ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CTR Y TẾ TẠI TPHCM VÀ Đề XuẤT CÁC GiẢÌ PHÁP GiẢM THIỂU

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CTR Y TẾ TẠI TPHCM VÀ Đề XuẤT CÁC GiẢÌ PHÁP GiẢM THIỂU

TIỂU LUẬN MÔN HỌC QUẢN LÝ CTR

NỘI DUNG BÁO CÁO

GIỚI THIỆU CHUNG

TỔNG QUAN VỀ RÁC THẢI Y TẾ TẠI TPHCM

ĐÈ XUẤT CÁC GiẢI PHÁP QUẢN LÝ CTR Y TẾ

KẾT LUẬN VÀ KiẾN NGHỊ

rw\£ _ A ^ • Ạ i 7 -4 Ạ i A •

Linh cạp thiẽt của đẽ tài

♦♦♦Năm 2010, Trung tâm Công nghệ môi trường (ENTEC) đã ước tính khối lượng CTR CN&NH

tại TP HCM là 333.738 tấn CTR NH, 4.166 tấn CT y tế, 28.240 tấn dầu nhớt từ rửa, sửa chữa xe

máy, 48.144 tấn bùn từ chế biến thực phẩm, 43.800 tấn bùn độc hại từ các ngành khác

❖Theo số liệu thống kê của Bộ Y Te, cuối năm 2010 có tới 60% bệnh viện còn xử lý chất thải rắn bằng lò đốt thủ công hoặc chôn lấp và trên 62% bệnh viện chưa có hệ thống xử lý chất thải lỏng tại các bệnh viện 30% bệnh viện tự chôn lấp chất thải y tế nguy hại

❖ Với khối lượng chất thải y tế khổng lồ nói trên, nếu việc thu gom, phân loại và xử lý các chất thải y tế không đảm bảo sẽ gây ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng và nhất là những người trực tiếp tiếp xúc với chất thải

❖Do đó, để tránh được sự nguy hại của chất thải y tế đối với sức khỏe và môi trường, bảo vệ

những người thường xuyên tiếp xúc với chất thải y tế thì ngành y tế phải quan tâm đầu tư hơn

nữa cho công tác xử lý chất thải y tế cần phải có cái nhìn khách quan và tổng thể thực trạng

quản lý hiện tại để tìm ra được giải pháp tối ưu và cấp thiết cho quá trình quản lý chất thải rắn y

tế trên địa bàn Tp HCM nói riêng và cả nước nói chung

GIỚI THIỆU CHUNG

Muc tiều của đê tài

Mục đích của đề tài là đánh giá hiện trạng quản lý CTR y tế tại

TPHCM và đề xuất các giải pháp quản lý chất thải y tế tối ưu cho các bệnh viện trên địa bàn Tp HCM.

Nội dung của đê tài

- Khảo sát, Thu thập số liệu về hiện trạng quản lý rác thải y tế tại các bệnh viện trên địa bàn Tp HCM.

- Đánh giá hiện trạng xử lý chất thải rắn y tế tại các bệnh viện trên địa bàn Tp HCM.

- Đe xuất các giải pháp quản lý chất thải y tế tối ưu cho các bệnh viện trên địa bàn Tp HCM.

Giới han của đê tài

Đề tài chỉ tập trung đánh giá và đề xuất giải pháp quản lý chất thải y tế tối ưu cho các bệnh viện trên địa bàn Tp HCM.

Khái niệm về CTR y tế

Theo QUY CHE Quản lý chât thải y tê (Ban hành kèm theo Quyêt định

số 43/2007/QĐ-BYT ngày 03 tháng 12 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Y

tế), khái niệm chất thải y tế được hiểu như sau:

- Chất thải y tế là vật chất ở thể rắn, lỏng và khí được thải ra từ các cơ

sở y té bao gồm chất thải y té nguy hại và chất thải thông thường.

- Chất thải y tế nguy hại là chất thải y tế chứa yếu tố nguy hại cho sức

khoẻ con người và môi trường như dễ lây nhiễm, gây ngộ độc, phóng

xạ, dễ cháy, dễ nổ, dễ ăn mũn hoặc có đặc tính nguy hại khác nếu những chất thải này không được tiêu huỷ an toàn.

Khối lượng CTR y tế

TỔNG QUAN VÈ RÁC THẢI Y TẾ TẠI TPHCM

Thành phần CTR y tế

- 75-90% chất thải sinh hoạt

- 10-25% Chất thải nguy hại

CTR y tế nguy hại chiếm khoảng 20% CTR y tế trong bệnh viện đó là chất thải bệnh lý và chất thải lây nhiễm bao gồm: Mô bệnh phẩm và co quan người từ các phòng mổ và tiểu phẫu, các bệnh phẩm nuôi cấy, mô hoặc xác động vật từ phòng thử nghiệm thải ra, các chất thải nhiễm trùng từ phòng cách ly và các khoa truyền nhiễm, các bông băng thấm dịch hoặc máu, kim tiêm, ống tiêm, lọ thuốc, dược phẩm hư hỏng và quá đát

TT Thành phần

% Tính theo khối lượng ướt Nhiệt trị (KJ/kg)

Nhiệt lưựng (KJ/kg)

Thành phần RYT của một số bệnh viện ở Tp HCM (Nguồn: Viện KTNĐ&BVMT)

Ngân hàng máu Các khu điều dưỡng Nhà xác

Trung tâm khám nghiệm

tử thi Các cơ sở sản xuất dược phẩm

Hiện trạng quản lý CTR y tế

Hệ thống lưu trữ CTR bên trong các cơ sở y tế;

Hệ thống thu gom và vận chuyển CTR bên ngoài cơ sở y té Trạm xử lý và chôn lấp tro

Hiện trạng quản lý CTR y tê

1 Hệ thống lưu trữ CTR bên trong các cơ sở y té;

TPHCM hiện có 69 bệnh viện Hầu hết các bệnh viên đều tiến hành phân loại chất thải y tế nguy hại và chất thải sinh hoạt ngay tại khoa/phòng theo đúng qui định nêu trên 100% các bệnh viện đều có nhà chứa rác y tế nhưng có 65% nhà chứa rác y tế có trang bị máy lạnh và chất thải rắn y tế được chứa trong thùng chứa màu vàng Một số bệnh viện khác không đủ thừng chứa nên phải để các túi chất thải trực tiếp xuống sàn nhà 100% bệnh viện đều không có lối dành riêng để vận chuyển rác thải y tế từ khoa/ phòng đến nhà chứa mà được vận chuyển bằng đường thoát hiểm hoặc đi chung với đường hành lang nhưng chọn thời điểm ít người qua lại.

Nguồn: Rác thải y tế và ứng dụng công nghệ nhiệt phân để xử lý RYT tại TPHCM, Sở TN và Mĩ

TPHCM

Hiện trạng quản lý CTR y tế

1 Hệ thống lưu trữ CTR bên trong các cơ sở y tế;

Toàn thành phố có 64 Trung tâm chuyên khoa Khối lượng rác thải y tế trung bình 128,8 kg/tháng/trung tâm Tương tự như các bệnh viện, rác thải y tế ở đây cũng được phân loại ngay tại nguồn phát sinh Rác thải y tế được thu gom khá triệt để nhưng chưa đồng bộ về trang thiết bị chứa, phương tiện vận chuyển bên trong trung tâm CITENCO tới thu gom khoảng 1-7 ngày/lần.

Đối với các Trung tâm y tế (thành phố có 22 Trung tâm), qui trình thu gom tương

tự như ở bệnh viện nhưng qui mô nhỏ hơn và tĩnh trạng đổ chung rác thải y tế và rác thải sinh hoạt khá phổ biến.

Nguồn: Rác thải ỵ tế và ứng dụng công nghệ nhiệt phân để xử lỵ RYT tại TPHCM, Sở TN và Mĩ

TPHCM

Hiện trạng quản lý CTR y tê

1 Hệ thông lưu trữ CTR bên trong các cơ sở y tế;

• Thành phố có 288 trạm y tế 100% các trạm y tế chứa rác thải vào túi đúng màu qui định

và dùng thùng carton để chứa các vật sắc nhọn Hình thức thu gom hiện nay và xử lý ở đây như sau:

Công ty môi trường đô thị thu gom bằng xe gắn máy.

Công ty công ích của quận thu gom và xử lý như đối với rác thải sinh hoạt Nhân viên y tế đưa đến nhập chung với rác thải y tế tại bệnh viện.

Đốt hoặc chôn tại trạm y tế.

• Tại các phòng khám tư nhân, còn có những phòng khám không phân loại rác thải y tế và rác thải sinh hoạt, bỏ chung vào một túi nylon và phần lớn đều có thùng nhựa chứa túi nylon Rác thải ở đây được công ty Công ích quận thu gom và xử lý như đối với rác thải sinh hoạt với tần suất dao động từ 1 ngày/ lần - 10 ngày/lần.

Nguồn: Rác thải y tế và ứng dụng công nghệ nhiệt phân để xử lỵ RYT tại TPHCM, Sở TN và Mĩ

TPHCM

Hiện trạng quản lý CTR y tế

2 Hệ thống thu gom và vận chuyển:

Thực tế khảo sát thu gom, vận chuyển chất thải y tế ở thành phố có 3 hình thức:

Hình thức 1: tại các phòng khám tu nhân, rác y tế đuợc thu gom với rác sinh hoạt bằng xe ba gác, đua đến bộ ép kín và đua ra bãi chôn lấp xử lý giống nhu rác sinh hoạt

Hình thức 2: áp dụng tại Quận 4 và quận Phú nhuận, rác y tế đuợc thu gom từ phòng khám tu nhân bằng xe gắn máy 2 -3 lần/ tuần và được đưa về nhà chứa rác y tế tại trung tâm y tế quận

Xe tải 2 tấn hoặc 4 tấn có thùng kín của CITENCO vận chuyển rác y tế tới lò đốt Bình Hưng Hòa Hình thức này đã được thực hiện từ năm 2002

Hình thức 3: CITENCO thu gom rác y tế từ các bệnh viện, tung tâm chuyên khoa, trung tâm y

tế và phòng khám đa khoa vận chuyển đến lò đốt Bình Hưng Hòa Tần suất thu gom 1 lần/ ngày hoặc 2 -3 lần/ ngày trừ ngày chủ nhật

Nguồn: Rác thải y tế và ứng dụng công nghệ nhiệt phân để xử lỷ RYT tại TPHCM, Sở TN và MT

TPHCM

Sơ đồ tống hỢp thu gom, vận chuyển rác y

'ljS^ĩtrạm xử lý tạiTp.íĩC* * 335

Rác thải sinh

hoạt

Rác thải y te

Bô ép kín Xe đầu kéo>4 Bãi chỗn lâp

tan rác sinh hoạt

Xe ba gác

Xe gắn máy

Thùng Nhà chứa rác Lò đốt rác

kín thải y tế thải y tế

Xe tải nhẹ< 2 tấn hoặc xe 4 tấn Hô" tro

2 Hệ thống xử lý và chôn lấp:

Vớí điều kiện của Tp Hồ Chí Minh, rác thải y tế sau khi thu gom hầu hết được xử lý tại lò đốt rác thải y tế tại Bình Hưng Hoa Lò đốt rác thai y tế Bình Hưng Hòa được xây dựng năm 1999 bằng vốn vay của Bỉ Lò hoạt động theo nguyên tắc tỉnh nhiệt phânT công suất 7 tấn/ngày va đã hoạt động íiên tục từ năm 1999 đến naỵ Việc xử lý rác y tế bằng phương pháp đốt ngoài ưu điểm xử lý khá triệt để và hợp vệ sinh vẫn có những vân đề môi trường nảy sinh trong quá trình vận hành.

Có 3 nguồn ô nhiễm khi vận hành lò đốt rác y tế là ô nhiễm không khí, nước thải (từ hệ thông xử lý khí, rửa sàn, ) và tro đốt Năm 2002, trung bình khôi lượng rác thải y tế của toàn thành phố khoảng 9,4 tấn/ngày, lượng tro thải ra khoang 1 tấn/ngày (nguồn CENTEMA, 2002). Tro sau khi đot được đổ trực tiếp xuống hô" gần ỉo đôt Thành phần các nguyên tô" kim loại trong tro là As, Bo, Cd, Cr, PbT Mg, Hg, Mo, Ni, Sn, Va, Ca7 Fe, Zin, Do đó nếu không có biện pháp không chế thích hợp lượng tro này có thể gây ảnh hưởng xâu tới nước ngầm và moi trường đất tại khu vực chôn tro.

Sơ đồ quy trình xử lý RYT

C^Chuắn bị ^

Nhận rác Đốt rác

Lò đốt Gỉaỉ đoạn cháy 1 Gỉaỉ đoạn cháy 2 Gỉaỉ đoạn

làm nguội

Hệ thống xử lý khói Gỉaỉ

đoạn hoạt động chính Gỉaỉ đoạn dừng hệ thông

Chôn tro và bột hóa chất

Vệ sinh và rửa

Rác thải y tế là một trong ba loại chất thải rắn hiện nay đã và đang gây ra các tác động đáng kế tới môi trường.

Rác thải y tế tập trung các nguồn gây ô nhiễm sinh học ẩn chứa nguy cơ lây lan, truyền bệnh

và được xem là chất thải nguy hại mang tính độc hại, đã gây không ít hiểm họa cho con người Đồng thời một số bệnh phải điều trị bằng chất phóng xạ và hóa chất độc hại cho môi trường thải ra sau xét nghiệm, cũng gây tác động xấu tới môi trường

Thực tế khảo sát cho thấy việc phân loại CTYT chưa được quan tâm đúng mức, một phàn CTYT vẫn chôn lấp chung với CTR sinh hoạt Việc phân loại chất thải rắn tại một số cơ sở không đúng theo quy định Việc không tách riêng CTYT có thể dẫn tới các điểm bất lợi như giảm khả năng tái sử dụng chất thải hữu cơ từ CTR sinh hoạt làm phân compost, khó khăn hơn trong việc xử lý nước rò rỉ từ bãi chôn lấp CTR sinh hoạt Đồng thời, CTR sinh hoạt lẫn với CTYT đem xử lý chung với CTYT sẽ tốn chi phí vận chuyển, xử lý và có nguy cơ lan truyền bệnh tật đối với công nhân vận chuyển, vận hành bãi chôn lấp cũng như cộng đồng dân

cư xung quanh

đề vệ sinh môi trường trong khu vực bệnh viện.

Đối với hệ thống quản lý còn nhiều bất cập về trình độ, kinh phí, việc thực hiện quy chế quản lý chất thải rắn y tế không thống nhất giữa các đơn vị, và đặc biệt thành phố chưa

có quy hoạch trong tương lai các biện pháp quản lý chất thải rắn y tế

- Thiếu nguồn kinh phí đầu tư xây dựng và vận hành hệ thống xử lý chất thải rắn

- Vấn đề quản lý chất thải y tế thông thường có thể tái chế còn bất cập Trong thời gian qua, một số bệnh viện lơi lỏng công tác quản lý giám sát để nhân viên hợp đồng cung cấp rác thải y tế cho các cơ sở tái chế tư nhân chưa qua xử lý

CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ

Ap dụng các quy định pháp luật vê môỉ trường trong ngành y tê

Các bệnh viện/cơ sở y tế cần tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật về bảo

vệ môi trường:

- Luật Bảo vệ môi trường năm 2005

- Thông tư 12/2006/BTNMT

- Quy chế quản lý chất thải y tế

- Kế hoạch bảo vệ môi trường ngành y tế giai đoạn 2009 - 2015

ĐÈ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CTR Y TẾ

QCVN 26:2010/BTNMT_ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiếng ồn;

QCVN 27:2010/BTNMT_ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về độ rung;

QCVN 02:2008/BTNMT_ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải lò đốt chất thải y tế; QCVN 28:2010/BTNMT_ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải y tế

ĐÈ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CTR Y TẾ

CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ

Theo dõi và giám sát quản lý chất thải y tế

Sơ đồ quy chế phối hợp giữa các cơ quan ban hành trong việc theo dõi và giám sát quản lý chất thải:

Bộ Y tế

Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM

Cục hiên Bộ Tài n§uyên Môi trường

Vụ Kế hoạch - Tài chính và các đơn vị có liên quan đẻ tham mưu cho Lãnh đạo

Bộ quản lý tốt công tác bảo vệ môi trường ngành

Vệ sinh y tế công cộng TP Hồ Chí Minh có bộ phận quản lý môi trường y tế, có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc thành phố được phân công quản lý thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ môi trường ngành

Các Sở Y tế, Trung tâm Y tế dự phòng tuyến tỉnh, huyện có bộ phận hoặc

cán bộ chuyên trách để quản lý môi trường ngành y tế theo địa bàn phụ

trách Phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường tham mưu cho UBND

thành phố quản lý tốt công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn

ĐÈ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CTR Y TẾ

CÁC GIẢI PHÁP KỸ THUẬT

Hệ thống lưu chứa rác y tế bên trong các cơ sởy tế

Hiện nay, các bệnh viện lớn của thành phố đều đã thực hiện khá nghiêm túc công

đoạn phân loại chất thải rắn và lưu trữ tại nguồn Tuy nhiên, tại các phòng khám đa khoa, trạm y tế, phòng khám tư nhân thi công tác phân loại và lưu chứa rác y tế chưa được thực hiện đầy đủ Ngoài ra, việc thiếu kinh phí để trang bị các thùng rác và túi đựng rác cũng ảnh hưởng rất lớn đến công tác thu gom và lưu trữ chất thải rắn y tế tại các bệnh viện

-Tăng cuờng thêm các xe chuyên dụng để vận chuyển các loại chất thải y tế, đảm

bảo tách riêng đuợc các loại chất thải rắn riêng biệt để đua đi xử lý;

- Xe vận chuyển chất thải phải đảm bảo các tiêu chuẩn: có thành, có nắp, có đáy kín,

dễ cho chất thải vào, dễ lấy chất thải ra, dễ làm sạch, dễ tẩy uế, dễ làm khô

► ĐÈ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CTR Y TẾ

KẾT LUẬN

Chất thải rắn y tế là một loại chất thải rắn được xếp vào loại chất thải nguy hại, vì vậy để đảm bảo an toàn cho con người cũng như tránh ô nhiễm môi trường thì việc thực hiện tốt từng công đoạn trong công tác quản lý là vô cùng quan trọng từ khâu phân loại, thu gom tới vận chuyển, xử lý

Rác y tế trong các bệnh viện, cơ sở y tế của thành phố Hồ Chí Minh rất đa dạng và phức tạp về thành phần Hiện nay công tác quản lý còn nhiều bất cập, hạn chế Với một thành phố đông dân cư như TRHCM thì chỉ với 1 nhà máy xử lý rác y tế công suất 7 tấn/ngày là quá nhỏ, không đáp ứng được nhu cầu hiện tại

Thiêu đốt vẫn là biện pháp chính cho xử lý rác y tế của thành phố, tuy nhiên, hiện tại công suất lò đốt rác cho thành phố có giới hạn mà lượng rác thì ngày càng gia tăng nên vấn đề tăng cường mở rộng hoạt động của lò rác kiểu như

ở Bình Hưng Hòa là thực sự cần thiết

Để tránh những tác động trong tương lai cũng như đảm bảo an toàn cho sức khỏe cộng đồng thì điều quan trọng là phải cải tiến nâng cấp hệ thống quản lý chất thải rắn nói chung và rác y tế của thành phố nói riêng

KIÉN NGHỊ

KẾT LUÂN VÀ KIẾN NGHI

+ Xây dựng chương trình về phân loại thu gom, vận chuyển, xử lý các loại chất thải y tế phát sinh tại bệnh viện phù hợp với thực tế và không trái với

Các bệnh viện phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về việc chất thải lây nhiễm thất thoát ra môi trường bên ngoài Ảnh hưởng đến sức khỏe người dân trong

cộng đồng

KIÉN NGHỊ

Để có thể kiểm soát được ô nhiễm do chất thải rắn y tế gây ra cần thiết phải

có các giải pháp tổng thể và toàn diện chung cho cả Thành phố Các giải pháp cần có sự kết hợp hài hòa giữa các công cụ chính sách, công cụ kinh tế cũng như các giải pháp kỹ thuật

- Thành phố cần thiết phải xây dựng các chính sách, chương trình mang tính chất định hướng chung cho cả thành phố Từ đó các cơ quan liên quan như

Sở Tài nguyên Môi trường, Sở Y tế để phối hợp triển khai thực hiện bằng các biện pháp cụ thể hóa các chương trình đã được xây dựng

Quản lý chặt chẽ các loại chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao và chất thải giải phẫu như mô, cơ quan, bộ phận cơ thể người nhau thai, bào thai và xác

động vật thí nghiệm không để lẫn lộn vào rác sinh hoạt và thất thoát ra môi trường bên ngoài

Các bệnh viện phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về việc chất thải lây nhiễm thất thoát ra môi trường bên ngoài Ảnh hưởng đến sức khỏe người dân trong cộng đồng