Phân tích ảnh hưởng của các đặc trưng ngân hàng và các yếu tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi của một số ngân hàng TMCP trên địa bàn TPHCM

N uăcóăb tăkìăsaiăsót,ă gianăl nănƠoătôiăxinăhoƠnătoƠnăch uătráchănhi mă tr căH iăđ ngăc ngănh ăk tăqu ălu năv năc aămình... DANHăM CăCÁCăKụăHI UăVI TăT T Ch ăvi tăt t Tên ti ngăanh Ngh

Tôi xin cam đoan r ng đơy là công trình nghiên c u c a tôi, có s h ng

d n h tr t ng i h ng d n khoa h c là TS L iăti năD nh Các n i dung

nghiên c u và k tăqu trong đ tài này là trung th c và ch a t ng đ c ai công

b trong b t c ăcông trình nghiên c u khoa h c nào Nh ng s li u trong các

b ng bi u ph c v cho vi căphân tích, nh n xét,ăđánh giá đ c chính tác gi thu

th p t các ngu n khác nhau có ghi trong ph n tài li u tham kh o

N uăcóăb tăkìăsaiăsót,ă gianăl nănƠoătôiăxinăhoƠnătoƠnăch uătráchănhi mă

tr căH iăđ ngăc ngănh ăk tăqu ălu năv năc aămình

TP H Chí Minh, ngày 30 tháng 10 n m 2014

Tácăgi

V năTh Thu Hi n

TRANG PH BÌA

L IăCAMă OAN

DANH M C CÁC KÝ HI U VI T T T

DANH M C CÁC B NG

DANH M C CÁC BI Uă

L I M U 1

1 Lý do ch năđ tài 1

2 M c tiêu nghiên c u 3

3 iăt ng nghiên c u 4

4 Ph m vi nghiên c u 4

5 Ph ngăphápănghiênăc u 4

6 ụăngh aăth c ti n 5

7 K t c u c aăđ tài 5

CH NGă1:ăLụăTHUY Tă CăTR NGăNGỂNăHĨNGăVĨăCÁCăY U T V ă MÔăTÁCă NGă N T SU T SINH L I C A NGÂN HÀNG VÀ T NG QUAN CÁC NGHIÊN C UăTR Că ỂY 7

1.1 T ngăquanăđ cătr ngăngơnăhƠngăvƠăcácăy u t v ămôătácăđ ngăđ n t su t sinh l i c a ngân hàng 7

1.2 T ng quan các nghiên c u th c nghi mătr căđơyătrênăth gi i và Vi t Nam v t su t sinh l i và các y u t nhăh ngăđ n t su t sinh l i c a ngân hàng 16

K t lu năch ngă1 22

CH NGă2:ăPHỂNăTệCHăTH C TR NG C A CÁC NGÂN HÀNG TH NGăM I C PH N T I TP.HCM 23

2.1 Kh n ngăsinhăl i trên tài s n 23

2.2 Kh n ngăsinhăl i trên v n ch s h u 25

2.3 Quy mô v n ch s h u (CA) 26

2.4 T l d ăn trên t ng ngu n v n (LA) 31

2.5 Kh n ngăthanhăkho n (LDR) 33

2.6 Hi u qu qu n lý (EFF) 35

2.7 T l thu nh p lãi c n biên (NIM) 37

2.8 Quy mô ngân hàng (SIZE) 39

2.9 T c đ t ngătr ng t ng s n ph m qu c n i (GRT) 40

2.10 T l l m phát (INF) 41

2.11 Cung ti n (M2) 42

K t lu năch ngă2 42

CH NGă3:ăNGHIểNăC UăCÁCă CăTR NGăNGỂNăHĨNGăVĨăCÁCăY U T V ăMÔăTÁCă NGă N T SU T SINH L I C A M T S NHTMCP TRểNă A BÀN TP.HCM 44

3.1 D li u nghiên c u 44

3.4 Phân tích th ng kê mô t 51

3.5 Phơnătíchăt ngăquan 54

3.6 K t qu phân tích 60

K t lu năch ngă3 68

CH NGă4:ăM T S GI IăPHÁPă XU T 69

4.1 M t s gi iăphápăđ xu t 69

4.1.1 xu t đ i v i các ngân hàng 69

4.1.2 xu tăđ i v i Chính ph 76

4.2 Gi i h n c a đ tài 77

4.3 Ki n ngh h ng nghiên c u trong t ng lai 77

K t lu năch ngă4 78

K T LU N C A LU NăV N 79

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

DANHăM CăCÁCăKụăHI UăVI TăT T

Ch ăvi tăt t Tên ti ngăanh Ngh aăti ngăVi t

CA Capital To Assets V năch ăs ăh u

EFF Management quality

Ratio Ch ăs ăhi uăqu ăqu nălỦ

GRT Gross Domestic Product T căđ ăt ngătr ngăGDP

INF Inflation Rate T ăl ăl măphát

LA Liabilities To Assets

Ratio T ăl ăd ăn ătrênăt ngăngu năv n

LDR Liquidity Ratio Ch ăs ăkh ăn ngăthanhăkho n

M2 Money Supply Cungăti n

NIM Net Interest Margin T ăl ălƣiăc năbiên

ROA Return On Assets T ăl ălƣiăròngătrênăt ngătƠiăs n

ROE Return On Equity T ăl ălƣiăròngătrênăv năch ăs ăh u

SIZE Total Assets Quy mô

SPSS Statistical Package for the

Social Sciences Ph năm măth ngăkê

VIF Variance Inflation Factor H ăs ăphóngăđ iăph ngăsai

B ng 2 3: M c v năphápăđ nh cho các t ch c tín d ng Vi t Nam 27

B ng 2 4: Ngu n v n ch s h u bình quân c a m t s NHTMCP Vi t Nam t

2006 - 2013 29

B ng 2 5: Các NHTM Vi t Nam có quy mô v n l n 31

B ng 2 6: T s t ngăd ăn trên t ng ngu n v n bình quân c a m t s NHTMCP

B ng 3 3: Th ng kê mô t các bi n 51

B ng 3 4: K t qu phơnătíchăt ngăquan 55

B ng 3 5: Tóm t t mô hình 1 61

B ng 3 6: K t qu phân tích ANOVA c a mô hình 1 61

B ng 3 7: H s h i quy 61

B ng 3 8: Tóm t t mô hình 2 64

B ng 3 9: K t qu phân tích ANOVA mô hình 2 65

B ng 3 10: H s h i quy 65

DANHăM CăCÁCăBI Uă

Bi uăđ 2 1: T su t sinh l i trên tài s n bình quân c a m t s NHTMCP Vi t Nam

L IăM ă U

1 LỦădoăch năđ ătƠi

M c dù t m quan tr ng c aăcácăđ nh ch tƠiăchínhătrungăgianăkhácănh ăcôngă

ty b o hi m, công ty tài chính, qu đ uă t ă đangă ngƠyă cƠngă t ngă lênă nh ngă ngơnă

hàng v n gi m t vai trò h t s c quan tr ng trong h th ng tài chính c a n n kinh t

vƠăđ căxemănh ăh tu n hoàn v n c a n n kinh t trên qu c gia và toàn c u B i vì,

th nh t,ăngơnăhƠngălƠăn iătáiăphơnăb ti n (hay tín d ng) t ng i ti t ki m t i

ng i cho vay (ch căn ngătínăd ng); th hai, ngân hàng n m trung tâm c a h

th ng thanh toán bù tr (ch căn ngăthanhătoán),ăb ng cách ph i h păđ thanh toán,

ngân hàng giúp các cá nhân và công ty th c hi n các giao d chănhanhăh năvƠăti t

ki măchiăphíăh n;ăth ba, ngân hàng có ch căn ngăt o ti n cho n n kinh t - t c là

t o ra l i nhu n t ho tăđ ng kinh doanh Nh ăv y, m c dù không tr c ti p t o ra

s n ph m c a c i v t ch t cho n n kinh t , song, v i nh ng ho tăđ ng riêng có c a

mình, ngành ngân hàng gi m t vai trò quan tr ng trong vi căthúcăđ y s phát tri n

c a n n kinh t

Theo báo cáo c aă Ngơnă hƠngă NhƠă n c, t ng l i nhu n ngành ngân hàng

n mă2012ălƠă28,600ăt đ ng, s t gi m g n 50% so v iăn mă2011;ăl i nhu n c a h u

h t các ngân hàng, k c các ngân hàng l nănh ăVietcombank,ăVietinbank,ăBIDVă

đ u b gi m m nhă đángă k Tính t i tháng 11/2013, l i nhu nă l yă k c a ngành

ngân hàng kho ng 29.500 t đ ng,ăt ngă3,2%ăsoăv i cu iăn mă2012ănh ngăquyămôă

l i nhu n ch b ng 53% so v iăn mă2010ăvƠăb ng 64% so v iăn mă2011;ătrongă100ă

t ch c tín d ngăcóălƣiăthìăh nă50%ăcóăs l i nhu n gi m m t n a so v i 2012 Tiêu

bi u t i TP.HCM, theo Báo cáo c aăNgơnăhƠngăNhƠăn c chi nhánh TP.HCM, t ng

l i nhu n c aăcácăngơnăhƠngătrênăđ aăbƠnăđ tăđ căđ n ngày 25-12-2013 là 5.459 t

đ ng, s t gi m so v i m c 6.666 t đ ngăn mă2012,ăcóă80ăchiănhánhătrênăt ng s

378 chi nhánh c a các ngân hàng ho tăđ ngătrênăđ a bàn TP.HCM thua l và có

t ng c ng 10 ngân hàng t i TP.HCMăđƣăcóăđ án tái c uătrúcăvƠăđangătrongăti n

trình th c hi n

Theo báoă cáoă ắKh o sát v ngành ngân hàng Vi tă Namă n mă 2013”ă c a

KPMG Vi t Nam v ngành ngân hàng d a trên thông tin thu th p t báoăcáoăth ng

niên c a 33 ngân hàng cho bi t: t su t sinh l i trên tài s n (ROA) c a ngành ngân

hƠngăn mă2012ălƠă0.78%ăgi m 27% so v i m c 1.06% c aăn mă2011.ăT su t sinh

l i trên v n ch s h u (ROE) c a ngànhăngơnăhƠngăn mă2012ălƠă9.56%,ăgi m 33%

so v i m c 14.19% c aăn mă2011

Nhìn vào nh ng s li u báo cáo trên, ta có th th y tình hình ho tăđ ng c a

các ngân hàng Vi t Nam r t kém hi u qu ,ăđ t l i nhu n không cao và th m chí

thua l V i vai trò cung c p tín d ng và v n hành h th ng thanh toán c a n n kinh

t , s phá s n c a ngân hàng có th gơyăraăcácătácăđ ng tiêu c c l năh năt i n n

kinh t so v i s s păđ c a ho tăđ ngăkinhădoanhăkhác.ăDoăđó,ăcácănhƠăqu n tr ngơnăhƠng,ăcácănhƠăđ uăt ,ăcácănhƠănghiên c u c n ph i nghiên c u tìm hi u rõ ràng

quá trình hình thành l i nhu n c a ngân hàng, c th h nă lƠă phơnă tích,ă tìmă hi u

nh ng y u t tácăđ ngăđ n t su t sinh l i c aăngơnăhƠngăđ cóăc ăs đ aăraănh ng

quy tăđ nh kinh doanh thích h p

Nghiên c u th c nghi m v đ tài phân tích các y u t nhăh ngăđ n t su t

sinh l i c a ngân hàng khá ph bi n trên th gi i và t r t s mănh ăShort (1979),

Bourke (1989), Molyneux và Thornton (1992) và Demirguc-Kunt and Huizinga (2000),ănh ngă Vi tăNamăđ tƠiănƠyăch aăđ c ph bi n.ă aăs cácăđ tài th c

nghi m Vi t Nam t p trung phân tích m i quan h gi a c u trúc tài chính, ho c

qu n tr tài s n, hi u qu s d ng v n c a các doanh nghi p v a và nh ho c m t s doanh nghi p n i b tăđ c niêm y t trên th tr ng ch ng khoán M i g năđơyăthìă

có nghiên c u c a Nguy n Th Ngân (2011) và Phan Th H ng Nga (2011), Ngô

Ph ngăKhanhă(2013)ănh ngăv n còn nhi u b t c p Nhìn chung, các nghiên c u

tr căđơyăv đ tài phân tích các y u t nhăh ngăđ n t su t sinh l i c a ngân

hàng đ uăđoăl ng t su t sinh l i b ng hai ch tiêu là t su t sinh l i trên t ng tài

s n (ROA- l i nhu n ròng trên t ng tài s n) và t su t sinh l i trên v n ch s h u (ROE- l i nhu n ròng trên v n ch s h u) và chia các y u t nhăh ngăđ n t

su t sinh l i thành hai nhóm là nhóm các y u t thu c v đ cătr ngăngơnăhƠngănh ă

v n ch s h u,ăd ăn , v năhuyăđ ngầvƠăcácăy u t thu c v kinh t v ămôănh ă

l m phát, lãi su t, t căđ t ngătr ng t ng s n ph m qu c n i (GDP) h ngăn m

D a trên th c t đó,ătácăgi đƣ l a ch năđ tài « Phân tích nh h ng c a

các đ c tr ng ngân hàng và các y u t v mô đ n t su t sinh l i c a m t s ngân hàng th ng m i c ph n trên đ a bàn TP.HCM », phân tích d li u trong giai

đo n t n mă2006ăđ năn mă2013ăđ làm lu năv năth căs

2 M cătiêuănghiênăc uă

Phân tích nhăh ng c aăcácăđ cătr ngăngơnăhƠngăvƠăcácăy u t v ămôătácă

đ ng đ n t su t sinh l i c a m t s ngơnăhƠngăTMCPătrênăđ a bàn TP.HCM, giai

đo n t n mă2006ăđ năn mă2013

M c tiêu nghiên c u c t lõi c a lu năv nălƠăt p trung nghiên c u, phân tích nhăh ng c aăcácăđ cătr ngăngơnăhƠngăvƠăcácăy u t v ămôăđ n t su t sinh l i c a

m t s ngơnăhƠngăTMCPătrênăđ aăbƠnăTP.HCM,ăgiaiăđo n t n mă2006ăđ năn mă

2013

Xácăđ nh các nhân t nhăh ng và m căđ tácăđ ng c aăchúngăđ n t su t

sinh l i c a ngân hàng TMCP Vi t Nam

L p lu năvƠăđ aăraăcácăgi i pháp phù h p v i th c ti n tình hình nghiên c u

nh m giúp các ngân hàng TMCP Vi t Nam nâng cao t su t sinh l i đ t n t i và

phát tri n b n v ng

nghiên c u này gi i quy t t t m c tiêu nghiên c u, c n ph i làm rõ các câu h i nghiên c u sau:

1, Nh ng ch s tài chính nào c a ngân hàng có nhăh ngăđ n l i nhu n c a

ngân hàng Vi tăNamătrongăgiaiăđo năn mă2006ăđ n 2013?

2, Nh ng ch s kinh t v ămôănh ăt căđ t ngătr ng t ng s n ph m qu c

n i th c t , l m phát, và m c cung ti năcóătácăđ ngăđ n l i nhu n c a ngân hàng

Vi tăNamătrongăgiaiăđo n t n mă2006ăđ n 2013 hay không?

3 iăt ngănghiênăc uă

Nghiên c uăđ c ti n hành trên s li u báo cáo tài chính (đƣăki m toán) c a

14 ngân hàng TMCP trênăđ a bàn TP.HCM

4 Ph măviănghiênăc u

- V không gian: Nghiên c u m căđ nhăh ng c aăcácăđ cătr ngăngơnăhƠngă

và các y u t v ămôăđ n t su t sinh l i c a m t s ngơnăhƠngăTMCPătrênăđ a bàn

TP.HCM

- V th i gian: D li uădùngăđ th c hi n lu năv năđ c thu th p trong kho ng

th i gian ch y u trong giai đo n 2006-2013ă(8ăn m),ătrongăđó bao g m d li u có

s n t báo cáo tài chính c a các ngân hàng, báo báo c a NHNN, báo cáo ngân hàng

th gi i, báo cáo c a h th ng giám sát ngân hàng

- Ph ngăphápănghiênăc uăđ nh tính: Nghiên c uăđƣăs d ng các s li u th ng

kê thông qua thu th p d li u có s n, ti n hành l p b ng bi u, v bi uăđ đ d dàng soăsánhăvƠăđánhăgiáăn i dung c n t p trung nghiên c u Bên c nhăđó,ăđ tƠiăc ngăđƣă

s d ngăph ngăpháp suy di năđ l p lu n và gi iăthíchăđ căđi m c a t ng ch tiêu

trong quá trình phân tích s li u nghiên c u

- Ph ngăphápănghiênăc uăđ nhăl ng: Nghiên c u th c hi n phân tích th ng

kê mô t ,ăphơnătíchăt ngăquan,ăvƠăphơnătíchăh i quy nh măxácăđ nh m căđ nh

h ng c aăcácăđ cătr ngăngơnăhƠngăvƠăcácăy u t v ăvôăđ n t su t sinh l i c a m t

s NHTMCPătrênăđ a bàn TP.HCM, thông qua vi c thu th p d li u t các báo cáo

tài chính c a các Ngân hàng TMCP Vi t Nam, v iăkíchăth c m u là 112 quan sát

Các ngân hƠngăđ c ch năđ phân tích là các NHTMCP có quy mô v n l n, nh , trungăbình.ăSauăđó,ătácăgi ti n hành ki măđ nh s phù h p c a mô hình qua các

ki măđ nh: ki măđ nh ANOVA v tính thích h p c a mô hình, ki măđ nh

Durbin-Waston v t t ngăquan,ăvƠăki măđ nh đaăc ng tuy năđ ki măđ nh các nhân t có nhăh ng quan tr ngăđ n t su t sinh l i c a NHTM, t đóăxácăđ nhăđ c m căđ tácăđ ng c a t ng nhân t đ n t su t sinh l i c a NHTM t i Vi t Nam

6 ụăngh aăth căti n

i m m i trong nghiên c u là tác gi đƣăđiăsơu vào nghiên c u và phân tích

đ nh tính th c tr ng c aăcácăđ cătr ngăngơnăhƠngăc a m t s ngân hàng TMCP trên

đ aăbƠnăTP.HCM,ăgiaiăđo n t n mă2006ăđ năn mă2013ăvƠăphơnătíchăcácăy u t v ă

mô, k t qu đƣăđánhăgiáăđ c m căđ nhăh ng c aăcácăđ cătr ngăngơnăhàng và

các y u t v ămôăđ n t su t sinh l i c aăngơnăhƠng,ăc ngăt k t qu đánhăgiáăđóătácă

gi đƣăđ aăraăđ c mô hình v m căđ nhăh ng c aăcácăđ cătr ngăngơnăhƠngăvƠă

các y u t v ămôăđ năđ n t su t sinh l i c a ngân hàng

tài nghiên c u cung c p nhi u thông tin giá tr cho các nhà qu n tr c a ngân hàng trong vi căraăxácăđ nh các y u t tr ng tâm, quy tăđ nh v các chính sách

đ uăt ăvƠăcácăk ho ch phát tri n nh măđ t m c tiêu nâng cao l i nhu n c a ngân hƠng.ăNhƠăđ uăt ăcóăth s d ng bài nghiên c uănh ăm t tài li u nâng cao hi u bi t

v các y u t tácăđ ngăđ n l i nhu n c aăngơnăhƠngăvƠălƠăc năc đ đ aăraăcácăquy t

đ nh v vi căđ uăt ăvƠoănhómăc phi u ngân hàng Ngoài ra, k t qu nghiên c u

c ngăs góp ph n cung c p các thông tin có h u ích cho cácăđ iăt ng quan tâm

tƠiăc ngăcungăc p b ng ch ng th c nghi m v l i nhu n và các y u t có nhăh ngăđ n l i nhu n c aăngơnăhƠngăđ Chính ph ,ăNgơnăhƠngăNhƠăn c và các

hi p h iăNgơnăhƠngăcóăc ăs banăhƠnhăcácăquyăđ nh và chính sách phù h p thông

qua vi c v n d ng t ng h p nhi uăph ngăphápănghiênăc uănh :ăphơnătíchăđ nh tính

(th ng kê mô t , suy di n, s d ng k thu tăđ nh tính) cùng v iăph ngăphápăđ nh

l ng (ki mă đ nh ANOVA v tính thích h p c a mô hình, ki mă đ nh

Durbin-Waston v t t ngăquan,ăvà ki măđ nhăđaăc ng tuy n) M iăph ngăphápăđ c v n

d ng phù h p theo t ng n i dung nghiên c u trong lu n án Bài nghiên c u này có

th là tài li u tham kh o cho nh ngă aiă quană tơmă đ n th c tr ng các y u t nh

h ngă đ n t su t sinh l i c a ngân hàng v ph ngă phápă lu n, v đánhă giáă đoă

l ng, v ki măđ nhăc ngănh ăk t qu c a nghiên c u

7 K tăc uăc aăđ ătƠi

Bài nghiên c uăđ căchiaălƠmă5ăch ng:

Ch ngă1: Lý thuy tăđ cătr ngăngơnăhƠngăvƠăcácăy u t v ămôătácăđ ngăđ n

t su t sinh l i c a ngân hàng và t ng quan các nghiên c uătr căđơy

Ch ngă2: Phân tích th c tr ng c a các ngân hàng th ngăm i c ph n t i

TP.HCM

Ch ngă 3: Nghiên c uă cácă đ că tr ngă ngơnă hƠngă vƠă cácă y u t v ă môă tácă

đ ngăđ n t su t sinh l i c a m t s ngân hàng th ngăm i c ph n trênăđ a bàn

TP.HCM

Ch ngă4: M t s gi iăphápăđ xu t

CH NGă1:ăLụăTHUY Tă CăTR NGăNGỂNăHĨNGăVĨăCÁCăY UăT ă

V ăMỌăTÁCă NGă NăT SU TăSINHăL IăC AăNGỂNăHĨNGăVĨă

T NGăQUANăCÁCăNGHIểNăC UăTR Că ỂY

1.1 T ngăquanăđ cătr ngăngơnăhƠngăvƠăcácăy uăt ăv ămôătácăđ ngăđ năt ăsu t

sinhăl iăc aăngơnăhƠngă

phơnătíchăvƠăđoăl ng m căđ nhăh ng c aăcácăđ cătr ngăngơnăhƠngăvƠă

các y u t kinh t v ămôăđ n t su t sinh l i c a ngân hàng, tác gi đƣăch n t s l i

nhu n trên t ng tài s n (ROA) và t s l i nhu n trên v n ch s h u (ROE) làm 2

bi n ph thu c Các y u t đ phân tích g m:ă6ăđ cătr ngăc a ngân hàng g m: (1)-

v n ch s h uă(đ i di n là t s t ng v n ch s h u trên t ng ngu n v n- Capital

to assets- CA); (2)- t l d ăn trên t ng ngu n v n (đ i di n là t s t ngăd ăn

trên t ng ngu n v n - Liabilities to assets ratio- LA); (3)- kh n ngăthanh kho nă(đ i

di n là t l c p tín d ng so v i ngu n v năhuyăđ ng- Liquidity ratio ậ LDR); (4)-

hi u qu qu nălỦă(đ i di n là t l t ng thu nh p ti n lãi trên t ng chi phí ti n lãi -

EFF); (5)- t l thu nh p lãi c n biên (NIM); (6)- quy mô ngân hàng (SIZE), 3 y u

t v ămôăc a n n kinh t là: (1)- t l l m phát (INF); (2)- t căđ t ngătr ng GDP

(GRT) và (3)- m c cung ti n (M2)

T su t sinh l i

còn g i là l i nhu n c a m t kho năđ uăt ăđ c hi u là ph n chênh l ch gi a k t

qu thuăđ c sau m t kho ng th iăgianăđ uăt ăv i ph n v n g cămƠănhƠăđ uăt ă

ph i b raăbanăđ u Công th c tính:

T ng m c sinh l i = S ti năthuăđ c sau th iăgianăđ uăt ăậ Giá tr v n g c

đ uăt ăbanăđ u ậ C t c (trái t c) + M c lãi (l ) v n

theo ph nătr m)ăchoăbi t n uăđ uăt ă1ăđ ng s thu v đ căthêmăbaoănhiêuăđ ng

c tính b ng m c sinh l i tuy tăđ i chia cho kho n v n g căđ uăt ăbanăđ u

Trongăđó:

R: L i su tătrongăgiaiăđo năđ uăt

D: C t că(lƣi)ăthuăđ c

P0:ăGiáămuaăbanăđ u

P1: Giá thanh lý vào cu iăgiaiăđo năđ uăt

Ví d : ROA (T s l i nhu n ròng trên tài s n), ROE (T s l i nhu n ròng trên

v n ch s h u), ROI (L i t căđ uăt ),ăROC (Kh n ngăsinhăl i trên ngu n v n dài

h n), ROS (T s l i nhu n trên doanh thu)

L i su t bình quân bao g m l i su t bình quân s h c và l i su t bình quân

L i su t k v ng là l i su t bình quân c a m tăc ăh iăđ uăt ătrongăt ngălaiătrênăc ăs các kh n ngăsinhăl i d tính Công th c tính:

T s l i nhu n ròng trên t ng tài s n (ROA)

T s l i nhu n trên t ng tài s nă(ROA)ăđ căđoăb ng lãi ròng trên t ng tài

s n, ROA cho bi t c m iăđ ng tài s n s t oăraăbaoănhiêuăđ ng l i nhu n sau thu

Ch tiêu này ph n ánh kh n ngă đ chuy nă đ i tài s n c a ngân hàng thành l i

nhu năròngăvƠăc ngălƠăch tiêu quan tr ng nh t trong vi c so sánh hi u qu ho t

đ ng gi a các ngân hàng v i nhau

T s sinh l i trên t ng tài s nă (ROA)ă đoă l ng ho tă đ ng c a m t ngân

hàng trong vi c s d ng tài s năđ t o ra thu nh pă(đ c l p v i vi căhuyăđ ng v n

đ mua các tài s năđó).ăT s sinh l i trên t ng tài s n (ROA) n i k t các k t qu

c a ho tăđ ng kinh doanh v i ho tăđ ngăđ uăt ăc a m t ngân hàng, không k đ n

vi căngơnăhƠngăđƣădùngăngu n v nănƠoăđ ph c v cho các ho tăđ ngăđ uăt ăc a mình.ăNh ăv y, ROA c g ngăđoăl ng thành công c a m t ngân hàng trong ho t

đ ng kinh doanh, d ch v c a nó

T s sinh l i trên t ng tài s năkhôngătínhăđ n vi căhuyăđ ng v n h n h p

(v n vay và v n c ph n), m t ho tăđ ng thu c ph m vi trách nhi m c a nh ng

ng i làm công tác tài chính Gi ngănh ăvi c tính toán c a h u h t các t s sinh l i,

t s này chia thu nh p ho c k t qu kinh doanh (b ng m tăđ năv đoăl ng) cho các

tài s n ho c v n c năcóăđ t o ra thu nh păđó.ăCáchătínhătoánăROAănh ăsau:

T su t sinh l i trên t ng tài s n có m t m i liên h đ c bi tăđ i v iăng i

cho vay, ho c ch n , c a m t ngân hàng Nh ngăng i cho vay này có quy năđòiă

h iă uă tiênă trênă tƠiă s n c aă ngơnă hƠngă tr că ng i ch s h u c ph nă th ng

Nh ngăng i cho vay nh năđ c ph n thu nh p c a h theoănh ăh păđ ngăđƣăkỦăk t NgơnăhƠngăth ng tr lƣiăvayătr c khi thanh toán các kho n khác, ví d nh ătr c

t c, cho nh ngăng i c p v n khác Khi gia h n n ho c cung c p các kho n n cho

ngân hàng, nh ngăng i cho vay mu n ch c ch n r ng ngân hàng có th t o ra m c

sinh l i trên tài s năv t tr iăh năchiăphíăc a nó

T s l i nhu n ròng trên v n ch s h u (ROE)

T s l i nhu n ròng trên v n ch s h uăđ căđoăb ng lãi ròng trên v n ch

s h u, ROE cho bi t m iăđ ng v n c a ch s h u b ra s mang l i bao nhiêu

đ ng l i nhu n sau thu ROE là ch tiêuăđánhăgiáăkh n ngăsinhăl i, cho bi t m c

t su t l i nhu n chia cho các c đôngăc a ngân hàng

T su t sinh l i trên v n c ph năth ngăđoăl ng k t qu c a ngân hàng

trong vi c s d ng tài s năđ t o ra thu nh p và lãi cho các c đôngăc a c ph n

th ng Khác v i t su t sinh l i trên tài s n, t su t sinh l i trên v n c ph n có xemăxétăđ năchiăphíăhuyăđ ng v n.ăNh ăv y vi căđoăl ng kh n ngăsinhăl i này k t

h p v i k t qu c a ho tăđ ng s n xu tăkinhădoanh,ăđ uăt ăvƠăcácăquy tăđ nh huy

đ ng v n Vi c tính toán t su t sinh l i trên v n c ph năth ngănh ăsau:

H năch ăc aăROAăvà ROE

M tă uăđi m rõ ràng c a các h s này là d dƠngătínhătoán.ăTuyănhiên,ăc ngă

c n l uăỦăm tăs ăv năđ ăkhiăs ăd ngăcácăh ăs ănƠy:ăTh ănh t,ăcácăh ăs ăv ăkh ăn ngăsinhăl iăkhôngătínhăđ năr iăroămƠăcôngătyăph iăđ iăm t.ăTh ăhai,ăkhiătínhătoánăcácăh ă

s ,ăs ăli uătrongăquáăkh ăđ căs ăd ngăvƠăkhôngăth ăhi năđ căd ăbáoăv ăl iăíchătrongăt ngălai.ăTh ăba,ăcácăh ăs ănƠyăđ năthu năch ăth ăhi năk tăqu ăd aătrênăgiáătr ăghiăs ămƠăch aătínhăđ năgiáătr ăth ătr ngă(ROE).ăTh ăt ,ătrongăm tăs ătr ngăh p,ăcácănhƠăqu nălỦădoăápăl căthƠnhătíchăcóăxuăh ngăch ăquanătơmăđ năvi călƠmăt ngăROA,ăROEătrongăng năh nămƠăkhôngăquanătơmăđ năl iăíchădƠiăh n

h u, ngu n l i nhu năch aăgi l i trong quá trình ho tăđ ng kinh doanh V n ch s

h u c a ngân hàng th hi n kh n ngăt tài tr c a ngân hàng, là t măđ m ch ng l i

r i ro phá s n, t o ni mătinăchoăcôngăchúngăvƠăđ m b o v i các ch n v s c m nh

tài chính c a ngân hàng M t s nghiên c uătr căđơyăliênăquanăt i ngu n v n ch

s h u c a ngơnăhƠngănh :ăAthanasoglouăetăală(2005)ătrongănghiênăc u c aămìnhăđƣă

lý lu n r ng ngân hàng có v n ch s h u càng nhi u thì kh n ngăpháăs n càng

th p, Deger Alper và Adem Anbar (2011) trong nghiên c u c aămìnhăđƣăphátăhi n

ra s t ngăquanăcùngăchi u gi a t l v n ch s h u trên t ng tài s n và l i nhu n

c a ngân hàng

ngu n v n- Liabilities to assets ratio- LA)

T ngăd ăn trên t ng ngu n v n là m tăđ cătr ngăc ăb n c a ch tăl ng tài

s n, n uă ngơnă hƠngă cóă d ă n càng l n, kh n ngă mangă l i l i nhu n càng cao,

nh ngăđ ng th iăngơnăhƠngăc ngăph iăđ i m t v iănguyăc ăgiaăt ngăn x u và r i ro

thanh kho n c a ngân hàng Vì v y mà nhăh ng c aăd ăn t i l i nhu n c a ngân

hàng còn tùy thu c vào ch tă l ng c a các kho n cho vay, ph thu c vào chính

sách cho vay và qu n lý r i ro c a ngân hàng M t s nghiên c uătr căđơyăliênăquanănh :ăAthanasoglou et al (2006) trong nghiên c u c aă mìnhă đƣăphátăhi n s

t ngăquanăng c chi u gi t ngăd ăn trên t ng ngu n v n và l i nhu n c a ngân

hàng

T ăl ăt ngăn ătrênăt ngăngu năv nălƠăch ăs ăph năánhăquyămôătƠiăchínhăc aăngơnăhƠng.ăNóăchoătaăbi tăv ăt ăl ăgi aă2ăngu năv năc ăb nă(n ăvƠăt ngăngu năv n)ămƠăngơnăhƠngăs ăd ngăđ ăchiătr ăchoăho tăđ ngăc aămình.ăHaiăngu năv nănƠyăcóă

nh ngăđ cătínhăriêngăbi tăvƠăm iăquanăh ăgi aăchúngăđ căs ăd ngăr ngărƣiăđ ăđánhăgiáătìnhăhìnhătƠiăchínhăc aăngơnăhƠng.ăT ăl ăt ngăn ătrênăt ngăngu năv năđ cătínhă

b ngăcáchăchiaăt ngăn ăchoăt ngăngu năv n:ă

Trongăđóăn ăc aăngân hàng bao g măc ăn ăng năh năvƠăn ădƠiăh n.ăT ngăngu năv n hayăv năc ăph năc aăc ăđôngăg măc ăph năthôngăth ng,ăc ăph nă uăđƣi,ă

các kho nălƣiăph iătr ăvƠăn ăròng.ă

Cácăch ătiêuăph năánhăr iăroă(r iăroătínăd ng,ăr iăroăthanhăkho n,ăr iăroălƣiă

su t )ăb sungăchoăcácăch ătiêuăph năánhăkh ăn ngăsinhăl iănh măph năánhăđ yăđ ă

k tăqu ăkinhădoanhăc aăngơnăhƠngătrongăm tăth iăk ăN uăngơnăhƠngătheoăđu iăcácăkho năđ uăt ăm oăhi m,ăcóăth ăt ăl ăsinhăl iăhi năt iăs ăcaoăh n.ăTuyănhiên,ăn uăt nă

th tăx yăraă(th ngăquaăm tăth iăgianănh tăđ nh),ăt ăsu tăsinhăl iăc aăngơnăhƠngăs ă

gi măsút,ăth măchíăcóăth ăngơnăhƠngăs ăb ăpháăs n.ăDoăv y,ăth iăk ănƠyăr iăroăcaoăcóă

th ăgơyăraăt năth tăkìăsau,ălƠmăgi măkh ăn ngăsinhăl iăkìăsau.ăT ăl ăn /ngu năv n cƠngăcao,ăt ăl ăsinhăl iăROEăcƠngăl n,ăsongăkh ăn ngăch ngăđ ăv iănh ngăt năth tă

c aăngơnăhƠngăcƠngăkém.ăT ăl ătƠiăs nănh yăc m/ngu năv nănh yăc măph năánhăr iăroălƣiăsu tăkhiălƣiăs tăthayăđ iătheoăh ngăb tăl iăchoăngơnăhƠng.ăTuy nhiên, khi lãi

su tăthayăđ iătheoăh ngăcóăl iăho căkhôngăthayăđ i,ăthuănh păc aăngơnăhƠngăs ăgiaă

t ng

Kh n ngăthanh kho n (đ i di n là t l c p tín d ng so v i ngu n v n huy

đ ng - Liquidity ratio - LDR)

T l c p tín d ng so v i ngu n v năhuyăđ ng: Tác gi s d ng t l c p tín

d ng so v i ngu n v n huyăđ ngăd i hình th c m i quan h gi a cho vay so v i

ti n g i (Liquidity ratio - LDR), b ng t ng các kho n cho vay chia cho t ng ti n g i,

bi u hi n b ng % cho vay c aăngơnăhƠngăđ c tài tr b ng ti n g i c a khách hàng

Vi c s d ng m i quan h gi a cho vay và ti n g iă nh ă m tă th că đoă v thanh

kho n d a trên ti năđ cho r ng tín d ng là tài s n kém linh ho t nh t trong s các

tài s n sinh l i c a ngân hàng Vì th , khi t l LDRăt ngăthìătínhăthanhăkho n c a

ngân hàng gi măđiăm tăcáchăt ngă ng Vì th , tác gi d đoánăbi n LDR s có m i

quan h ng c chi u v i ROA và ROE

M tătrongănh ngănhi măv ăquanătr ngăhƠngăđ uăc aăngơnăhƠngăth ngăm iălƠăđ măb oăkh ăn ngăthanhăkho năđ yăđ ăM tăngơnăhƠngăth ngăm iăđ căxemălƠăcóăkh ăn ngăthanhăkho năn uănóăti păc năd ădƠngăcácăngu năv năkh ăd ngă ăchiăphíă

h pălỦăvƠăđúngălúcăc năthi t.ă i uănƠyăcóăngh aălƠăngơnăhƠngăcóăs năl ngăngơnăqu ă

d ătr ătrongătayăho căcóăth ăt ngăthêmăb ngăcáchăvayăm năho căbánăb tăm tăs ătƠiă

s nămƠăngơnăhƠngăđangăcó

Th căt ăchoăchúngătaăth yăhi năt ngăthi uăh tăthanhăkho n,ăth ngălƠăm tătrongănh ngăd uăhi uăđ uătiênăchoăth yăngơnăhƠngăđangă ătrongătìnhătr ngăkhóăkh nătƠiăchínhănghiêmătr ng.ăK ăđ nănh ngăngơnăhƠngăcóăv năđ ănƠyăb tăđ uăm tăcácăkho năti năg iăc ăvƠăm i,ăngu năcungăc păti năngƠyăcƠngăkhácă ătrongătìnhăth ăchoăvayăh ătr ăm tăcáchămi năc ngăvìăthi uăs ăanătoƠnăho căv iălƣiăsu tăcaoăh n,ăm tătácănhơnălƠmăsuyăgi măh năn aăl iănhu năc aăngơnăhƠngăcóăv năđ

Nhi uăngơnăhƠngăth căs ăchoăr ngăcóăth ăvayăm năcácăngu năthanhăkho năkhôngăgi iăh năb tăk ălúcănƠoăc năđ n.ăDoăđó,ăkhôngăc năph iăd ătr ăthanhăkho nănhi uă d iă hìnhă th că cácă tƠiă s nă cóă giáă c ă nă đ nhă vƠă d ă bán.ă Tuyă nhiên,ă trongă

nh ngăn măg năđơy,ătìnhătr ngăthi uăh tăngơnăqu ă ăm tăm căđ ăl năt iăm tăs ăngơnăhƠngăđƣăch ăraăr ngăv năđ ăthanhăkho nălƠăkhôngăth ăb ăqua

NgƠyănay,ăqu nătr ăthanhăkho nătr ănênăquanătr ngăh năsoăv iătr căđơyăr tănhi u,ă b iă vìă m tă ngơnă hƠngă cóă th ă b ă đóngă c aă n uă khôngă đápă ngă đ ă nhuă c uăthanhăkho n,ăm cădùăv ăk ăthu t,ănóăv năcònăkh ăn ngătr ăn ăH năn a,ăn ngăl că

qu nătr ăthanhăkho năc aăm tăngơnăhƠngălƠăth căđoăquanătr ngăv ătínhăhi uăqu ă

t ngăth ăđ ăđ tăđ năcácăm cătiêuădƠiăh năc aăngơnăhƠng

ti n lãi - EFF)

Ch tiêu hi u qu qu lỦăđ căđoăb ng t s t ng thu nh p lãi vay trên t ng

chi phí lãi vay (EFF) EFF cho bi t v i m tăđ ng chi phí lãi vay b ra s đemăv bao nhiêuăđ ng l i nhu n khía c nh khác, có th đ căxemănh ăt l lãi su t cho vay

trên lãi su t huy đ ng, th hi n m c l i nhu n c a m iăđ ng v năhuyăđ ng T s

này càng cao, ngân hàng t o ra l i nhu n càng nhi uăh năsoăv i chi phí b ra Ch tiêuănƠyăđánhăgiáăm căđ hi u qu c a ho tăđ ng kinh doanh ngân hàng

n ngăsinhăl i c a ngân hàng T l n này th hi n kh n ngăqu n tr c aăbanălƣnhăđ o

ngân hàng và nhân viên trong vi c duy trì s t ngătr ng c a các ngu n thu (ch

y u là thu t các kho năchoăvay,ăđ uăt ăvƠăphíăd ch v ) so v i m căt ngăc a chi phí

(ch y u là chi phí tr lãi cho ti n g i, nh ng kho ng vay trên th tr ng ti n t ,

l ngă nhơnă viênă vƠă phúcă l i) T l thu nh p lãi c nă biênă (NIM)ă đoă l ng m c

chênh l ch gi a thu t lãi và chi phí tr lãi mà ngân hàng có th đ t đ c thông qua

các ho tăđ ng ki m soát ch t ch tài s n sinh l i,ătheoăđu i các ngu n v n có chi

phí th p nh t

T l lãi c n biên (Net Interest Margin - NIM)ă đ că xácă đ nh b ng t ng

doanh thu t lãi tr t ng chi phí tr lãi (thu nh p lãi thu n) trên t ng tài s n có sinh

l iăbìnhăquơn.ăTrongăđó,ăt ng tài s n có sinh l iăbìnhăquơnăđ căxácăđ nh theo các

kho n m c ti n g i t i NHNN, t i các t ch c tín d ng, cho vay các t ch c tín

d ng khác, cho vay khách hàng, ch ngăkhoánăđ uăt ăThôngăquaăt l này, ngân

hàng có th ki m soát tài s n sinh l iăvƠăđánhăgiáăngu n v n nào có chi phí th p

nh t

Quy mô ngân hàng (SIZE) đ c tính b ng Logarit c a t ng tài s n (SIZE),

đ cădùngăđ đánhăgiáăm căđ tácăđ ngăquyămôăngơnăhƠngăđ n t su t l i nhu n

c a ngân hàng M t s bài nghiên c uătr căđơyănh :ăSmirlockă1985,ăDegerăAlperă

và Adem Anber 2011, Althanasolou et al (2005) phát hi n s t ngă quană cùngă

chi u gi a quy mô ngân hàng và l i nhu n, t c là quy mô ngân hàng càng l n thì t

su t l i nhu n c a ngân hàng càng cao

SIZE = Log (T ng tài s n) Các y u t kinh t v mô

dùng (CPI) c a t t c hoàng hóa và d ch v Trong nghiên c u c a mình, Perry

(1992)ăđƣătìmăraăm iăt ngăquanăgi a l m phát và t su t sinh l i là có th t ngă

quan thu n ho căt ngăquanăngh ch tùy vào có d đoánăho c không d đoán.ăNgơnă

hàng có th d đoánă m c l mă phát,ă đ đi u ch nh lãi su t sao cho lãi th c luôn

d ng.ăN u ngân hàng không d đoánăđ c l m phát, ngân hàng r t khó trong vi c

đi u ch nh lãi su tăđ đ m b o lãi th căluônăd ngăđ t ngăl i nhu n M t s nghiên

c uătr căđơyănh :ăBourkeă(1989),ăMolyneuxăvƠăThortonă(1992)ătrongănghiênăc u

c aămìnhăđƣăphátăhi n ra s t ngăquanăthu n gi a l m phát và l i nhu n c a ngân

hàng

T căđ t ngătr ng GDP (GRT) (T căđ t ngătr ng t ng s n ph m qu c

n i h ngăn m) th hi n t căđ t ngătr ng c a m t n n kinh t và quy mô c a m t

n n kinh t , là ch tiêuăđoăl ng t ng th các ho tăđ ng c a n n kinh t ơyălƠăm t

công c đoăl ng c a t ng th ho tăđ ng kinh t vƠănóăđ căđi u ch nh theo l m phát.ăGRTăđ c d ki n s có m tătácăđ ng vào nhi u y u t nhăh ngăđ n ho t

đ ng c aă ngơnă hƠngă nh ă ti n g i c a khách hàng và cho vay khách hàng Các

nghiên c uătr căđơyă v m i quan h gi aăt ng tr ng kinh t và hi u qu ho t

đ ng c aăngƠnhăngơnăhƠng,ăGRTăđ cămongăđ i có m iăt ngăquanăthu n v i hi u

qu ho tăđ ng c a ngân hàng (thí d , Deger Alper và Adem Anbar, 2011) Trong

bài nghiên c u này, tác gi cùngămongăđ i m iăt ngăquanăthu n gi a t căđ t ngă

tr ng t ng s n ph m qu c n i th c t hƠngăn măvƠăhi u qu ho tăđ ng c a doanh

nghi p vì doanh nghi păth ng có nhu c u vay v năđ tài tr cho ho tăđ ng kinh

doanh c a doanh nghi p khi kinh t t ngătr ng

T căđ t ngătr ng m c cung ti n (M2)

Cung ti n (Money Supply- cung ng ti n t ) là toàn b l ng ti năđangăl uăthôngă

c a cá nhân và doanh nghi p, không k các t ch c tín d ngăvƠăngơnăhƠngănhƠăn c

 M0 = T ngăl ng ti n m tădoăNHTWăphátăhƠnhăđangăđ căl uăthôngă(Ti n

c ăs ; Ti n h p; Ti n m t có th chi tiêu ngay l p t c)

 M1 = M0 + Ti nămƠăcácăngơnăhƠngăth ngăm i g i t iăngơnăhƠngătrungă ngă( ng ti n m nh)

 M2 = M1 + Chu n t (ti n g i ti t ki m, ti n g i có k h nầ t i các t ch c

tín d ng) (Ti n r ng; Ti n g i ti t ki m không th tiêu ngay đ c)

Cung ti n M2 có m căđ chuy năđ iăcóăkémăh năM1ănh ngăđơyăc ngălƠălo i

ti n có kh n ngăchuy năđ i sang ti n m tăt ngăđ i cao, do v y lo i ti nănƠyăc ngă

đ c coi là lo i ti n có kh n ngăthanhătoán.ăCóănhi u qu c gia phát tri n coi M2 là

đ iăl ngăđo m c cung ti n ch y u

Namăv ăt ăsu tăsinhăl iăvƠăcácăy uăt ă nhăh ngăđ năt ăsu tăsinhăl iăc aă

ngân hàng

Trong các nghiên c u th c nghi mătr căđơy,ăhi u qu ho tăđ ng c a ngân

hàng (t su t sinh l i)ăth ngăđ c di n t b ng hàm s c a các y u t bên trong và

y u t bên ngoài ngân hàng Y u t bên trong là nh ng y u t thu c v đ cătr ngăc a

ngân hàng Y u t bên ngoài là nh ng bi năkhôngăliênăquanăđ n vi c qu n lý ngân hƠng,ăđ i di n cho các y u t kinh t v ămôăvƠămôiătr ngăphápălỦăcóătácăđ ngăđ n

ho tăđ ng và k t qu kinh doanh c a ngân hàng Nhi u bi n gi iăthíchăđƣăđ căđ

xu t cho c hai y u t này tùy thu c vào m căđíchăvƠăb n ch t c a m i nghiên c u

Các nghiên c u v hi u qu ho tăđ ng c aăngơnăhƠngăth ng phân tích h

th ng ngân hàng nhi u qu c gia ho c m t qu c gia Nhóm các nghiên c u

ph m vi nhi u qu c gia có th k đ n Short (1979), Bourke (1989), Molyneux và

Thornton (1992) và Demirguc-Kunt and Huizinga (2000) Nhóm các nghiên c u

ph m vi m t qu c gia c th th ng nghiên c u v h th ng ngân hàng Hoa K

(thí d , Berger et al.,1987), Châu Âu (ví d , Athanasoglou et al, 2005 và Kosmidou

et al, 2007) ho c các qu căgiaăđangăphátătri n (ví d Barajas et al., 1999; Deger AlperăvƠăAdemăAnbar,ă2011).ă căđi m chung c a các nghiên c u này là xem xét nhăh ng c aăcácăđ cătr ngăc a ngân hàng và các y u t kinh t v ămôăvƠămôiă

tr ngăphápălỦăđ n t su t sinh l i c a ngân hàng K t qu nghiên c u khác nhau do

m u nghiên c uăvƠămôiătr ng nghiên c uăkhácănhau.ăTuyănhiênăđ căđi m chung

c a các nghiên c uăđƣăchoăphépăphơnălo i các y u t nhăh ngăđ n t su t sinh l i

c a ngân hàng

Các y u t n i t i c aă ngơnă hƠngă (cácă đ că tr ngă c aă ngơnă hƠng)ă đ c s

d ngănh ăquyămôăngơnăhàng, v n ch s h u, qu n tr r i ro và chi phí qu n lý Quy môăngơnăhƠngăđ c s d ngăđ đ i di năchoăđ l n c a ngân hàng ho c th ph n Smirlockă(1985)ăđƣătìmăth y b ng ch ng v m iăt ngăquanăthu năđángăk gi a quy

mô ngân hàng và t su t sinh l i c a ngân hàng Demirguc-Kunt và Huizinga (2000) cho r ng m căđ nhăh ng c a các nhân t tài chính, pháp lý và các nhân t khácăđ n t su t sinh l i c a ngân hàng có m i liên k t ch t ch v i quy mô ngân

hàng Bên c nhăđó,ăShortă(1979)ătranhălu n r ng quy mô ngân hàng có quan h m t

thi t v i v n ch s h u c a ngân hàng vì các ngân hàng l năth ngăhuyăđ ng v n

v i chi phí r h n,ădoăđóăcóăt su t sinh l iăcaoăh n.ăV i l p lu năt ngăt , Bikker

và Hu (2002), Goddard et al (2004) và m t s nhà nghiên c u khác đƣăchoăth y m i

quan h gi aăquyămôăngơnăhƠng,ăđ c bi tătrongătr ng h p ngân hàng nh và v a,

v i v n ch s h uădoăđóăcóăm i quan h v i t su t sinh l i Tuy nhiên, m t s nhà

nghiên c u l i cho r ng vi căt ngăquyămôăc a ngân hàng ch giúp ti t ki măđ c chi

phí r t ít (Berger et al, 1987)

Nhu c u qu n tr r iăroătrongăl nhăv c ngân hàng là thi t y u cho ho tăđ ng

c a ngân hàng Ch tăl ng tài s n th p và kh n ngăthanhăkho n th p là hai nguyên

nhân ch y u d năđ n s s păđ c a ngân hàng Trongăgiaiăđo n mà s m t năđ nh

t ngă lên,ă cácă t ch c tài chính có th quy tă đ nhă đaă d ng hóa danh m că đ uă t ă

và/ho căt ngăn m gi các tài s n có kh n ngăthanhăkho n cao nh m m căđíchăgi m

r i ro D aătrênăquanăđi m này, r i ro có th đ c phân chia thành r i ro tín d ng và

r i ro thanh kho n Molyneuxă andă Thorntonă (1992)ă đƣă tìmă th y m iă t ngă quană

nghchăđángăk gi a kh n ngăthanhăkho n và t su t sinh l i.ăNg c l i, nghiên

c u c a Bourke (1989) l i cho k t qu là kh n ngăthanhăkho n có m iăt ngăquană

thu n v i t su t sinh l i c aăngơnăhƠng,ănh ngăm i quan h t ngăquanăngh ch

gi a r i ro tín d ng và t su t sinh l i là khá rõ ràng (Miller and Noulas, 1997) K t

qu này có th đ c gi i thích d a trên th c t là các t ch c tín d ngăđƣăcóănhi u

kho n cho vay có r iăroăcao.ă i uănƠyăcóăngh aălƠăcácăt ch c tín d ng s ph i gánh

ch u các kho n l do không thu h iăđ c kho năchoăvayănênăđƣălƠmăgi m t su t

sinh l i

i v i các y u t kinh t viămôăvƠămôiătr ng pháp lý nhăh ngăđ n t

su t sinh l i c a ngân hàng, các nghiên c u th c nghi măth ng s d ng các ch tiêuănh ăl m phát, lãi su t và t căđ t ngătr ng c a t ng s n ph m qu c n i Revell

(1979) gi i thi u m i quan h gi a t su t sinh l i c a ngân hàng và l m phát Tác

gi cho r ng nhăh ng c a l măphátăđ n t su t sinh l i c a ngân hàng tùy thu c

vào t l t ngăc aă l ngănhơnăviênăngơnăhƠngăvƠăcácă chiă phíă ho tăđ ng khác có nhanhăh năt l l m phát hay không Câu h i là n n kinh t c a m t qu căgiaăđƣă

phát tri năđ n m c nào và t l l măphátătrongăt ngălaiăcó th đ c d báoăđúngă

đ năđ năđơuăvƠădoăđóăngơnăhƠngăcóăth qu n lý chi phí ho tăđ ng c a chúng D a trênăquanăđi m này, Perry (1992) cho r ng m căđ l m phát nhăh ngăđ n t su t

sinh l i c a ngân hàng tùy thu c vào kh n ngăd báo chính xác v t l l m phát trongăt ngălai.ăT l l măphátătrongăt ngălaiăcóăth đ că c tính b i ngân hàng,

đi uănƠyăcóăngh aălƠăngơnăhƠngăcóăth đi u ch nh t l lãi su tăđ đ m b o m căđ

t ngăc aădoanhăthuănhanhăh năm căđ t ngăc aăchiăphí,ădoăđóăngơnăhƠngăcóăth

ki m đ c nhi u l i nhu năh n.ăPh n l n các nghiên c u cho th y m iăt ngăquană

thu n gi a t su t sinh l i v i t l l m phát ho c t l lãi su t dài h n Ngoài ra, t c

đ t ngătr ng t ng s n ph m qu c n iăhƠngăn mălƠăch s r tăth ngăđ c s d ng

đ đ i di n cho y u t kinh t v ămô.ăCácănghiênăc uătr căđơyăth ng cho th y m i

t ngăquanăthu n gi a t su t sinh l i và t căđ t ngătr ng t ng s n ph m qu c n i

th c t hƠngăn m

1.2.1 Các nghiên c u th c nghi m trên th gi i g n đơy

John Goddard, Phil Molyneux và John Wilson (2004) nghiên c u t su t

sinh l i c a các ngân hàng Châu Âu c a nh ngăn mă1990.ăD li u nghiên c u bao

g m 665 ngân hàng t sáuăn căChơuăỂuă( anăM ch,ăPháp,ă c,Ý, Tây Ban Nha

vƠăAnh)ătrongăgiaiăđo n 1992 ậ 1998 K t qu nghiên c u cho th y r ng quy mô

ngân hàng không có nhăh ngăđángăk đ n kh n ngăsinhăl i c a ngân hàng K t

qu nƠyăc ngăphùăh p v i các nghiên c uătr căđóăr ng hi u qu qu n lý chi phí

ho tăđ ng có nhăh ng l năđ n kh n ngăsinhăl i c aăngơnăhƠngăh nălƠăquyămôăngơnăhƠng.ă ng th i, tác gi c ngăđƣătìmăth y m iăt ngăquanăthu n gi a bi n v n

ch s h u và kh n ngăsinhăl i c a ngân hàng

ngơnă hƠngă că giaiă đo n 1985-2001 b ng k thu t GMM (Generalized Method

Moment) Tác gi đƣăphơnătíchăth c nghi m b ng mô hình h i quy, s d ng các bi n

đ cătr ngăngơnăhƠngăvƠăcácăy u t v ămô.ăK t qu cho th y t t c đ cătr ngăngơnă

hàng nhăh ngăđ n kh n ngăsinhăl i c a ngân hàng ngo i tr t ng tài s n (hay quy

mô ngân hàng) M t ngân hàng v i ngu n v n t t s có t su t sinh l i cao trong

c nh tranh kinh doanh Các bi năv ămôănh ăl m phát, s năl ng theo chu k có tác

đ ng cùng chi u v i t su t sinh l i

hàng d aătrênăđ cătr ngăngơnăhƠng,ăđ cătr ngăcôngănghi p và y u t v ămô,ăgiaiăđo n

2002-2007 c a các ngân hàng t iă ƠiăLoan.ăK t qu cho th y ngu n v năcóătácăđ ng

cùng chi u đ n t su t sinh l i, càng nhi u v n, ngân hàng càng d dàng m r ng

cho vay và mang l i t su t sinh l iăcaoăkhiăđáoăh n Tuy nhiên, r i ro tín d ng có nhăh ng ng c chi u, khi r i ro tín d ngăt ngă1%ăs làm gi m 94% t su t sinh l i

c nh: ngân hàng công, ngân hàng t nhân, ngân hàng n căngoƠi,ăgiaiăđo n

2002-2007 K t qu cho th y t su t sinh l i c a ngân hàng nă giaăt ngăđángăk trong

nh ngăn mătr căđơy.ăCácăy u t v ămôă(thuănh p/v n, xu t kh u, d tr ngo i h i) nhăh ng cùng chi u đ n t su t sinh l i

1.2.2 Các nghiên c u th c nghi m Vi t Nam

T i Vi t Nam, các nghiên c u th c nghi m ch th t s ph bi n t kho ng

n mă2010ătr l iăđơy.ăTuyănhiên,ăđaăph n các nghiên c u v các nhân t nhăh ng

đ n t su t sinh l iăđƣăs d ng d li u phân tích là các doanh nghi p niêm y t, ít tác

gi nghiên c u v l nhăv c ngân hàng

i v i các nghiên c u v doanh nghi p, nhi u tác gi tìm b ng ch ng th c nghi m v tácăđ ng c a c u trúc v năđ n hi u qu ho tăđ ng (Nguy n Th Di m,

2012; Phan Th Ph ng, 2012; ng Th Di m Ki u,ă2012;ăPhanăV năNh t, 2012;

Tr ngăQu c Bình, 2012) Bên c nhăđó,ănhi u tác gi c ngănghiênăc u v tácăđ ng

c a qu n tr v năl uăđ ngăđ i v i hi u qu ho tăđ ng c a doanh nghi p (Nguy n Th

Vi t Th y, 2012; Tr n Th Bích Vân, 2012; Nguy n Công Anh, 2012; Chu Th Oanh, 2012) M t s tác gi khác nghiên c u v các nhân t tácăđ ngăđ n hi u qu c a các

doanh nghi p nh và v a niêm y t trên th tr ng ch ng khoán (Nguy n Th Thu Ngơn,ă2012;ă ng Ng c Tú, 2012)

Trongăkhiăđó,ăcácănghiênăc u th c nghi m v hi u qu ho tăđ ng c a ngân hƠngăth ngăm i Vi tăNamătínhăđ năn mă2013ăch cóăbaăđ tƠi.ă óălƠăcácăđ tài c a:

Nguy n Th Ngân (2011) và Phan Th H ng Ngaă(2011),ăNgôăPh ngăKhanhă(2013)

hƠngăth ngăm i c ph n Vi tăNamătrongăgiaiăđo n 2006-2010 D li u nghiên c u lƠă 37ă ngơnă hƠngă th ngă m i c ph n Vi t Nam K t qu nghiên c u cho th y t

tr ng cho vay khách hàng trong t ng tài s n, t tr ng ch ngăkhoánăkinhădoanh,ăđ u

t ăvƠăgóp v n, mua c phi u trong t ng tài s năcóăt ngăquanăngh ch chi u v i ROE

T tr ng ti n g i c a khách hàng trong t ng ngu n v n, s tham gia c a c đôngă

chi năl căn căngoƠiăcóăt ngăquanăthu n v i ROE đ i v i ngân hàng quy mô l n

i v i các ngân hàng có quy mô nh , t tr ng tài s n c đ nh trong t ng tài s n có

t ngăquanăthu n v iăROE,ătrongăkhiăđóăt tr ng ti n g i c a khách hàng trong t ng

ngu n v năcóăt ngăquanăngh ch v iăROE.ă c bi t, các bi n t l t ng n trên t ng

tài s n, t l n ng n h n trên t ng tài s n, t l n dài h n trên t ng tài s năđ u có

t ngăquanăthu n chi u v i ROE

T ngăt , Phan Th H ng Nga (2011) nghiên c u các y u t quy tăđ nhăđ n

t su t sinh l i các ngân hàng niêm y tăgiaiăđo n 2005 ậ 2010 K t qu cho th y t

su t sinh l i c a ngân hàng niêm y t ch u nhăh ng b i y u t quy mô v n ch s

h u,ăđònăb y tài chính (DFL), t l an toàn v n t i thi uă(CAR),ăd ăn /t ng tài s n

có, n x u/t ngăd ăn , NIM, t l thanh kho n tài s n, h s đ m b o ti n g i, h s

thanh kho n ng n h n,ăvƠăd ăn cho vay/ti n g i v i m căỦăngh aă5%

NgôăPh ngăKhanhă(2013) nghiên c u ắCácăy u t nhăh ngăđ n t su t

sinh l i c aăngơnăhƠngăth ngăm i c ph n Vi tăNam”,ăphơnătíchăs li u trên báo cáo

tài chính c a 17 ngân hàng TMCP Vi tăNamăgiaiăđo n 2007 ậ 2011 K t qu phân

tích cho th y h s h i quy c a bi n LA (tính thanh kho n) v i ROA và ROE là âm

i uănƠyăcóăngh aălƠăLAăcóăm i quan h tácăđ ng ngh ch chi u v i ROA và ROE, và

m i quan h nƠyăcóăỦăngh aăth ng kê v iăđ tin c y 95% Do các ngân hàng cung

c p kho năvayăđ i v iăcácăkháchăhƠngăkhôngăđ kh n ngăthanhătoánănênălƠmăphátă

sinh n x u và ph i gánh ch u các kho n l do n x u,ădoăđóăt ngăchoăvayăkháchă

hàng làm gi m ROA và ROE Ng c l i, h s h i quy c a các bi n NIM, NII,

RGDP và RI lƠăd ngăvƠăcóăỦăngh aăth ng kê v iăđ tin c y là 95% Hi u qu ho t

đ ng c a ngân hàng có m iăt ngăquanăthu n v i hi u qu ho tăđ ng cho vay l i

nhu n ngoài lãi vay, t căđ t ngătr ng t ng s n ph m qu c n i th c t hƠngăn măvƠă

lãi su t th c Tuy nhiên, k t qu phân tích cho th y h s h i quy c a SIZE, CA,

LQD,ăDPăđ i v iăROAăvƠăROEălƠăkhôngăcóăỦăngh aăth ng kê

K tălu năch ngă1

Ch ngă1 cung c p lý thuy t v cácăđ c tr ngăngơnăhƠngăvƠăcácăy u t v ămôănhăh ngăđ n t su t sinh l i c aăngơnăhƠng,ăđ ng th i trình bày các k t qu c a cácăđ tài nghiên c uătr căđơyătrênăth gi i và Vi t Nam, t đóăxơyăd ng mô hình

nghiên c uăchoăđ tài

D a trên mô hình nghiên c u và các k t qu nghiên c uătr căđơy,ăđ c đi m

n i b t là các nghiên c u đ u s d ng ch s l i nhu n trên tài s n (ROA) và l i

nhu n trên v n ch s h u (ROE) là bi n ph thu c đ i di n cho l i nhu n c a ngân

hàng

Các đ c đi m n i t i c a ngân hàng là các y u t n i b ch u nh h ng

b i các chính sách c a nhà qu n lý, bao g m: quy mô v n ch s h u, t l d ăn

trên t ng ngu n v n, kh n ngăthanhăkho n, hi u qu qu n lý, t l thu nh p lãi c n

biên, và quy mô ngân hàng Các y u t kinh t v mô là nh ng y u t không ch u

s nh h ng c a các quy t đ nh qu n lý c a ngân hàng, bao g m: t c đ t ng

tr ng t ng s n ph m qu c n i th c t hàng n m, t l l m phát và m c cung ti n

CH NGă2:ăPHỂNăTệCHăTH CăTR NGăC AăCÁCăNGỂNăHĨNGă

TH NGăM IăC ăPH NăT IăTP.HCM

2.1 Kh ăn ngăsinhăl iătrênătƠiăs nă

l ch chu n

Bi uăđ 2 1: T su t sinh l i trên tài s n bình quân c a m t s NHTMCP

Vi t Nam t 2006 - 2013

T su t sinh l i trên tài s n (ROA) bình quân c a các NHTMCP Vi t Nam

quaăcácăn mănh ăsau:ăN mă2006ăvƠăn mă2007ăROAăbìnhăquơnălƠă1,5;ăN mă2008ă

ROA bìnhăquơnălƠă1%;ăN mă2009ăROAăbìnhăquơnălƠă1,2%;ăN mă2010ăROAăbìnhăquơnălƠă1,3%;ăN mă2011ăROAăbìnhăquơnălƠă1,1%;ăN mă2012ăROAăbìnhăquơnălƠă0.7%,ăvƠăđ n h tăn mă2013ăROAăch còn 0,5% Qua k t qu đ tăđ c h ngăn măc a

h th ng NHTM Vi t Nam cho th y hi u qu kinhădoanhăcóăxuăh ngăt ngăđ năn mă

2007 và gi măchoăđ n 2013 Quy mô v n ch s h u, quy mô tài s năt ngăđ u qua cácăn mănh ngăhi u qu kinh doanh l i gi m,ăđơyălƠăd u hi u cho th y tính c nh

tranh ngày càng cao c a ngành ngân hàng Theo m c chu nă CAMELă đ a ra thì ROAătrênă1%ălƠăđ t yêu c u

Ngu n: Tác gi tính toán t BCTC c a 14 NHTMCP Vi t Nam

2.2 Kh ăn ngăsinhăl iătrênăv năch ăs ăh u

Ngu n: Tác gi tính toán t BCTC c a 14 NHTMCP Vi t Nam thông qua ph n

T su t sinh l i trên v n ch s h u (ROE) bình quân c a các NHTMCP

Vi tăNamăquaăcácăn mănh ăsau:ăN mă2006ăROEăbìnhăquơnălƠă11%;ăN mă2007ăROEăbìnhăquơnălƠă13%;ăN mă2008ăROEăbìnhăquơnălƠă8%;ăN mă2009ăROEăbìnhăquơnălƠă10%;ăN mă2010ăROEăbìnhăquơnălƠă11%;ăN mă2011ăROEăbìnhăquơnălƠă10%;ăN mă2012ă ROEă bìnhă quơnă lƠă 6%;ă N mă 2013ă ROEă bìnhă quơnă lƠă 4%.ă Quaă k t qu đ t

đ c h ngăn măc a h th ng NHTM Vi t Nam cho th y hi u qu kinh doanh có xu

h ngăt ngăđ năn mă2007ăvƠănh ngăn măsauăcóăxuăh ng gi m, phuvj h i t ng cácăn mă2009,ă2010,ă2011ăvƠăđ c bi tăn mă2013ăgi m m nh Quy mô v n ch s

h u, quy mô tài s năt ngăđ uăquaăcácăn mănh ngăhi u qu kinh doanh l i gi m,ăđơyă

là d u hi u cho th y áp l c c nh tranh ngày càng cao c a ngành ngân hàng trong

th i k h i nh p kinh t qu c t

2.3 Quyămôăv năch ăs ăh u (CA)

H th ng ngân hàng Vi tăNamăđƣătr i qua ba l năthayăđ iăquyăđ nh v v n

đi u l qua vi c ban hành Quy tă đ nhă 67/Q -NH5 (ban hành ngày 27/03/1996),

Ngh đ nhă 82/1998/N -CP (ban hành ngày 03/10/1998), và Ngh đ nh 141/2006/N -CP (ban hành ngày 22/11/2006) C th , b tăđ u t n mă1996,ăquyă

đ nh v m c v năđi u l t i thi uăđ thành l p m t NHTMCP khá th păvƠăthayăđ i

ph thu c tùy thu c vào nhi u y u t nh ă ngơnă hƠngă đ c thành l p khu v c

thành th hay nông thôn, m thêm hay không m thêm chi nhánh Ví d , ba t đ ng

là s v n t i thi uăđ m m t ngân hàng mà không m thêm chi nhánh khu v c nôngăthôn,ătrongăkhiăđ m m t ngân hàng Hà N i và thành ph H Chí Minh c n

ít nh t s v n l năl t 100 t đ ng và 150 t đ ng Do nh ng yêu c u v v n th p,

kh n ngăsinhăl iăt ngăđ i t t và tính năđ nh c a ngành ngân hàng th i b y gi , đƣăcóăm t làn sóng m nh m thành l p các NHTMCP c nh Tuy nhiên, không

ph i t t c các ngân hàng nh nƠyăđ u ho tăđ ng hi u qu nh ămongăđ i.ă i v i

m t vài ngân hàng, s thi u ki m soát và kinh nghi m, ho tăđ ng cho vay nghèo

nàn cùng s c nh tranh d d iăđƣăđ aăh đ n tình tr ng thi u thanh kho n, m t kh

n ngăthanhătoánăvƠăơmăv n ch s h u N n t ng v n m ng khôngăđ kh n ngăh p

th thua l do ho tăđ ng y uăkémăđƣăkhi n các ngân hàng này không còn s l a

ch n nào khác ngoài vi c phá s n ho c b mua l i b i nh ng ngân hàng m nhăh n.ă

i v i nh ng ngân hàng nh còn s ng sót, h ý th cărõăđ c s c n thi t trong

vi c duy trì t l an toàn v n t i thi u (CAR) và tích c căgiaăt ngăv năđi u l

V i vi c ban hành Ngh đ nhă141ăn mă2006,ăChínhăph đƣănơngăm c v n phápăđ nh áp d ng cho t t c các t ch c tín d ng Vi t Nam lên m c m iănh ăsau:

NHTMNN 3.000 t VND 3.000 t VND NHTMCP 1.000 t VND 3.000 t VND

NH liên doanh 1.000 t VND 3.000 t VND

NHăn c ngoài 1.000 t VND 3.000 t VND

ChiănhánhăNHăn c ngoài 15 tri u USD 15 tri u USD

Ngh đ nhănƠyăquyăđ nh r ng b t k ngơnăhƠngăth ngăm iănƠoăkhôngăđápăngăđ c yêu c u v v năđi u l tr c ngày 31/12/2010 s b bu c ph i h p nh t,

thu h p quy mô ho tăđ ng, ho c b rút gi y phép Ch cóă20ăngơnăhƠngăđápă ng

đ c yêu c uănƠyăđúngăth i h n.ă29ăngơnăhƠngăth ngăm i không có kh n ngăđápă

ng yêu c uănƠyăđúngăh n m t ph n do ho tăđ ng y u kém c a th tr ng ch ng

khoán, m t ph n do s giaăt ngăphátăhƠnhăc phi u c a m t lo t ngân hàng mu n

t ngăv năđ ng th i.ăTr cătìnhăhìnhăđó,ăChính ph đƣăgiaăh n t i ngày 31/12/2011 (theoăThôngăt ă10/2011/N -CP).ăQuyăđ nh này làm gi m b t áp l c lên vi căt ngă

v n ngay l p t c và giúp các ngân hàng có thêm th iăgianăđ th c hi n k ho ch

t ngăv nătrongăn mă2011

Tínhăđ n h tăn mă2013, t t c cácăngơnăhƠngăth ngăm iăđƣăđápă ngăđ yăđ

yêu c u v v năđi u l T ng s v năđ ngăkỦăc aă39ăngơnăhƠngăth ngăm i Vi t

Ngu n: Website NHNN Vi t Nam

VT: tri u đ ng

Nam là 298.383 t đ ng, v i quy mô trung bình là 7.651 t đ ng m t ngân hàng

B n ngân hàng có s v năđi u l l n nh tăđ uălƠăNHTMNN,ătrongăđóăNgân Hàng TMCPăCôngăTh ngăVi t Nam gi v trí th nh t v i s v năđi u l tr giá 37.234

H th ngăngơnăhƠngăđangăphơnăph i l ch v phía các ngân hàng nh Khi so sánh

quy mô c aăcácăngơnăhƠngăđƣăniêmăy t v i nhau, NgơnăHƠngăTMCPăCôngăTh ngă

Vi t Nam là ngân hàng l n nh t,ătuyănhiênăc ngăkhôngăth soăsánhăđ c v i các

ngân hàng trong khu v c

Theo quy chu n c a Camel thì v n ch s h u c a các ngân hàng ph iăđ t

20.000 t đ ng, th c t v n ch s h u c a m t s NHTMCP Vi tăNamăđ c th ng

kê theo b ng sau:

m m SPSS

tr căt ngă ngănh ăsau:ăN mă2007ăm căt ngăbìnhăquơnăđ t bi nă132%,ăn mă2008ă

m căt ngăbìnhăquơnă35%,ăn mă2008ăm c t ngăbìnhăquơnă22%,ăn mă2010ăm căt ngăbìnhăquơnă23%,ăn mă2011ăm căt ngăbìnhăquơnă22%,ăn mă2012ăm căt ngăbìnhăquơnă

gi m xu ngăcònă2%,ăn mă2013ăduyătrìăm căt ngăbìnhăquơnăch m còn 2% M c dù

t căđ t ngăm nhăquaăcácăn mănh ngăt ng quy mô v n c a các ngân hàng Vi t Nam

v n còn r t nh so v i chu năquyăđ nh Quy mô v n l n nh tăn mă2013ătrungăbìnhă

c a các ngân hàng là 6.892 t đ ng Mà theo khung an toàn CAMEL là 20.000 t

đ ng.ăNh ăv y quy mô v năcácăNgơnăhƠngăth ngăm i Vi t Nam là r t th p (ch

b ng 35%) so v i m căkhungăanătoƠnăCAMELăđ aăra,ăngo i tr các ngân hàng sau lƠăđ t so v iăkhungăanătoƠnăCAMELăđ aăra