Giáo án môn hóa học lớp 12 đầy đủ cả năm

Củng cố - GV hệ thống lại các kiến thức lí thuyết đã ôn tập trong bài học: kiến thức về sự điện li, đơn chất và hợp chất vô cơ , các kiến thức về cấu tạo, tính chất của 1 số hợp chất hữu

Trang 1

Trường THPT Hà Lang– Bài soạn hóa học 12

1 Giáo viên: Giáo án và các bảng câm:

- Cấu tạo, tính chất hoá học cơ bản của một số đơn chất và hợp chất vô cơ

- Điều chế, tính chất hoá học của một số hợp chất dẫn xuất của hiđrocac

- Cấu tạo, tính chất hoá học cơ bản của một số hợp chất hiđrocacbon

( Máy chiếu, máy vi tính nếu có điều kiện)

2 Học sinh

- Ôn tập các kiến thức về hoá học vô cơ và hữu cơ đã học ở lớp 11

III Tiến trình bài dạy:

1 Kiểm tra bài cũ – Vào bài mới:

- HS: liệt kê các khái niệm hoá học và các hợp chất vô cơ, hữu cơ đã học ở lớp 11

- HS: nêu lại khái niệm

chất điện li, sự điện li, chất

- Chất điện li yếu là chất khi tan trong nước chỉ có

1 số phân tử hòa tan phân li thành ion

2 Axit, bazơ, muối và hiđroxit lưỡng tính

- Axit là chất phân li trong nước ra ion H+

- Bazơ là chất phân li trong nước ra ion OH-

- Muối là chất phân li ra cation kim loại (hoặc

Trang 2

- HS: nêu lại khái niệm về

axit, bazơ, hiđroxit lưỡng

tính, muối

- HS: nêu lại các điều

kiện xảy ra phản ứng trao

GV đưa ra bảng câm yêu

cầu - HS: điền các thông tin

liên quan đến số oxi hoá,

GV đưa ra bảng câm yêu

liên quan đến đặc điểm cấu

tạo, tính chất hoá học của 1

số hợp chất hiđrocacbon

- HS: vận dụng kiến thức

đã học hàn thành yêu cầu

của GV đề ra

cation amoni) và anion gốc axit

- Hiđroxit lưỡng tính là chất vừa phân li theo kiểu axit, vừa phân li theo kiểu bazơ

3 Phản ứng trao đổi ion

Các điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion:

- Sản phẩm phản ứng có chất kết tủa

- Sản phẩm phản ứng có chất điện li yếu

- Sản phẩm phản ứng có chất khí

⇒ Bản chất của phản ứng trao đổi ion là làm giảm

số ion có trong dung dịch

4 Cấu tạo, tính chất hoá học cơ bản của một số đơn chất và hợp chất vô cơ

Chất Số oxi hoá Tính chất hoá học

N 2 0 Có tính oxi hoá và tính khử Hợp chất

của Nitơ

-3 (NH 3 ) Có tính khử mạnh.

+1;+2;+3;+4 Có tính oxi hoá và tính khử +5 (HNO 3 ) Có tính oxi hoá mạnh.

P 0 Có tính oxi hoá và tính khử Hợp chất

của P +5 (H3 PO 4 ) Là axit yếu, ba nấc.

C 0 Có tính oxi hoá và tính khử Hợp chất

của C

+2 (CO) Oxit tring tính có tính khử +4 (CO 2 ) Oxit axit có tính oxi hoá +4 (H 2 CO 3 ) Axit yếu, kém bền.

Si 0 Có tính oxi hoá và tính khử Hợp chất

của Si

+4 (SiO 2 ) Oxit axit không tan.

+4 (H 2 SiO 3 ) Axit rất yếu, không tan.

5 Cấu tạo, tính chất hoá học cơ bản của một số

- Phản ứng cộng X 2 , HX…

- Phản ứng trùng hợp

- Làm mất màu với dd KMnO 4

Ankin

C n H 2n- 2

n ≥ 2

Mạch hở, có 1 liên kết ba trong phân

tử

- Pư thế H ở – C ≡ CH

Ankađie n

C n H 2n- 2

n ≥ 3

Mạch hở, có 2 liên kết đôi trong phân

tử

- Phản ứng trùng hợp

Aren

C n H 2n - 6

n ≥ 6

Phân tử có vòng benzen (còn gọi là ankylbenzen)

- Pư thế H ở vòng benzen

- Ankylbenzen làm mất màu

Trang 3

Hoạt động 4: Ôn tập về

điều chế Hidrocacbon:

GV đưa ra bảng câm yêu

liên quan đến cách điều chế,

6 Điều chế, tính chất hoá học cơ bản của một số

hợp chất dẫn xuất của hiđrocacbon

Chất Tính chất hoá học Điều chế

Dẫn xuất halogen

C x H y X

- Phản ứng thế X = OH

- Phản ứng tách HX

- Thế H ở CxHy = X

- Cộng HX hoặc

X 2 vào anken, ankin

Ancol no đơn chức

Từ dẫn xuất halogen hoặc anken

Từ benzen hoặc cumen

Anđehit no đơn chức

C n H 2n +1 CHO

n ≥ 0

- Tính oxi hoá: cộng H 2

- Tính khử: Tráng bạc, tác dụng với Cu(OH) 2

Oxi hoá ancol bậc 1, no, đơn chức Xeton no, đơn

cacboxylic no, đơn chức

R – COOH R: no

- Tác dụng với ancol

- Tính axit: t.d với KL hoạt động, bazơ, oxit bazơ, muối, đổi màu quỳ tím, …

- Oxi hoá cắt mạch ankan

- Oxi hoá anđehit no, đơn chức

3 Củng cố

- GV hệ thống lại các kiến thức lí thuyết đã ôn tập trong bài học: kiến thức về sự điện li, đơn chất và hợp chất vô cơ , các kiến thức về cấu tạo, tính chất của 1 số hợp chất hữu cơ

4 Hướng dẫn học sinh tự học bài:

- HS: về nhà viết các PTHH chứng minh tính chất của các hợp chất đã nêu trong các bảng câm, ôn lại cách lập công thức phân tử

- HS: đọc trước bài Este – SGK 12

Trang 4

− Khái niệm, đặc điểm cấu tạo phân tử, danh pháp (gốc - chức) của este.

− Tính chất hoá học : Phản ứng thuỷ phân (xúc tác axit) và phản ứng với dung dịch kiềm (phản ứng xà phòng hoá)

− Phương pháp điều chế bằng phản ứng este hoá

− ứng dụng của một số este tiêu biểu

Hiểu được : Este không tan trong nước và có nhiệt độ sôi thấp hơn axit đồng

phân

2 Kĩ năng:

− Viết được công thức cấu tạo của este có tối đa 4 nguyên tử cacbon

− Viết các phương trình hoá học minh hoạ tính chất hoá học của este no, đơn

1 Giáo viên: Giáo án, SGK

2 Học sinh: SGK, đọc trước bài từ nhà

Hoạt động 1: Khái niệm, danh pháp

GV phân tích pthh este hoá tổng quát để

- HS: rút ra khái niệm este:

R - C – OH + H – O – R’ → R – C – O – R’+ H 2 O

 

O O

- HS: đọc SGK nêu khái niệm este và

nêu công thức chung của este đơn chức,

este no, đơn chức

I Khái niệm, danh pháp

1 Khái niệm: Khi thay thế nhóm OH ở

nhóm – COOH của axit cacboxylic bằng nhóm OR thì được este

2 Công thức chung:

Este đơn chức: R – COO – R’

Este no, đơn chức: CnH2nO2 (n ≥ 2)

Trang 5

- HS: đọc SGK nêu cách gọi tên este và

vận dụng gọi tên 1 số este đơn giản

GV giới thiệu “dầu chuối” là 1 loại este

- HS: liên hệ đến dầu chuối kết hợp đọc

SGK nêu các tính chất vật lí cơ bản của

este

GV nhắc lại đặc điểm của liên kết hiđro,

hướng dẫn - HS: giải thích nhiệt độ sôi

và độ tan trong nước của este thấp hơn

ancol hoặc axit cacboxylic có cùng M

- HS: đọc SGK nêu trạng thái tự nhiên

của este

Hoạt động 2: Tính chất hóa học

GV hướng dẫn - HS: vận dụng nguyên

lí chuyển dịch cân bằng vào phản ứng

este hoá để - HS: tự phát hiện ra phản

ứng thuỷ phân của este trong 2 môi

trường axit và bazơ

Gợi ý:

? Nếu thêm 1 lượng nước rất lớn vào

phản ứng este hoá thì phản ứng sẽ chuyển

dịch theo chiều nào?

? Nếu không thêm nước vào phản ứng

este hoá mà thay vào đó là dd NaOH thì

sẽ xảy ra hiện tượng gì?

- HS: so sánh phản ứng thuỷ phân ở

2 môi trường axit và bazơ của este về loại

phản ứng, sản phẩm phản ứng để khắc

sâu kiến thức hơn

GV hướng dẫn - HS: dựa vào đặc điểm

cấu tạo của este để nêu lên tính chất riêng

- Este có trong một số loại hoa và quả chín trong tự nhiên

III Tính chất hoá học:

1 Phản ứng thuỷ phân trong môi

trường axit:

RCOOR’ + H 2 O →H t+, 0 RCOOH + R’OH

2 Phản ứng thuỷ phân trong môi trường bazơ:

RCOOR’ + NaOH →t o RCOONa + R’OH

Trang 6

- Gv: Hướng dẫn học sinh giải bài tập về phản ứng xà phòng hóa : Bài tập 6( trang

7 SGK cơ bản 12)

Bài 6(SGK -7): CTPT của X: C3H6O2 ; CTCT của X: CH3COOCH3 ; Z =

CH3COONa, mZ = 8,2g

4 Hướng dẫn học sinh học bài

- HS: về nhà làm các bài tập 2, 3, 4, 5, 6 trong SGK, đọc trước bài Lipit

Trang 7

− Khái niệm và phân loại lipit

− Khái niệm chất béo, tính chất vật lí, tính chất hoá học (tính chất chung của este

và phản ứng hiđro hoá chất béo lỏng), ứng dụng của chất béo

− Cách chuyển hoá chất béo lỏng thành chất béo rắn, phản ứng oxi hoá chất béo bởi oxi không khí

2 Kĩ năng:

− Viết được các phương trình hoá học minh hoạ tính chất hoá học của chất béo

− Phân biệt được dầu ăn và mỡ bôi trơn về thành phần hoá học

− Biết cách sử dụng, bảo quản được một số chất béo an toàn, hiệu quả

− Tính khối lượng chất béo trong phản ứng

Cho biết sự khác nhau giữa phản ứng thuỷ phân và phản ứng xà phòng hoá của este? Viết pthh minh hoạ?

Trả lời: Phản ứng thuỷ phân este xảy ra trong môi trường axit và là phản ứng thuận nghịch

RCOOR’ + H2O →H T+, 0 RCOOH + R’OH

Phản ứng xà phòng hoá este xảy ra trong môi trường bazơ và là phản ứng 1 chiều RCOOR’ + NaOH →t o RCOONa + R’OH

- HS: đọc SGK nêu khái niệm

và sự phân loại lipit

- HS: nêu khái niệm chất béo

GV giải thích các thuật ngữ:

triglixerit, triaxylglixerol, trieste

I Khái niệmchung về lipit

Lipit là những hợp chất hữu cơ có trong tế bào sống, không tan trong nước nhưng tan trong các dung môi không phân cực

Phần lớn lipit là các este phức tạp gồm: chất béo, sáp, steroit, photpholipit,

II Chất béo

1 Khái niệm:

Chất béo là trieste của glixerol với axit béo gọi chung là triglixerit hay triaxylglixerol

Trang 8

- HS: dựa vào khái niệm chất

béo để lập công thức chung cho

- HS: dựa vào SGK viết các

PTHH minh hoạ tính chất của

chất béo

GV mở rộng nguyên nhân gây

ra sự ôi thiu của dầu mỡ là do

hiện tượng oxi KK oxi hoá chậm

liên kết C=C của gốc axit trong

chất béo tạo thành peoxit rồi

phân huỷ thành anđehit

- HS: đọc SGK và liên hệ

thực tế nêu các ứng dụng của

chất béo và đọc bài đọc thêm về

quá trình chuyển hoá chất béo

trong cơ thể người

4 Ứng dụng: SGK tr 11

- Là thức ăn quan trọng của con người

- Làm nguyên liệu để điều chế xà phòng và glixerol…

3.Củng cố: - GV hệ thống lại các kiến thức về khái niệm, công thức chung, tính chất

của chất béo và hướng dẫn - HS: làm bài tập 4 (SGK tr 11) để củng cố kiến thức

- HS: về nhà làm các bài tập 1, 2, 3, trong SGK, đọc trước bài Chất giặt rửa

Bài 1(SGK -11): Xem phần lí thuyết

Trang 9

Củng cố kiến thức về cấu tạo, tính chất của este và chất béo:

- Khái niệm, tính chất hóa học

- Ôn tập các kiến thức về este và chất béo, SGK, máy tính bỏ túi, giấy nháp

1 Kiểm tra bài cũ

- Kiểm tra bài cũ xen trong bài mới

2 Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO

VIÊN VÀ HỌC SINH

NỘI DUNG Hoạt động 1 : Ôn tập lí thuyết

- HS: đọc SGK chỉ ra đặc

điẻm cấu tạo của este và so sánh

nó với chất béo

- HS: viết các PTHH dạng tổng

quát nêu lên các tính chất

chung của este

- Chất béo là trieste của glixerol và axit béo nên

nó có tính chất chung của este

- Tính chất hoá học chung của este:

+ Phản ứng thuỷ phân (có xúc tác axit)

RCOOR’ + H 2 O ¬  H ,t+ o→ RCOOH + R’OH

+ Phản ứng xà phòng hoá

RCOOR’ + NaOH →t o RCOONa + R’OH

+ Phản ứng riêng của gốc hidrocacbon R và R’

Trang 10

n x = n glixerol = 0,01 mol

→ A = 0,01 882= 8,82 g(- HS: tự viết các CTCT có thể có của X)

3 Củng cố : Kiểm tra 15 phút

Câu 1: Hợp chất X có CTCT: CH3 OOCCH 2 CH 3 Tên gọi của X là

A etyl axetat B propyl axetat C etyl propionat D metyl propionat.

Câu 2: Hợp chất X có CT đơn giản nhất: CH2 O X tác dụng được với NaOH nhưng không tác dụng với Na CTCT của X là

A CH 3 CH 2 COOH B CH 3 COOCH 3 C HCOOCH 3 D HOCH 2 CHO.

Câu 3: Công thức chung của este no, đơn chức là

A C n H 2n+1 O 2 B C n H 2n O 2 C C n H 2n-1 O 2 D C n H n O 2

Câu 4: Cho CH3 COOH tác dụng với CH 3 CH 2 OH có mặt H 2 SO 4 đặc, sản phẩm thu được có CTCT là

A CH 3 COOCH 2 CH 3 B CH 3 CH 2 COOCH 3 C HCOOCH 2 CH 2 CH 3 D CH 3 CH 2 CH 2 COOH.

Câu 5: Ghép nội dung cột I với cột II cho phù hợp.

1 Phân tử este tạo liên kết hiđro kém với nước A nên nhiệt độ sôi rất thấp.

2 Phân tử este không tạo liên kết hiđro với nhau B nên tan nhiều trong nước.

C nên không tan nhiều trong nước.

Câu 6: Chất béo lỏng thường có gốc hiđrocacbon của axit béo là gốc hiđrocacbon

A no B không no C thơm D có nhiều nhánh.

Câu 7: Phát biểu nào sau đây là sai?

A Chất béo không tan trong nước C Chất béo tan hoàn toàn trong dung dịch axit.

B Chất béo là este D Chất béo là nguyên liệu sản xuất xà phòng.

Câu 8: Cho [C17 H 33 COO] 3 C 3 H 5 tác dụng với H 2 trong điều kiện có Ni và đun nóng thì sản phẩm thu được là chất có công thức hoá học nào?

A (C 17 H 33 COO) 3 C 3 H 8 B (C 17 H 35 COO) 3 C 3 H 8 C (C 17 H 33 COOH) 3 C 3 H 5 D (C 17 H 35 COO) 3 C 3 H 5

Câu 9: Cần bao nhiêu gam NaOH để xà phòng hoá hết 7,4g metyl axetat?

A 0,4g B 4g C 40g D 400g

Câu 10: Khối lượng muối thu được sau khi xà phòng hoá hoàn toàn 0,5 mol (C17 H 35 COO) 3 C 3 H 5

bằng dung dịch NaOH là bao nhiêu?

A 306g B 153g C 459g D 158g

Đáp án:

- HS: về nhà làm các bài tập 1, 2, 3, 6, 7, 8 SGK tr 18, đọc trước bài glucozơ và phần tư liệu về CTCT dạng mạch vòng của glucozơ

Bài 1(SGK -18): Xem phần lí thuyết

Bài 2(SGK -18): Thu được 6 trieste

Trang 11

Tiết 05

LUYỆN TẬP: ESTE VÀ CHẤT BÉO

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Học sinh ôn lại tính chất hóa học của este và chất béo, nhớ lại tên gọi của một

số este và chất béo đơn giản

- Phương pháp làm bài tập định lượng theo phương trình phản ứng và phương pháp tăng giảm khối lượng

- Ôn tập lí thuyết làm các bài tập trong sách giáo khoa

III Tiến trình bài giảng

1 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra

- Gv: Hướng dẫn học sinh ôn tập

kiến thức bằng cách đặt câu hỏi

pháp vấn gọi học sinh trả lời

- Hs: Trả lời câu hỏi theo dẫn dắt

của giáo viên

- Hs: Hướng dẫn lại phương pháp

giải bài tập( Theo phương trình

2 Tính chất hóa học của este và chất béo

- Thủy phân trong môi trường axit

- Phản ứng xà phòng hóa

3 Phương giải bài tập

- Theo phương trình phản ứng+ Tính số mol của một chất trong phương trình phản ứng

+ Tính số mol của chất khác dựa vào tỉ lệ số phân tử các chất trong phương trình phản ứng

- Phương pháp bảo toàn khối lượng:

+ Tính sự tăng giảm cho số mol tực tế

II Bài tập luyện tập Câu 1: B ; Câu 2: A; Câu 3: B; Câu 4: D

Trang 12

- Gv: Cho học sinh làm bài tập

theo từng nhóm

+ Mỗi nhóm làm tất cả 10 bài tập

+ Thời gian làm bài 25’

- Hs: làm bài theo yêu cầu của

giáo viên

- Gv: Gọi học sinh nộp bài

- Gv: Giải đáp hướng dẫn học sinh

+ Câu 9: Theo phương trình phản

ứng và bảo toàn khối lượng

+Câu 10: Theo phương trình phản

- Gv: Khái quát lại phương pháp làm bài tập theo phương trình phản ứng,

phương pháp bảo toàn khối lượng, phương pháp tăng giảm khối lượng

- Xem lại các bài tập đã làm trong bài, làm thêm các bài tập trong sách bài tập

- Đọc và nghiên cứu trước bài: Glucozo

PHIẾU BÀI TẬP Câu 1: Metyl propylat là tên gọi của hợp chất nào sau đây?

A HCOOC3H7 B C2H5COOCH3 C C3H7COOH D C2H5COOH

Câu 2: Este được tạo thành từ axit no, đơn chức với ancol no, đơn chức có công thức

nào sau đây?

Trang 13

A CnH2n + 1COOCmH2m +1 B CnH2n - 1COOCmH2m -1

C CnH2n - 1COOCmH2m +1 D CnH2n + 1COOCmH2m -1

Câu 3: Một este có CTPT C4H8O2 Khi thuỷ phân trong môi trường axit thu được

ancol etylic CTCT của este đó là:

A C3H7COOH B CH3COOC2H5 C HCOOC3H7D C2H5COOCH3

Câu 4: Cho 3,52 g chất A có công thức phân tử C4H8O2 tác dụng với 0,6 lít dung dịch NaOH 0,1 M Sau phản ứng cô cạn dung dịch thu được 4,08 g chất rắn Vậy A là:

A C3H7COOH B HCOOC3H7C C2H5COOCH3 D CH3COOC2H5

Câu 5: Thủy phân 8,8 g este X có CTPT là C4H8O2 bằng dung dịch NaOH vừa đủ thu được 4,6 g ancol Y và muối có khối lượng là:

Câu 6: Đốt cháy hoàn toàn 0,09 g este đơn chức Y thu được 0,132 g CO2 và 0,054 g

H2O CTPT của Y là

A.C2H4O2 B C3H6O2 C CH2O2 D C4H8O2

Câu 7: Đốt cháy hoàn toàn 0,2 mol este X rồi dẫn sản phẩm cháy vào dung dịch

Ca(OH)2 dư thu được 40 g kết tủa X có CTPT là:

A HCOOC2H5 B CH3COOCH3 C HCOOCH3 D Không xác định được

Câu 8: Đốt cháy hoàn toàn 3 g este X thu được 2,24 lít CO2 (đktc) và 1,8 g nước CTPT của este X là:

A C2H4O2 B C3H6O2 C C4H8O2 D Kết quả khác

Câu 9: Đốt cháy a g một este, sau phản ứng thu được 9,408 lít CO2 (đktc) và 7,56 g nứoc Thể tích khí oxi cần dùng là 11,76 lít (đktc) CTPT của este là:

A C4H8O2 B C3H6O2 C C2H4O2 D C5H10O2

Câu 10: X là este được tạo bởi ancol là đồng đẳng của ancol etylic và axit là đồng

đẳng của axit axetic Thuỷ phân hoàn toàn 13,2 g X cần 0,15 mol NaOH X có

CTCT là:

A CH3COOC2H5 B CH3COOCH3 C HCOOCH3 D CH3COOC3H7

Trang 14

Ngày dạy : 12C4 , 12C5 , 12C6

Tiết 06

GLUCOZƠ

I Mục tiêu:

1 Kiến thức Biết được:

- Khái niệm, phân loại cacbohiđrat

- Công thức cấu tạo dạng mạch hở, tính chất vật lí (trạng thái, màu, mùi, nhiệt độ nóng chảy, độ tan), ứng dụng của glucozơ

2 Kĩ năng:

Viết được công thức cấu tạo dạng mạch hở của glucozơ, fructozơ

- Dự đoán được tính chất hóa học

- Vào bài: Như các em đã biết các loại ngũ cốc mà ta sử dụng hàng ngày có

thành phần chủ yếu là cacbohidrat Vậy cacbohidrat là gì, chúng có mấy loại?

cacbohidrat trong thiên nhiên có

ở đâu và công thức phân tử

cấu tạo phân tử của glucozo

- HS: dựa vào sự quan sát tinh

thể glucozơ và liên hệ thức tế chỉ

ra các tính chất vật lí và trạng

thái tự nhiên của glucozơ

- HS: nêu CTPT của glucozơ và

A Cacbohidrat

- Cacbohidrat là những hợp chất hữu cơ tạp chức

và thường có CTPT chung là: Cn(H2O)m

- Phân loại cacbohiđrat:

+ Monosaccarit: Là cacbohidrat đơn giản nhất Thí dụ: Glucozơ, fructozơ ( C6H12O6)

+ Đisaccarit: Khi thuỷ phân → 2 monosaccarit Thí dụ: Saccarozơ ( C12H22O11)

+ Polisaccarit: Khi thuỷ phân → n monosaccarit Thí dụ: Tinh bột, xenlulozơ ( C6H10O5)n

Trang 15

đọc SGK tìm đáp án cho các câu

hỏi của GV đề ra:

? Glucozơ tham gia phản ứng

tráng bạc và bị oxi hoá thành axit

gluconic, chứng tỏ glucozơ có

chứa nhóm chức gì?

? Glucozơ tham gia phản ứng

với Cu(OH)2 tạo dd màu xanh

lam, chứng tỏ glucozơ có chứa

nhóm chức gì?

? Glucozơ tạo được este chứa 5

gốc axit thì nó có mấy nhóm –

OH trong phân tử?

? Khử hoàn toàn glucozơ bằng

H2 thu được hexan chứng tỏ nó

có cấu tạo mạch C như nào?

? Qua các đặc điểm trên cho biết

⇒ Glucozơ là hợp chất tạp chức có cấu tạo dạng mạch C thẳng không phân nhánh, chứa 1 nhóm chức andehit và 5 nhóm chức hiđroxyl

CTCT (Mạch hở):

CH2 – CH – CH – CH – CH – CHO     

OH OH OH OH OH CTCT (Thu gọn): HOCH2(CHOH)4CHO

3 Củng cố

GV hệ thống lại các kiến thức về cacbohiđrat, tính chất vật lí, trạng thái tự nhiên, cấu tạo phân tử dạng mạch hở và mạch vòng của glucozơ

- HS: về làm bài tập 3, 4 SGK tr 25, ôn lại kiến thức tính chất hoá học của

andehit và ancol đa chức và đọc trước phần tính chất hoá học

Bài 3(SGK - 25): Xem phần lí thuyết

Bài 4(SGK - 25): Xem phần lí thuyết

Trang 16

- Viết được các PTHH chứng minh tính chất hoá học của glucozơ.

- Phân biệt dung dịch glucozơ với glixerol bằng phương pháp hoá học

- Tính khối lượng glucozơ trong phản ứng

Hoá chất: Dung dịch: Glucozơ, AgNO3, NH3, NaOH, CuSO4

2 Học sinh: Đọc trước bài từ nhà, SGK.

? Hãy viết CTCT dạng mạch hở của glucozơ qua đó cho biết glucozơ là hợp chất loại gì?

este 5 chức của glucozơ tạo

với gốc axit axetic

H 3 CCOOCH 2 - (CHOOCCH 3 ) 4 - CHO

⇒ Glucozơ có tính chất poliancol gần giống với glixerol

→ HOCH 2 (CHOH) 4 COO NH 4 + 2Ag ↓ + 2NH 4 NO 3

Trang 17

anđehit đã biết để viết pthh

chứng minh glucozơ có tính

anđehit

GV giới thiệu phản ứng lên

men của glucozơ và liên hệ với

quá trình sản xuất rượu gạo,

điều chế trong công nghiệp và

ứng dụng chủ yếu của glucozơ

- HS: nêu CTPT của fructozơ

và cho biết nó là đồng phân

của nó theo tư liệu SGK tr 26

- HS: dựa vào đặc điểm cấu

tạo của fructozơ và tính chất

hoá học glucozơ dự đoán tính

chất hoá học của fructozơ

GV đặt vấn đề: Không có

nhóm chức –CHO trong phân

tử thì fructozơ có tham gia

- Thủy phân tinh bột (có xúc tác hoặc enzim)

- Thủy phân xenlulozơ (có xúc tác axit)

và 5 nhóm chức hiđroxyl CTCT (Mạch hở):

HOCH 2 – (CHOH) 3 – CO – CH 2 OH

* CTCT dạng mạch vòng:

III Tính chất hoá học

- Có nhiều nhóm – OH liền kề nên fructozơ

có tính chất poliancol giống glucozơ

- Có nhóm chức – CO – nên có thể bị khử bởi hiđro tạo ancol đa chức

- Trong môi trường bazơ fructozơ bị chuyển hoá thành glucozơ nên nó có thể tham gia phản ứng tráng bạc được (dù trong phân tử fructozơ

Trang 18

- HS: về ôn lại kiến thức tính chất hoá học của fructozơ và glucozơ ; làm các

bài tập 1, 5, 6 SGK tr 25 ; đọc trước bài Saccarozơ – Tinh bột – Xenlulozơ

Bài 1(SGK - 25): A ;

Bài 5(SGK - 25):

a) Quỳ tím : axit axetic ; Cu(OH)2 : etanol ; Cu(OH)2 và NaOH đun nóng:

Glucozơ

b) Cu(OH)2 : etanol ; Cu(OH)2 và NaOH đun nóng: Glucozơ

c) Quỳ tím : axit axetic ; Cu(OH)2 : Glucozơ ; Cu(OH)2 và NaOH đun nóng: Fomanđehit

Trang 19

- Công thức phân tử, đặc điểm cấu tạo, tính chất vật lí ( trạng thái, màu, mùi, vị ,

độ tan), tính chất hóa học của saccarozơ, (thủy phân trong môi trường axit)

- Công thức phân tử, đặc điểm cấu tạo, tính chất vật lí, ( trạng thái, màu, độ tan)

2 Kĩ năng

- Quan sát mẫu vật thật, mô hình phân tử, làm thí nghiệm rút ra nhận xét

- Viết các PTHH minh hoạ cho tính chất hoá học

- Tinh khối lượng glucozơ thu được từ phản ứng thuỷ phân các chất theo hiệu suất

Hoá chất: Tinh thể saccarozơ, tinh bột, nước cất ; Dung dịch: NaOH, CuSO4

2 Học sinh : Đọc trước bài từ nhà, SGK.

? Nêu tính chất hoá học của glucozơ ?

2 Bài mới:

Hoạt động 1: Tim hiểu, nghiên

cứu về Saccarozo

- HS: dựa vào sự quan sát tinh

thể saccarozơ trong thức tế chỉ ra

các tính chất vật lí và trạng thái tự

nhiên của saccarozơ

- HS: nêu CTPT của saccarozơ và

cho biết nó là hợp chất thuộc loại

GV đặt vấn đề: Khi cho Cu(OH)2

vào dd saccarozơ và lắc đều thì hiện

tượng gì sẽ xảy ra?

- CTCT:

Saccarozơ là đisaccarit cấu tạo nên từ 1 gốc gốc α - glucozơ và 1 gốc β - fructozơ liên kết với nhau qua nguyên tử oxi

Trang 20

hiện tượng và viết PTHH của phản

ứng

- HS: đọc SGK và liên hệ đến cấu

tạo phân tử saccarozơ nêu phản ứng

thuỷ phân của saccarozơ và chỉ rõ

điều kiện của phản ứng

- HS: nghiên cứu SGK nêu các

công đoạn sản xuất saccarozơ từ

Hoạt động 3: Tìm hiểu về tinh bột

- HS: quan sát tinh bột và liên hệ

thực tế chỉ ra các tính chất vật lí và

trạng thái tự nhiên của tinh bột

- HS: nêu CTPT của tinh bột và

cho biết nó thuộc loại polisaccarit

GV giới thiệu cấu trúc phân tử

phân tử amilozơ và amilopectin để

chỉ rõ cho - HS: các liên kết trên

là axit hoặc enzim)

C 12 H 22 O 11 + H 2 O →t o C 6 H 12 O 6 + C 6 H 12 O 6

saccarozơ α-glucozơ βfructozơ

-⇒ Saccarozơ là đisaccarit nên bị thuỷ phân thành monosaccarit

- Trạng thái tự nhiên: Có nhiều trong thực vật như các loại ngũ cốc, thân , lá và rễ cây

2 Cấu trúc phân tử

- CTPT: (C6H10O5)n

- Cấu trúc phân tử: Tinh bột là 1 polisaccarit gồm nhiều mắt xích α - glucozơ liên kết lại với nhau tạo thành 2 dạng phân tử là:

+ Amilozơ: Mạch thẳng, dài, xoắn lại thành hạt

+ Amilopectin: Mạch dài, phân nhánh, xoắn lại thành hạt có các lỗ rỗng bên trong

a mol a mol a mol

HOCH 2 (CHOH) 4 CHO+ 2AgNO 3 + 3NH 3 +2H 2 O →t o HOCH 2 (CHOH) 4 COO NH 4 + 2Ag ↓ + 2NH 4 NO 3

a mol 2a mol 2a mol

Trong mt bazơ của pư tráng bạc thì fructozơ bị chuyển thành glucozơ nên số mol bạc tạo ra bằng số mol bạc nitrat cần dùng và bằng 4a mol

Đáp án: mMuối = 198,83 gam ; mAg = 126,31 gam

Trang 21

2 Kĩ năng:

- Viết các PTHH minh hoạ cho tính chất hoá học

- Phân biệt các dung dịch : saccarozơ, glucozơ, glixerol bằng phương pháp hoá học

- Tinh khối lượng glucozơ thu được từ phản ứng thuỷ phân các chất theo hiệu suất

Hoá chất: Hồ tinh bột, giấy lọc; Dung dịch I2

2 Học sinh: Đọc trước bài từ nhà, SGK.

? Nêu tính chất hoá học của saccarozơ ?

2 Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO

VIÊN VÀ HỌC SINH

NỘI DUNG

Hoạt động 1: Nghiên cứu tính

chất hóa học của tinh bột

tạo và nghiên cứu SGK nêu tính

chất hoá học của tinh bột

tạo dạng mạch xoắn thành hạt

của tinh bột để giải thích nguyên

nhân phản ứng màu của tinh bột

với iôt và làm thí nghiệm kiểm

- Là nguồn dinh dưỡng cho con người và một

số động vật; là nguyên liệu để sản xuất bánh

Trang 22

tr 32) để thấy rõ hơn trạng thái tự

nhiên của xenlulozơ

GV trình bày cấu trúc phân tử

xenlulozơ

- HS: liên hệ với cấu trúc phân

tử tinh bột để nêu lên CTPT của

- HS: nghiên cứu SGK và dựa

vào cấu trúc phân tử xenlulozơ

nêu các tính chất hoá học của

xenlulozơ và viết PTHH minh

GV hướng dẫn - HS: thảo luận

về vai trò của xenlulozơ đối với

đời sống con người qua đó - HS:

thấy được trách nhiệm của mình

trong việc sử dụng nguồn tài

nguyên rừng hợp lý, không làm

ảnh hưởng đến môi trường và

bảo vệ nguồn tài nguyên cho đất

- Trạng thái tự nhiên: Có nhiều trong thực vật (tạo nên bộ khung của thực vật)

2 Cấu trúc phân tử

- Cấu trúc phân tử : Xenlulozơ là 1 polisaccarit gồm nhiều mắt xích β - glucozơ liên kết lại với nhau tạo thành mạch thẳng, dài và các mạch đó liên kết lại với nhau tạo ra sợi xenlulozơ (không có dạng mạch phân nhánh và xoắn như tinh bột)

- CTPT: (C6H10O5)n hoặc [C6H7O2(OH)3]n

3 Tính chất hoá học

a – Phản ứng thuỷ phân (xảy ra khi có xúc tác

là axit hoặc enzim)

xenlulozơ trinitrat

4 Ứng dụng

- Sử dụng trực tiếp trong đời sống làm đồ nội

thất, giấy, nguyên liệu trong công nghiệp xây dựng…

- Là nguyên liệu sản xuất tơ nhân tạo, thuốc súng không khói, chế tạo phim ảnh

⇒ Xenlulozơ có vai trò quan trọng đối với đời sống của con người vì vậy cần phải sử dụng tài nguyên này hợp lý như không khai thác rừng bừa bãi, cần trồng rừng để hạn chế khai thác rừng tự nhiên để tránh gây mất cân bằng sinh thái và lũ lụt,… và bảo vệ tài nguyên cho đất nước

3 Củng cố:

Trang 23

GV hệ thống lại kiến thức về cấu tạo, tính chất của saccarozơ, tinh bột và

xenlulozơ, nhấn mạnh kĩ năng suy luận: Cấu tạo – Tính chất

Bài 3(SGK - 34): Xem phần lí thuyết.

Bài 4(SGK - 34): Xem phần lí thuyết (Có phản ứng thuỷ phân tạo ra monosaccarit) Bài 5(SGK - 34): Xem phần lí thuyết

Trang 24

- Giáo án, SGK, bảng câm về phân loại, cấu tao, tính chất của cacbohiđrat.

Máy chiếu, máy vi tính (nếu có điều kiện)

2 Học sinh :

- Ôn tập các kiến thức về cacbohiđrat và làm các bài tập SGK tr 37

1 Kiểm tra bài cũ : Kết hợp với nội dung bài học

Hợp chất Monosaccarit Đisaccarit Polisaccarit

Glucozơ Fructozơ Saccarozơ Tinh bột Xenlulozơ CTPT C 6 H 12 O 6 C 6 H 12 O 6 C 12 H 22 O 11 (C 6 H 10 O 5 ) n (C 6 H 10 O 5 ) n

[C 6 H 7 O 2 (OH) 3 ] n

Đặc điểm cấu tạo

- Anđehit đơn chức -Poliancol

- Xeton đơn chức

-Poliancol

- Trong môi trường bazơ

→ glucozơ

- Không

có nhóm

- CHO -Poliancol

- Không có nhóm – CHO -Có nhiều mắt xích

α -glucozơ tạo mạch xoắn.

- Không có nhóm

- CHO -Có nhiều mắt xích

β -glucozơ chứa 3 OH

tự do, tạo mạch sợi.

Tính chất hoá học

- Tính anđehit.

- Tính poliancol

- Pư lên men rượu

- Tính xeton.

- Tính poliancol

- Trong môi trường bazơ

có tính chất của glucozơ

- Thuỷ phân →

glucozơ + fructozơ

- Tính poliancol

- Thuỷ phân

→ glucozơ

- Pư màu với dd I 2

- Thuỷ phân

→ glucozơ

- Pư với HNO 3 đặc

II Bài tập:

Bài 3 SGK tr 37:

a Dùng dd AgNO3 trong NH3 nhận ra glucozơ và anđehit axetic

A–CHO+2AgNO +3NH +2H O → A– COONH +2Ag +2NH NO

Trang 25

b Dùng dd AgNO3 trong NH3 nhận ra glucozơ

HOCH 2 (CHOH) 4 CHO+ 2AgNO 3 + 3NH 3 +2H 2 O →t o HOCH 2 (CHOH) 4 COO NH 4 + 2Ag↓ + 2NH 4 NO 3

Dùng H2SO4 thuỷ phân saccarozơ rồi dùng dd AgNO3 trong NH3

nhận ra glucozơ do saccarozơ thuỷ phân ra

x: y: z = (7,2.12) : (1.1) : (8.16) = 0,6 : 1 : 0,5 = 6 : 10 : 5 Vậy CTPTĐGN của X là : C6H10O5

X thuộc loại polisaccarit

b) PTHH:

(C 6 H 10 O 5 ) n + nH 2 O →t o n C 6 H 12 O 6

1 mol n mol 0,1n mol 0,1 mol

(C 5 H 11 O 5 )CHO+ 2AgNO 3 + 3NH 3 +2H 2 O →t o (C 5 H 11 O 5 )COO NH 4 + 2Ag↓ + 2NH 4 NO 3

Trang 26

Mục đích, cách tiến hành, kĩ thuật thực hiện các thí nghiệm :

− Điều chế etyl axetat

− Phản ứng xà phòng hoá chất béo

− Phản ứng của glucozơ với Cu(OH)2

− Phản ứng của hồ tinh bột với iot

2 Kĩ năng

− Sử dụng dụng cụ hoá chất để tiến hành an toàn, thành công các thí nghiệm trên

− Quan sát, nêu hiện tượng thí nghiệm, giải thích và viết các phương trình hoá

GV kiểm tra sự chuẩn bị thí nghiệm của - HS: về cơ sở lí thuyết và nêu các yêu cầu của giờ thực hành

Trang 27

hiện tượng xảy ra

GV theo dõi, uốn

nắn, hướng dẫn - HS:

kịp thời

4 Hiện tượng – PTHH Chất lỏng không màu nổi ở phía trên ống nghiệm 2 là etyl axetat.Vì este là chất lỏng không màu, nhẹ hơn nước và không tan trong nước

Cho vào bát sứ khoảng 1g dầu ăn, rồi rót tiếp vào bát 2ml

dd NaOH, đun sôi nhẹ từ 8 – 10 phút kết hợp khuấy nhẹ và thêm nước, cho tiếp 4ml dd NaCl và để nguội

4 Hiện tượng – PTHH Thấy có váng trắng nổi lên

Váng đó là muối của natri với axit béo

PTHH: (RCOO) 3 C 3 H 5 +3NaOH →t o 3RCOONa + C 3 H 5 (OH) 3

IV Thí nghiệm 4: Phản ứng màu của tinh bột.

- HS: về nhà viết tường trình thí nghiệm chuẩn bị trước bài Amin và ôn tập kiến thức cho bài kiểm tra 1 tiết về este và cacbohiđrat

Trang 28

- Khái niệm, phân loại, cách gọi tên (theo danh pháp thay thế và gốc - chức).

- Đặc điểm cấu tạo phân tử , tính chất vật lí (trạng thái, màu, mùi, độ tan) của amin

2 Kĩ năng

- Viết công thức cấu tạo của các amin đơn chức, xác định được bậc của amin theo công thức cấu tạo

- Dự đoán được tính chất hóa học của amin và anilin

- Nhận biết được một số loại amin trong thực tế: Anilin, dimetyl amin

3 Thái độ

- Nâng cao hứng thú học tập và khả năng liên hệ thực tế cho học sinh

- Có ý thức bảo vệ cơ thể tránh tác động không tốt của môi trường

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên : Giáo án, SGK.

2 Học sinh : SGK, đọc trước bài từ nhà

1 Kiểm tra bài cũ:

? Hãy nêu đặc điểm cấu tạo cơ bản của phân tử NH3?

Trả lời:

Phân tử NH3 gồm 1 nguyên tử N liên kết với 3 nguyên tử H bằng 3 liên kết cộng hoá trị có cực và nguyên tử N còn 1 cặp electron tự do nên phân tử NH3 là 1 phân tử phân cực và có tính bazơ

- HS: đọc SGK nêu khái niệm amin từ

đó so sánh với phân tử NH3 để thấy được

vai trò của gốc hiđrocacbon (R)

- HS: viết các CTCT của amin: C4H11N

từ đó chỉ ra các loại đồng phân và phân

I Khái niệm, phân loại, danh pháp

1 Khái niệm: Khi thay thế nguyên tử

H trong phân tử NH3 bằng gốc hiđrocacbon ta thu được amin

R – NH 2 ; R – NH – R’ ; R – N – R’

 R”

Trang 29

- HS: đọc SGK nêu cách gọi tên amin

GV hướng dẫn - HS: nghiên cứu bảng

3.1 (SGK tr 41) để biết tên 1 số amin và

khắc sâu quy tắc gọi tên amin

Hoạt động 2: Tìm hiểu tính chất vật lí

- HS: đọc SGK nêu các tính chất vật lí

cơ bản của amin như: độc tính, nhiệt độ

sôi, độ tan trong nước

- GV nêu thí dụ amin có độc tính cao là

Nicotin có trong cây thuốc lá.

- HS: liên hệ thực tế nêu tác hại của

thuốc lá để thấy độc tính của Nicotin

Tên hiđrocacbon + amin

Thí dụ: CH3 – NH2: Metan amin

II Tính chất vật lí:

- Amin là chất độc

- Nhiệt độ sôi của amin tăng dần và độ

ta trong nước giảm dần theo chiều tăng của phân tử khối

- Amin có phân tử khối nhỏ như: metylamin, đimetylamin, etylamin, trimetylamin là chất khí, mùi khai khó chịu, tan trong nước

- Amin thơm là chất lỏng hoặc rắn dễ

bị oxi hoá (trong không khí bị chuyển thành màu nâu đen)

Thí dụ : Nicotin là 1 amin độc có CTCT là :

- HS: về nhà làm bài 3 SGK tr 44, chuẩn bị trước phần Cấu tạo phân tử và tính chất hoá học của amin

Bài 3 (SGK tr 44):

a Có 4 đồng phân amin (vị trí và bậc)

b Có 4 đồng phân vị trí của amin bậc 1 và 1 đồng phân amin bậc 2

Trang 30

- Quan sát mô hình, thí nghiệm, rút ra được nhận xét về cấu tạo và tính chất.

- Dự đoán được tính chất hóa học của amin và anilin

- Viết các PTHH minh họa tính chất Phân biệt anilin và phenol bằng phương pháp hoá học

- Xác định công thức phân tử theo số liệu đã cho

3 Thái độ

Nâng cao hứng thú học tập và khả năng liên hệ thực tế cho học sinh

1 Giáo viên : Giáo án, ống nghiệm, kẹp gỗ, dung dịch Anilin, dung dịch Br2

? Hãy cho biết khái niệm amin, viết các CTCT và cho biết bậc của các amin có CTPT là C3H9N?

Trả lời: Khái niệm: Khi thay thế nguyên tử H trong phân tử NH3 bằng gốc hiđrocacbon thu được amin CTCT của amin C3H9N:

Hoạt động 1: Cấu tạo phân tử

- HS: dựa vào khái niệm amin

và đặc điểm cấu tạo cấu phân tử

NH3 để nêu lên đặc điểm cấu tạo

của amin

- HS: quan sát hình vẽ mô hình

phân tử 1 số amin (SGK tr 42) để

thấy rõ sự giống nhau trong cấu

tạo giữa phân tử amin với NH3

Qua đó dự đoán tính chất hoá học

của amin

III Cấu tạo phân tử, tính chất hoá học

1 Cấu tạo phân tử:

Nitơ trong phân tử amin còn 1 cặp e tự do và tạo 1, 2 hoặc 3 liên kết với 1, 2 hoặc 3 gốc hiđrocacbon

Amin có cấu tạo phân tử tương tự NH3 (N còn cặp e tự do) nên các amin có tính chất bazơ, tuy nhiên do N liên kết với gốc R nên các amin còn có tính chất của gốc R

Trang 31

Hoạt động 2: Tính chất há học,

ứng dụng

GV phân tích ảnh hưởng của

gốc R đến khả năng tham gia liên

kết của cặp e tự do của N (lực

bazơ của amin)

GV biểu diễn thí nghiệm amin

tác dụng với axit và bazơ mạnh

để CM tính bazơ yếu của amin

- HS: giải thích sự biến thiên

lực bazơ của amin béo, amin

thơm và amoniac

- HS: viết các pthh chứng

minh tính bazơ của amin

GV biểu diễn thí nghiệm anilin

tác dụng với dd nước Brom

- HS: giải thích hiện tượng và

hưởng bởi sự tác động qua lại

giữa các nguyên tử trong phân tử

amin

- Gv : Cho học sinh tìm hiểu các

ứng dụng trong sách giáo khoa

2 Tính chất hoá học:

a) Tính bazơ:

- Các amin tan trong nước có thể làm xanh giấy quỳ ẩm và làm dd phenolphtalein chuyển thành màu hồng

b) Phản ứng thế ở nhân thơm của anilin:

- Anilin tác dụng với nước Brom (Phản ứng nhận biết anilin):

C 6 H 5 – NH 2 + Br 2 → Br 3 C 6 H 2 – NH 2 ↓ + 3HBr

Anilin 2, 4, 6 tribromanilin (trắng)

⇒ Kết luận: Ngoài tính bazơ điển hình thì amin còn có phản ứng riêng của gốc hiđrocacbon và các tính chất này đều bị ảnh hưởng bởi sự tác động qua lại giữa các nguyên tử trong phân tử amin

IV Ứng dụng( SGK)

3 Củng cố:

- GV hệ thống lại kiến thức về đặc điểm cấu tạo phân tử và tính chất hoá học của amin

- HS: về nhà làm các bài tập trong SGK tr 44 ; chuẩn bị trước bài Aminoaxit

Bài 1 – SGK tr 44: Đáp án C

Bài 2 – SGK tr 44: Đáp án D.

Bài 5 – SGK tr 44:

a) Dùng dd axit vì anilin tác dụng được với axit: CH 3 – NH 2 + HCl → CH 3 – NH 3 Cl

b) Dùng giấm để rửa vì giấm có CH3COOH có thể tác dụng với anilin

Trang 32

- Dự đoán được tính lưỡng tính của amino axit, kiểm tra dự đoán và kết luận.

- Viết các PTHH chứng minh tính chất của amino axit

- Phân biệt dung dịch amino axit với dung dịch chất hữu cơ khác bằng phương pháp hoá học

- Nhận biết được một số loại Amino axit trong thực tế.

3 Thái độ :

- Thấy được vai trò quan trọng của amino axit trong cơ thể con người, vai trò của amino axit đối với sự sống của sinh động vật và con người

1 Giáo viên: Giáo án, SGK

? Dựa vào đặc điểm cấu tạo của amin hãy cho biết tính chất hoá học cơ bản của amin là gì? Lấy thí dụ minh hoạ?

Trả lời: Amin có cấu tạo phân tử tương tự NH3 (N còn cặp e tự do) nên các amin có tính chất hoá học điển hình là tính bazơ, tuy nhiên do N liên kết với gốc R nên các amin còn có tính chất riêng của gốc R Thí dụ:

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái

niệm, danh pháp, cấu tạo

- HS: đọc SGK nêu khái niệm

amino axit và lấy thí dụ minh hoạ

GV thông báo cách gọi tên

amino axit và hướng dẫn - HS:

nghiên cứu bảng 3.2 (SGK tr 45)

để biết tên 1 số amino axit và

khắc sâu quy tắc gọi tên amino

NH2

2 Danh pháp:

+ Tên thay thế và tên bán hệ thống:

Tên axit cacboxylic tương ứng + tiếp đầu ngữ amino và số (hoặc chữ cái Hi Lạp) chỉ vị trí

Trang 33

GV phân tích sự ảnh hưởng của

các nhóm chức có tính chất khác

nhau (nhóm cacboxyl có tính axit

và nhóm amino có tính bazơ) để

giải thích cấu tạo ion lưỡng cực

của các hợp chất amino axit

GV thông báo : Các aminoaxit

thường là chất rắn kết tinh, dễ tan,

có nhiệt độ nóng chảy cao nhưng

bị phân huỷ khi nóng chảy

chất hóa học, ứng dụng.

tạo của amino axit dự đoán tính

chất hoá học của amino axit

- HS: viết các pthh chứng minh

tính chất lưỡng tính của amino

axit

- HS: nhận xét về thí dụ về

tính axit bazơ của dung dịch

aminoaxit nêu trong SGK tr 46 để

rút ra kết luận : tính axit – bazơ

của dung dịch amino axit phụ

thuộc vào tương quan số lượng

nhóm chức NH2 và COOH trong

phân tử của nó

Đối với - HS: yếu GV viết mẫu

cân bằng của axit glutamic để giải

thích môi trường do nó tạo ra, từ

đó - HS: vận dụng vào viết các

cân bằng của glyxin và lysin và

giải thích môi trường do chúng

tạo ra

- HS: chỉ ra điểm giống nhau

trong cấu tạo phân tử amino axit

với axit cacboxylic nêu lên phản

ứng của nhóm COOH, viết pthh

II Cấu tạo phân tử, tính chất hoá học

1 Cấu tạo phân tử: Do trong phân tử amino axit chứa các nhóm chức có tính chất khác nhau (nhóm cacboxyl có tính axit và nhóm amino có tính bazơ) nên các nhóm này có thể tương tác với nhau nên các hợp chất amino axit có cấu tạo ion lưỡng cực

- Tác dụng được với bazơ mạnh → muối

NH 2 –CH 2 –COOH + NaOH → NH 2 –CH 2 –COONa + H 2 O

b) Tính axit – bazơ của dung dịch amino axit: Tính axit – bazơ của dung dịch amino axit phụ thuộc vào tương quan số lượng nhóm chức

NH2 và COOH trong phân tử của nó

Thí dụ:

- Glyxin: NH 2 – CH 2 – COOH ¬ → + NH 3 – CH 2 – COO -

- Axit glutamic:

HOOCCH 2 CH 2 CHCOOH 

Trang 34

của amino axit và thông báo tên

tại Việt Nam như nguồn nguyên

liệu, nhà máy, các vấn đề bảo vệ

môi trường liên quan, đặc biệt là

thông tin về việc xả trộm nước

thải của công ty Vedan ra sông

Thị Vải (Có thể dùng máy chiếu

- Là hợp chất cơ sở tạo ra protein

- Dùng làm nguyên liệu điều chế gia vị trong thức phẩm, sản xuất các loại poliamit (tơ nilon…)

3 Củng cố:

- GV hệ thống lại đặc điểm cấu tạo và các tính chất hoá học của amino axit để - HS: rút ra kết luận: Do amino axit chứa nhóm - COOH và - NH2, do đó chúng có những tính chất như: Tính lưỡng tính, tham gia phản ứng este hoá và phản ứng trùng ngưng

- Viết các PTHH minh họa tính chất hóa học của peptit

- Phân biệt dung dịch protein với chất lỏng khác

3 Thái độ : Nâng cao hứng thú học tập và khả năng tư duy logic cho học sinh.

1 Giáo viên : Giáo án, SGK

đọc SGK nêu trạng thái tự nhiên và sơ lược về phân tử protein

Trang 35

peptit

GV phân tích cho - HS: hiểu

liên kết peptit, nhóm peptit.(Có

thể dùng phần mềm CNTT hỗ trợ

để - HS: thấy rõ hơn nếu có điều

kiện)

GV thông báo cách gọi tên

peptit, đặc điểm cấu tạo và cách

biểu diễn cấu tạo bằng cách ghép

từ viết tắt các gốc α - amino axit

của peptit

chất hóa học

GV hướng dẫn - HS: nghiên

cứu cấu tạo phân tử peptit nêu lên

phản ứng thuỷ phân của peptit và

viết pthh minh hoạ

GV thông báo peptit thuỷ phân

không hoàn toàn tạo ra peptit

ngắn hơn nhờ xúc tác đặc biệt cho

mỗi liên kết peptit

GV giải thích hiện tượng của thí

nghiệm phản ứng màu biure của

Các phân tử peptit có 2 gốc α - aminoaxit gọi là đipeptit, 3 gốc α - aminoaxit gọi là tripeptit, 4 gốc α - aminoaxit gọi là tetrapeptit,

…, có nhiều gốc gọi là polipeptit

3 Củng cố:

GV hệ thống lại khái niệm, đặc điểm cấu tạo phân tử của peptit và protein ; các tính chất hoá học cơ bản của peptit

- HS: về nhà làm bài tập về peptit trong SGK; chuẩn bị trước Phần tính chất của protein và axit nucleic

Ngày dạy : 12C 1 , 12C 3 , 12C 4 12C 8

Trang 36

2 Kĩ năng:

- Viết phương trình phản ứng minh họa tính chất há học của protein

- Phân biệt protein với chất lỏng khác.

3 Thái độ :

- Thấy được vai trò của protein trong cuộc sống, tinh thần yêu tự nhiên, thế giới vật chất, biết quý trọng các nguồn protein

1 Giáo viên : Giáo án, SGK, lòng trắng trứng và dung dịch: CuSO4, NaOH

1 Kiểm tra bài cũ :

? Hãy cho biết tính chất hoá học cơ bản của peptit là gì? Lấy thí dụ minh hoạ? Trả lời:

Peptit là hợp chất được tạo thành từ 2 đến 50 gốcα - amino axit liên kết với nhau bởi các liên kết peptit nên tính chất hoá học cơ bản của peptit là tham gia phản ứng thuỷ phân và phản ứng màu biure

- HS: đọc SGK nêu khái niệm và

cách phân loại protein, cho thí dụ minh

hoạ

- HS: nghiên cứu mô hình phân tử

insulin và đọc SGK nêu đặc điểm cấu

tạo của phân tử protein Nếu có điều

kiện GV có thể chiếu mô hình phân tử

insulin cho - HS: tham khảo

II protein

1 Khái niệm:

- Protein là những polipeptit cao phân tử

có phân tử khối lớn từ vài chục nghìn đến vài triệu u

- Protein chia thành 2 loại:

+ Protein đơn giản (thuỷ phân chỉ tạo ra

α - aminoaxit )

+ Protein phức tạp (tạo thành bởi các protein đơn giản và các thành phần “phi protein”)

2 Cấu tạo phân tử:

Trang 37

Hoạt động 2: Tính chất của protein

- HS: tiến hành thí nghiệm về sự

đông tụ protein (lòng trắng trứng) khi

đun nóng

- HS: quan sát thí nghiệm và đọc

SGK nêu tính chất vật lí của protein

GV có thể thông báo các protein bị

đông tụ chủ yếu là các protein hình cầu

và vho - HS: xem hình vẽ minh hoạ

GV đặt vấn đề: Protein tạo nên từ các

peptit, vậy nó sẽ có tính chất hoá học

như thé nào?

- HS: đọc SGK và vận dụng kiến

thức đã học về peptit nêu lên tính chất

hoá học cơ bản của protein

b – Tính chất hoá học:

- Do tạo nên từ các chuỗi peptit nên protein có phản ứng thuỷ phân nhờ xúc tác là axit, bazơ hoặc enzim tạo ra các chuỗi peptit ngắn hơn và nếu thuỷ phân hoàn toàn thì có thể tạo ra các aminoaxit tương ứng

- Có phản ứng màu biure như peptit

4 Vai trò của protein đối với sự sống:

- Protein là cơ sở tạo nên sự sống

- Protein là thức ăn chính của con người

3 Củng cố:

GV hệ thống lại đặc điểm của protein, xúc tác enzim và axit nucleic ; các tính chất hoá học cơ bản của protein

4 Hướng dẫn học sinh học bài :

- HS: về nhà làm các bài tập trong SGK tr 55 ; ôn tập lại các kiến thức về cấu tạo, tính chất của amin, aminoaxit và protein; làm các bài tập SGK tr 58

Trang 38

- Ôn tập các kiến thức về về cấu tạo, tính chất của amin, aminoaxit và protein

Làm các bài tập SGK tr 58, máy tính bỏ túi

Kiểm tra bài cũ xen trong nội dung bài mới

Tác nhân Đặc điểm cấu tạo - Tính chất hoá học

R

…NH – CH – CO – NH – CH – CO…  

II Bài xt

pư trùng ngưng

Bài 3 SGK tr 58:

a HO–C 6 H 5 –CH 2 –CH(NH 2 )–COOH + HCl → HO–C 6 H 5 –CH 2 –CH(NH 3 Cl)–COOH

b HO–C 6 H 5 –CH 2 –CH(NH 2 )–COOH + Br 2 → HO–C 6 H 2 Br 3 –CH 2 –CH(NH 2 )–COOH ↓

Trang 39

lấy điểm miệng

c.HO–C 6 H 5 –CH 2 –CH(NH 2 )–COOH +NaOH → HO–C 6 H 5 –CH 2 –CH(NH 2 )–COONa+H 2 O d.HO–C 6 H 5 –CH 2 –CH(NH 2 )–COOH+CH 3 OH → HO–C 6 H 5 –CH 2 CH(NH 2 )COOCH 3 +H 2 O

Bài 4 SGK tr 58:

a Dùng quỳ tím nhận ra các dd metylamin và natriaxetat làm quỳ tím chuyển thành màu xanh, còn glixin

Dùng dd HCl đặc nhận ra metylamin do tạo ta khói trắng của

CH3NH3Cl, còn dd CH3COONa thì không tạo ra khói trắng dù có pưhh xảy ra

Pthh: CH3NH2 + HCl đặc→ CH3NH3Cl (khói trắng)

CH3COONa + HCl đặc→ CH3COOH + NaCl

b Dùng Cu(OH)2 nhận ra glixerol do tạo ra dd màu xanh lam đặc trưng

DùngCu(OH)2 và đun nóng nhận ra anđehitaxetic do tạo ra kết tủa

Vậy: Mα - a.a = Mmuối - MHCl = 1,815 100 - 36,5 = 145 g.mol

Mà theo bài ra: Số mol A = số mol NaOH → A có 1 nhóm - COOH

⇒ MR = Mα - a.a - Mnhóm chức= 145 - 16 - 45 = 84 g.mol

Biện luận theo CxHy ta có R là C6H12 , do A không phân nhánh nên CTCT của A là:

CH3 - (CH2)4 - CH(NH2) - COOHb) - HS: tự viết CTCT và gọi tên các đồng phân của A

Trang 40

- Từ monome viết được công thức cấu tạo của polime và ngược lại.

- Phân biệt được polime thiên nhiên với polime tổng hợp hoặc nhân tạo

3 Thái độ

- Có ý thức thu góp rác thải từ các vật liệu làm bằng polime từ đó nâng cao ý

thức bảo vệ mô trường

GV nêu tên một số vật liệu polime để gây chú ý cho - HS: khi vào bài mới

2 Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

Hoạt động 1: Khái niệm về Polime

- HS: nghiên cứu SGK cho biết

khái niệm polime

- HS: nghiên cứu SGK nêu cách

phân loại polime

- HS: nghiên cứu SGK cho biết

cách gọi tên polime

Hoạt động 2: Đặc điểm cấu trúc

của Polime

I KHÁI NIỆM

1 Khái niệm: Polime là những hợp chất

có phân tử khối rất lớn do nhiều đơn vị cơ

sở (gọi là mắt xích) liên kết với nhau tạo nên

Thí dụ: Polietilen ( CH -CH )2 2 n

II ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC

Các mắt xích của polime có thể nối với

Định dạng
Số trang	168
Dung lượng	1,8 MB