nợ nước ngoài và tăng trưởng kinh tế, trường hợp các quốc gia đang phát triển khu vực đông nam á

Ch ng γ: Mô hình và ph ng pháp nghiên c u... Cách th hai... Hình β.1: ng cong Laffer v n Ngu n: Catherine Pattillo, Hélène Poirson and Luca Ricci 2002:” External Debt and Growth”, Maga

Mã s : 60340201

Ng i h ng d n khoa h c : PGS.TS S ình ThƠnh

TP.H Chí Minh – N m β015

Tôi xin cam đoan công trình nghiên c u này do riêng b n thân tôi th c hi n theo

s h ng d n c a ng i h ng d n khoa h c

N i dung nghiên c u, s li u, các k t qu nghiên c u có tính đ c l p riêng, hoàn

toàn trung th c, không sao chép b t k tài li u nào và ch a đ c công b toàn b n i

dung này b t k đâu; các s li u, các ngu n trích d n trong lu n v n đ c chú thích

L i cam đoan

Danh m c các t vi t t t

Danh m c b ng bi u

Danh m c hình v , đ th

Tóm t t 1

CH NG 1: GI I THI U 3

1.1 Lý do nghiên c u 3

1.2 M c tiêu nghiên c u 4

1.3 Câu h i nghiên c u 4

1.4 Ph m vi nghiên c u 4

1.5 Thi t k nghiên c u 5

1.6 Ý ngh a th c ti n c a bài nghiên c u 6

1.7 B c c lu n v n 7

CH NG β: T NG QUAN NGHIÊN C U 8

2.1 N ng c ngoài 8

2.1.1 Khái ni m 8

2.1.2 Vai trò c a ngu n v n vay n c ngoài 9

2.1.3 Tiêu chí đánh giá m c đ an toàn n n c ngoài 12

2.2 T ng tr ng kinh t 15

2.2.1 Khái ni m 15

2.2.2 Các ch tiêu đo l ng t ng tr ng kinh t 16

2.4 T ng quan các nghiên c u v tác đ ng c a n n c ngoài đ n t ng tr ng kinh t 21

CH NG γ: MÔ HÌNH VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 32

3.1 Mô hình nghiên c u 32

3.2 D li u nghiên c u 33

3.3 Ph ng pháp nghiên c u 34

3.4 Các bi n đ c l p và gi thuy t nghiên c u 35

CH NG 4: K T QU NGHIÊN C U 41

4.1 Th ng kê mô t các bi n trong mô hình 41

4.2 Ma tr n h s t ng quan 42

4.3 M i quan h tuy n tính gi a n n c ngoài và t ng tr ng kinh t 43

4.3.1 K t qu h i quy 43

4.3.2 Gi i thích ý ngh a các h s c l ng 45

4.3.3 M t s ki m đ nh h n ch c a mô hình và kh c ph c 47

4.3.3.1 Ki m đ nh hi n t ng t t ng quan 47

4.3.3.2 Ki m đ nh hi n t ng ph ng sai thay đ i 48

4.3.3.3 Ki m tra hi n t ng n i sinh 48

4.3.3.4 Kh c ph c 49

4.4 M i quan h phi tuy n tính gi a n n c ngoài và t ng tr ng kinh t 51

4.4.1 K t qu h i quy 56

4.4.2 M t s ki m đ nh h n ch c a mô hình tác đ ng tuy n tính và kh c ph c 58

4.4.2.1 Ki m đ nh hi n t ng t t ng quan 58

4.4.2.2 Ki m đ nh hi n t ng ph ng sai thay đ i 59

4.4.2.4 Kh c ph c 60

4.4.3 c l ng m c n n c ngoài c a mô hình tác đ ng phi tuy n tính 61

CH NG 5: K T LU N, H N CH VÀ KI N NGH 63

5.1 K t lu n 63

5.2 M t s ki n ngh chính sách 65

DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C

ADB : Ngân hàng phát tri n Châu Á

IMF : Qu Ti n t Qu c t

WDI : Các ch s phát tri n Th gi i

GDP : T ng s n ph m qu c n i

GNI : T ng thu nh p qu c dân

EXTD : T l n n c ngoài trên GDP

DEBTSER : Ch s thanh toán n n c ngoài trên hàng hóa và d ch v

INVEST : T l đ u t trên GDP

TRADE : T giá th ng m i

FISBAL : Cân đ i ngân sách

ngoài n c 29

B ng 3.1: T ng h p các bi n đ c s d ng trong lu n v n và d u k v ng 39

B ng 4.1: Th ng kê mô t các bi n trong mô hình giai đo n 1994-2013 41

B ng 4.2: Ma tr n h s t ng quan c a các bi n trong mô hình 42

B ng 4.3: B ng t ng h p k t qu ki m đ nh nghi m đ n v Unit Root Test 43

B ng 4.4: K t qu ch y h i quy mô hình tác đ ng c đ nh (Fixed Effect Model) và mô hình tác đ ng ng u nhiên (Random Effect Model) 44

B ng 4.7: K t qu ki m tra tính n i sinh c a các bi n trong mô hình tuy n tính 49

B ng 4.8: K t qu ch y h i quy s d ng ph ng pháp GMM mô hình tuy n tính 50

B ng 4.9: K t qu h i quy mô hình tác đ ng phi tuy n tính - d ng b c hai 57

B ng 4.11 K t qu ki m tra tính n i sinh c a các bi n trong mô hình phi tuy n tính 60

B ng 4.12 K t qu ch y h i quy s d ng ph ng pháp GMM mô hình phi tuy n 60

Hình 4.5: K t qu ki m đ nh Hausman Test 45

Hình 4.6: K t qu ki m đ nh ph ng sai thay đ i mô hình tuy n tính 48

Hình 4.10: K t qu ki m đ nh ph ng sai thay đ i mô hình phi tuy n tính 59

TÓM T T

Bài vi t nghiên c u tác đ ng c a n n c ngoài đ i v i t ng tr ng kinh t đ i

v i các qu c gia đang phát tri n khu v c ông Nam Á nh Vi t Nam, Thái Lan,

Malaysia, Indonesia, Campuchia, Philippines trong kho ng th i gian t n m (1994)

đ n n m (2013) Bên c nh đó, tác gi c ng nghiên c u tác đ ng c a các bi n v ch s

n nh T l n n c ngoài so v i GDP (bi n EXTD), T l thanh toán n trên xu t

kh u hàng hóa và d ch v (bi n DEBTSER) và các bi n kinh t v mô nh t giá

th ng m i (TRADE), t l t ng đ u t so v i GDP (bi n INVEST) và cân đ i ngân

sách (biên FISBAL) lên t ng tr ng kinh t Ph n đ u tiên, lu n v n s trình bày c s

lý thuy t v m i quan h gi a n n c ngoài và t ng tr ng kinh t , đ ng th i tóm t t

m t s mô hình th c nghi m và k t qu nghiên c u m i quan h gi a n n c ngoài và

t ng tr ng kinh t t các công trình nghiên c u c a các nhà kinh t h c trên th gi i

T đó, tác gi xây d ng mô hình nghiên c u cho lu n v n c a mình B ng cách s

d ng ph ng pháp h i quy bình ph ng bé nh t thông th ng (OLS) thông qua mô hình tác đ ng c đ nh (fixed effect model) và mô hình tác đ ng ng u nhiên (random effect model), sau đó đ kh c ph c v n đ n i sinh và hi n t ng ph ng sai thay đ i

b ng ph ng pháp GMM, k t qu nh n th y r ng t i th i đi m nghiên c u, trong đi u

ki n các y u t khác không đ i, n n c ngoài có tác đ ng cùng chi u đ i v i t ng

tr ng kinh t t i các n c đang phát tri n trong khu v c ông Nam Á Khi t l n

n c ngoài trên GDP t ng 1% thì t c đ t ng tr ng thu nh p bình quân đ u ng i

gi m 0.0312272% (đ i v i mô hình tác đ ng c đ nh – Fixed Effect Model) nh ng l i

t ng 0.0300558% (đ i v i ph ng pháp c l ng GMM) và ng c l i Bên c nh đó,

nghiên c u nh n th y có s tác đ ng phi tuy n tính c a n n c ngoài đ i v i t ng

tr ng kinh t các n c Khi n n c ngoài ch a v t qua đi m ngo t 55,11 % tìm

đ c t ph ng trình h i quy d ng b c hai (quadratic form), thì n có tác đ ng cùng

chi u đ n t ng tr ng kinh t nh ng khi n v t qua đi m ngo t đó thì n có tác đ ng

ng c chi u v i t ng tr ng kinh t

CH NG 1: GI I THI U

M đ u ch ng 1, lu n v n s trình bày lý do nghiên c u v i m c tiêu và câu

h i nghiên c u đ c đ c p, ti p theo lu n v n s xác đ nh ph m vi nghiên c u và ý ngh a c a đ tài nghiên c u; đ ng th i k t c u lu n v n s đ c trình bày ph n cu i

ch ng này

1.1 Lý do nghiên c u

Trong nh ng n m qua, đ đ t đ c t c đ t ng tr ng kinh t cao trong đi u

ki n ti t ki m trong n c còn h n ch , Vi t Nam c ng nh các n c đang phát tri n

khác khu v c ông Nam Á nh Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Campuchia, Philippines th ng thu hút các ngu n v n n c ngoài b ng nhi u hình th c khác nhau, trong đó vay n là m t ph ng th c ph bi n

i v i các qu c gia đang phát tri n thì ngu n v n vay n c ngoài đã và đang

đ c xem là m t trong nh ng ngu n tài chính quan tr ng cho đ u t phát tri n, xây

d ng c s h t ng và góp ph n bù đ p nh ng thi u h t cho các cán cân c b n c a n n

kinh t (nh bù đ p thâm h t th ng m i, thâm h t ngân sách và thâm h t ti t ki m -

đ u t ), qua đó n đ nh kinh t v mô, t ng tr ng kinh t và nâng cao v th c a qu c gia mình trên tr ng qu c t

ng th i, t ng tr ng kinh t b n v ng là m i quan tâm ch y u c a t t c các

n n kinh t đ c bi t là nh ng n n kinh t đang phát tri n th ng xuyên ph i đ i m t

v i thâm h t tài chính, nguyên nhân thâm h t ch y u là do m c đ n n c ngoài và

thâm h t tài kho n vãng lai Trong quá kh , không ít các t p đoàn và ngân hàng không

ch riêng khu v c ông Nam Á mà trên kh p châu Á đã s p đ b i h không có kh

n ng hoàn tr các kho n vay n n c ngoài trong b i c nh kh ng ho ng ti n t ng

n i t m t giá tr khi n các kho n n n c ngoài t ng giá, gây thêm áp l c cho các n n

kinh t các qu c gia trong khu v c ông Nam Á v n đang g p nhi u khó kh n N

n c ngoài đang đe d a đ n đà ph c h i và s n đ nh v mô c a các n n kinh t trên

th gi i, b c tranh c a cu c tái suy thoái toàn c u đang đ c đ t ra Do đó, các nhà

kinh t h c đã có r t nhi u nghiên c u v m i quan h gi a n n c ngoài và t ng

tr ng kinh t Theo th i gian, các nghiên c u khác nhau đã c g ng khám phá m i

quan h này b ng cách s d ng nh ng b d li u và ph ng pháp nghiên c u khác

nhau M t s các nghiên c u đã nh n đ nh v tác đ ng tiêu c c c a n n c ngoài lên

t ng tr ng kinh t , trong khi m t s nghiên c u khác thì ng c l i

tìm hi u sâu h n và b sung v v n đ này, tác gi quy t đ nh ch n đ tài

"N n c ngoài và t ng tr ng kinh t : Tr ng h p các qu c gia đang phát tri n

khu v c ông Nam Á" làm đ tài nghiên c u c a mình

1.2 M c tiêu nghiên c u

M c tiêu c a đ tài là nghiên c u m i quan h tác đ ng gi a n n c ngoài đ i

v i t ng tr ng kinh t t i các n c đang phát tri n trong khu v c ông Nam Á Ti p

theo, tác gi xem xét m i quan h phi tuy n tính gi a n n c ngoài đ i v i t ng

tr ng kinh t t i các n c và c l ng nó th nào T đó, tác gi rút ra các nh n xét

và đ xu t m t s gi i pháp an toàn n n c ngoài

1.3 Câu h i nghiên c u

D a vào m c tiêu trên, lu n v n t p trung tr l i các câu h i nghiên c u sau:

- N n c ngoài có tác đ ng đ n t ng tr ng kinh t các qu c gia đang phát tri n

trong khu v c ông Nam Á hay không ?

- Có hay không m i quan h phi tuy n tính gi a n n c ngoài đ i v i t ng tr ng

kinh t và n u có thì c l ng m c đ n n c ngoài đ i v i t ng tr ng kinh t thông qua ph ng trình h i quy có d ng b c hai (quadratic form) mà t i đó tác đ ng

c a n n c ngoài lên t ng tr ng kinh t tr nên ng c chi u là bao nhiêu ?

1.4 Ph m vi nghiên c u và ngu n d li u

đ t đ c m c tiêu nghiên c u nh đã nêu ph n trên, lu n v n t p trung

h ng đ n phân tích đ nh l ng m i quan h gi a t l n n c ngoài trên GDP, t l

thanh toán n trên xu t kh u hàng hóa và d ch v , t giá th ng m i, t ng đ u t trên

GDP, cân đ i ngân sách so v i GDP v i t c đ t ng tr ng kinh t t i các n c đang

phát tri n trong khu v c ông Nam Á giai đo n t n m 1994 đ n n m 2013

Lu n v n không xem xét giá tr và đ c đi m c a t ng kho n n vay n c ngoài

c th , mà ti p c n t ng th d ng v mô v toàn b n n c ngoài và m c đ n n c

ngoài mà t i đó tác đ ng c a nó đ i v i t ng tr ng kinh t tr nên đ o chi u theo

đ ng cong d ng ch U ng c

Ngu n s li u nghiên c u: Tác gi t ng h p s li u t nhi u ngu n nh : IMF,

ADB, World Bank, WDI, Data Market, Marcro Economic Parameter nh ng ch y u

tác gi s d ng d li u theo n m c a WorldBank, WDI, Data Market và Economic

Statistic c a IMF

1.5 Thi t k nghiên c u

Nghiên c u đ c th c hi n d a trên c s lý thuy t v n n c ngoài và t ng

h p các nghiên c u v n n c ngoài nh h ng đ n t ng tr ng kinh t B c ti p

theo là thu th p d li u đ ph c v cho các bi n kinh t T d li u nghiên c u, đ tài

ti n hành xây d ng mô hình, đ nh l ng và phân tích nghiên c u Cách th c th c hi n

đ c tác gi tóm t t qua các b c nh sau:

1.6 Ý ngh a th c ti n c a bài nghiên c u

Lu n v n nghiên c u s ki m ch ng tác đ ng c a n n c ngoài đ n t ng

tr ng kinh t và h n n a, thông qua d ng ph ng trình b c hai - d ng phi tuy n

(quadratic form) giai đo n t n m 1994 đ n h t n m 2013 đ tìm ra m c đ n n c

ngoài mà t i đó tác đ ng biên c a nó đ i v i t ng tr ng kinh t tr nên đ o chi u theo

đ ng cong d ng hình ch U ng c

Lu n v n v i đ tài đ tài "N n c ngoài và t ng tr ng kinh t : Tr ng

h p các qu c gia đang phát tri n khu v c ông Nam Á" khi đ t đ c nh ng m c

tiêu nghiên c u s là c s khoa h c và thi t th c đ Chính ph tham kh o trong quá

C s lý thuy t v n n c ngoài và

t ng tr ng kinh t

Các nghiên c u có liên quan

Thu th p vƠ đánh giá d li u

trình phân tích và đ ra chính sách v vay n n c ngoài nh m m c tiêu t ng tr ng

kinh t , n đ nh v mô và phát tri n kinh t m t cách b n v ng

1.7 B c c lu n v n

Lu n v n bao g m 5 ch ng, c th nh sau:

Ch ng 1: Gi i thi u N i dung ch ng 1 gi i thi u c s hình thành đ tài, xác đ nh

v n đ , m c tiêu, câu h i, ph m vi nghiên c u và ý ngh a c a đ tài

Ch ng β: T ng quan nghiên c u N i dung ch ng 2 tìm hi u khái ni m n n c

ngoài và t ng tr ng kinh t Sau đó, lu n v n trình bày c s lý thuy t, c ng nh các

nghiên c u th c nghi m v s tác đ ng c a n n c ngoài lên t ng tr ng kinh t N i dung ch ng này làm c s đ th c hi n mô hình ch ng 3

Ch ng γ: Mô hình và ph ng pháp nghiên c u N i dung ch ng 3 trình bày v

ph ng pháp nghiên c u, ngu n d li u, mô hình nghiên c u tuy n tính và phi tuy n

tính c a tác đ ng c a n n c ngoài đ i v i t ng tr ng kinh t , th ng kê mô t các

bi n đ c l p

Ch ng 4: K t qu nghiên c u N i dung ch ng 4 trình bày k t qu c a mô hình h i

quy tuy n tính và phi tuy n tính c a tác đ ng c a n n c ngoài lên t ng tr ng kinh

t , và ki m đ nh m t s h n ch c a mô hình

Ch ng 5: K t lu n và khuy n ngh N i dung ch ng 5, lu n v n s trình bày k t

lu n rút ra t k t qu phân tích h i quy mô hình nghiên c u t ch ng 4 T k t qu đó

đ a ra nh ng đóng góp, h n ch , khuy n ngh h ng nghiên c u ti p theo

CH NG 2: T NG QUAN NGHIÊN C U

Ch ng này tìm hi u khái ni m n n c ngoài và t ng tr ng kinh t Sau đó,

lu n v n trình bày c s lý thuy t, c ng nh các nghiên c u th c nghi m v s tác

đ ng c a n n c ngoài lên t ng tr ng kinh t N i dung ch ng này làm c s đ

- N n c ngoài c a qu c gia là s d c a m i ngh a v n hi n hành (không

bao g m ngh a v n d phòng) v tr g c và lãi t i m t th i đi m c a các kho n vay

n c ngoài c a Vi t Nam

- Ngh a v n d phòng là các ngh a v n ti m n, hi n t i ch a phát sinh

nh ng có th phát sinh khi x y ra m t trong các đi u ki n đã đ c xác đ nh tr c (ví

d : khi ng i đ c b o lãnh không tr đ c m t ph n ho c toàn b ngh a v n , b phá

s n )

- N n c ngoài c a qu c gia bao g m n n c ngoài c a khu v c công và n

n c ngoài c a khu v c t nhân, c th :

+ N n c ngoài c a khu v c công bao g m n n c ngoài c a Chính ph ,

n n c ngoài (n u có) c a chính quy n c p t nh, thành ph tr c thu c Trung ng, n

n c ngoài c a các doanh nghi p nhà n c,các t ch c tài chính, tín d ng nhà n c và

các t ch c kinh t nhà n c (sau đây g i t t là doanh nghi p nhà n c) tr c ti p vay

n c ngoài N n c ngoài c a Chính ph là s d m i ngh a v n hi n hành (không

bao g m ngh a v n d phòng) v tr g c và lãi t i m t th i đi m c a các kho n vay n c ngoài c a Chính ph

+ N n c ngoài c a khu v c t nhân là n n c ngoài c a các doanh

nghi p, t ch c kinh t thu c khu v c t nhân (sau đây g i t t là doanh nghi p t

nhân)

- Theo IMF đ nh ngh a: "t ng n n c ngoài, t i b t k th i đi m nào là t ng d

n c a các ngh a v n th c t hi n th i ch a thanh toán, không bao g m các ngh a v

n d phòng, đòi h i bên n ph i thanh toán n g c và/ho c lãi t i m t (ho c m t vài)

th i đi m trong t ng lai, và đây là kho n n c a ng i c trú n ng i không c trú"

2.1.2 Vai trò c a ngu n v n vay n c ngoài

Th nh t, t o ra ngu n v n b sung cho quá trình t ng tr ng và phát tri n

kinh t i v i các n c đang phát tri n đang trong quá trình công nghi p hóa và th c

hi n công cu c xóa đói, gi m nghèo thì vi c vay n n c ngoài đóng vai trò quan tr ng

trong vi c th c hi n m c tiêu đó H n n a, vi c vay v n còn có ý ngh a đ i v i chuy n

dch c c u kinh t c a các qu c gia Vi c huy đ ng v n đúng th i đi m s gi m b t

đ c tình tr ng c ng th ng v ngu n v n đ i v i vi c th c hi n các m c tiêu phát tri n

kinh t trong t ng giai đo n

Th hai, góp ph n h tr cho các n c vay n ti p thu đ c công ngh tiên

ti n, h c h i đ c kinh nghi m qu n lý c a các nhà tài tr n c ngoài Do trình đ

phát tri n kinh t - xã h i và giáo d c - khoa h c các n c đang phát tri n r t th p cho nên các n c này ít có kh n ng nh p kh u công ngh m i Ngoài ra, kh n ng

nh p kh u công ngh , tri th c qu n lý c a các n c này c ng r t th p kém Trong

đi u ki n đó, các ngu n công ngh hi n đ i đ c đ a vào thông qua ngu n H tr

phát tri n chính th c (ODA) đóng vai trò quan tr ng Khi cung c p các kho n cho

vay này, các nhà tài tr đ c bi t quan tâm và u tiên đ u t vào phát tri n ngu n

nhân l c Các ngu n nhân l c đ c đào t o này là n n t ng đ t o ra các lo i công

ngh m i, t o n n t ng đ đ t n c ti n k p v i t c đ phát tri n c a các n c trong

khu v c và trên th gi i

Th ba, t ng thêm s c h p d n c a môi tr ng đ u t trong n c, góp ph n

thu hút, m r ng các ho t đ ng đ u t phát tri n kinh t các n c đang phát

tri n Ph n l n các ngu n v n vay n n c ngoài đ c đ u t đ xây d ng, c i t o,

nâng c p c s h t ng, hoàn thi n h th ng lu t pháp và các chính sách kinh t c a các n c đi vay, t ng c ng n ng l c qu n lý, do đó góp ph n làm t ng m c đ h p

d n c a môi tr ng đ u t n c con n i v i các n c đang phát tri n, do t l tích l y trong n c th p cho nên ngu n v n s d ng cho ho t đ ng xây d ng c

b n, hoàn thi n khung pháp lý ch y u d a vào ngu n h tr t bên ngoài

Th t , góp ph n chuy n đ i, hoàn thi n c c u kinh t , đ a n n kinh t tham

gia tích c c vào quá trình phân công lao đ ng qu c t và góp ph n c i thi n cán

cân thanh toán qu c t Vi c vay n th ng đ c t p trung vào vi c gi i quy t

nh ng v n đ c p bách đ t ra cho n n kinh t đ c bi t là vi c phát tri n các ngành

công ngh cao, các ngành c n v n đ u t l n, hình thành n n t ng cho vi c phát

tri n nh ng ngành m i nh n, các ngành có l i th so sánh và kh n ng c nh tranh

qu c t theo chi u sâu H n n a, đ i v i các n c đang phát tri n, tình tr ng thâm

h t cán cân thanh toán th ng r t l n, vi c vay v n n c ngoài th ng s d ng vào

vi c bù đ p s thâm h t trong cán cân này nh m đ m b o cân b ng đ i ngo i c a

các qu c gia

Tuy nhiên, ngu n v n vay n c ngoài có th gây ra h n ch n u nh ta qu n lý không

t t, c th nh :

Th nh t, có th làm t ng gánh n ng n n n cho đ t n c trong t ng lai M t

n n kinh t phát tri n h ng ngo i đ n m c ph thu c r t l n vào các ngu n l c

bên ngoài s không đ c coi là m t n n kinh t phát tri n b n v ng N u đ u t

không có hi u qu thì không nh ng ho t đ ng đ u t đó không mang l i hi u qu

theo m c đích đ nh tr c mà còn m t thêm c ph n c a c i mà xã h i s t o ra H u

qu là n n c ngoài s làm cho m c s ng c a dân c n c con n v n đã th p l i

càng th p h n và uy tín c a qu c gia s b gi m sút trong các quan h qu c t H n

n a, n u t l n n c ngoài quá cao s làm gi m lòng tin c a các n c cho vay vào

kh n ng qu n lý c a n c đi vay

Th hai, nguy c làm gi m trách nhi m c a chính ph và dân c Khi xu t hi n

nhu c u v vay v n n c ngoài, thay vì vi c khai thác các ngu n n i l c, các Chính

ph đi vay s d dàng ch n ph ng án d a vào các ngu n ngo i l c Ngoài ra, sau khi vay đ c ngu n v n n c ngoài, các n c đang phát tri n và kém phát tri n l i

chi tiêu m t cách lãng phí i u này làm cho các n c r i vào tình tr ng kh ng

ho ng không th v t qua đ c N u là các kho n n trong n c, chính ph có th

tuyên b là luôn có kh n ng tr h t n vì chính ph có th in ti n vô h n đ tr n

Còn các kho n n n c ngoài do ph i tr b ng vàng ho c ngo i t nên đã có nhi u

tr ng h p Chính ph ph i tuyên b v n Chính ph đ c l i là thoái thác trách

nhi m tr n Nh ng Chính ph s ch u nhi u b t l i t c ng đ ng tài chính qu c t

nh : b ng n c m không đ c tham gia vào ho t đ ng kinh t qu c t , đ c bi t là

th ng m i qu c t ; b t ch biên tài s n n c ngoài, k c tài s n c a Chính ph

và tài s n c a công dân qu c gia đó; h u nh b c t h t các kho n tài tr qu c t k

c vay n , vi n tr và đ u t n c ngoài ( inh Tr ng Th nh, 2006, trang 152)

Th ba, gây ra s ph thu c c a n c con n vào n c ch n Các kho n n

n c ngoài nh t là các kho n vay h tr phát tri n chính th c (ODA) luôn kèm theo

nh ng đi u ki n ràng bu c v m c đích s d ng, ngu n cung ng, th i h n… Nhi u

n c công nghi p hi n đang áp d ng bi n pháp này đ đ t đ n các m c tiêu v

chính tr đ i v i các n c đang phát tri n Vì v y các chính ph ph i có k ho ch

vay tr n h p lý đ tránh tình tr ng quá ph thu c vào ngu n l c bên ngoài

Th t , h y ho i các ngu n tài nguyên thiên nhiên c a đ t n c Ngu n v n đi

vay n u đ c s d ng không có hi u qu có th d n đ n tình tr ng s d ng lãng phí

ngu n tài nguyên và còn gây ra tình tr ng n n n trong t ng lai Nh v y, vi c vay

n tràn lan s làm cho các n c đang và kém phát tri n phá h y ngu n tài nguyên

h u h n c a mình, đánh m t l i th v n có khi tham gia vào phân công lao đ ng

qu c t

2.1.3 Tiêu chí đánh giá m c đ an toàn n n c ngoài

Các ch s đánh giá m c đ an toàn v n n c ngoài đ c xây d ng thành h

th ng nh m xác đ nh m c đ nghiêm tr ng c a n n c ngoài đ i v i an ninh tài chính

qu c gia C ng c n ph i xác đ nh l i là các ch tiêu đánh giá chung v n n c ngoài, trong đó n n c ngoài c a Chính ph là ch y u, còn n c a khu v c t nhân h u nh không đáng k

* Theo quan đi m c a IMF thì tiêu chí đánh giá an toàn n n c ngoài đ i v i các

qu c gia có thu nh p th p d a vào hi n giá thu n c a n và d ch v n (ngh a v tr

n ), m t chính sách n y u đ ng ngh a an toàn v n và m t chính sách n m nh đ ng ngh a v i kém an toàn v n , th hi n qua b ng sau:

Xu t kh u (X)

Thu NS (DBR)

- T l NPV c a n /xu t kh u (NPV/X): đo l ng hi n giá thu n c a n n c ngoài liên quan đ n kh n ng tr n c a qu c gia t ngu n thu xu t kh u;

- T l NPV c a n /thu ngân sách nhà n c (NPV/DBR): đo l ng hi n giá thu n c a

n n c ngoài liên quan đ n kh n ng tr n c a qu c gia l y t ngu n thu ngân sách nhà n c

Tuy nhiên, ch tiêu th hai ch đ c s d ng n u nh đáp ng hai đi u ki n: (i) t l xu t

kh u/GDP (X/GDP) ph i l n ho c b ng 30% và (ii) t l thu ngân sách nhà n c/GDP

(DBR/GDP) ph i l n h n 15% M t qu c gia đ c xem là an toàn n u nh NPV/X nh

h n 150%; NPV/DBR nh h n 250%

- T l NPV c a n /GDP (NPV/GDP): đo l ng hi n giá thu n c a n n c ngoài trên

t ng thu nh p qu c n i;

- D ch v n /xu t kh u (DS/X) và d ch v n /ngu n thu ngân sách (DS/DBR): là nh ng

ch tiêu đo l ng tính l ng đ c Ngân hàng Th gi i và IMF đ a vào đ đánh giá

m c đ b n v ng n công DS/X đo l ng kh n ng thanh toán d ch v n t ngu n thu

xu t kh u Còn DS/DBR đo l ng kh n ng thanh toán d ch v n t thu ngân sách nhà n c M t qu c gia đ m b o tính l ng, DS/X ph i th p h n 15% và DS/DBR th p

h n 10%

* Theo quan đi m c a Ngân hàng Th gi i, đ x p lo i các con n theo m c đ n ,

Ngân hàng th gi i s d ng các ch s đánh giá m c đ n n n c a các qu c gia vay n

D a vào các ch s trên, các t ch c tài chính qu c t có th đánh giá m c đ n

n n và kh n ng tài tr cho các n c thành viên Các ch s này c ng là c n c đ các

qu c gia vay n tham kh o, xác đ nh tình tr ng n đ ho ch đ nh chi n l c vay n

cho qu c gia

Quy mô n và tr n , tr lãi so v i ngu n thu tr c ti p và gián ti p đ tr n

th ng đ c dùng đ đánh giá m c đ n M c đ n c ng ng m cho bi t kh n ng tr

n c a các qu c gia trong trung và dài h n Các ch tiêu th ng dùng:

-Kh n ng hoàn tr n vay n c ngoài (EDT/XGS)

T ng n /T ng kim ng ch xu t kh u hàng hóa d ch v : Ch tiêu này bi u di n t

l n n c ngoài bao g m n t nhân, n đ c chính ph b o lãnh trên thu nh p xu t

kh u hàng hóa và d ch v Ý t ng s d ng ch tiêu này là nh m ph n ánh ngu n thu

xu t kh u hàng hóa và d ch v là ph ng ti n mà m t qu c gia có th s d ng đ tr

n n c ngoài

- T l n n c ngoài so v i t ng s n ph m qu c n i (EDT/GDP )

N /GDP: ây là ch tiêu đánh giá kh n ng tr n thông qua t ng s n ph m

qu c n i đ c t o ra Hay nói cách khác, nó ph n ánh kh n ng h p th v n vay n c

ngoài Thông th ng các n c đang phát tri n th ng đánh giá cao giá tr đ ng n i t

ho c s d ng ch đ đa t giá d n t i làm gi m tình tr ng tr m tr ng c a n Do v y,

tình tr ng n có th không đ c đánh giá đúng m c

2.2 Khái ni m t ng tr ng kinh t

2.2.1 Khái ni m

T ng tr ng kinh t là s gia t ng thu nh p c a n n kinh t trong m t kho ng

th i gian nh t đ nh (th ng là m t n m) S gia t ng đ c th hi n quy mô và t c đ Quy mô t ng tr ng ph n ánh s gia t ng nhi u hay ít, còn t c đ t ng tr ng đ c s

d ng v i ý ngh a so sánh t ng đ i và ph n ánh s gia t ng nhanh hay ch m gi a các

th i k Thu nh p c a n n kinh t có th bi u hi n d i d ng hi n v t ho c giá tr Thu

nh p b ng giá tr ph n ánh qua các ch tiêu GDP, GNI và đ c tính cho toàn th n n

kinh t ho c tính bình quân trên đ u ng i B n ch t c a t ng tr ng là ph n ánh s thay đ i v l ng c a n n kinh t , là t l t ng s n l ng th c t , là k t qu c a các

ho t đ ng s n xu t, kinh doanh d ch v c a m t n n kinh t t o ra S t ng tr ng kinh

t đ c so sánh v i các n m g c k ti p nhau đ c g i là t c đ t ng tr ng kinh t

T ng tr ng kinh t đ c bi u hi n b ng hai cách:

Cách th nh t là s t ng lên c a: T ng s n ph m qu c dân (GNI); S n ph m

qu c dân ròng (NNP); T ng s n ph m qu c n i (GDP); Thu nh p qu c dân kh d ng (NDI) Cách th nh t này đ n thu n ch th hi n vi c m r ng s n l ng qu c gia c a

m t qu c gia

Cách th hai là s t ng lên theo đ u ng i c a các ch tiêu trên – c th là:

T ng s n ph m qu c dân trên đ u ng i (GNI/đ u ng i); S n ph m qu c dân ròng trên đ u ng i (NNP/đ u ng i); T ng s n ph m qu c n i trên đ u ng i (GDP/đ u

ng i); Thu nh p qu c dân kh d ng trên đ u ng i (NDI/đ u ng i) Cách th hai

này th hi n s t ng tr ng m c s ng c a m t qu c gia B ng các ch tiêu này có th

so sánh m c s ng gi a các qu c gia khác nhau

2.2.2 Các ch tiêu đo l ng t ng tr ng kinh t

Th c đo c a s t ng tr ng kinh t th ng th hi n b ng m t s ch tiêu ch

y u nh sau:

M t là, t ng thu nh p qu c dân (GNI)

Hi n nay Ngân hàng Th gi i s d ng t ng thu nh p qu c dân GNI T ng thu

nh p qu c dân (GNI – tr c đây là t ng s n ph m qu c dân hay GNP) là th c đo t ng

h p l n nh t c a thu nh p qu c dân, đo l ng toàn b t ng giá tr gia t ng t các

ngu n trong n c và n c ngoài do nh ng ng i c trú c a n c đó t o ra

GNI bao g m t ng s n ph m qu c n i (GDP) c ng v i các kho n thu ròng t thu nh p

ban đ u trong các ngu n phi c trú

Ph ng pháp Atlas Ngân Hàng Th Gi i: Tính toán GNI và GNI trên đ u ng i theo đ ng đôla M cho các m c đích nghi p v nh t đ nh Ngân hàng Th gi i s d ng

m t h s chuy n đ i Atlas M c đích c a h s chuy n đ i Atlas là làm gi m nh

h ng c a s bi n đ ng t giá h i đoái khi so sánh thu nh p qu c dân gi a các n c

H s chuy n đ i Atlas cho m t n m b t k là m c trung bình c a t giá h i đoái c a

m t n c (hay h s chuy n đ i khác) trong n m đó và t giá h i đoái c a n c đó trong hai n m tr c đó, h s này đ c đi u ch nh theo s chênh l ch v t l l m phát trong n c v i các n c trong 5 nhóm n c (G-5) (Pháp, c, Nh t B n, Anh và

M )

Hai là, t ng s n ph m qu c n i (GDP)

Theo David Begg, Stanley Fischer, Rudiger Dornbusch, t ng s n ph m qu c

n i đo l ng s n l ng đ c s n xu t ra b i các y u t s n xu t n m trong n n kinh t

qu c n i b t k ai là ch s h u các y u t đó

V ph ng di n s n xu t thì GDP đ c xác đ nh b ng toàn b giá tr gia t ng

c a các ngành, các khu v c s n xu t và d ch v trong c n c Giá tr gia t ng b ng giá

tr s n l ng tr đi chi phí các y u t đ u vào

V ph ng di n chi tiêu thì GDP bi u hi n b ng toàn b hàng hóa, d ch v cu i

cùng tính theo giá hi n hành c a th tr ng đ c t o ra trong ph m vi lãnh th qu c gia hàng n m

Ba là, thu nh p qu c dân trên đ u ng i

Thu nh p qu c dân trên đ u ng i là GNI th c t tính theo đ u ng i, GNI th c

t cho th y m t cách tính đ n gi n s n l ng v t ch t c a n n kinh t và m c t ng

ph n tr m hàng n m

B n là, các ch tiêu khác nh t ng s n ph m qu c dân ròng (NNP), thu nh p

qu c dân s d ng (NDI), đ đo l ng t ng tr ng kinh t

2.3 M t s lý thuy t v t ác đ ng c a n n c ngoài đ n t ng tr ng kinh t

i n hình cho lý thuy t v m i quan h gi a n n c ngoài và t ng tr ng kinh

t là tác đ ng b t l i c a lý thuy t “debt overhang” - (t m d ch là “d n quá m c”)

Lý thuy t “d n quá m c” t p trung vào nh ng tác đ ng ng c chi u c a n n c

ngoài lên đ u t Theo Benedict Clements (2003) “d n quá m c” làm suy gi m đ u

t và t ng tr ng kinh t b i tính không ch c ch n ngày càng t ng vì v i tác đ ng

ng c chi u lên đ u t , khi quy mô n công t ng s làm t ng tính không ch c ch n v

nh ng hành đ ng và chính sách mà chính ph s áp d ng đ đáp ng v i nh ng ngh a

v tr n C th , m c đ n n c ngoài cao có th làm gi m s khuy n khích các

chính ph ti n hành nh ng c i cách v tài chính và c c u b i b t c s c ng c tài chính nào c ng có th làm t ng áp l c tr n n c ngoài

Krugman (1988), đ nh ngh a “d n quá m c”là tình tr ng khi vi c hoàn tr

n n c ngoài không đ t t i giá tr n theo h p đ ng N u m c đ n c a m t qu c gia

v t quá kh n ng tr n c a qu c gia đó trong t ng lai thì vi c thanh toán g c và lãi

n có kh n ng là m t ngh a v t ng thêm cho m c s n l ng qu c gia Do đó, m t

ph n l i nhu n t đ u t trong n c th c s nh m t kho n thu b đánh b i các ch

n n c ngoài, do đó, vi c đ u t c a các nhà đ u t trong và ngoài n c c ng nh

t ng tr ng kinh t không đ c khuy n khích i u này có ngh a r ng các kênh nh

h ng c a “d n quá m c” lên t ng tr ng không ch thông qua s l ng đ u t mà còn thông qua môi tr ng chính sách v mô kém h n có th nh h ng đ n hi u qu

đ u t

Todd J Moss & Hanley S.Chiang (2003) cho r ng lý thuy t “s d n quá

m c” t n t i khi gánh n ng n n n c a m t qu c gia cao s làm suy gi m đ ng c đ

đ u t vì các nhà đ u t cho r ng kho n tr n vay trong t ng lai gi ng nh m t

kho n thu đánh trên l i nhu n Do đó, các kho n n l n s c n tr t ng tr ng kinh

t B ng cách gi i thích r ng các t l n nh n so v i xu t kh u, n so v i thu ngân

sách c a chính ph , ho c n so v i GDP, là các ch tiêu đ i di n cho các lo i thu

d ki n trong t ng lai và có m i t ng quan ng c chi u v i đ u t và t ng tr ng

kinh t Các h i quy d li u b ng c a nh ng n n kinh t b h n ch tín d ng đã cho

th y r ng t l n trên xu t kh u có m i t ng quan ng c chi u và có ý ngh a đ n t

l đ u t so v i GDP và t c đ t ng tr ng thu nh p bình quân đ u ng i, nh ng t l

n trên thu ngân sách có m i t ng quan không đáng k v i c đ u t và t ng tr ng

Theo Catherine Pattillo, Hèlene Poirson, and Luca Ricci (2002), tác đ ng

c a n lên t ng tr ng có th x y ra qua t t c các ngu n chính c a t ng tr ng kinh

t , đ c bi t là thông qua kênh tích l y v n và đ c ng h b i hai lý l u tiên, khái

ni m “d n quá m c” ng ý r ng khi n n c ngoài t ng cao, các nhà đ u t gi m k

v ng v l i nhu n d ki n vì m t ph n l i nhu n này ph i đ c dùng đ tr n Ph n

l i nhu n này gi ng nh là m t lo i thu bi n d ng, vì th đ u t trong n c và n c ngoài không đ c khuy n khích, t đó làm ch m s tích l y v n M t khác, các nhà

đ u t s gi m đ u t các n c đang n n n cao vì s không ch c ch n r ng ngu n

v n t vi c vay n có th c s đ c s d ng đúng m c đích hay không ng th i Catherine Pattillo và c ng s (2004) còn cho r ng t n t i m i quan h phi tuy n gi a

n và các ngu n l c c a t ng tr ng kinh t i v i m t n c m c n trung bình, khi

n m c đ th p, n có tác đ ng cùng chi u đ n t ng tr ng kinh t nh ng s có tác

đ ng ng c chi u khi n m c đ cao i v i các n c m c n cao, tác đ ng c a n cao lên t ng tr ng kinh t h u nh luôn luôn có ý ngh a

Theo lý thuy t, m t qu c gia có m c vay h p lý s có kh n ng thúc đ y t ng

tr ng kinh t thông qua tích l y v n và t ng tr ng n ng su t Nh ng qu c gia giai

đo n đ u phát tri n có ngu n v n nh và có th có c h i đ u t v i m c l i nhu n cao

h n nh ng n n kinh t phát tri n mi n là qu c gia đó s d ng v n vay đ đ u t s n

xu t và không b nh h ng t s b t n kinh t v mô, các chính sách bóp méo đ ng

l c phát tri n kinh t , ho c nh ng cú s c gây b t l i l n thì t ng tr ng kinh t s

t ng và cho phép vi c tr n k p th i Tuy nhiên, khi các kho n n tích l y m c đ

l n s d n đ n t ng tr ng kinh t th p h n và có th x y ra thông qua các kênh đ u t

i u này đ c gi i thích b i lý thuy t “d n quá m c” r ng n u có kh n ng trong

t ng lai các kho n n l n h n kh n ng tr n c a qu c gia, chi phí tr n d ki n s

không khuy n khích phát tri n đ u t trong n c và n c ngoài (Krugman, 1988;

Sachs, 1989)

C ng theo lý thuy t, n n c ngoài có tác đ ng tích c c lên đ u t và t ng

tr ng đ n m t ng ng nh t đ nh, tuy nhiên, v t qua m c ng ng này, tác đ ng c a

n s tr nên b t l i Catherine Pattillo (2002) cho r ng m c dù lý thuy t “d n quá

m c” không nh n th y tác đ ng c a n lên t ng tr ng m t cách rõ ràng, nh ng m i

quan h gi a n n c ngoài và t ng tr ng kinh t có th đ c m r ng thành m t

đ ng cong n Laffer ph n nh tác đ ng c a n lên t ng tr ng

ng cong n Laffer th hi n r ng cùng phía bên trái, ho c là m t “t t” c a

đ ng cong, khi ngh a v n gia t ng thì s t ng ng v i s gia t ng kh n ng tr n ,

tuy nhiên, d c theo m t bên ph i hay m t “x u”c a đ ng cong n Laffer, khi t ng n càng t ng lên s d n đ n kh n ng tr n càng gi m

Hình β.1: ng cong Laffer v n

(Ngu n: Catherine Pattillo, Hélène Poirson and Luca Ricci (2002):” External Debt

and Growth”, Magazine Finance and Development of the IMF)

Do đó, có m t m c n t i u mà t ng tr ng s đ t t i đa, tuy nhiên khi d n

t ng v t quá ng ng này s c n tr t ng tr ng kinh t và vi c tr n s b t đ u gi m

vì đ nh c a đ ng cong là đi m mà t i đó n b t đ u có tác đ ng biên ng c chi u lên

t ng tr ng kinh t

Savvides (1992), kh ng đ nh r ng n u m t qu c gia con n không th tr n

n c ngoài thì s nh h ng đ n tình hình kinh t c a đ t n c Qu c gia đó ch đ c

h ng l i m t ph n t s gia t ng s n l ng ho c xu t kh u b i vì m t ph n c a s gia t ng đó đ c dùng đ thanh toán các món n cho các ch n Nh v y, đ i v i

qu c gia con n nói chung, “d n quá m c” gi ng nh m t m c thu su t c n biên cao, do đó làm gi m l i nhu n đ đ u t và không khuy n khích vi c hình thành v n trong n c Tác đ ng không khuy n khích c a “d n quá m c” có th nh h ng đ n

ti t ki m và đ u t t nhân, ngay c khi t t c các kho n n n c ngoài đ c vay b i

chính ph Chính ph có ít đ ng l c đ ti n hành nh ng chính sách thúc đ y s hình

thành ngu n v n trong n c ho c làm gi m tiêu dùng hi n t i đ n n kinh t t ng

tr ng cao trong t ng lai và có th tr n cao h n

Theo Benedict Clements (2003), thanh toán n n c ngoài c ng có kh n ng

nh h ng đ n t ng tr ng kinh t do làm gi m đ u t t nhân Khi các y u t khác không đ i, thanh toán n cao có th làm t ng thâm h t ngân sách, gi m ti t ki m công,

đi u này l n l t có th làm t ng lãi su t ho c làm gi m ngu n tín d ng s n có c a đ u

t t nhân t đó làm gi m t ng tr ng kinh t Tr n cao c ng có th có nh ng tác

đ ng b t l i đ n các thành ph n c a chi tiêu công b ng cách si t ch t các ngu n l c s n

có cho c s h t ng làm nh h ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t

Trên đây là lý thuy t và m t s quan đi m c a các nhà kinh t trên th gi i v

n n c ngoài và t ng tr ng kinh t Tuy nhiên, đ có c s m r ng và tìm hi u v các tác đ ng c a n n c ngoài đ i v i t ng tr ng kinh t đ ng th i làm c n c v n

d ng các nghiên c u đó t i Vi t Nam, tác gi s tìm hi u thêm m t s công trình

nghiên c u th c nghi m v m i quan h gi a n n c ngoài và t ng tr ng kinh t

2.4 T ng quan các nghiên c u v t ác đ ng c a n n c ngoƠi đ n t ng tr ng kinh t

Bên c nh nh ng lý thuy t và quan đi m v m i quan h n n c ngoài và t ng

tr ng kinh t thì c ng có r t nhi u nghiên c u th c nghi m c a các tác gi n c ngoài

và tác gi trong n c v v n đ này D i đây tác gi s li t kê m t s nghiên c u th c

nghi m c a các tác gi n c ngoài

ắN n c ngoƠi vƠ t ng tr ng kinh t các qu c gia Chơu Phi” c a tác gi Fosu (1999)

Bài nghiên c u đã s d ng b d li u chéo v i ph ng pháp bình ph ng nh

nh t (OLS) đ đo l ng tác đ ng c a các nhân t : t c đ t ng tr ng c a ngu n lao

đ ng, đ u t n i đ a, xu t kh u, và nhân t n ròng n c ngoài lên t ng tr ng kinh

t các qu c gia này trong giai đo n 1980 – 1990

Bi n n n c ngoài ròng đ c tính b ng hi u s gi a t ng n n c ngoài và

t ng d tr qu c gia K t qu nghiên c u c a Fosu (1999) nh n m nh n n c ngoài

gây tác h i cho t ng tr ng kinh t các qu c gia trong khu v c này, đ ng th i cho

r ng t ng tr ng s có th cao h n 50% n u không có gánh n ng n n n n c ngoài

Có r t ít b ng ch ng cho th y m t m i t ng quan ngh ch chi u gi a n và m c đ

đ u t N n c ngoài v n có th là gánh n ng ngay c khi nó ít nh h ng đ n m c

đ đ u t

ắTác đ ng c a n n c ngoài lên t c đ t ng tr ng Keyna” c a tác gi Were (2001)

Tác gi s d ng d li u chu i th i gian đ nghiên c u trong giai đo n 1970 –

1995 Các k t qu th c nghi m c a Were (2001) ch ra r ng n n c ngoài có tác đ ng

tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t và đ u t t nhân Kenya và kh ng đ nh có s t n t i

hi n t ng “d n quá m c” Nguyên nhân c a n n c ngoài Kenya là do các y u

t bên trong và bên ngoài Y u t n i b ch y u là chính sách tài khóa m r ng và chính sách th ng m i b bóp méo, đ c bi t là chính sách h ng v hàng xu t kh u

Các y u t bên ngoài bao g m suy gi m v m t th ng m i d n đ n thâm h t cán cân

thanh toán, lãi su t cao trên th gi i Ngoài ra các y u t nh đi u ki n h n hán c ng

đã góp ph n làm gia t ng gánh n ng n n c ngoài Nhìn chung, k t qu h tr l p

lu n cho r ng n n c ngoài có nh h ng tr c ti p đ n s phát tri n ngay c khi nó

không gây nh h ng tiêu c c đ n đ u t Các mô hình đ u t c ng cho th y r ng hi n

t ng l n át đ u t hi n nay là k t qu c a m t l ng t ng đ i l n các kho n n

n c ngoài Ng c l i d ch v n không có tác đ ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t

Có th cho r ng, d ch v n c a Kenya đ c coi là t ng đ i th p h n so v i các qu c

gia khác trong nhóm các qu c gia nghèo m c n (HIPCs)

ắN n c ngoƠi, đ u t công vƠ t ng tr ng kinh t các qu c gia có thu nh p

th p ” c a tác gi Clements, et al (2003)

Tác gi s d ng d li u b ng đ phân tích tác đ ng c a n n c ngoài đ n s

t ng tr ng 55 qu c gia có thu nh p th p trong kho ng th i gian t 1970 – 1999 S

d ng mô hình mô hình nh h ng c đ nh (Fixed effects) và GMM trong phân tích d

li u b ng, k t qu nghiên c u c a tác gi Clements, et al (2003) cho th y vi c gi m n

n c ngoài các qu c gia có thu nh p th p s tr c ti p làm t ng t c đ t ng tr ng thu

nh p bình quân đ u ng i kho ng 1% m i n m Vi c gi m d ch v n n c ngoài

c ng gián ti p làm gia t ng s phát tri n qu c gia thông qua tác đ ng c a đ u t công

K t qu c l ng th c nghi m đã h tr cho gi thuy t “d n quá m c” N n c ngoài cao h n m c ng ng n nh t đ nh s d n đ n t ng tr ng c a thu nh p bình quân đ u ng i th p h n Tùy thu c vào ph ng pháp c l ng đ c s d ng, k t

qu m c ng ng n (t l n /GDP) là kho ng 30 - 37%, t ng đ ng 115 – 120%

xu t kh u.C hai mô hình c l ng đ u ch ra r ng t ng đ u t có nh h ng tích c c

đ n t c đ t ng tr ng c a GDP Trong khi đó, t l nh p h c c a tr ng trung h c

thì không có d u hi u nh h ng lên t c đ t ng tr ng c a thu nh p

ắTác đ ng c a n n c ngoƠi lên t ng tr ng kinh t c a qu c gia Sudan” c a tác

gi Mohamed (2005)

Tác gi s d ng ph ng pháp OLS đ đo l ng tác đ ng c a các nhân t n

n c ngoài, xu t kh u, t l l m phát đ n t ng tr ng kinh t K t qu nghiên c u c a

Mohamed (2005) cho r ng n n c ngoài và l m phát có tác đ ng tiêu c c nh ng xu t

kh u l i có tác đ ng tích c c đ n t ng tr ng kinh t Ngoài ra, các y u t n n c

ngoài, xu t kh u và l m phát làm thay đ i 87% t c đ t ng tr ng GDP th c qu c

gia Sudan trong giai đo n 1978 – 2001 Tác gi c ng nh n m nh t m quan tr ng c a

nhân t l m phát

ắTác đ ng c a n n c ngoƠi lên t ng tr ng kinh t qu c gia Ghana” c a tác

gi Frimpong & Oteng-Abayi (2006)

Trong th p niên 80, Ghana ph i đ i m t v i v n đ n n n nghiêm tr ng, các

kho n thanh toán n n c ngoài là 114% GDP vào cu i n m 1982 Vào cu i n m

2000, n c a Chính ph Ghana và n b o lãnh đã lên đ n 6 t USD, chi m kho ng

571% c a doanh thu tài chính, 157% xu t kh u hàng hóa và d ch v , và 78% c a GDP Trong k t qu nghiên c u, Frimpong và Oteng-Abayi (2006) cho r ng trong dài h n n

ắTác đ ng c a n n c ngoài lên t ng tr ng kinh t c a qu c gia Nigeria và khu

v c Nam Phi ” c a tác gi S.Ayadi & O.Ayadi (2008)

Tác gi đã s d ng ph ng pháp OLS và GLS đ đo l ng tác đ ng c a n

n c ngoài lên t ng tr ng kinh t trong kho ng th i gian 1994 – 2007 Nghiên c u

s d ng các bi n t l t ng tr ng GDP th c; n n c ngoài trên GDP; t l t ng

tr ng xu t kh u, v n; t l đ u t , t l thanh toán n trên GDP th c K t qu nghiên

c u ch ra r ng n n c ngoài tác đ ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t Các bi n n

n c ngoài trên GDP; t l t ng tr ng xu t kh u, v n; t l đ u t và thanh toán n

trên GDP th c thay đ i 42% t ng tr ng kinh t Nigeria và 99% t ng tr ng kinh

t Nam Phi

Tuy nhiên, t l xu t kh u l i ít nh h ng đ n t ng tr ng kinh t Nigeria

nh ng l i nh h ng tích c c đ n t ng tr ng Nam Phi Bên c nh đó, d ch v n

nh h ng tiêu c c đ n t c đ t ng tr ng kinh t Nigeria và Nam Phi Các tác gi

nh n đ nh r ng Nigeria, Nam Phi và các qu c gia m c n trên th gi i khi vay n

n c ngoài ch nên u tiên các d án có tác đ ng tr c ti p đ n phát tri n kinh t và

ph i có chính sách qu n lý n minh b ch, đ ng th i chính ph c n ph i c t gi m chi

tiêu công m t cách h p lý đ gi m thâm h t ngân sách

ắN n c ngoƠi vƠ t ng tr ng kinh t các qu c gia đang phát tri n” c a tác gi Safia & Shabbir (2009)

Tác gi s d ng d li u t 24 qu c gia đang phát tri n trong giai đo n 1976 –

2003 đ khám phá m i quan h gi a n n c ngoài và t ng tr ng kinh t , t p trung

vào n n c ngoài và các d ch v n d n đ n hi n t ng l n át đ u t Mô hình tác

gi s d ng:

Yit= 1 + 2Eit+ 3Mit + uit+ it

Trong đó, E là bi n th hi n ch s n g m: t ng n n c ngoài so v i GDP, d ch v

n n c ngoài so v i GDP, n công và n công đ m b o theo % c a GNI, M là các

bi n v mô g m: t giá th c, t giá th ng m i, m c đ l m phát, đ m c a th ng

m i, t l đ u t so v i GDP

V i mô hình nh h ng c đ nh (Fixed effects model) và mô hình nh h ng

ng u nhiên (Random effects model), k t qu c a nghiên c u phù h p v i c hai lý thuy t “d n quá m c” (debt-overhang) và lý thuy t v thanh kho n cho th y n n c

ngoài nh h ng x u đ n t ng tr ng kinh t và m c đ cao h n c a n n c ngoài

d n đ n hi n t ng l n át đ u t K t qu nghiên c u cho th y m t m i quan h

ngh ch chi u gi a n n c ngoài và t c đ t ng tr ng GDP c a các qu c gia đang

phát tri n M c l m phát cao h n không c n tr t ng tr ng kinh t , trong khi đ u t

góp ph n làm t ng tr ng GDP T ng v n đ u t so v i GDP c ng nh đ u t công và

đ u t t nhân có m i quan h tích c c v i t c đ t ng tr ng GDP, góp ph n nh

h ng t i s th nh v ng c a n n kinh t

ắTác đ ng c a n n c ngoƠi lên t ng tr ng kinh t qu c gia Nigeria” c a tác

gi Ajayi & Oke (2012)

Nghiên c u s d ng k thu t phân tích d li u chu i th i gian v i mô hình OLS Các bi n đ c s d ng trong mô hình bao g m: thu nh p qu c gia, d ch v

n , d tr bi n ngoài và lãi su t th c K t qu nghiên c u cho th y n n c ngoài đã

có nh h ng tiêu c c đ n thu nh p qu c gia N n c ngoài cao d n đ n s m t giá

c a đ ng n i t , t l th t nghi p gia t ng, tình tr ng đình công x y ra liên t c và h

th ng giáo d c y u kém i u này d n đ n n n kinh t c a Nigeria b suy thoái Bên

c nh đó d ch v n có m t m i quan h tích c c v i thu nh p qu c gia, khi d ch v n

t ng 49% s d n đ n thu nh p qu c gia t ng 127,89% i u này t ng đ ng v i 1% gia t ng trong d ch v n s đem l i 12% gia t ng trong thu nh p qu c gia M i quan

h này không phù h p v i k v ng tr c đó i v i nhân t d tr n c ngoài thì có

m i quan h tích c c v i thu nh p qu c gia D tr n c ngoài t ng 1% thì thu nh p

qu c gia s t ng 42% M i quan h này phù h p v i k v ng tr c đó

ắTác đ ng c an n c ngoài đ n t ng tr ng kinh t c a Nigeria” c a tác gi Sulaiman & Azeez (2012)

Nghiên c u s d ng ph ng pháp bình ph ng nh nh t (OLS), ph ng pháp

Ki m đ nh đ n v (ADF), Ki m đ nh đ ng liên k t Johansen, ph ng pháp hi u ch nh

sai s (ECM) Trong k t qu c a bài nghiên c u tác gi Sulaiman & Azeez (2012) đã

nh n đ nh n n c ngoài tác đ ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t Trong khi đó nhân

t n n c ngoài/xu t kh u, l m phát và t giá h i đoái có tác đ ng tích c c đ n t ng

tr ng kinh t

ắTác đ ng c a n n c ngoƠi lên t ng tr ng kinh t Tanzania” c a tác gi Kasidil & Said (2013)

Tanzania là m t trong s nh ng qu c gia đang phát tri n đã th c hi n các bi n

pháp t do hóa n n kinh t gi i quy t cu c kh ng ho ng kinh t nghiêm tr ng kéo

dài k t cu i nh ng n m 1970, Tanzania đã ký m t th a thu n v i Ngân hàng Th

gi i (WB) và Qu Ti n t Qu c t (IMF) vào n m 1986 thông qua các ch ng trình

đi u ch nh c c u N n c ngoài c a Tanzania đã lên t i con s 8,7 t USD trong

n m 2010, trong khi con s này ch là 6,5 t USD trong n m 1990 Bên c nh đó GDP

c a Tanzania gi m t 130,1 % n m 1990 còn 41,6% trong n m 2010 Cho đ n nay các

kho n n n c ngoài c a Tanzania là b n v ng (B Tài chính, 2012) ho c hi u su t

kinh t v mô c a Tanzania đã đ c th c hi n t t T c đ t ng tr ng t ng 7% và thu ngân sách c ng t ng 16,4 %GDP ây là k t qu c a các ngu n tài tr và m r ng

trong chi tiêu công Trong nghiên c u tác gi đã tìm hi u v m i quan h gi a t ng

tr ng kinh t và gánh n ng n n c ngoài b ng cách s d ng m t mô hình phát tri n

b i Malik và các c ng s đ phân tích d li u chu i th i gian Trong ph n k t qu c a

nghiên c u, tác gi Kasidil & Makame (2013) nh n đ nh r ng khi n n c ngoài t ng

1% thì GDP gi m 9%

ắN n c ngoƠi vƠ t ng tr ng kinh t Vi t Nam” c a tác gi Ph m V n D ng (2011)

Nh m đo l ng tác đ ng c a n n c ngoài đ i v i t ng tr ng kinh t Vi t

Nam, tác gi th c hi n mô hình nghiên c u v i gi đ nh là t ng tr ng kinh t ch u nh

h ng b i các bi n kinh t v mô nh : N n c ngoài, đ u t trong n c, d ch v n ,

đ m c a n n kinh t và đ u t tr c ti p n c ngoài, mô hình d ng bán logarit (Lin log), mô hình đ c tác gi s d ng t ng t nh mô hình Frimpong, J M.Oteng-

-Abayi

Nghiên c u phân tích m i quan h đ nh l ng gi a GDP, n n c ngoài, đ u

t n i đ a, đ u t tr c ti p n c ngoài, đ m c a n n kinh t … trong đó m c đích

chính là tìm ra m i quan h trong ng n h n và dài h n gi a n n c ngoài và t ng

tr ng kinh t c a Vi t Nam trong giai đo n 1986 – 2010 K t qu c a tác gi

Ph m V n D ng (2011) cho th y trong dài h n các nhân t n n c ngoài, đ u t n i

đ a, đ m n n kinh t và xu t kh u đóng góp tích c c cho t ng tr ng kinh t Vi t Nam Ng c l i d ch v n n c ngoài l i có tác đ ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh

t

ắTác đ ng c a n n c ngoƠi đ n t ng tr ng kinh t c a Vi t Nam” c a tác gi oƠn Ng c Châu (2012)

Tác gi đã s d ng mô hình “nghiên c u tác đ ng n n c ngoài đ n t ng

tr ng kinh t Nigeria” c a Sulaiman,L.A và Azeez,B.A (2012), theo tác gi mô hình

này là phù h p v i nghiên c u v n n c ngoài c a Vi t Nam hi n nay

K t qu nghiên c u ch ra r ng các nhân t n n c ngoài, n n c ngoài/xu t

kh u và l m phát gi i thích đ c kho ng 58,7% thay đ i c a bi n t ng tr ng kinh t

Các nhân t này c ng đ u có quan h cân b ng dài h n v i t c đ t ng tr ng kinh t

c a Vi t Nam qua các n m N n c ngoài tác đ ng tích c c đ n t ng tr ng kinh t

và xu t kh u t i Vi t Nam, nó đóng vai trò quan tr ng đ i v i quá trình phát tri n kinh

t c a qu c gia Trong khi đó, l m phát tác đ ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t

i u này ng ý r ng vay n n c ngoài đã làm cho chi tiêu c a chính ph t ng lên, kéo theo làm t ng t l l m phát trong n n kinh t do ph n l n s n n c ngoài dùng đ chi cho đ u t Tuy nhiên trong ng n h n, n n c ngoài có tác đ ng tiêu c c đ n t ng

tr ng kinh t c a Vi t Nam

ắTác đ ng c a n n c ngoƠi đ n t ng tr ng kinh t các qu c gia m i n i Châu Á ” c a tác gi Ngô Th M H ng (2014)

Tác gi d a theo mô hình nghiên c u tác đ ng c a n n c ngoài đ n t ng

tr ng kinh t c a Fosu (1999) th c hi n, sau khi đã xem xét m t s gi thi t quan

tr ng và xác đ nh mô hình c l ng phù h p là mô hình Within-Group

K t qu nghiên c u ch ra r ng n n c ngoài có tác đ ng tiêu c c đ i v i t ng

tr ng kinh t , và c ng phù h p v i các k t qu c a tác gi Fosu (1999), Were (2001), Mohamed (2005)…Bên c nh đó, các nhân t lao đ ng, t ng đ u t n i đ a và xu t

kh u có nh h ng tích c c đ n t c đ t ng tr ng kinh t , nh h ng tích c c này phù

h p v i k v ng c a tác gi v mô hình

T ng k t các phân tích c a các nhà kinh t h c trên th gi i: các tác gi đã cho

r ng n n c ngoài đóng vai trò quan tr ng đ i v i n n kinh t c a m i qu c gia, m t

s các nghiên c u đã nh n đ nh v tác đ ng tiêu c c c a n n c ngoài lên t ng tr ng

kinh t , trong khi m t s nghiên c u khác thì không

B ng 2.1: B ng tóm l c v k t qu nghiên c u th c nghi m c a các tác gi trong vƠ ngoƠi n c:

t c đ t ng tr ng GDP c a các

qu c gia đang phát tri n

Ajayi & Oke (2012) Nigeria

N n c ngoài đã có nh h ng tiêu

c c đ n thu nh p qu c gia, trong khi

đó d ch v n có m t m i quan h

tích c c v i thu nh p qu c gia

Sulaiman & Azeez

K t qu nghiên c u ch ra r ng n

n c ngoài có tác đ ng tiêu c c đ i

v i t ng tr ng kinh t

(Ngu n: T t ng h p)

CH NG γ: MÔ HỊNH VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

N i dung ch ng 3 trình bày v ph ng pháp nghiên c u, ngu n d li u, mô

hình nghiên c u tuy n tính và phi tuy n tính c a tác đ ng c a n n c ngoài đ i v i

t ng tr ng kinh t , th ng kê các bi n đ c l p s d ng trong mô hình và trình bày m t

s lý thuy t và ki m đ nh s d ng trong lu n v n

3.1 Mô hình nghiên c u

Có nhi u b ng ch ng th c nghi m nghiên c u tác đ ng c a n n c ngoài đ n

t ng tr ng kinh t các qu c gia đang phát tri n; tuy nhiên, v i cùng m c tiêu nghiên

c u trên, nhi u nhà nghiên c u c ng đã phát hi n ra b ng ch ng xác nh n nh h ng

phi tuy n c a n n c ngoài lên t ng tr ng kinh t Nh ng nh h ng tiêu c c c a n

ch xu t hi n sau khi m c n v t qua m t t l n /GDP nh t đ nh nào đó Nh đ tài

nghiên c u “External Debt and Growth” c a Catherine Pattillo và c ng s (2002) đã

nghiên c u v m i quan h gi a n n c ngoài và t ng tr ng kinh t d a trên m t b

d li u b ng l n c a 93 n c đang phát tri n trong giai đo n 1969-1998 Theo tác gi ,

mô hình này là phù h p v i nghiên c u v tác đ ng c a n n c ngoài đ n t ng tr ng

kinh t t i các n c đang phát tri n trong khu v c ông Nam Á do đáp ng đ c m c

tiêu nghiên c u c ng nh câu h i nghiên c u mà tác gi đã đ ra Ch ng 1

Lu n v n s d ng hai mô hình nghiên c u d a theo đ tài nghiên c u ắExternal

Debt and Growth” (Catherine Pattillo, Hèlene Poirson, and δuca Ricci, β00β)

nh m nghiên c u tác đ ng tuy n tính và tác đ ng phi tuy n tính c a n n c ngoài đ i

v i t ng tr ng kinh t t i các n c đang phát tri n trong khu v c ông Nam Á

Mô hình d ng t ng quát nghiên c u tác đ ng tuy n tính:

Y it = + Y i,t-1 + D it + M it + it

Mô hình d ng t ng quát nghiên c u tác đ ng phi tuy n tính:

Y it = + Y i,t-1 + D it 2 + D it + M it + it