Giải pháp phòng ngừa và xử lý nợ xấu tại ngân hàng thương mại cổ đại dương

Nguyên nhân khách quan .... Nguyên nhân ch quan ..... Tìm hi u, phân tích, đánh giá chính xác tình hình khách hàng .... Nhóm nhân t bên ngoài ngân hàng .... Nhóm nhân t bên trong ngân hà

th c hi n lu n v n “Gi i pháp phòng ng a và X lý n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng”, tôi đã t mình nghiên c u, tìm hi u v n đ , v n d ng ki n th c đã

h c và trao đ i v i gi ng viên h ng d n, b n bè, đ ng nghi p, …

Tôi xin cam đoan lu n v n này là công trình nghiên c u c a riêng tôi, các s

li u và k t qu trong lu n v n này là nh ng thông tin xác th c

TP H Chí Minh, ngày … tháng … n m ………

M C L C

DANH M C KÝ HI U, VI T T T

DANH M C B NG BI U

DANH M C HÌNH V , TH

CH NG 1: T NG QUAN V PHÒNG NG A VÀ X LÝ N X U TRONG

HO T NG NGÂN HÀNG TH NG M I 1

1.1 N x u trong ho t đ ng kinh doanh c a NHTM 1

1.1.1 Khái ni m và phân lo i n x u 1

1.1.1.1 Khái ni m n x u 1

1.1.1.2 Phân lo i n x u 3

1.1.2 Nguyên nhân phát sinh n x u 5

1.1.2.1 Nguyên nhân khách quan 5

1.1.2.2 Nguyên nhân ch quan 7

1.2 Tác đ ng c a n x u 9

1.2.1 Tác đ ng đ n ho t đ ng c a các NHTM 9

1.2.2 Tác đ ng đ n ng i đi vay 9

1.2.3 Tác đ ng đ n n n kinh t 10

1.3 Các ch tiêu đo l ng n x u 10

1.3.1 T l n x u/T ng d n 11

1.3.2 T l xóa n ròng/T ng d n 11

1.3.3 T l n có kh n ng m t v n/T ng n x u 11

1.3.4 Lãi treo/T ng d n 11

1.4 Các ch tiêu đánh giá k t qu phòng ng a và x lý n x u 12

1.4.2 Tiêu chí đánh giá công tác x lý n x u 13

1.4.2.1 M c gi m t l xóa n ròng/T ng d n x u 13

1.4.2.2 T l các kho n n x u đã thu h i đ c/T ng d n x u 13

1.4.2.3 T l các kho n n đã tái c u trúc/T ng d n x u 14

1.5 Phòng ng a và x lý n x u trong ho t đ ng c a NHTM 14

1.5.1 Các bi n pháp phòng ng a n x u 14

1.5.1.1 Xây d ng b máy qu n lý tín d ng và s d ng nhân l c hi u qu , ch t l ng cao 14

1.5.1.2 Tìm hi u, phân tích, đánh giá chính xác tình hình khách hàng 15

1.5.1.3 Xây d ng chính sách tín d ng phù h p và chú tr ng công tác ki m tra, ki m soát ngân hàng 15

1.5.1.4 Chú ý các d u hi u c a các kho n vay có th d n t i n x u 16

1.5.1.5 Th c hi n t t vi c giám sát, ki m tra sau cho vay 17

1.5.1.6 Ti n hành c c u l i kho n n 17

1.5.1.7 Th c hi n phân tán r i ro 18

1.5.2 Các bi n pháp x lý n x u 18

1.5.2.1 Gia h n n , đi u ch nh k h n tr n 18

1.5.2.2 Mi n, gi m ti n lãi vay 18

1.5.2.3 Bán n cho các t ch c 19

1.5.2.4 X lý tài s n th ch p, c m c đ thu h i n 19

1.5.2.5 Kh i ki n khách hàng 20

1.5.3 Các nhân t nh h ng đ n vi c phòng ng a và x lý n x u 20

1.5.3.1 Nhóm nhân t bên ngoài ngân hàng 20

1.5.3.2 Nhóm nhân t bên trong ngân hàng 22

1.6.3 Kinh nghi m c a Thái Lan 28

1.6.4 Bài h c cho Vi t Nam 30

K t Lu n Ch ng 1 32

CH NG 2: TH C TR NG PHÒNG NG A VÀ X LÝ N X U TRONG HO T NG C A NGÂN HÀNG TMCP I D NG 33

2.1 T ng quan v Ngân hàng TMCP i D ng 33

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n 33

2.1.2 Ho t đ ng kinh doanh c a Ngân hàng TMCP i D ng giai đo n 2011 – 2013 35

2.2 N x u t i Ngân hàng TMCP i D ng 38

2.2.1 Tình hình n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng giai đo n 2011 – 2013 38

2.2.2 Nh ng nguyên nhân phát sinh n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng 41

2.2.2.1 Nguyên nhân khách quan 41

2.2.2.2 Nguyên nhân ch quan 46

2.3 Th c tr ng phòng ng a n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng 51

2.3.1 Chú tr ng phát tri n ngu n nhân l c 51

2.3.2 Th m đ nh chính xác tình hình khách hàng 53

2.3.3 Theo dõi, giám sát các kho n n c a khách hàng, đ c bi t là nh ng kho n n có d u hi u N có v n đ 54

2.3.4 T ng c ng ki m tra, ki m soát n i b 55

2.3.5 Giám sát, qu n lý sau cho vay 56

2.3.6 C c u l i th i h n tr n cho khách hàng (n s p đ n h n) 57

2.4 Bi n pháp x lý n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng 59

2.4.1 C c u l i th i h n tr n cho khách hàng 59

2.4.5 Kh i ki n khách hàng 64

K t Lu n Ch ng 2 66

CH NG 3 GI I PHÁP H TR PHÒNG NG A VÀ X LÝ N X U T I NGÂN HÀNG TMCP I D NG 67

3.1 nh h ng phát tri n tín d ng đ n n m 2020 c a Ngân hàng TMCP i D ng

67

3.1.1 nh h ng phát tri n chung 67

3.1.2 nh h ng v phòng ng a và x lý n x u 68

3.2 Gi i pháp phòng ng a và x lý n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng 69

3.2.1 i v i ho t đ ng phòng ng a n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng 69

3.2.1.1 Nâng cao chuyên môn nghi p v nhân viên, đ c bi t là cán b tín d ng

69

3.2.1.2 Theo dõi ch t ch kho n vay c a khách hàng, qu n lý ngu n thu, l i nhu n c a khách hàng qua tài kho n khách hàng m t i Oceanbank 70

3.2.1.3 T ng c ng h n n a công tác ki m tra sau cho vay khách hàng đ nh k và đ t xu t 72

3.2.1.4 Th c hi n t t công tác đ nh giá, đánh giá l i tài s n đ m b o cho kho n vay c a khách hàng 73

3.2.2 i v i ho t đ ng x lý n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng 74

3.2.2.1 T ng c ng làm vi c, t ch c cu c h p v i khách hàng đang có n x u t i ngân hàng 74

3.2.2.2 Xem xét mua trái phi u c a khách hàng trên c s đánh giá k l ng tình hình c th c a khách hàng 75

3.2.2.5 ào t o m i và trau d i k n ng cho đ i ng nhân viên x lý n t i Ngân

hàng TMCP i D ng 77

3.3 Gi i pháp h tr c a Ngân hàng nhà n c và Chính ph 78

3.3.1 i v i Ngân hàng nhà n c 78

3.3.2 i v i Chính ph 79

K t Lu n Ch ng 3 81

K T LU N

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

ABS Ch ng khoán có b o đ m b ng tài s n AEG Advisory Expert Group Nhóm chuyên gia t v n

CDRC Corporate Debt

Restrucuring Committee Trung gian tái c c u n

KAMCO Korean Asset

Management Corporation Công ty qu n lý tài s n Hàn Qu c

KDIC Korea Deposit Insurance

Corporation Hi p h i b o hi m ti n g i Hàn Qu c

TAMC Thai Asset Management

Corporation Công ty qu n lý Tài s n Thái Lan

B ng 2.1: T ng huy đ ng v n giai đo n 2011 - 2013 35

B ng 2.2: D n cho vay theo k h n 36

B ng 2.3: D n cho vay theo đ n v ti n t 36

B ng 2.4: D n cho vay theo đ i t ng khách hàng 36

B ng 2.5: K t qu kinh doanh c a Oceanbank giai đo n 2011 – 2013 38

B ng 2.6: Tình hình n x u t i Oceanbank giai đo n 2011 – 2013 39

B ng 2.7: N x u c a Oceanbank theo phân lo i n : 39

B ng 2.8: Quy mô nhân s c a Oceanbank 46

B ng 2.9: C c u n l i th i h n tr n cho các khách hàng (n s p đ n h n) 58

B ng 2.10: Tình hình c c u các kho n n x u t i Oceanbank 60

B ng 2.11: M t s khách hàng Oceanbank đang ti n hành kh i ki n 65

Bi u đ 2.1: So sánh n x u c a Oceanbank v i các NHTM khác 40

N n kinh t n c ta trong nh ng n m qua phát tri n v i t c đ khá cao, t c đ

t ng tr ng trung bình đ t 5% - 6%, đi u này th hi n s c m nh c a h th ng Tài chính – Ngân hàng, c ng nh t m quan tr ng c a ngu n v n tín d ng trong vi c h tr các cá nhân, doanh nghi p th c hi n các d án, ph ng án kinh doanh đ t hi u qu cao Tuy nhiên, n n kinh t th tr ng v n c nh tranh gay g t và luôn ch a đ ng nh ng

r i ro ti m n, r i ro t th tr ng, đ i th c nh tranh, khách hàng và t chính ngân hàng nh h ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Chính nh ng r i ro đó đã gây ra r t nhi u khó kh n cho ho t đ ng c a ngân hàng trong kinh doanh tìm ki m l i nhu n, v n đ thanh kho n và đ t bi t n i b t h n h t là n x u

N x u phát sinh là nguyên nhân gây th t thoát ngu n v n tín d ng, đ y các ngân hàng vào tình tr ng thua l , nguy c phá s n, tác đ ng dây chuy n đ n các ngân hàng khác và toàn b h th ng tài chính có th b tê li t i v i Ngân hàng TMCP i

D ng (Oceanbank), n x u gây tác đ ng tiêu c c đ n ho t đ ng kinh doanh, làm

gi m l i nhu n c ng nh nh h ng đ n thanh kho n c a ngân hàng Là m t ngân hàng th ng m i c ph n nh , n u v ng ph i t l n x u l n s gây ra khó kh n r t nhi u cho Oceanbank Bên c nh đó, n x u còn làm t ng các phi phí x lý n , chi phí

kh i ki n, phát mãi tài s n t i Oceanbank, chi phí th i gian, nhân l c h p m t, làm vi c

v i khách hàng Không nh ng v y, n x u còn nh h ng t i đ i b ph n nhân viên Oceanbank khi đ i m t v i nguy c gi m l ng, c t th ng, c t gi m nhân s , không

có đ c tr ng thái t t nh t đ làm vi c

T nh ng nh h ng tiêu c c c a n x u, có th th y r ng, công tác phòng ng a

và x lý n x u là h t s c quan tr ng N u ngân hàng th c hi n t t đi u đó, thì nh ng

r i ro khác c a ngân hàng s đ c gi m đi, ngân hàng có thêm c s đ phát tri n

m nh m h n n a, tác đ ng tích c c lên h th ng tài chính ngân hàng c ng nh đ i b

Nh n th c đ c vai trò quan tr ng c a vi c x lý n x u, em đã ch n đ tài:

hi n đ tài này, em c ng nh m đ a ra m t s ý ki n đóng góp vào công tác phòng ng a

và x lý n x u trong h th ng ngân hàng nói chung và Ngân hàng TMCP i D ng

nói riêng

2 M c tiêu nghiên c u c a đ tài

- T ng h p, phân tích nh ng v n đ liên quan đ n n x u, nh h ng c a n x u

đ n ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng

- Phân tích, đánh giá các gi i pháp phòng ng a, x lý n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng

- xu t nh ng gi i pháp phòng ng a và x lý n x u t i Ngân hàng TMCP i

D ng

- i t ng nghiên c u: Là nh ng gi i pháp phòng ng a và x lý n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng

- Ph m vi nghiên c u: Bài nghiên c u ch y u t p trung vào n i dung phòng

ng a và x lý n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng S li u đ c thu th p trong kho ng th i gian t 2011 – 2013

- Nh ng hi u qu đ t đ c và h n ch nào có th x y ra khi Ngân hàng TMCP

i D ng áp d ng các bi n pháp phòng ng a và x lý n x u đó?

6 Ý ngh a th c ti n c a đ tài nghiên c u

tài nh m phân tích, đánh giá nh ng gi i pháp phòng ng a và x lý n x u

mà Ngân hàng TMCP i D ng đang áp d ng trong th c t Trên c s đó, t ng

c ng áp d ng nh ng gi i pháp đ t đ c hi u qu x lý n t t, đ ng th i rút ra đ c bài h c kinh nghi m t nh ng gi i pháp còn t n t i h n ch T đó, có th đóng góp thêm đ xu t, ý ki n v nh ng gi i pháp phòng ng a và x lý n x u t i Ngân hàng TMCP i D ng nói riêng, h th ng ngân hàng nói chung

Ch ng 3: Gi i pháp h tr phòng ng a và x lý n x u t i Ngân hàng TMCP

i D ng

ch n , đi u này th ng x y ra khi khách hàng vay đã tuyên b phá s n ho c đã t u tán

tài s n (Stiftung, 2013) Có th nh c đ n m t s khái ni m n x u nh sau:

- Khái ni m c a nhóm chuyên gia t v n Advisory Expert Group (AEG)

Nhóm chuyên gia t v n AEG c a Liên H p Qu c cho r ng đ nh ngh a v n

x u không nên mang tính ch t mô t mà ch nên đ c s d ng nh h ng d n cho các ngân hàng AEG th ng nh t đ nh ngh a nh sau: “M t kho n n đ c coi là n x u khi quá h n tr lãi và/ho c g c trên 90 ngày; ho c các kho n lãi ch a tr t 90 ngày tr lên

đã đ c nh p g c, tái c p v n ho c ch m tr theo th a thu n; ho c các kho n ph i thanh toán đã quá h n d i 90 ngày nh ng có lý do ch c ch n đ nghi ng v kh n ng kho n vay s đ c thanh toán đ y đ ” Nói cách khác, n x u đ c xác đ nh trên 2 y u

t : quá h n trên 90 ngày; kh n ng tr n b nghi ng (Stiftung, 2013)

- Khái ni m n x u c a y ban Basel v Giám sát ngân hàng (BCBS)

BCBS không đ a ra đ nh ngh a c th v n x u Tuy nhiên, trong các h ng

d n v các thông l chung t i nhi u qu c gia v qu n lý r i ro tín d ng, BCBS xác

đ nh, vi c kho n n b coi là không có kh n ng hoàn tr khi m t trong hai ho c c hai

đi u ki n sau x y ra: Ngân hàng th y ng i vay không có kh n ng tr n đ y đ khi ngân hàng ch a th c hi n hành đ ng gì đ c g ng thu h i; ng i vay đã quá h n tr

n quá 90 ngày D a trên h ng d n này, n x u s bao g m toàn b các kho n cho vay đã quá h n 90 ngày và có d u hi u ng i đi vay không tr đ c n

BCBS c ng đ c p t i các kho n vay b gi m giá tr s x y ra khi kh n ng thu

h i các kho n thanh toán t kho n vay là không th Giá tr t n th t s đ c ghi nh n

b ng cách gi m tr giá tr kho n vay thông qua m t kho n d phòng và s đ c ph n ánh trên báo cáo thu nh p c a ngân hàng Nh v y lãi su t c a các kho n vay này s không đ c c ng d n và s ch xu t hi n d i d ng ti n m t th c t nh n đ c

(Stiftung, 2013)

- Theo Chu n m c k toán qu c t (IAS)

Chu n m c K toán qu c t v ngân hàng th ng đ c p các kho n n b gi m giá tr (Impaired) thay vì s d ng thu t ng n x u (nonperforming) Chu n m c k toán IAS 39 đ c khuy n cáo áp d ng m t s n c phát tri n vào đ u n m 2005 ch

ra r ng c n có b ng ch ng khách quan đ x p m t kho n vay có d u hi u b gi m giá

tr Trong tr ng h p b gi m giá tr thì tài s n đ c ghi nh n s b gi m xu ng do

nh ng t n th t mà n x u gây ra

V c b n, IAS 39 chú tr ng t i kh n ng hoàn tr c a kho n vay b t lu n th i gian quá h n ch a t i 90 ngày ho c ch a quá h n Ph ng pháp đánh giá kh n ng tr

n c a khách hàng th ng là ph ng pháp phân tích dòng ti n t ng lai chi t kh u

ho c x p h ng kho n vay c a khách hàng H th ng này đ c coi là chính xác v m t

lý thuy t, nh ng vi c áp d ng th c t g p nhi u khó kh n Vì v y, nó v n đang đ c

y ban Chu n m c k toán qu c t ch nh s a l i trong IFRS9 (Stiftung, 2013)

- Khái ni m n x u c a T ch c Ti n t Th gi i (IMF)

Trong h ng d n tính toán các ch s lành m nh tài chính t i các qu c gia (IFRS), IMF đ a ra đ nh ngh a v n x u nh sau: “M t kho n vay đ c coi là n x u khi quá h n thanh toán g c ho c lãi 90 ngày ho c h n; khi các kho n lãi đã quá h n 90 ngày ho c h n đ c v n hóa, c c u l i, ho c trì hoãn theo th a thu n; khi các kho n thanh toán đ n h n d i 90 ngày nh ng có th nh n th y nh ng d u hi u rõ ràng cho

th y ng i vay s không th hoàn tr n đ y đ (ng i vay phá s n) Sau khi kho n vay đ c x p vào danh m c n x u, nó ho c b t c kho n vay thay th nào c ng nên

đ c x p vào danh m c n x u cho t i th i đi m ph i xóa n ho c thu h i đ c lãi và

g c c a kho n vay đó ho c thu h i đ c kho n vay thay th (Stiftung, 2013)

1.1.1.2 Phân lo i n x u

- Phân lo i theo Chu n m c K toán Qu c t

Trên c s t ng h p và phát tri n các tiêu chí phân lo i n c a các Ngân hàng

và các qu c gia, t i báo cáo c a Vi n Tài chính Qu c t (IIF) vào tháng 6 n m 1999 đã

đ a ra các tiêu chí chung nh t v phân lo i n , trong đó, các kho n n x u (bad debts)

đ c phân lo i c th nh sau:

nghi ng do thi u các đi u ki n b o đ m (nh giá tr v n t có c a ng i vay ho c th

ch p); hay n g c ho c lãi đã quá h n trên 90 ngày Các kho n n này có nh ng y u kém đ c xác đ nh rõ ràng, có kh n ng đ a đ n m t mát n u không đ c s a ch a

c ng thêm các nh c đi m n a làm cho vi c thu h i ho c thanh toán toàn b kho n n

tr nên r t nghi ng và không ch c ch n; và/ho c n lãi ho c v n đã ch m thanh toán quá 180 ngày Trong danh m c c p tín d ng c a ngân hàng, kho n n này đ c đánh giá là b suy gi m nh ng ch a m t toàn b

thu h i g c và/ho c lãi đã ch m thanh toán quá m t n m

- Theo Thông t 02/2013/TT-NHNN ngày 21 tháng 03 n m 2013

Thông t 02/2013/TT-NHNN c ng phân lo i rõ ràng v nhóm n x u

ngày, n gia h n l n đ u và n đ c mi n gi m lãi do khách hàng không đ kh n ng

tr lãi theo h p đ ng tín d ng

c bi t, n nhóm 3 đ c b sung thêm các tr ng h p:

N c a khách hàng ho c bên b o đ m là t ch c, cá nhân thu c đ i t ng mà TCTD, chi nhánh ngân hàng n c ngoài không đ c c p tín d ng theo quy đ nh

N đ c đ m b o b ng chính c phi u c a T ch c tín d ng ho c công ty con

c a TCTD ho c ti n vay đ c s d ng đ góp v n vào m t TCTD khác trên c s TCTD nh n tài s n b o đ m b ng c phi u c a chính TCTD nh n v n góp

N không có b o đ m đ c c p v i đi u ki n u đãi ho c giá tr v t quá 5%

v n t có c a t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài khi c p cho khách hàng thu c đ i t ng b h n ch c p tín d ng theo quy đ nh

N c p cho công ty con, công ty liên k t c a TCTD ho c doanh nghi p mà t

ch c tín d ng n m quy n ki m soát có giá tr v t các t l gi i h n theo quy đ nh

N có giá tr v t quá gi i h n c p tín d ng, tr tr ng h p đ c phép v t

gi i h n theo quy đ nh c a pháp lu t

N vi ph m các quy đ nh c a pháp lu t v c p tín d ng, qu n lý ngo i h i và các t l đ m b o an toàn v i t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài

N vi ph m các quy đ nh n i b v c p tín d ng, qu n lý ti n vay, chính sách d phòng r i ro c a các t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài

N đang thu h i theo k t lu n thanh tra

ngày; n c c u l i th i h n tr n l n đ u quá h n d i 90 ngày theo th i h n tr n

đ c c c u l i; N c c u l i th i h n tr n l n th hai; n ph i thu h i theo k t lu n thanh tra nh ng đã quá th i h n thu h i đ n 60 ngày mà v n ch a thu h i đ c…

c c u l i th i h n tr n l n đ u quá h n t 90 ngày tr lên theo th i h n tr n đ c

c c u l i l n đ u, n c c u l i th i h n tr n l n th hai quá h n theo th i h n tr n

đ c c c u l i l n th hai, n c c u l i th i h n tr n l n th ba tr lên, k c ch a

b quá h n ho c đã quá h n

c bi t b sung thêm n c a t ch c tín d ng đ c Ngân hàng nhà n c công

b đ t vào tình tr ng ki m soát đ c bi t, chi nhánh ngân hàng n c ngoài b phong

t a v n và tài s n

1.1.2 Nguyên nhân phát sinh n x u

1.1.2.1 Nguyên nhân khách quan

- Khó kh n chung c a n n kinh t

Tình hình kinh t trong n c khó kh n là m t trong nh ng nguyên nhân gây nên

n x u, vì ho t đ ng c a doanh nghi p luôn có m i quan h m t thi t v i tình hình kinh t chung Trong m i giai đo n c th , n n kinh t l i có nh ng tác đ ng tr c ti p

t i ho t đ ng c a doanh nghi p c ng nh c a ngân hàng m t cách khác nhau Khi n n kinh t suy thoái, lâm vào kh ng ho ng, s n xu t đình đ n, b t đ ng s n đóng b ng,

ch ng khoán m đ m làm cho thu nh p bình quân đ u ng i gi m, ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p khó kh n nh h ng t i ngu n thu c ng nh kh n ng tr n

c a doanh nghi p cho ngân hàng, n x u theo đó t ng lên Bên c nh đó, khi n n kinh t lâm vào tình tr ng l m phát, kh n ng phát tri n kinh doanh c a doanh nghi p c ng không t t, tác đ ng x u đ n vi c thu h i n c a ngân hàng c ng khi n cho n x u trong

ngân hàng gia t ng (Hoàng Trung Hi u, 2013)

- Nh ng v ng m c, b t c p trong các quy đ nh pháp lu t hi n hành

Quy đ nh pháp lu t nh m h n ch , gi i quy t tình tr ng n x u đã có nh ng

ch a minh b ch, ch a h p lý Có th th y r ng, pháp lu t hi n hành đã có nh ng khung pháp lý c b n trong vi c h n ch c ng nh gi i quy t n x u c a các TCTD nh : Quy

đ nh v phân lo i n ; quy đ nh v trích l p d phòng r i ro; quy đ nh v x lý tài s n

đ m b o n vay; quy đ nh v quy n kh i ki n yêu c u các t ch c, cá nhân hoàn tr

v n vay; quy đ nh v ho t đ ng mua bán n ,… Tuy nhiên, th c t cho th y các quy

đ nh khi đi vào th c t tr nên không phù h p, không phát huy đ c hi u qu trong

vi c gi i quy t n x u, d n đ n tình tr ng n x u không đ c c i thi n mà còn có xu

m t trong nh ng rào c n l n nh t khi n cho vi c xác đ nh chính xác s n x u c ng

nh tình tr ng n x u t i các TCTD hi n nay đó là vi c không th c s rõ ràng trong quy đ nh v tiêu chí phân lo i n , bên c nh đó còn cho phép các TCTD phân lo i n

d a trên vi c đánh giá kh n ng tr n trong t ng lai c a khách hàng Chính vì v y,

vi c phân lo i n x u c a các TCTD d a nhi u trên c s đánh giá m t cách ch quan,

vô th ng vô ph t kh n ng tr n c a khách hàng, n x u b che d u

+ Quy đ nh và x lý n thông qua kh i ki n ra tòa án đ i v i các kho n n không có tài s n b o đ m ph c t p, m t nhi u th i gian c a các TCTD trong quá trình thu h i n S d nh v y là do vi c x lý n thông qua kh i ki n ra tòa án đ i v i các kho n n không có tài s n b o đ m nh yêu c u m th t c phá s n đ i v i doanh nghi p Theo h ng này thì th i gian x lý lâu (t 3-4 n m) vì ph i m t nhi u trình t ,

th t c nh m th t c phá s n, thành l p t thanh lý tài s n, th c hi n thanh lý tài

s n,… Trong khi đó, t l thu h i n trong nh ng tr ng h p này r t th p do s ti n thu h i khi thanh lý tài s n ph i phân chia cho các ch n có tài s n b o đ m khác

Th m chí, dù có phán quy t c a tòa án, TCTD v n g p tr ng i vì khâu thi hành án

ch m, th t c thi hành án còn nhi u b t c p Ti p đ n là s ph i h p không đ ng b

gi a c quan ch c n ng liên quan nh c quan th m đ nh, c quan bán đ u giá,… T lúc kh i ki n đ n c ng ch , thi hành m t v x lý n qua tòa án m t ít nh t 2 n m, trung bình m t t 8-9 n m Chính vì v y, các kho n n x u t i các TCTD không gi m

đi đ c bao nhiêu mà l i còn có xu h ng gia t ng

+ Khung pháp lý v vi c mua bán n đã có nh ng ch a hoàn thi n, ch a phát huy hi u qu trong ho t đ ng gi i quy t n x u Th tr ng mua bán n đã hình thành v i s ra đ i c a các công ty x lý và mua bán n , tuy nhiên ho t đ ng c a các công ty này còn khá h n ch Ngoài ra khung pháp lý cho các ch th này ho t đ ng mua bán n c ng ch a đ y đ , khi n vi c mua bán, gi i quy t n t n đ n tr nên khó

kh n h n (Nguy n Thanh Tú và Nguy n Th H ng Nhung, 2013)

- T phía khách hàng vay v n

Khách hàng vay v n c ý cung c p các thông tin không trung th c v tình hình tài chính c a mình cho ngân hàng, đi u này d n đ n vi c th m đ nh kh n ng tr n

c a khách hàng không chính xác làm sai l ch trong quy t đ nh cho vay c a ngân hàng,

d n đ n r i ro tín d ng, là nguy c phát sinh các kho n n x u cho ngân hàng

Bên c nh đó, vi c khách hàng s d ng v n vay không đúng m c đích ho c kinh doanh dàn tr i d n đ n thi u v n, s n xu t kinh doanh không hi u qu N ng l c kinh doanh, qu n lý c a khách hàng b h n ch , c c u ngu n v n không cân đ i, ph thu c quá nhi u vào ngu n v n vay bên ngoài v i chi phí s d ng v n cao Khi các doanh nghi p vay ti n ngân hàng đ m r ng quy mô kinh doanh, đa ph n là t p trung v n

đ u t vào tài s n v t ch t ch r t ít đ i m i trong cách qu n lý, đ u t cho b máy giám sát kinh doanh, tài chính, k toán theo đúng chu n m c Do đó, quy mô kinh doanh phình ra quá to so v i t duy qu n lý d n đ n th t b i trong kinh doanh c a các doanh nghi p

M t khác, khách hàng không có thi n chí tr n , không có trách nhi m đ i v i kho n n t i ngân hàng Nh ng r i ro có th x y đ n v i khách hàng nh th t nghi p, tai n n lao đ ng, … ho c b t c s c nào không mong mu n x y ra c ng có th làm

d ng thêm, nh ng m t cán b tha hóa v đ o đ c mà l i gi i v m t nghi p v thì

th t vô cùng nguy hi m, h có th ti p tay v i khách hàng làm gi h s , nâng giá tài

s n b o đ m, c tình đánh giá n ng l c khách hàng không đúng s th t làm sai l ch trong các quy t đ nh xét duy t cho vay c a ngân hàng, đi u đó h t s c đáng ng i, b i

nó ti m n nguy c phát sinh n x u r t l n (Nguy n Thanh Tú và Nguy n Th H ng

Nhung, 2013)

- Vi c ki m tra, giám sát sau cho vay ch a đ c th c hi n sát sao

Ki m tra, giám sát sau cho vay c a t ch c tín d ng đ i v i khách hàng vay v n

là vi c h t s c quan tr ng trong quá trình cho vay Ngân hàng c n qu n lý đ c tình hình s d ng ngu n v n vay c a khách hàng có đúng m c đích hay không? Tình hình kinh doanh, ngu n tài chính c a khách hàng có đ m b o đ c cho ngh a v tr n vay ngân hàng hay không? Các ngân hàng th ng có thói quen t p trung nhi u công s c cho vi c th m đ nh tr c khi cho vay mà l i l ng vi c ki m tra, ki m soát sau cho vay Theo dõi, giám sát sau cho vay là m t trong nh ng trách nhi m quan tr ng c a cán b tín d ng nói riêng và ngân hàng nói chung, đ theo dõi khách hàng có tuân th các đi u kho n đã đ ra trong h p đ ng tín d ng hay không N u t ch c tín d ng không th c

hi n t t vi c ki m tra giám sát sau cho vay, không đánh giá đ nh k tài s n b o đ m

c ng nh ngu n tài chính c a khách hàng s d n đ n r i ro r t l n cho ngân hàng

Tuy nhiên ph n l n các NHTM ch a th c hi n t t công tác này, m t ph n do tâm lý e ng i phi n hà cho khách hàng c a cán b ngân hàng, m t ph n do h th ng thông tin qu n lý ph c v kinh doanh t i các doanh nghi p quá l c h u, không cung

c p đ c k p th i, đ y đ các thông tin ngân hàng yêu c u (Ph m Th Thu Hà, 2013 )

- Công tác qu n tr r i ro còn nhi u h n ch

Hi n nay, vi c x p h ng tín d ng n i b khách hàng c a các ngân hàng còn mang tính ch t ch quan Các ngân hàng ch a xây d ng đ c th c đo l ng hóa r i

ro nên ch a tính toán chính xác đ c y u t này d n đ n quy t đ nh cho vay, phân lo i

n ch a chính xác Nh ng kho n vay r i ro to đ c làm bé đi, kho n vay bé thì làm cho nó to lên Bên c nh đó, v phía các doanh nghi p, ng i đi vay đa ph n là các doanh nghi p v a và nh , trong đó có không ít doanh nghi p có báo cáo tài chính không chính xác, trong khi ph n l n các báo cáo tài chính này l i không đ c ki m toán Và ngay c đ i v i nh ng doanh nghi p l n đ c ki m toán thì s ch m tr trong

vi c công b báo cáo tài chính c ng nh ch t l ng ki m toán c ng gây không ít khó

kh n cho ngân hàng (Nguy n Thanh Tú và Nguy n Th H ng Nhung, 2013)

1.2 Tác đ ng c a n x u

1.2.1 Tác đ ng đ n ho t đ ng c a các NHTM

N x u gây nên vi c đóng b ng v n và có th làm m t v n Ngân hàng luôn luôn xác đ nh th i h n c a các kho n n trong h p đ ng tín d ng, đó là th i gian c a

m t vòng quay v n tín d ng c a NHTM Các kho n n x u làm Ngân hàng không thu

đ c g c và lãi đúng h n, vòng quay v n tín d ng ch m, gi m t c đ chu chuy n v n làm gi m hi u qu s d ng v n, th m chí m t v n N u kho n n x u v t quá kh

n ng bù đ p c a Ngân hàng thì d d n đ n phá s n

N x u còn làm gi m kh n ng thanh toán, n u Ngân hàng không thu đ c đ y

đ , đúng h n thì khó có ngu n đ thanh toán cho ng i g i ti n, đi u này làm cho ho t

đ ng c a Ngân hàng không đ c đ m b o

Chi phí do n x u phát sinh là r t l n: Chi tr lãi ti n g i (vì không thu h i đ c

n đ thanh toán), chi phí qu n lý n x u và các chi phí khác liên quan i u này làm

gi m kh n ng c nh tranh c a Ngân hàng, gi m uy tín, nh h ng đ n các l nh v c kinh doanh khác

N x u làm gi m t c đ chu chuy n v n: Trong n n kinh t hi n đ i, h u h t các ho t đ ng thanh toán giao d ch c a khách hàng ch y u d a vào v n vay Ngân hàng, do v y, tình tr ng n x u, khó đòi c a khách hàng s nh h ng tr c ti p đ n

m i quan h c a khách hàng v i Ngân hàng, đi u này làm gi m t c đ chu chuy n v n

c a khách hàng

Trong ho t đ ng kinh doanh c a mình, khách hàng c n t o l p m i quan h t t

v i Ngân hàng, tuy nhiên, vi c phát sinh n x u s làm cho khách hàng m t uy tín, là

v t c n l n gây ra khó kh n cho chính h , s không có ngân hàng nào mu n duy trì quan h lâu dài v i doanh nghi p có t l n x u cao

Khi các NHTM ti n hành x lý n x u, h s s d ng nhi u bi n pháp nh m thu

h i n , bên c nh m t s bi n pháp c ng r n, thì khách hàng c ng đ c Ngân hàng h

tr b ng các bi n pháp x lý nh giãn n , c p thêm tín d ng, gi m lãi su t, … i u này t o cho các doanh nghi p khó kh n có đi u ki n đ tìm ra cách th c c c u l i b máy qu n lý, đ i m i trong ph ng th c s n xu t c ng nh tiêu th s n ph m,… t o

đi u ki n ph c h i và tr n vay cho ngân hàng

l c tài chính c a các Ngân hàng, trì kéo s t ng tr ng c a n n kinh t vì ph n l n nhu

c u trong n n kinh t ph thu c vào h th ng Ngân hàng

Khi t l n x u cao, các NHTM có th s không công khai th c tr ng tài chính

c a mình, do v y làm m t lòng tin c a các khách hàng và b n hàng trong n c, qu c t

và gi m c h i chi m l nh th tr ng ti n t

Các NHTM Vi t Nam ch h i nh p, ho t đ ng theo đúng chu n m c v an toàn,

k toán, phát tri n và nâng cao kh n ng c nh tranh khi n x u đ c x lý v c b n

Do v y, các NHTM c n t p trung vào ho t đ ng và t x lý r i ro theo đúng c ch v trích l p d phòng r i ro theo thông l qu c t

có đ c m c đ r i ro h p lý trong ho t đ ng kinh doanh c a NHTM thì

vi c đo l ng r i ro tín d ng nói chung, r i ro n x u nói riêng là r t c n thi t đ giúp ngân hàng có đ c các bi n pháp phòng ng a và x lý n x u, vi c đo l ng n x u

c n đ c th c hi n th ng xuyên, phân tích đánh giá rõ ràng m i mang tính hi u qu Các ch tiêu đo l ng và đánh giá n x u có th k đ n nh sau:

1.3.1 T l n x u/T ng d n

N x u là kho n n mà ng i đi vay r t ít có kh n ng tr n ngân hàng, kh

n ng m t v n c a ngân hàng cao Ch tiêu n x u/T ng d n ph n ánh t l các kho n vay khó thu h i đ y đ trên t ng các kho n cho vay c a khách hàng Ch tiêu này th p

th hi n r i ro tín d ng c a ngân hàng th p và các k ho ch c a ngân hàng s đ c

th c hi n t t Ng c l i, r i ro tín d ng c a ngân hàng s cao, nh h ng đ n chi phí,

l i nhu n và thanh kho n c a ngân hàng (Nguy n Toàn Trung, 2010)

Ch tiêu này đánh giá kh n ng thu n t các kho n n đã chuy n ra ngo i b ng

và ngân hàng đang áp d ng các bi n pháp m nh đ đòi n Xóa n ròng là kho n cho vay không còn giá tr và ngân hàng xóa kh i s sách (theo dõi ngo i b ng) đ c g i là kho n cho vay đ c xóa n N u m t trong nh ng kho n cho vay đó mà cu i cùng ngân hàng thu đ c thì kho n thu nh p đó s kh u tr t ng các kho n xóa n t o thành kho n xóa n ròng Kho n xóa n ròng là m c t n th t th t s , ph n ánh m c r i ro tín

d ng trong ho t đ ng cho vay c a ngân hàng N u t l này cao cho th y ho t đ ng tín

d ng c a ngân hàng b t n th t l n, danh m c cho vay có ch t l ng th p, ho t đ ng kinh doanh không hi u qu và có nguy c phá s n cao (Nguy n Toàn Trung, 2010)

ây là ch tiêu tr c ti p ph n ánh r i ro, v i n nhóm 5 thì m c đ r i ro g n

nh b ng 100% V i n nhóm này th ng th i gian quá h n dài, d n l n ho c nh ng món n đánh giá theo đ nh tính có m c r i ro 100%, k t qu x lý và thu h i n khá khó kh n T l này càng cao th hi n r i ro m t v n c a ngân hàng càng l n và ngân hàng c n có bi n pháp nhanh chóng và quy t li t đ x lý tri t đ các kho n n x u th

này (Nguy n Toàn Trung, 2010)

Lãi treo hay lãi t n đ ng là s ti n khách hàng không tr đ c khi đ n h n thanh toán lãi Lãi treo càng l n thì ngân hàng càng ph i t ng ngu n d phòng r i ro đ b o

đ m tính an toàn trong ho t đ ng kinh doanh T l Lãi treo/T ng d n l n ch ng t nguy c phát sinh n x u trong ngân hàng cao, ngân hàng c n nhanh chóng áp d ng

các bi n pháp phòng ng a và x lý n x u phát sinh (Nguy n Toàn Trung, 2010)

1.4 Các ch tiêu đánh giá k t qu phòng ng a và x lý n x u

1.4.1.1 S thay đ i trong c c u các nhóm n trong n x u

N x u trong ngân hàng phân theo các nhóm 3, 4, 5 d a vào m c đ r i ro c a kho n vay và đ t đó ngân hàng đ a ra các m c trích l p d phòng r i ro cho nh ng kho n n x u i v i t ng kho n n x u và tùy vào m c đ r i ro mà ngân hàng s áp

d ng các bi n pháp phòng ng a và x lý n khác nhau, khi m t kho n n ngân hàng

x lý đ c và th c t kho n n đó chuy n đ c t n có kh n ng m t v n xu ng nhóm th p h n, r i ro th p h n thì có th nói r ng, ph ng th c phòng ng a n x u mà ngân hàng đang áp d ng th c s mang l i hi u qu ; còn ng c l i, khi kho n n càng ngày càng t ng nhóm, càng đáng ng i v m c đ r i ro thì cách th c mà ngân hàng s

d ng đ phòng ng a kho n n x u này không mang l i hi u qu , và ngân hàng c n xem xét đ n các gi i pháp khác, n u không mu n kho n n x u đó nh h ng đ n tình

hình kinh doanh c a ngân hàng (Lê Th Hoài Di m, 2012)

1.4.1.2 M c gi m t l n x u

T l n x u đ c tính b ng N x u/T ng d n Theo nh lý thuy t thì khi t

l này gi m xu ng, có ngh a là n x u c a ngân hàng c ng gi m xu ng, hay nói cách khác các ph ng pháp phòng ng a n x u c a ngân hàng là có hi u qu , phát huy tác

d ng Tuy nhiên, th c t mà nói đi u này ch đúng khi T ng d n c a ngân hàng là không t ng, ho c có t ng nh ng t ng ít h n so v i m c gi m c a n x u Còn trong

tr ng h p t ng d n c a ngân hàng gia t ng, thì t l n x u c ng theo đó mà gi m

đi nh v y thì m c đánh giá này l i không chính xác

Tuy nhiên, xét m t cách t ng th , trong m t s tr ng h p nào đó thì t l n

x u gi m xu ng theo h ng tích c c s đánh giá đ c tác d ng c a các bi n pháp

phòng ng a n x u mà ngân hàng đang áp d ng, là ti n đ đ ngân hàng t p trung các

ngu n l c nh m phát tri n các m c tiêu kinh doanh (Lê Th Hoài Di m, 2012)

1.4.2.1 M c gi m t l xóa n ròng/T ng d n x u

Xóa n ròng nh đã phân tích trên, đó chính là nh ng kho n n mà ngân hàng đánh giá là r t khó thu h i, và đã đ a ra theo dõi ngo i b ng, hay nói cách khác đó là

t n th t th c s c a ngân hàng, là nh ng kho n n mà ngân hàng xem nh vi c m t

v n là khó tránh kh i Nh ng kho n n x u nh th này đ ng nhiên không th phòng

ng a n a, mà ngân hàng ph i áp d ng các bi n pháp x lý n Nh v y, khi t l Xóa

n ròng/T ng d n gi m đi, t c là ngân hàng đã thu h i đ c nh ng kho n n x u đã

đ a ra ngo i b ng, gi m đ c ph n nào t n th t hay nói cách khác bi n pháp x lý n

x u c a ngân hàng là hi u qu Còn ng c l i, khi t l này càng gia t ng, ngh a là càng nhi u nh ng t n th t mà ngân hàng ph i gánh ch u thì xem nh vi c x lý n x u đang g p khó kh n và ngân hàng c n xem xét phân b ngu n l c đ x lý ngay Tuy nhiên, m t cách t ng quát thì vi c đánh giá b ng tiêu chí này c ng mang tính t ng

đ i, đ có cái nhìn chính xác c n ph i theo tình hình th c t (Lê Th Hoài Di m, 2012)

Thu h i n x u là m c tiêu mà các ngân hàng luôn h ng đ n trong vi c x lý

m t kho n n x u Khi m t kho n n x u mà ngân hàng thu h i đ c ngh a là các bi n pháp x lý mà ngân hàng đang áp d ng là hi u qu , c ng trên c s h p tác t t gi a ngân hàng và khách hàng N x u thu h i đ c kéo theo t l Các kho n n x u thu

h i đ c/T ng d n x u gi m xu ng, hay nói cách khác, khi t l này bi n đ ng gi m

có ngha ngân hàng đã s d ng đúng đ n bi n pháp x lý n x u Trong tr ng h p t

l này t ng lên, thì cách th c ngân hàng áp d ng đ x lý n x u là không hi u qu

Tuy nhiên, cách đánh giá nh th này c ng mang tính t ng đ i trong đi u ki n

T ng d n không đ i ho c t ng ch m h n so v i m c thu h i n x u, và c n ph i theo

tình hình th c t đ đánh giá đ c hi u qu trong cách th c x lý n x u c a ngân

hàng (Lê Th Hoài Di m, 2012)

1.4.2.3 T l các kho n n đã tái c u trúc/T ng d n x u

Tái c u trúc là m t hình th c mà ngân hàng có th áp d ng đ x lý n x u Các hình th c tái c u trúc ngân hàng có th áp d ng nh gia h n th i gian tr n g c, lãi,

đi u ch nh k h n tr g c, lãi Vi c tái c u trúc kho n n có th s đ a m t kho n n

x u tr v nhóm n bình th ng, gi m đi m t kho n n x u Khi th c hi n tái c u trúc

m t kho n n , ngân hàng ph i c n c vào thi n chí h p tác c a khách hàng, tính kh thi c a ph ng án tr n , ngu n tr n sau khi tái c u trúc T l Các kho n n x u đã tái c u trúc/T ng d n x u t ng t c là càng nhi u nh ng kho n n x u đ c ngân hàng chuy n nhóm, đ ng ngh a v i ph ng pháp x lý n mà ngân hàng áp d ng là

hi u qu và ng c l i Tuy nhiên, ph ng pháp đánh giá này c ng mang tính ch t

t ng đ i, và ch đúng trong đi u ki n c th nh t đ nh (Lê Th Hoài Di m, 2012)

ki m tra, ki m soát n i b m t cách h u hi u, bên c nh đó c n ph i hoàn thi n công tác t ch c b máy qu n lý trong ngân hàng

Ngu n nhân l c c ng là y u t ban đ u quan tr ng c a vi c phòng ng a n x u trong ho t đ ng c a ngân hàng Ngân hàng c n chú tr ng công tác tuy n d ng, đánh giá n ng l c, ph m ch t c a c p qu n lý và nhân viên Cán b tín d ng là ng i góp

ph n làm cho NHTM n đ nh và b n v ng, nh ng h c ng là tác nhân chính làm suy

gi m, th m chí d n đ n s p đ NHTM Do đó, l c l ng qu n lý, cán b tín d ng có

ph m ch t đ o đ c, am hi u nghi p v s là n n t ng đ a ngân hàng phát tri n Làm t t

đi u này ngân hàng s b t đi r t nhi u n i lo v n đ n x u trong ho t đ ng kinh doanh

(Nguy n Thanh Tú và Nguy n Th H ng Nhung, 2013)

1.5.1.2 Tìm hi u, phân tích, đánh giá chính xác tình hình khách hàng

ây là công tác h t s c quan tr ng, là b c ti p xúc và th m đ nh tình hình khách hàng, đánh giá n ng l c tài chính, ph ng án s d ng v n vay và m c đích vay

c a khách hàng òi h i cán b tín d ng c n tìm hi u và phân tích tình hình khách hàng m t cách k càng Bên c nh vi c ti p nh n nh ng thông tin khách hàng cung c p, cán b tín d ng c n ph i ti p c n ngu n thông tin t các m i quan h c a khách hàng

đ có đ c đánh giá chính xác nh t v khách hàng vay v n Khi cán b tín d ng làm

t t vi c th m đ nh khách hàng s b c đ u phòng ng a đ c nguy c n x u phát sinh trong quá trình ho t đ ng c a ngân hàng (Ph m Th Thu Hà, 2013)

1.5.1.3 Xây d ng chính sách tín d ng phù h p và chú tr ng công tác

ki m tra, ki m soát ngân hàng

Ngân hàng c n xây d ng cho mình chính sách tín d ng phù h p và chú tr ng công tác ki m tra, ki m soát ngân hàng Chính sách phát tri n c a ngân hàng m t m t

ph i đ m b o kh n ng sinh l i, mang l i thu nh p cho ngân hàng, m t khác ph i đ m

b o thanh kho n và ki m soát đ c n x u Xác đ nh và xây d ng đ c chính sách phát tri n tín d ng, ngân hàng s đ nh h ng đ c h ng đi, h ng phát tri n c a ngân hàng Ho t đ ng cho vay chi m ph n l n doanh thu c a ngân hàng L i nhu n càng cao, r i ro càng l n, chính sách tín d ng h p lý giúp ngân hàng l ng tr c đ c

nh ng khó kh n, r i ro n x u có th x y ra đ s m đ a ra ph ng pháp d phòng

Công tác ki m tra ki m soát ngân hàng có đi m m nh tính th i gian vì nó nhanh chóng, k p th i ngay khi v a phát sinh v n đ và tính sâu sát c a ng i ki m tra viên, do vi c ki m tra đ c th c hi n th ng xuyên cùng v i công vi c kinh doanh Do

đó, vi c ki m tra ki m soát ngân hàng n u đ c th c hi n nhanh chóng, ch t ch s giúp h n ch đ c r i ro trong kinh doanh c a ngân hàng (Tô Ng c H ng, 2014)

1.5.1.4 Chú ý các d u hi u c a các kho n vay có th d n t i n x u

M t trong nh ng bi n pháp giúp ngân hàng tránh đ c nguy c phát sinh n

x u, đó là c n ph i chú ý các d u hi u c a các kho n vay có th d n t i n x u Có nhi u d u hi u c a kho n n có nguy c tr nên n x u, nh ng không có m t mô hình

nh t đ nh nào v kho n n x u, tuy nhiên d a vào kinh nghi m làm vi c, có th đúc k t

+ Quan h v i ngân hàng gi m: Th hi n khi khách hàng có thái đ trì hoãn,

l ng l khi cán b tín d ng mu n xu ng ki m tra c s s n xu t kinh doanh c a khách hàng

+ Tình hình kinh doanh c a khách hàng g p nhi u khó kh n, hàng hóa

đ ng, hàng t n kho gia t ng: i u này th hi n s khó kh n c a khách hàng trong ho t

đ ng kinh doanh, nh v y s nh h ng đ n ngu n ti n v , c ng nh là tình hình tài chính c a khách hàng, nguy c khách hàng không tr đ c n d n đ n n x u cao

+ Khách hàng đ t nhiên s d ng h t h n m c tín d ng đ b t đ ng hóa d

n : i v i m t kho n vay c a khách hàng, ngân hàng có th gi i ngân 1 l n, ho c gi i ngân theo ti n đ trên c s h n m c có s n i v i tr ng h p gi i ngân ti n đ mà qua quá trình quan h tín d ng, khách hàng đ ngh gi i ngân toàn b h n m c còn l i, thì ngân hàng ph i h t s c c n th n, b i nó th hi n khách hàng có th đang lâm vào hoàn c nh khó kh n không tr đ c n và mu n s d ng h t h n m c theo ki u không

tr đ c 1 đ ng c ng gi ng nh không tr đ c 10 đ ng

+ Khách hàng không tr đ c n đúng k h n: ây có th là d u hi u rõ ràng nh t kh n ng phát sinh n x u i u này th hi n kh n ng thanh toán c a khách hàng gi m sút, ho c có s chây c a khách hàng trong vi c thanh toán n cho ngân

hàng Cán b tín d ng c n theo dõi, th ng xuyên ki m tra, ki m soát đ i v i nh ng

tr ng h p nh v y đ k p th i đ a ra ph ng án gi i quy t (Ph m Th Thu Hà, 2013)

1.5.1.5 Th c hi n t t vi c giám sát, ki m tra sau cho vay

Công tác ki m tra, giám sát sau cho vay c n đ c chú tr ng Sau khi gi i ngân, cán b tín d ng d i s ch đ o, h ng d n c a lãnh đ o phòng s ti n hành ki m tra

đ nh k hay b t th ng v tình hình s d ng v n vay c a khách hàng đ xem kho n vay do ngân hàng cung c p cho khách hàng có đ c s d ng đúng m c đích nh cam

k t trong h p đ ng tín d ng hay không M t khác, cán b tín d ng c n ph i xem xét tình hình ho t đ ng kinh doanh c a khách hàng, tình hình qu n lý, s d ng tài s n b o

đ m, bi n đ ng tài s n b o đ m đ t đó có th d báo tr c nh ng r i ro, phát hi n

k p th i nh ng kho n n có nguy c phát sinh n x u đ nhanh chóng có bi n pháp x

lý Th c hi n t t công tác ki m tra, giám sát sau cho vay, ngân hàng có th tránh đ c

tr ng h p kho n vay chuy n sang n x u m i phát hi n ra, và t đó m i có bi n pháp

x lý thì r i ro s r t l n cho ngân hàng (Ph m Th Thu Hà, 2013)

1.5.1.6 Ti n hành c c u l i kho n n

Trong quá trình theo dõi kho n vay c ng nh ki m tra đ nh k tình hình kinh doanh, l ch s tr n vay và ngu n tài chính c a khách hàng, n u xét th y khách hàng khó kh n trong vi c tr n , ngân hàng có th ti n hành c c u l i kho n n cho khách hàng b ng vi c t ng th i h n vay, đi u ch nh k h n tr n , gi m và mi n lãi cho khách hàng Tuy nhiên vi c c c u này c ng ph i xét trên c s làm vi c, th m đ nh ngu n

ti n v thanh toán, ph ng án kinh doanh sau khi c c u có kh thi hay không, và thái

đ h p tác c a khách hàng v i ngân hàng nh th nào

Khi ti n hành c c u n , ngân hàng không ch gi m đi m t kho n n có v n đ ,

có nguy c tr thành n x u, mà đó còn là bi n pháp h tr khách hàng trong giai đo n khách hàng khó kh n không tr đ c n , góp ph n t ng thêm m i quan h trong ho t

đ ng c a ngân hàng (Ph m Th Thu Hà, 2013)

1.5.1.7 Th c hi n phân tán r i ro

Phân tán r i ro là đi u mà b t c m t ngân hàng nào c ng c n ph i th c hi n

nh m tránh r i ro trong ho t đ ng, ph ng châm “ Không b tr ng vào chung m t r ”

có l quá quen thu c đ i v i Ban lãnh đ o các ngân hàng, đ t đó h có th đ a ra k

ho ch, đ nh h ng ho t đ ng, t ng d n , phát tri n khách hàng, th ph n

Th c hi n phân tán r i ro, ngân hàng c n đa d ng hóa đ i t ng cho vay, tránh

vi c t p trung d n v n cho vay m t s ngành ngh kinh t nh t đ nh, ho c m t nhóm

đ i t ng nh t đ nh, ho c th c hi n đ ng tài tr đ i v i các kho n vay l n mà ngân hàng không th ki m soát n i Bên c nh đó, ngân hàng còn có th tham gia s d ng

d án đ u t c a khách hàng, thi n chí h p tác và tinh th n trách nhi m đ i v i kho n

n c a khách hàng, ngân hàng có th xem xét ti n hành gia h n n và đi u ch nh k

h n tr n cho khách hàng, đ a kho n vay tr v tr ng thái n bình th ng

Th c hi n công vi c này, ngân hàng s v a gi m đ c t l n x u, gây nh

h ng đ n ho t đ ng kinh doanh, v a t o đi u ki n h tr , t ng thêm th i gian tr n

đ khách hàng có th t p trung, đ y nhanh ph ng án kinh doanh, d án đ u t nh m

v t qua khó kh n tr c m t (Tô Ng c H ng, 2014)

1.5.2.2 Mi n, gi m ti n lãi vay

Khi m t kho n n c a khách hàng đã chuy n n x u, t c là khách hàng đã khó

kh n trong vi c thanh toán n g c và lãi cho ngân hàng Kho n n x u đó s b tính thêm phí ph t ch m tr , đây th c s là gánh n ng cho khách hàng trong lúc khó kh n

v ho t đ ng kinh doanh, ngu n ti n tr n cho ngân hàng Do v y, mi n, gi m lãi vay

là m t bi n pháp ngân hàng có th th c hi n đ h tr khách hàng vay v n ây là bi n pháp khá thi t th c, khi nó đánh th ng vào n g c và lãi c a khách hàng, b ng cách

gi m ngay trên n g c, lãi ho c phí ph t cho khách hàng Tuy nhiên, ngân hàng th c

hi n bi n pháp c ng ph i trên c s đánh giá c th tình hình khách hàng, kh n ng thu

đ c n g c và lãi còn l i sau khi áp d ng bi n pháp h tr khách hàng, b i bi n pháp này s nh h ng đ n ngu n thu và l i nhu n c a ngân hàng (Tô Ng c H ng, 2014)

1.5.2.3 Bán n cho các t ch c

Bán n cho các t ch c là m t hình th c mà ngân hàng có th áp d ng đ x lý

n x u trong h th ng N u l ra kho n n x u đó s n m im và ngân hàng s v a ph i trích l p d phòng, v a tìm cách đ x lý tài s n, thu h i n , thì bây gi khi bán n , kho n n x u này không còn trong s sách n a, ra ngoài b ng theo dõi c a ngân hàng, ngân hàng b t đi áp l c v n x u, có th i gian trích l p d n d phòng đ bù đ p r i ro, ngoài ra khi c n ti n, ngân hàng có th mang trái phi u lên chi t kh u t i NHNN

Nh v y, vi c x lý n x u b ng vi c bán n cho các t ch c v c b n là hình

th c không quá ph c t p đ các ngân hàng có th áp d ng Và th c t trong th i gian qua, r t nhi u ngân hàng đã th c hi n bán n cho các t ch c, b c đ u t o thu n l i cho ho t đ ng c a các ngân hàng

Tuy nhiên, x lý n x u b ng hình th c này không ph i ngân hàng đã đ y đi toàn b n x u, vì đây không ph i là hình th c mua đ t, bán đo n, trách nhi m x lý

n x u v n thu c v ngân hàng, ngân hàng v n ph i ti n hành các bi n pháp khác đ

gi i quy t món n trong th i gian bán n M i n m, ngân hàng đ u ph i trích l p d phòng r i ro, nh h ng đ n l i nhu n c a ngân hàng (Tô Ng c H ng, 2014)

1.5.2.4 X lý tài s n th ch p, c m c đ thu h i n

Khi kho n n c a khách hàng t i ngân hàng tr thành n x u nh ng khách hàng không tr đ c n , không có ý th c tr n ho c không h p tác v i ngân hàng, ngân hàng có th ti n hành bi n pháp x lý n ng h n đó là bán tài s n khách hàng th ch p,

c m c đ thu h i n M c đích c a vi c x lý tài s n th ch p là t o ra ngu n tr n khác cho ngân hàng đ ngân hàng có th thu h i n đã cho vay K t qu c a vi c x lý tài s n th ch p không nh ng nh h ng đ n l i ích c a các bên trong quan h tín d ng

mà còn có th nh h ng đ n l i ích c a nh ng ch th khác có liên quan đ n tài s n

th ch p Do v y vi c x lý tài s n th ch p thu h i n c n ph i đ c ti n hành theo

nh ng quy đ nh c th và ch t ch c a Pháp lu t

Vi c x lý tài s n th ch p có th th c hi n b ng nhi u hình th c: Ngân hàng

nh n chính tài s n th ch p đ bù tr v i kho n n còn thi u; Ngân hàng t mình bán hay phát m i tài s n th ch p đ thu n ; Bán đ u giá tài s n th ch p t i trung tâm bán

đ u giá mà các bên l a ch n; Ngân hàng nh n các kho n ti n ho c tài s n khác t

ng i th ba trong tr ng h p th ch p quy n đòi n (Tô Ng c H ng, 2014)

1.5.2.5 Kh i ki n khách hàng

Kh i ki n khách hàng c ng là m t trong nh ng bi n pháp ngân hàng có th áp

d ng đ x lý n x u, tuy nhiên đây có th xem là gi i pháp b t đ c d c a các ngân hàng, b i vì b n thân các ngân hàng không mu n m t kho n vay phát sinh n x u, l i càng không mu n ti n hành kh i ki n h t s c ph c t p, t n nhi u th i gian và chi phí, bên c nh đó còn làm cho m i quan h gi a ngân hàng và khách hàng thêm x u đi, do

đó th c t các ngân hàng luôn ti n hành các bi n pháp có th đ x lý kho n n tr c khi b t bu c ph i dùng ph ng án cu i cùng là đ a v n đ ra Tòa án Tuy nhiên, xét cho cùng, kh i ki n c ng là m t gi i pháp t t đ ngân hàng có th gi i quy t kho n n

x u, vì khi đó thông qua Tòa án và C c thi hành án, ngân hàng đ c trang b đ y đ v pháp lý đ có th thanh lý tài s n, bán tài s n thu h i n (Tô Ng c H ng, 2014)

1.5.3.1 Nhóm nhân t bên ngoài ngân hàng

- Môi tr ng kinh t

N n kinh t c a n c ta còn nh bé, r t d t n th ng khi kinh t th gi i bi n

đ ng m nh N u môi tr ng kinh t t t, ít bi n đ ng l n thì ho t đ ng kinh doanh c a

doanh nghi p s đ c đ m b o, kh n ng tr đ c n cho ngân hàng cao Còn khi kinh

t bi n đ ng m nh m : giá c , t giá, l m phát, thu , … s nh h ng x u đ n ho t

đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, th m chí có nguy c phá s n, m t kh n ng thanh toán cho ngân hàng

Các doanh nghi p n c ta đa s là doanh nghi p v a và nh , n ng l c tài chính còn nhi u h n ch , trong đi u ki n kinh t khó kh n, ch ng khoán m đ m, b t

đ ng s n đóng b ng, lãi su t v n còn m c cao s nh h ng nhi u đ n ngu n doanh thu, ngu n ti n v c a khách hàng dùng thanh toán n cho ngân hàng, gián ti p gây ra khó kh n cho ngân hàng trong vi c phòng ng a, x lý kho n n quá h n khi phát sinh

Bên c nh đó, là doanh nghi p kinh doanh trong l nh v c ti n t , khi n n kinh t

bi n đ ng x u, ngân hàng c ng g p nh ng khó kh n nh t đ nh v nhân l c, ngu n v n, chi phí ho t đ ng và các bi n pháp gi i quy t n x u nh mi n, gi m lãi cho khách hàng, c c u, gia h n n , … vì đi u đó s làm gi m ngu n thu, l i nhu n c a ngân hàng Vì v y, khi n n kinh t lâm vào hoàn c nh khó kh n s nh h ng không nh

đ n công tác phòng ng a và x lý n x u trong ngân hàng (Tô Ng c H ng, 2014)

- Khách hàng vay v n t i ngân hàng

Khi khách hàng vay ti n ngân hàng đ tri n khai, m r ng ho t đ ng s n xu t kinh doanh, v i m t d án đ y kh thi và t duy qu n lý, kh n ng lãnh đ o, kinh doanh tiên ti n thì s mang l i hi u qu và ngu n ti n cho d án, đ m b o kh n ng tr

n g c và lãi cho ngân hàng Tuy nhiên, n u t duy kinh doanh c a khách hàng còn nhi u h n ch , đ u t tràn lan không ki m soát đ c tình hình c a mình thì dù đó là các d án đ y ti m n ng c ng s b th t b i và nguy c t ng n x u cho ngân hàng

Vi c ngân hàng thu h i n vay còn ph thu c l n vào thi n chí tr n c a khách hàng a s các doanh nghi p khi vay v n ngân hàng đ u có các ph ng án kinh doanh

c th , kh thi S l ng các khách hàng s d ng v n sai m c đích, c ý l a đ o ngân hàng đ chi m đo t tài s n không nhi u, tuy nhiên nh ng v vi c phát sinh l i h t s c

n ng n , liên quan đ n uy tín c a ngân hàng, nh h ng x u đ n các khách hàng khác

(Tô Ng c H ng, 2014)

- Hành lang pháp lý, th ch chính sách c a nhà n c

Hành lang pháp lý rõ ràng, thu n l i và đ m nh s góp ph n làm minh b ch quy trình tín d ng, lành m nh ho t đ ng c a doanh nghi p và ngân hàng, h n ch r i ro tín d ng phát sinh Còn ng c l i, hành lang pháp lý ch a phù h p, còn nhi u b t c p

s t o ra r i ro trong ho t đ ng tín d ng

Bên c nh đó, Lu t và các v n b n liên quan đ n ho t đ ng ngân hàng đã có, tuy nhiên vi c tri n khai vào ho t đ ng ngân hàng l i h t s c ch m ch p và còn g p ph i nhi u v ng m c, b t c p nh m t s v n b n v c ng ch , thu h i n , c ng nh b t

c p vi c phân quy n, ho t đ ng c a các c quan nhà n c nh Tòa án, C c thi hành

án, Vi n Ki m Sát nhân dân,… đi u đó làm gia t ng n x u và gi m doanh thu, l i nhu n trong ho t đ ng ngân hàng N u vi c áp d ng các lu t, v n b n d i lu t s n có vào ho t đ ng kinh doanh ti n t c a ngân hàng nhanh chóng, đúng th i đi m, nghiêm túc không còn v ng m c thì ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p và ngân hàng s

di n ra nhanh chóng, thu n l i (Tô Ng c H ng, 2014)

1.5.3.2 Nhóm nhân t bên trong ngân hàng

- Chi n l c kinh doanh nói chung, phát tri n tín d ng nói riêng c a ngân hàng

T t c các ngân hàng khi đi vào ho t đ ng đ u ph i xây d ng cho mình m t chi n l c kinh doanh và phát tri n tín d ng c th , vi c làm này h t s c quan tr ng trong ho t đ ng c a ngân hàng Chi n l c kinh doanh s là s i ch đ xuyên su t vòng đ i phát tri n c a ngân hàng, là quy t c ho t đ ng c a t t c cán b , nhân viên trong ngân hàng

Chi n l c kinh doanh n u đ c xây d ng h p lý, phù h p v i quy mô, đ nh

h ng phát tri n c a ngân hàng v i các s n ph m, d ch v ,… trên c s nghiên c u k khách hàng và th tr ng s đ m b o kh n ng mang l i ngu n thu, l i nhu n cho ngân

hàng, m t khác s đ m b o thanh kho n, ng n ng a đ c nguy c phát sinh n x u

Ng c l i, khi ngân hàng xây d ng chi n l c kinh doanh m t cách chung chung, không c th rõ ràng s gây ra r i lo n trong ho t đ ng c a ngân hàng, không có đ nh

h ng rõ ràng s d n đ n không hi u qu , làm ch m b c ti n c a ngân hàng

- Các ngu n l c c a ngân hàng: Ngu n l c con ng i, ngu n l c tài chính

Ngu n l c con ng i và ngu n l c tài chính đóng vai trò h t s c quan tr ng trong quá trình ho t đ ng và phát tri n c a ngân hàng M t ngu n nhân l c d i dào,

đ o đ c t t, chuyên môn gi i cùng v i ngu n tài chính v ng m nh s là n n t ng v ng

ch c cho s phát tri n c a ngân hàng, t o ra uy tín trong ho t đ ng và là đi u ki n đ ngân hàng th c hi n t t chi n l c kinh doanh đã đ a ra, bên c nh đó góp ph n phòng

ng a n x u trong ngân hàng Ng c l i, khi ngu n nhân l c v a y u, v a thi u c ng

v i tình hình tài chính h n ch , m t ngân hàng s khó có th c nh tranh, thu hút khách hàng t t v giao d ch, do đó ti m n nguy c phát sinh n x u (Tô Ng c H ng, 2014)

- N ng l c qu n tr r i ro c a ngân hàng

Ngân hàng ho t đ ng kinh doanh trong l nh v c ti n t , là l nh v c khá đ c thù

và ti m n r t nhi u r i ro Các ngân hàng hi n nay đã m r ng kinh doanh trên nhi u

l nh v c, tuy nhiên ngu n doanh thu chính v n là t cho vay, m t nghi p v ch a đ ng

r i ro l n nh t trong ho t đ ng c a ngân hàng, tùy theo m c đ r i ro x y ra làm thi t

h i đ n ngân hàng nh m t uy tín, gi m l i nhu n, nh h ng đ n thanh kho n trong ngân hàng và đ t bi t là m i hi m h a n x u

Chính vì v y, công tác qu n tr r i ro t ng ngân hàng là m t trong nh ng u tiên hàng đ u Khi vi c ki m soát, qu n tr r i ro c a ngân hàng đ c th c hi n nghiêm túc, ch t ch và k p th i s h n ch đ c r t nhi u nguy c phát sinh n x u trong ngân hàng V i đ i ng nhân viên gi i v nghi p v này, ngân hàng có th d báo đ c

nh ng kh n ng có th phát sinh n x u đ t đó đ a ra ph ng án d phòng, phòng

ng a, tránh đ c nh ng r i ro phát sinh trong ho t đ ng c a ngân hàng

- Trình đ , đ o đ c c a cán b trong ngân hàng

Ngu n nhân l c trong ho t đ ng c a ngân hàng đóng m t vai trò h t s c quan

tr ng i ng cán b v a có ph m ch t đ o đ c, v a có trình đ chuyên môn nghi p

v ngân hàng thì kh n ng x y ra n x u là r t ít Ng c l i, cán b kém v n ng l c làm vi c, ho c tha hóa đ o đ c ho c kém c hai m t s nh h ng r t l n đ n ho t

đ ng c a ngân hàng, khi đó chính nh ng cá nhân này s là nhân t làm gia t ng n x u trong ngân hàng

1.6 Kinh nghi m và bài h c v x lý n x u trong ho t đ ng c a NHTM

1.6.1 Kinh nghi m c a Hàn Qu c

N x u c a Hàn Qu c b t ngu n t cu c kh ng ho ng tài chính châu Á n m

1997 mà nguyên nhân sâu xa đó chính là s t do hóa tài chính trong khi khung pháp

lý ch a hoàn thi n, đ u t tràn lan, cho vay không hi u qu Chính vì v y, khi kh ng

ho ng n ra đã tác đ ng tr c ti p đ n Hàn Qu c, lãi su t gia t ng, đ ng n i t suy y u

đã đ y ph n l n các doanh nghi p và ngân hàng đ n b v c phá s n

Tr c tình hình đó, Chính ph Hàn Qu c đã ti n hành các ho t đ ng can thi p

m t cách nhanh chóng và toàn di n đ n đ nh th tr ng Trong các bi n pháp x lý

n x u c a Hàn Qu c có th nh c t i các gi i pháp tiêu bi u sau đây:

+ Hình thành qu công chúng và Công ty qu n lý tài s n Hàn Qu c – Korean

Asset Management Corporation (KAMCO) ( Stiftung, 2013)

Qu công chúng

Qu công chúng đ c chia thành 2 qu v i m c đích: M t qu dùng đ x lý các kho n n x u (NRF) và m t qu là qu b o hi m ti n g i (DIF), KAMCO và Hi p

h i B o hi m ti n g i Hàn Qu c phát hành trái phi u đ huy đ ng cho 2 qu này

NRF mua l i nh ng kho n n x u c a các t ch c và x lý b ng cách bán l i, phát hành ch ng khoán ho c các k thu t khác nh hoán đ i n - v n ch s h u, tái

c c u n và tái tài tr cho các công ty g p khó kh n t m th i v tài chính DIF huy

đ ng v n đ tái c c u v n cho các t ch c tài chính và th c hi n thanh toán cho

nh ng ng i g i ti n các t ch c tài chính m t kh n ng thanh toán Bên c nh đó, DIF c ng dùng ti n đ mua l i các kho n n x u các ngân hàng ( Stiftung, 2013)

Công ty qu n lý tài s n Hàn Qu c (KAMCO)

KAMCO đóng vai trò quan tr ng trong vi c mua l i các kho n n x u t các t

ch c tài chính có v n đ và bán l i cho các nhà đ u t n c ngoài KAMCO phân các tài s n mà nó mua thành 2 lo i: tài s n thông th ng và tài s n đ c bi t Tài s n thông

th ng là nh ng kho n n x u mà kh n ng đ c thanh toán là không ch c ch n Tài

s n đ c bi t là nh ng kho n n x u cho các công ty đang trong quá trình tái t ch c doanh nghi p, do đó các kho n n đ c c c u l i v i lãi su t th p h n và kéo dài th i gian tr n Các lo i tài s n này l i ti p t c đ c phân thành các kho n vay có đ m b o

và không có đ m b o

Sau khi mua l i, KAMCO s nhóm các kho n n x u này l i và bán cho các nhà

đ u t thông qua đ u giá qu c t ho c KAMCO s phát hành các ch ng khoán có đ m

b o b ng tài s n d a trên các kho n n x u đã mua KAMCO c ng có th t ch thu th

ch p c a các tài s n có đ m b o ôi khi, KAMCO n m gi các kho n n x u và c

g ng tái c c u n , tái tài tr hay chuy n đ i n - v n ch n u KAMCO cho r ng công

ty đó có kh n ng h i ph c (Sohn, 2002)

L ng n x u đ c KAMCO mua l i t ng lên qua t ng n m T ng n x u đ c mua vào cu i n m 2001 là 76% t ng n x u, tr giá 133.1 t won T l n x u còn

l i/T ng n x u ngày càng gi m, t 88.6% n m 1997 xu ng còn 24% n m 2001 đã cho

th y vai trò r t tích c c c a KAMCO trong vi c mua và x lý n x u n n m 2001, quá trình x lý n x u Hàn Qu c đã g n nh đ c hoàn thành B ng vi c mua l i và

x lý các kho n n x u, KAMCO đã thành công trong vi c x lý n x u, nâng cao ch t

l ng tài s n c a các ngân hàng T l an toàn v n theo BIS đã t ng đáng k t 7%

n m 1997 lên 10.8% vào tháng 3 n m 2002, đ ng th i t l n x u/t ng d n c a các ngân hàng gi m t 16.9% vào n m 1998 xu ng còn 2.8% vào n m 2001 (Sohn, 2002)