n th hai sau VietinBank,

v i h n 9.032 t đ ng, t ng đ ng v i t l 3,1% t ng d n Con s này t ng 21% trong 6 tháng đ u n m

N x u c a Sacombank đ n 30/6 tuy v n d i ng ng quy đ nh nh ng có

t ng nh , t m c 1,48% cu i n m ngoái lên 1,51% Ngoài ra, t ng t các ngân

hàng khác, trích l p d phòng r i ro c a Sacombank c ng t ng so v i cùng k , t

246 t lên 308 t đ ng

Dù d n cho vay c a Eximbank t ng tr ng âm, nh ng n x u c a ngân hàng này v n t ng m nh C th , t ng n t nhóm 3 đ n nhóm 5 t i th i đi m cu i tháng 6/2014 là h n 2.364 t đ ng, t ng trên 43% so v i cu i n m ngoái T l n

đ c th hi n khá rõ qua di n bi n l m phát theo cùng k (yoy), ch y u đi ngang

6,013,108

6,244,061

CHI PHÍ QL CTG

9,077,909

9,435,673

9,909,654

CHI PHÍ QL STB

3,589,136

4,154,236

4,206,024

3,147,466

4,270,661

3,759,397

CHI PHÍ QL EIB

1,909,935

2,296,957

2,120,725

1,880,659 2,696,658 2,746,473

CHI PHÍ QL SHB

1,125,836

1,678,993

1,860,870

CHI PHÍ QL BID

6,652,479

4,574,004

7,436,479

( Ngu n : S li u do tác gi tính toán )

Nhìn chung, trong n m 2013 ch có EIB và ACB là 2 ngân hàng đư gi m

đ c chi phí qu n lỦ so v i n m tr c, còn h u h t thì chi phí qu n lỦ đ u t ng các ngân hàng Xét v giá tr tuy t đ i thì trong s các ngân hàng đang niêm y t thì CTG là ngân hàng có chi phí qu n lỦ cao nh t, m c 9.9 t Nh ng xét v t l chi phí qu n lỦ trên t ng tài s n n m 2013 thì ngân hàng STB là ngân hàng có t l cao

nh t

K t qu v l i nhu n :

Trong s các ngân hàng niêm y t, ch có BID và EIB d ki n s có t ng

tr ng l i nhu n tr c thu đáng k trong n m 2014, tuy nhiên m c tiêu n m 2014

c a EIB v n còn th p h n so v i n m 2012

ăth ă2.5 L iănhu nătr căthu

H u h t các ngân hàng đ u đ t m c tiêu n m 2014 m c t ng đ ng ho c

th m chí th p h n so v i k t qu đ t đ c c a n m 2013 Và có kh n ng trong sáu tháng cu i n m 2014, ho t đ ng c a ngành ngân hàng khó có th c i thi n khi l i nhu n ti p t c b xói mòn do n x u t ng, đ ng th i d phòng cho 39.000 t đ ng

n x u bán cho VAMC vào n m 2013 c ng s c n đ c trích l p

B ngă2.2 L iănhu nătr căthu

Ngu n :VPS

Theo đó, l i nhu n tr c thu c a 7 ngân hàng còn l i đ t x p x 12.000 t

đ ng trong n a đ u n m, gi m 1,75% so v i cùng k n m ngoái Và ch n m ngân hàng niêm y t (CTG, VCB, STB, MBB, ACB) đư đ t đ c m c tiêu l i nhu n

tr c thu cho sáu tháng đ u n m

Gi m m nh nh t là Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), ACB lưi tr c thu

g n 731 t đ ng, gi m 22,7%

K đ n là Eximbank, ngân hàng này có r t nhi u ch tiêu gi m, ngo i tr n

x u Trong 6 tháng đ u n m, Eximbank ghi nh n g n 664 t đ ng l i nhu n tr c thu , gi m 12,14% so v i cùng k n m ngoái

VietinBank đ t g n 3.873 t đ ng l i nhu n trong 6 tháng, gi m 6,38% VietinBank hi n là ngân hàng có l i nhu n l n nh t, cách xa Vietcombank h n 1.000 t đ ng

chi u ng c l i, v i m c t ng 26,14% l i nhu n tr c thu trong n a đ u

n m, SHB đư rút ng n kho ng cách v i ngân hàng li n tr c là Eximbank xu ng

ch a đ n 160 t đ ng

Ngân hàng Qu c Dân ( NCB ), ti n thân là ngân hàng TMCP Nam Vi t

(NVB) không đ c đ a vào đ xem xét ch tiêu này do NCB ch a có báo cáo tài chính h p nh t, mà m i ch có báo cáo c a ngân hàng m H n n a, l i nhu n tr c thu c a NCB c ng không đáng k , ngân hàng m ch đ t ch a đ n 4 t đ ng trong

6 tháng đ u n m

T ăl ăNIM: Ta th y có m t s phân hóa v t l NIM gi a các ngân hàng

niêm y t Trong khi ACB, EIB, MBB và BID có t l NIM c i thi n đôi chút, ch

y u là nh c u trúc tài s n hi u qu h n, trong đó t tr ng tài s n sinh l i th p đ c

gi m xu ng; ng c l i, CTG, VCB, STB, SHB l i có t l NIM s t gi m STB và MBB, v i l i th c nh tranh trong cho vay bán l , n i lên nh nh ng ngân hàng có

l i nhu n cao h n c v i t l NIM, c ng nh h s ROA và ROE cao nh t

ăth ă2.6 NIMăc aăcác NHTM

Trong n m 2013, m c dù NIM c a STB gi m nh nh ng v n cao nh t trong

kh i ngân hàng Ngoài ra, STB c ng có đ c m c t ng tr ng l i nhu n r t t t nh vào gi m lưi ph i tr cho gi y t có giá (phát hành gi y t có giá d i 1 n m bi n

đ ng gi m 7.200 t đ ng) ng th i, STB không còn ph i trích l p d phòng cho

800 t đ ng trái phi u và các tài s n si t n /c n tr n c a SBS khi n chi phí d phòng gi m t i 67%

Cùng suy gi m v NIM, l i nhu n sau thu c a MBB đ t 2.267 t đ ng (gi m 1,7% so v i cùng k n m ngoái) Trong n m 2013, ngân hàng đư gi m m nh

ho t đ ng cho vay liên ngân hàng (-40%) và t ng 3,6 l n đ u t vào danh m c

ch ng khoán n do Chính ph b o lưnh có lưi su t t 5,67% đ n 15%/n m

2.2 Mô hình n ghiênă c uă th că nghi mă cácă nhơnă t tácă đ ng đ nă hi uă qu ă

ho tăđ ng kinh doanh c aăcác NH TMCPăđangăniêmăy tă ăVi tăNamă:

i : Ngân hàng th i trong s 9 ngân hàng đang niêm y t, v i i = 1…9

it

jitj

t : Th i gian nghiên c u t n m 2004 đ n 2013

 : Sai s h th ng

Sau thi thu th p, x lý d li u, tác gi th c hi n tóm t t th ng kê mô t các

bi n đ c s d ng trong mô hình Ti p đó tác gi s th c hi n ch y mô hình h i quy d li u b ng v i ph ng pháp h i quy c đ nh FEM ( Fixed- Effect Model ) đ xem xét s nh h ng c a các bi n đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

2.2 2.ăD ăli uănghiênăc uă:

D li u nghiên c u đ c là s li u đ c thu th p trong các báo cáo tài chính

c a 9 ngân hàng TMCP đang niêm y t trên sàn ch ng khoán Vi t Nam trong kho n

th i gian t 2004-2013 Do t i Vi t Nam ch a có đ y đ m t b d li u chính th c nên tác gi ph i thu th p th công d li u v mô t các ngu n khác nhau nh Asian Development Bank (ADB), International Monetary Fund (IMF), World Bank (WB) Sau khi thu th p và x lỦ s li u thì b ng quan sát c a tác gi là m t b ng d li u

c a 9 ngân hàng TMCP đang niêm y t t i s giao d ch ch ng khoán TPHCM ( HOSE ) và s giao d ch ch ng khoán Hà N i ( HNX ) trong giai đo n 2004-2013,

g m :

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Th ng Tín (STB) Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB)

Ngân hàng TMCP Xu t nh p kh u Vi t Nam (EIB) Ngân hàng TMCP Quân i (MBB)

Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà N i (SHB) Ngân hàng TMCP Nam Vi t (NVB)

Ngân hàng TMCP Ngo i Th ng Vi t Nam (VCB) Ngân hàng u T và Phát Tri n Vi t Nam (BID) Ngân hàng TMCP Công Th ng Vi t Nam (CTG)