Tổ chức hệ thống thông tin kế toán cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn TPHCM

chi phí này.

L I CAM OAN

- - Tôi xin cam đoan đ tài này d a trên quá trình nghiên c u trung th c d i s

c v n c a ng i h ng d n khoa h c ây là đ tài lu n v n th c s kinh t , chuyên ngành K toán - Ki m toán Lu n v n này ch a đ c ai công b d i b t c hình

th c nào và t t c các ngu n tham kh o đ u đ c trích d n đ y đ

TP H Chí Minh, Ngày 20 tháng 10 n m 2014

Tác gi

M C L C

- -

L I CAM OAN M C L C CÁC T VI T T T DANH M C S , B NG VÀ BI U TÀI LI U THAM KH O CÁC PH L C PH N M U 1

CH NG 1: CÁC V N LÝ LU N V T CH C H TH NG THÔNG TIN K TOÁN TRONG DOANH NGHI P 6

1.1 LÝ LU N CHUNG V K TOÁN, H TH NG K TOÁN VÀ THÔNG TIN K TOÁN: 6

1.1.1 K toán và vai trò c a k toán: 6

1.1.1.1 Khái ni m k toán: 6

1.1.1.2 Vai trò c a k toán: 6

1.1.2 H th ng k toán và c u trúc c a h th ng k toán: 7

1.1.2.1 H th ng k toán: 7

1.1.2.2 Các b ph n c a h th ng k toán: 7

1.1.3 Tính h u ích c a thông tin k toán: 10

1.2 CÁC V N LÝ LU N V H TH NG THÔNG TIN K TOÁN: 14

1.2.1 H th ng thông tin k toán và đ c đi m h th ng thông tin k toán trong đ n v k toán 14

1.2.1.1 Lý lu n v h th ng thông tin k toán 14

1.2.1.2 c đi m t ch c h th ng thông tin k toán trong đ n v k toán 15

1.2.2 C u trúc c a h th ng thông tin k toán 16

1.2.3 Chu trình k toán 18

1.2.3.1 Khái ni m và m c đích c a chu trình k toán: 18

1.2.3.2 Các thành ph n c a chu trình k toán: 19

1.2.3.3 Các chu trình k toán chính: 21

1.3 LÝ LU N CHUNG V DNNVV: 27

1.3.1 i v i DNNVV trên th gi i: 27

1.3.2 i v i DNNVV Vi t Nam: 29

1.3.2.1 Tiêu chí phân lo i DNNVV Vi t Nam 29

1.3.2.2 c đi m trong ho t đ ng và qu n lý c a DNNVV: 32

1.3.2.3 Vai trò c a DNNVV trong n n kinh t : 34

K T LU N CH NG 1 35

CH NG 2: TH C TR NG T CH C H TH NG THÔNG TIN K TOÁN T I CÁC DNNVV TRÊN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH: 37 2.1 GI I THI U S L C THÀNH PH H CHÍ MINH: 37

2.1.1 c đi m xã h i - kinh t - chính tr : 37

2.1.2 Thu n l i – Khó kh n 38

2.2 CÁC QUY NH PHÁP LÝ NH H NG N T CH C HTTTKT T I CÁC DNNVV: 40

2.2.1 Các quy đ nh pháp lý n n t ng: 40

2.2.1.1 Lu t K toán 40

2.2.1.2 Ch đ k toán và chu n m c k toán: 41

2.2.2 Các quy đ nh pháp lý khác: 43

2.3 TH C TR NG T CH C HTTTKT T I CÁC DNNVV TRÊN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH: 44

2.3.1 Mô t quá trình kh o sát: 44

2.3.1.1 i t ng kh o sát: 44

2.3.1.2 Ph m vi kh o sát 45

2.3.1.3 Ph ng pháp kh o sát: 45

2.3.1.4 N i dung câu h i kh o sát: 45

2.3.2 K t qu kh o sát 47

2.3.3 M t s đánh giá: 61

2.3.3.1 u đi m: 61

2.3.3.2 Nh c đi m, h n ch : 63

2.3.3.3 Nguyên nhân c a nh ng nh c đi m, h n ch : 66

K T LU N CH NG 2 68

CH NG 3: GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU T CH C HTTTKT T I CÁC DNNVV TRÊN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH 69

3.1 QUAN I M VÀ NH H NG XÁC L P CÁC GI I PHÁP: 69

3.1.1 Quan đi m: 69

3.1.2 nh h ng: 69

3.2 GI I PHÁP PHÁP NÂNG CAO HI U QU T CH C HTTTKT T I

CÁC DNNVV TRÊN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH 69

3.2.1 Gi i pháp n n 69

3.2.1.1 Xây d ng hành lang pháp lý v k toán lành m nh và hi u qu : 69

3.2.1.2 Xây d ng chi n l c phát tri n HTTTKT trong môi tr ng s d ng công ngh thông tin: 71

3.2.2 Gi i pháp c th : 71

3.2.2.1 T ch c l i b máy k toán và nhân s k toán: 72

3.2.2.2 L a ch n gi i pháp áp d ng công ngh thông tin thích h p và h ng đ n vi c m r ng quy mô: 73

3.2.2.3 Thi t k , xây d ng, b sung, hoàn thi n các tài li u qu n lý và tài li u k toán t i đ n v : 75

3.2.2.4 T ch c h th ng thông tin k toán t i DNNVV: 76

3.3 M T S KI N NGH : 81

3.3.1 i v i c quan nhà n c: 81

3.3.1.1 i v i Chính ph : 81

3.3.1.2 i v i các c quan chính quy n t i thành ph H Chí Minh: 82

3.3.2 i v i các t ch c ngh nghi p: 82

3.3.3 i v i các c s đào t o: 83

3.3.4 i v i DNNVV: 83

K T LU N CH NG 3 84

K T LU N 85

C KT Ch đ k toán

DN Doanh nghi p

Q Quy t đ nh

TT Thông t TNHH Trách nhi m h u h n

DANH M C S , B NG VÀ BI U

- -

S đ 1.1: M i quan h gi a các v n b n pháp lý 9

B ng 1.1: So sánh gi a S đ dòng d li u và L u đ ch ng t 20

B ng 1.2: Quy đ nh v xác đ nh DNNVV theo Ngh đ nh s 56/2009/N -CP ngày 30/6/2009 c a Chính ph 31

B ng 1.3: Tiêu th c phân lo i DNNVV c a VCCI 32

B ng 2.1: So sánh vi c t ch c b máy k toán theo quy mô doanh nghi p 49

B ng 2.2: D đ nh tái phát tri n b máy k toán trong t ng lai 50

B ng 2.3: Thông tin v ch đ k toán áp d ng trong doanh nghi p 50

B ng 2.4: Thông tin v hình th c k toán áp d ng trong các doanh nghi p 52

B ng 2.5: Tính đi m trung bình h th ng ch ng t các câu h i theo thang Likert 5 b c 53

B ng 2.6: Tính đi m trung bình h th ng tài kho n k toán các câu h i theo thang Likert 5 b c 54

B ng 2.7: Tính đi m trung bình h th ng s k toán các câu h i theo thang Likert 5 b c 54

B ng 2.8: Các lo i báo cáo k toán mà đ n v th c hi n 55

B ng 2.9: Tính đi m trung bình h th ng báo cáo k toán các câu h i theo thang Likert 5 b c 56

B ng 2.10: Tính đi m trung bình c a các tài li u k toán v chu trình k toán theo thang Likert 5 b c 57

B ng 2.11: M c đ th ng xuyên thay đ i các tài li u v chu trình k toán 57

B ng 2.12: Tính đi m trung bình c a ph n m m k toán theo thang Likert 5 b c 59

B ng 2.13: Phân quy n ti p c n c s d li u k toán 59

B ng 2.14: D li u k toán đ c l u tr 60

B ng 2.15: Tính đi m trung bình c a chính sách phát tri n nhân s k toán theo thang Likert 5 b c 61

Bi u đ 2.1: Quy mô doanh nghi p tham gia tr l i kh o sát 47

Bi u đ 2.2: So sánh l nh v c ho t đ ng c a các nhóm quy mô DN 48

Bi u đ 2.3: So sánh hình th c s h u v n c a các nhóm quy mô DN 49

Bi u đ 2.4: So sánh ch đ k toán áp d ng cho các DN theo t ng l nh v c 51

Bi u đ 2.5: M c đ ng d ng công ngh thông tin vào công tác k toán theo quy mô doanh nghi p 58

PH N M U

1 Lý do ch n đ tài:

T khi b t đ u m c a th tr ng t cu i nh ng n m 1980, n n kinh t Vi t Nam đã có nh ng b c ti n v t b c, đón nh ng dòng v n đ u t trong và ngoài

n c, m r ng các hình th c đ u t và hình th c s h u nh m xây d ng n n kinh t

th tr ng toàn di n theo đ nh h ng Xã h i ch ngh a Chính s linh ho t trong

n n kinh t nh v y đã t o nên đ ng l c to l n thúc đ y s l n m nh c a các lo i hình doanh nghi p, s đa d ng trong quy mô các doanh nghi p (DN) Tuy v y, do

n n kinh t còn non tr nên h u h t các doanh nghi p đ u có quy mô nh và v a, theo th ng kê c a Phòng th ng m i và Công nghi p Vi t Nam (VCCI) trong n m

2012, có đ n 97% s doanh nghi p là doanh nghi p nh và v a (DNNVV), các doanh nghi p này hi n đang s d ng 50% l c l ng lao đ ng c a n n kinh t và đóng góp kho ng 40% GDP hàng n m

Nh ng khó kh n mà đa s nh ng nh ng doanh nghi p này g p ph i đó là trình

đ s d ng v n, trình đ áp d ng công ngh k thu t, trình đ qu n lý ngu n l c doanh nghi p …và m t h n ch không th không nói đ n đó là h n ch trong t

ch c h th ng thông tin k toán (HTTTKT), ch a theo k p v i yêu c u ngày càng cao v vi c cung c p thông tin k toán cho nhà qu n lý k p th i và chính xác; ngoài

ra thông tin còn cung c p cho các đ i t ng s d ng khác nhau trong và ngoài doanh nghi p Do đó, vi c t ch c m t h th ng thông tin k toán hi u qu s là đòn

b y đ doanh nghi p có th t o ra đ c thông tin h u ích, giúp cho nhà qu n lý có

nh ng quy t đ nh nhanh chóng và chính xác, t o cho doanh nghi p có l i th c nh tranh cao h n trong n n kinh t

Khi nh c đ n t ch c HTTTKT, nhi u doanh nghi p, nhà t ch c th ng ngh

đ n xu h ng áp d ng ERP (Enterprise resource planning – Ho ch đ nh ngu n l c doanh nghi p) trong các doanh nghi p, đó là m t h ng đi đ c đánh giá là c n thi t nh ng đòi h i chi phí đ u t ban đ u r t l n c ng nh ngu n nhân l c ph i có trình đ nh t đ nh đ có th ti p thu và v n hành h th ng ERP m t cách trôi ch y -

đi u này chính là nh ng thách th c l n nh t đ i v i các DNNVV V y chúng ta c n

ph i t ch c HTTTKT g n v i kh n ng c a các DNNVV, có th phát tri n trong

t ng lai, đó m i là đi u mà các DNNVV c n

T nh ng nghiên c u c a nh ng tác gi đi tr c, tác gi mu n tìm hi u và làm rõ thêm nh ng y u t tác đ ng đ n t ch c HTTTKT t bên trong c ng nh bên ngoài DNNVV c ng nh nh ng nét đ c thù c a các DNNVV ng th i, tác

gi ch n thành ph H Chí Minh, trung tâm kinh t c a n n kinh t Vi t Nam v i

đ y đ các đ c đi m đ i di n c a toàn th n n kinh t Vi t Nam Không ch có v

th và v trí chi n l c, thành ph H Chí Minh còn là n i t p h p s l ng l n các

lo i hình DN khác nhau, cùng nhi u hình th c s h u c ng nh quy mô DNt h gia đình cho đ n nh ng t p đoàn kinh t l n có t m c qu c gia và qu c t Vì v y, tác gi ch n th c hi n đ tài: “T ch c h th ng thông tin k toán t i các DNNVV trên đ a bàn thành ph H Chí Minh” Mong mu n c a tác gi là đ tài s góp ph n

t ng c ng hi u qu c a HTTTKT các DNNVV trên đ a bàn thành ph H Chí Minh, có th h tr các DNNVV trong đi u hành, qu n lý và thúc đ y s phát tri n

c a b n thân DNNVV

2 T ng quan nghiên c u:

V n đ nghiên c u có liên quan đ n đ tài c a tác gi đã đ c nhi u tác gi cao h c nghiên c u nhi u giác đ khác nhau Sau đây, gi i thi u m t s lu n v n tiêu bi u có liên quan:

a Tr n Thanh Thuý (2011), v i đ tài “Tình hình ng d ng ERP và s tác đ ng ERP đ n t ch c HTTTKT t i các doanh nghi p Vi t Nam” Tác gi đã trình bày t ng quát v nh ng lý lu n c b n v ERP c ng nh các v n đ t ch c HTTTKT nh chu trình kinh doanh, t ch c HTTTKT và s t ng tác gi a chúng, đ c bi t trong ph n kh o sát, tác gi đã tìm ra đ c nh ng y u t nh

h ng đ n kh n ng ng d ng ERP thành công và s tác đ ng c a ERP đ n HTTTKT Dù v y, tác gi ch m i t p trung và làm rõ đ c nh ng v n đ liên quan đ n doanh nghi p Vi t Nam nói chung, ch a đi sâu và nhóm DNNVV c ng nh nhóm doanh nghi p ch a đ c ti p c n đ n ERP hay các

h th ng t ng t

b Ph m Trà Lam (2012), v i đ tài “T ch c HTTTKT áp d ng trong các DNNVV Vi t Nam” Tác gi đã làm sáng t và chi ti t hóa các v n đ liên

quan đ n HTTTKT, chu trình k toán trong đó có k t h p ph n lý lu n v k toán và thông tin k toán Trong ph n kh o sát đã làm rõ đ c th c tr ng t

ch c HTTTKT áp d ng cho các DNNVV t i Vi t Nam, có s so sánh gi a nhóm DNNVV và doanh nghi p l n Tuy nhiên, tác gi ch a làm rõ đ c

nh ng chi ti t trong ph n đánh giá vi c t ch c HTTTKT gi a các nhóm quy

mô doanh nghi p trong DNNVV và ph n gi i pháp quá chú tr ng đ n vi c

ng d ng ph n m m k toán mà xem nh ph n t ch c b máy và nhân s

th c hi n k toán, ngoài ra ph m vi đ a lý c a đ tài khá r ng gây khó kh n cho vi c kh o sát và thu th p k t qu

c L ng c Thu n (2012), v i đ tài “T ch c HTTTKT cho đ n v s nghi p có thu trên đ a bàn thành ph H Chí Minh” Tác gi đ tài đã m ra

m t h ng nghiên c u m i m v HTTTKT áp d ng cho các đ n v s nghi p có thu, trong đ tài, tác gi làm sáng t các v n đ lý lu n v HTTTKT và nhu c u thông tin k toán, đ c đi m c a HTTTKT t i các đ n v

s nghi p có thu Ph n kh o sát khá phong phú và đa d ng các l nh v c c a các đ n v s nghi p nên đã t ng h p đ c nhi u thông tin v tình hình th c

t t ch c HTTTKT t i các đ n v s nghi p có thu này

d Nguy n Qu c Trung (2013), v i đ tài “Gi i pháp hoàn thi n n i dung chu

k phát tri n HTTTKT theo đ nh h ng ERP cho các doanh nghi p Vi t Nam” Tác gi t ng h p đ c lý lu n v HTTTKT và đ a ra nh ng lý lu n

v v n đ phát tri n chu k h th ng nói chung và HTTTKT nói riêng c ng

nh làm rõ thêm nh ng v n đ v ERP trong doanh nghi p Ph n kh o sát đã tìm ra đ c nh ng nguyên nhân c b n nh h ng đ n vi c phát tri n HTTTKT t i các doanh nghi p Vi t Nam

N i dung c a các lu n v n trên đi vào nghiên c u các v n đ có liên quan đ n

h th ng ERP, vi c ch n l a ph n m m đ s d ng cho phù h p v i DNNVV Tuy nhiên, ch a có đ tài nào đi sâu vào nghiên c u đ nâng cao hi u qu c a HTTTKT cho DNNVV trong n n kinh t nói chung và trên đ a bàn thành ph H Chí Minh nói riêng

3 M c tiêu nghiên c u:

tài đ c th c hi n nh m h ng đ n các m c tiêu c b n sau:

- Phân tích và đánh giá n i dung t ch c HTTTKT th c t t i các DNNVV trên đ a bàn thành ph H Chí Minh

- T nh ng k t qu thu đ c qua đánh giá, lu n v n đ xu t các gi i pháp đ hoàn thi n n i dung t ch c HTTTKT sao cho phù h p v i tình hình DNNVV trên

đ a bàn thành ph H Chí Minh nh m nâng cao ch t l ng thông tin k toán cung

5 Ph ng pháp nghiên c u:

tài s d ng c ph ng pháp đ nh tính và ph ng pháp th ng kê mô t đ

th ng kê, phân tích và đánh giá các v n đ trong đ tài:

- Ph ng pháp th ng kê mô t đ c dùng đ phân tích các d li u s c p do

kh o sát đem l i, c n c vào các k t qu t công c th ng kê mô t đ đ a ra các

nh n xét, đánh giá k t qu và đ a ra các ki n ngh phù h p

6 óng góp m i c a đ tài

- H th ng hoá các v n đ lý lu n c b n v t ch c HTTTKT chông DNnói chung và DNNVV nói riêng

- Phân tích đ c th c tr ng c a vi c t ch c HTTTKT trong các DNNVV trên

đ a bàn thành ph H Chí Minh, ch ra đ c nh ng u đi m, nh c đi m và nguyên nhân

- a đ c m t s gi i pháp đ hoàn thi n t ch c HTTTKT cho các DNNVV trên đ a bàn thành ph H Chí Minh đ qua đó nâng cao hi u qu ho t đ ng và ch t

l ng c a thông tin k toán

CH NG 1: CÁC V N LÝ LU N V T CH C H TH NG THÔNG TIN K TOÁN TRONG DOANH NGHI P

1.1 Lý lu n chung v k toán, h th ng k toán và thông tin k toán:

1.1.1 K toán và vai trò c a k toán:

t , tài chính d i hình th c giá tr , hi n v t và th i gian lao đ ng

- Ngoài ra, còn có m t s khái ni m v k toán khác nh sau:

+ Xét trên khía c nh khoa h c thì k toán đ c xác đ nh đó là khoa h c v thông tin và ki m tra các ho t đ ng kinh t , tài chính g n li n v i m t t ch c

nh t đ nh (g i chung là ch th ) thông qua m t h th ng các ph ng pháp riêng

bi t

+ Xét trên khía c nh ngh thu t thì k toán đ c xem là m t ngôn ng kinh doanh, là ngh thu t truy n đ t thông tin v m t doanh nghi p, các ho t đ ng c a doanh nghi p đ c trình bày thành báo cáo k toán b ng ngôn ng k toán theo

m t h th ng có s s p x p các ký hi u, trong đó s s p x p các ký hi u đ c xem là v n ph m c a ngôn ng này

1.1.1.2 Vai trò c a k toán:

K toán có vai trò h t s c quan tr ng đ i v i công tác qu n lý, đi u hành trong đ n v k toán đ ng th i nó là c s quan tr ng cho vi c ra các quy t đ nh kinh doanh cho các đ i t ng khác nhau bên trong và bên ngoài đ n v k toán Vai trò c a k toán đ c bi u hi n nh sau:

+ Cung c p tài li u là c s v ng ch c cho ng i qu n lý ho ch đ nh hành

đ ng cho t ng giai đo n phát tri n c a đ n v , v ch h ng ho t đ ng trong t ng lai;

+ Là c s pháp lý v ng ch c đ gi i quy t khi u n i, t cáo đ ng th i c ng

là n n t ng c a các giao d ch mua bán, sát nh p doanh nghi p

- i v i đ i t ng bên ngoài đ n v :

(1) Các c quan nhà n c:

+ Theo dõi và ki m soát đ c ho t đ ng c a các đ n v k toán, làm c s đ

th c hi n quá trình hành thu thu , tình hình th c hi n ngh a v c a nhà n c; + Theo dõi đ c s phát tri n c a các ngành s n xu t kinh doanh, t ng h p

đ c s phát tri n t m v mô c a c n n kinh t ,

+ Là c s đ ho ch đ nh các chính sách thu , lãi su t, đi u hành giá c th

tr ng c a c quan qu n lý kinh t làm h n ch nh ng sai l m trong chính sách

đi u hành n n kinh t

(2) i v i các đ i t ng s d ng khác nh : ch n , nhà đ u t , khách hàng, ngân hàng và các t ch c tín d ng khác: tùy theo m c đích mà m i đ i t ng này

s d ng thông tin đ c cung c p t các đ n v k toán đ đ a ra nhi u lo i quy t

đ nh khác nhau nh ng t t c đ u s d ng thông tin k toán nh m theo dõi, phân tích, đánh giá và ki m soát ho t đ ng c a m t đ n v k toán

- H th ng v n b n pháp lý liên quan đ n k toán;

- H th ng các k thu t nghi p v k toán;

- H th ng ki m tra, giám sát

1.1.2.2 Các b ph n c a h th ng k toán:

(1) H th ng v n b n pháp lý liên quan đ n k toán:

Các v n b n pháp lý này đ c ban hành b i các c quan nhà n c các c p

ch u trách nhi m, các v n b n pháp lý này đ c ban hành nh m đi u hành, qu n lý,

đ nh h ng c ng nh ki m soát ho t đ ng k toán t i các doanh nghi p nói riêng và

h th ng k toán c a qu c gia nói chung Trong h th ng các v n b n pháp lý liên quan đ n k toán đ c trình bày c th nh sau:

- Lu t K toán: đ c ban hành b i Qu c h i, là v n b n pháp lý liên quan đ n

k toán có giá tr cao nh t và m t v n b n pháp lý khác có liên quan đ n k toán

ph i tuân theo1 Lu t K toán quy đ nh v n i dung công tác k toán, t ch c b máy k toán, ng i làm k toán và ho t đ ng ngh nghi p k toán t t c các lo i hình doanh nghi p, lo i hình s h u doanh nghi p không ph thu c vào quy mô c a

- Ch đ k toán: là nh ng quy đ nh và h ng d n v k toán trong m t l nh

v c ho c m t s công vi c c th do c quan qu n lý nhà n c v k toán ho c t

ch c đ c c quan qu n lý nhà n c v k toán u quy n ban hành3

- Thông t h ng d n: trong quá trình đi u hành c a nhà n c liên quan đ n công tác k toán t i các đ n v k toán phát sinh nh ng v ng m c, khó kh n thì các c quan có trách nhi m ban hành thông t h ng d n, s a đ i, b sung ho c

đi u ch nh có liên quan đ n công tác k toán t i đ n v Thông t có th B Tài Chính ban hành ho c do các B cùng ban hành (thông t liên t ch)

- Các v n b n pháp lý khác do các c p qu n lý nhà n c ban hành: ngoài ra, công tác k toán t i đ n v có th ch u nh h ng, ph i áp d ng các v n b n pháp lý

có liên quan đ n công tác k toán c a đ n v , ví d : các v n b n pháp lý v thu ,

- Các đi u c, thông l qu c t : tr ng h p đi u c qu c t mà C ng hòa xã

h i ch ngh a Vi t Nam ký k t ho c gia nh p có quy đ nh v k toán khác v i quy

đ nh c a Lu t này thì áp d ng quy đ nh c a đi u c qu c t đó4

S đ 1.1: M i quan h gi a các v n b n pháp lý

(2) H th ng các k thu t, nghi p v k toán:

H th ng các k thu t, nghi p v này bao g m vi c áp d ng, th c hi n hình

th c k toán là các m u s k toán, trình t , ph ng pháp ghi s và m i liên quan

gi a các s k toán và các ph ng pháp k toán là cách th c và th t c c th đ

th c hi n t ng n i dung công vi c k toán Các công vi c k toán bao g m vi c thao tác trên ch ng t k toán, tài kho n k toán, s k toán nh m thu th p, phân

lo i, x lý, l u tr và t ng h p thông tin k toán cung c p cho các đ i t ng s

d ng Các công vi c k toán này đ c th c hi n b i b máy k toán thông qua vi c phân công nhân s ph trách và các công c thu th p, x lý, t ng h p thông tin có

th b ng th công ho c b ng máy móc h tr

Các k thu t, nghi p v k toán ph i đ c th c hi n b i nh ng con ng i

đ c đào t o theo đúng quy đ nh v i b ng c p phù h p ngành ngh k toán và đ c quy đ nh c th trong Lu t k toán, c th đ n v k toán ph i t ch c b máy k toán, b trí ng i làm k toán ho c thuê làm k toán; đ n v k toán ph i b trí

toán tr ng thì ph i c ng i ph trách k toán ho c thuê ng i làm k toán

đ c n x lý, c i thi n ho c đi u ch nh trong quá trình th c hi n công tác k toán

Ngoài ra, đ n v k toán ph i ch u s ki m tra k toán c a c quan có th m quy n và không quá m t l n ki m tra cùng m t n i dung trong m t n m Vi c ki m tra k toán ch đ c th c hi n khi có quy t đ nh c a c quan có th m quy n theo quy đ nh c a pháp lu t6

1.1.3 Tính h u ích c a thông tin k toán:

Thông tin k toán là thông tin v ho t đ ng kinh t tài chính g n li n v i m t

đ n v k toán đ c thu th p, x lý, t ng h p và trình bày thông qua h th ng báo cáo k toán (báo cáo tài chính và báo cáo k toán qu n tr )

Thông tin k toán trong m t đ n v bao g m hai d ng thông tin k toán tài chính và thông tin k toán qu n tr M i d ng thông tin ph c v cho nhóm đ i t ng

s d ng thông tin khác, thông tin k toán tài chính ph c v cho các đ i t ng bên trong l n bên ngoài đ n v và th ng đ c l p theo yêu c u chung c a các quy đ nh pháp lý liên quan đ n k toán; thông tin k toán qu n tr đa ph n ph c v các đ i

t ng s d ng bên trong đ n v , th ng đ c l p theo yêu c u riêng c a t ng đ n

v theo t ng th i đi m nh t đ nh và không quy đ nh nh t đ nh v thông tin này Vì

v y, tính h u ích c a thông tin k toán th ng đ c nh n m nh vào thông tin k toán tài chính vì thông tin này là thông tin mang tính ch t b t bu c, trình bày trong báo cáo tài chính bao g m: Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh, B ng cân đ i k toán, Báo cáo l u chuy n ti n t , B n thuy t minh báo cáo tài chính

thông tin k toán tài chính mang tính h u ích, H i đ ng chu n m c k toán qu c t (IASB7) đã đ a ra các tính ch t mà thông tin k toán tài chính ph i đ t

đ c là: tính d hi u, tính thích h p, tính đáng tin c y và tính so sánh đ c Các tính ch t đ nh tính nói trên chính là tiêu chu n đ đánh giá tính h u ích c a các thông tin k toán tài chính, đ ng th i nó c ng là c s đ đ a ra ý ki n v tính trung

th c và h p lý ho c trình bày h p lý c a các thông tin trên báo cáo tài chính Ngoài

ra, IASB còn đ a ra m t s khái ni m nh m làm các thông tin trên báo cáo tài chính

đ t đ c các tính ch t trên nh : khái ni m tr ng y u, trình bày trung th c, n i dung

h n hình th c, tính khách quan, th n tr ng và đ y đ 8

(1) Tính d hi u: đ c tính ch y u c a thông tin trên báo cáo tài chính là

ph i d hi u đ i v i ng i s d ng ng i s d ng đây đ c hi u là ng i

có ki n th c v kinh doanh và ho t đ ng kinh t , hi u bi t v k toán m c

v a ph i, s n lòng nghiên c u các thông tin đ c cung c p v i m c đ t p trung suy ngh v a ph i Tuy nhiên, nh ng thông tin v nh ng v n đ ph c

t p c ng c n ph i trình bày trong báo cáo tài chính vì s thích h p c a nó đ i

v i nhu c u đ a ra các quy t đ nh kinh t c a ng i s d ng, không nên b

lo i tr vì lý do nó quá khó hi u đ i v i ng i s d ng

(2) Tính thích h p: đ có ích, các thông tin ph i thích h p v i nh ng nhu

c u đ ra quy t đ nh kinh t c a ng i s d ng Nh ng thông tin có tác đ ng

đ n quy t đ nh kinh t c a ng i s d ng b ng cách giúp h đánh giá các s

ki n quá kh , hi n t i, t ng lai ho c xác nh n, ch nh lý các đánh giá quá

kh c a h

Tính thích h p c a thông tin còn ch u nh h ng b i tính tr ng y u c a thông tin đó Các thông tin đ c coi là tr ng y u n u b sót ho c xác đ nh sai

nh ng thông tin đó có th nh h ng nghiêm tr ng đ n quy t đ nh kinh t

c a ng i s d ng thông tin M c đ tr ng y u l i ph thu c vào m c đ c a kho n m c ho c m c đ sai l m mà trong hoàn c nh cá bi t nào đó b b sót

ho c xác đ nh sai Vì v y khái ni m tr ng y u đ a ra m t ng ng h n là m t

đ nh tính mà thông tin ch a đ ng n u nó là h u ích

(3) Tính đáng tin c y: đ có ích thông tin c ng ph i đáng tin c y Thông tin

có ch t l ng đáng tin c y khi chúng không m c nh ng sai l m nghiêm tr ng

8 Võ V n Nh (2011) tài c p c s mã s CS.2011 – 46, trang 8

ho c ph n ánh méo mó m t cách c ý và có th ph thu c vào ng i s d ng khi s d ng các thông tin đó cho m c đích khách quan h p lý

Các thông tin có th thích h p nh ng l i không đáng tin c y v b n ch t

ho c cách trình bày b i vì các thông tin này có th có nh ng sai l m mà

ng i ta ch a phát hi n ra Ví d , n u giá tr c a kho n ti n đòi b i th ng trong m t v ki n t ng, tranh ch p đang đ c bàn cãi s là không h p lý khi

ta công nh n toàn b s ti n này trong B ng cân đ i k toán, nh ng s là h p

lý khi ta trình bày kho n ti n đó tài li u b sung

đ m b o tính đáng tin c y c a thông tin v b n ch t ho c cách trình bày, thông tin trong các báo cáo tài chính ph i tho mãn các tính ch t sau:

+ Trình bày trung th c:

đáng tin c y, các thông tin ph i đ c trình bày m t cách trung th c

v nh ng giao d ch và các s ki n khác có liên quan Nó tr giúp cho vi c trình bày ho c có th đ c d ki n là h p lý đ trình bày Ví d , B ng cân

đ i k toán c n trình bày m t cách trung th c các nghi p v , s ki n khác có liên quan đ n vi c đánh giá tài s n, công n và v n ch s h u c a doanh nghi p vào th i đi m l p báo cáo mà nh ng ch tiêu đó đáp ng đ c yêu

c u c a các tiêu th c h ch toán

H u h t thông tin tài chính đ u ph thu c vào m t s r i ro do vi c trình bày ch a xác th c v i tình hình th c t i u này không ph i do không khách quan mà ph n nào đó do nh ng khó kh n v n có nh : vi c nh n ra các nghi p v đ c đánh giá, vi c đ t ra và áp d ng các k thu t đánh giá, vi c trình bày đ làm sao đ truy n đ t nh ng thông tin phù h p v i nh ng nghi p v đó Trong m t s tr ng h p, vi c đánh giá nh h ng tài chính

c a các ch tiêu có th không thât ch c ch n đ n n i doanh nghi p không dám công nh n chúng trên báo cáo tài chính c a mình Ví d , m c dù h u h t doanh nghi p trong kinh doanh đ u c g ng t o ra uy tín nh ng ng i ta khó

mà nh n ra ho c đánh giá ch tiêu này m t cách đáng tin c y

+ N i dung h n hình th c:

N u thông tin đ c trình bày m t cách trung th c v nh ng nghi p v

và nh ng s ki n mà chúng ph i trình bày thì đi u c n thi t đây là nh ng

thông tin đó ph i đ c tính toán và trình bày phù h p v i n i dung và tính xác th c kinh t c a chúng ch không ch đ n thu n là hình th c pháp lý c a chúng, b i l n i dung c a nh ng nghi p v , s ki n không ph i lúc nào

c ng phù h p v i hình th c bên ngoài ho c hình th c pháp lý c a chúng

+ Khách quan:

có đ tin c y cao, thông tin trong báo cáo tài chính ph i khách quan, không b xuyên t c, bóp méo m t cách c ý Các báo cáo tài chính s không đ c coi là khách quan n u nh b ng vi c l a ch n ho c trình bày thông tin chúng có nh h ng đ n vi c ra quy t đ nh ho c xét đoán và các

l a ch n trình bày đó nh m đ t đ n k t qu mà ng i l p báo cáo đã bi t

tr c

+ Th n tr ng:

Nh ng ng i l p báo cáo tài chính th ng ph i trình bày các n i dung

v nhi u s ki n, tình th không ch c ch n Ví d nh kh n ng thu h i các kho n thu khó đòi, th i gian h u d ng có th có c a máy móc, thi t b ,…Các

y u t không ch c ch n nh v y đ c h ch toán b ng cách trình bày n i dung, b n ch t c a nó và th c hi n nguyên t c th n tr ng trong vi c l p các báo cáo tài chính Th n tr ng bao g m c m c đ đo l ng tr c các s ki n

c n xét đoán trong quá trình h ch toán trên c s nh ng d li u không th t

ch c ch n, ví d nh tài s n và thu nh p thì không đ c tính cao lên, ng c

l i công n và chi phí l i không đ c tính th p xu ng Tuy nhiên, vi c th c

hi n tính th n tr ng c ng không có ngh a là che gi u ngu n d tr ho c l p các qu d phòng l n h n yêu c u th c t

+ y đ :

có đ tin c y, các thông tin trong các báo cáo tài chính ph i đ y đ trong ph m vi c a tính tr ng y u M t s b sót có th gây ra nh ng thông tin sai l ch d n đ n nh ng k t lu n nh m l n và nh v y nh ng thông tin không đ c coi là thích h p vì chúng không đ y đ và không đáng tin c y (4) Tính so sánh đ c: nh ng ng i s d ng ph i có kh n ng so sánh các thông tin c a các báo cáo tài chính c a k này v i k tr c đ xác đ nh xu

h ng bi n đ ng v tình hình tài chính và kinh doanh c a doanh nghi p

Ng i s d ng c ng ph i so sánh các báo cáo tài chính c a doanh nghi p v i doanh nghi p khác đ đánh giá m i t ng quan v tình hình tài chính, kinh doanh và nh ng thay đ i tình hình tài chính gi a các doanh nghi p Vì v y,

vi c xác đ nh, tính toán và trình bày các nh h ng tài chính c a các giao

d ch và các s ki n ph i đ c ti n hành m t cách nh t quán gi a k này v i các k khác nh m giúp cho ng i s d ng so sánh các thông tin trong các báo cáo tài chính c a k này v i k tr c

Tuy nhiên, IASB c ng đ a ra các h n ch liên quan đ n ch t l ng thông tin trên báo cáo tài chính bao g m:

+ S k p th i: Thông tin n u báo cáo ch m s m t đi tính thích h p và

ng c l i n u mu n thông tin đáng tin c y l i c n có th i gian Do đó, ph i

có s cân đ i gi a yêu c u k p th i và tính đáng tin c y c a thông tin

+ Cân đ i gi a l i ích và chi phí: đi u này là đi u r t rõ ràng v i m t

đ n v k toán, l i ích mang l i t thông tin c n ph i phù h p v i chi phí đ cung c p chúng M t đ n v k toán ch th t s mong mu n cung c p thông tin t t nh t cho các đ i t ng s d ng trong kh n ng v trình đ c ng nh

nh kh n ng v chi phí mà thôi

+ Cân đ i gi a các đ c đi m ch t l ng: đây là các tiêu chu n ch t

l ng mà đ n v k toán đang th c hi n và áp d ng r ng rãi trong toàn đ n

v , các thông tin đ c cung c p trên báo cáo tài chính ngoài vi c tuân th theo m u bi u còn ph i đáp ng các các yêu c u ch t l ng mà đ n v đ t ra

ho c đang áp d ng tuân theo m t tiêu chu n ch t l ng đã đ c xây d ng t

tr c và đã đ c công nh n

1.2 Các v n đ lý lu n v h th ng thông tin k toán:

1.2.1 H th ng thông tin k toán và đ c đi m h th ng thông tin k toán trong

đ n v k toán

1.2.1.1 Lý lu n v h th ng thông tin k toán

H th ng thông tin k toán là m t t p h p các quá trình bao g m các quá trình x lý, các ho t đ ng n i t i và h th ng riêng l nh m thu th p, t ng h p và x

lý d li u k toán, thông qua phân lo i, t ng h p, h p nh t đ t o thành thông tin

truy n đ t đ n đ i t ng s d ng bên trong và bên ngoài doanh nghi p (Leslie Turner and Andrea Weickgenannt, 2009, trang 4)

N i b t trong m t h th ng thông tin k toán hoàn ch nh mà đ n v k toán xây d ng luôn ph i chú tr ng đó chính là các chu trình k toán mà đ n v k toán áp

d ng trong quá trình ho t đ ng c a đ n v M t b máy k toán v i vi c t ch c

m t h th ng thông tin k toán v i các b ph n khác nhau mu n t o ra đ c nh ng thông tin mang tính h u ích cho các đ i t ng s d ng đ ng th i ph i đ c t o ra

n đ nh và lâu dài thì đ n v k toán đó ph i áp d ng và xây d ng đ c nh ng chu trình k toán th c s hi u qu N u các b ph n thu c h th ng thông tin k toán là

x ng s ng thì chu trình k toán chính là h th ng huy t m ch c a h th ng thông tin k toán t i m t đ n v

1.2.1.2 c đi m t ch c h th ng thông tin k toán trong đ n v k toán

Trong m t đ n v k toán, đ c đi m h th ng thông tin k toán đ c hình thành d a vào các y u t c th nh sau9

: (1) c đi m v b máy qu n lý và t ch c công tác k toán: vi c t ch c b máy qu n lý c ng nh t ch c công tác k toán hoàn toàn ph thu c vào ý đ

c ng nh kh n ng c a đ n v k toán M t đ n v k toán có doanh thu hàng tháng không quá nhi u thì h th ng thông tin k toán c ng đ c th c hi n t

ch c t i thi u đ đ đáp ng các yêu c u c b n v vi c cung c p thông tin

k toán c a c quan ch c n ng Ngoài ra, vi c t ch c công tác k toán c ng

có th đ c tinh gi n ho c có th đ c thuê m n bên ngoài v i giá c đ c

th a thu n

(2) c đi m v n hóa, t t ng c a đ n v k toán: m t trong nh ng y u t tác đ ng m nh m đ n vi c t ch c h th ng thông tin k toán chính là v n hóa c a đ n v V n hóa c a đ n v đ c hình thành và phát tri n cùng v i quá trình ho t đ ng c a đ n v V n hóa không đ n thu n là vi c áp đ t t

t ng t c p trên mà còn là thói quen, cách làm đ c th c hi n nhu n nhuy n r i tr thành nét v n hóa, nét riêng c a đ n v ; ngoài ra, v n hóa c a

đ n v k toán còn ch u s tác đ ng t v n hóa các vùng mi n, khu v c mà

9 Võ V n Nh , 2012 tài nghiên c u khoa h c c p B mã s B.2010 – 09 – 102, trang 6

đ n v đ t tr s V n hóa này nh h ng đ n vi c phân chia trách nhi m, công vi c và c vi c th c hi n trong su t quá trình ho t đ ng

(3) c đi m v vi c tuân th các quy đ nh pháp lý c ng nh các m nh l nh hành chính khác: m c dù v i trách nhi m và ngh a v th c hi n đ y đ theo các quy đ nh c a các c quan ch c n ng, tuy nhiên, trong quá trình th c

1.2.2 C u trúc c a h th ng thông tin k toán

M t h th ng thông tin k toán c b n t i m t đ n v k toán có các thành

ph n nh sau:

(1) H th ng thu th p thông tin đ u vào: đây là m t h th ng thu th p các thông tin r i r c t các ch ng t k toán ph n ánh các nghi p v kinh t phát sinh đ làm c s pháp lý và t o ra kho d li u cho quá trình x lý thông tin

đã đ c nghiên c u, so n th o và t ch c theo quy mô, đ c đi m và yêu c u

qu n lý c a đ n v k toán

(2) H th ng x lý thông tin: đây là h th ng đ c nghiên c u, so n th o và

t ch c th c hi n g n li n h th ng tài kho n, h th ng s k toán và ph ng pháp ghi chép, tính toán do nhà n c quy đ nh và đ n v k toán v n d ng theo m c tiêu và yêu c u qu n lý

Thông qua h th ng x lý thông tin thì các thông tin đ c thu th p qua

h th ng thông tin đ u vào s đ c phân lo i, x lý và h th ng hóa đ ph n ánh đ c quá trình v n đ ng, thay đ i c a t ng đ i t ng k toán; t ng m t,

t ng quá trình và chu trình ho t đ ng khác nhau trong đ n v k toán K t

qu t quá trình x lý s t o ra ngu n d li u cung c p cho quá trình t ng

h p đ t o ra thông tin đ u ra thích ng

(3) H th ng thông tin đ u ra: đây là h th ng th c hi n vi c tính toán và

t ng h p s li u đ c cung c p t h th ng x lý đ hình thành nên h th ng các ch tiêu ph n ánh tình hình tài chính và tình hình ho t đ ng c a đ n v k toán thông qua h th ng báo cáo k toán đ c quy đ nh và đ c đ n v k toán thi t l p đ ph c v cho yêu c u qu n lý n i b H th ng thông tin đ u

ra t o ra nh ng s n ph m theo m c tiêu đã đ c xác đ nh và nh ng s n ph m này s đ c chuy n t i đ n cho các đ i t ng s d ng t ng ng thông qua các hình th c khác nhau

Ch t l ng c a thông tin đ u ra đ c s d ng đ làm c n c đánh giá

ch t l ng và hi u qu ho t đ ng c a toàn h th ng Do v y, đ đ t đ c

ch t l ng mong mu n thì t t c các h th ng con trong toàn h th ng ph i không ng ng đ c xem xét, đi u ch nh và b sung trong m i liên h l n nhau đ luôn luôn phù h p v i môi tr ng pháp lý, môi tr ng kinh doanh,

đi u ki n ho t đ ng và nhu c u s d ng thông tin c a các đ i t ng s d ng khác nhau

Ch t l ng c a h th ng thông tin k toán nói chung và c a t ng h

th ng con nói riêng đ u ph i đ c ki m soát và đánh giá m t cách k p th i thông qua h th ng ki m soát n i b c a đ n v k toán Xây d ng và v n hành h th ng ki m soát n i b phù h p v i đ c đi m ho t đ ng và qu n lý

c a đ n v k toán s có tác đ ng tích c c đ n vi c t ng c ng và b o đ m

ch t l ng thông tin k toán Ng c l i, v i m t h th ng thông tin k toán

đ c nghiên c u và t ch c th c hi n thích ng v i đi u ki n c a đ n v k toán s góp ph n làm cho h th ng ki m soát n i b ho t đ ng có hi u qu ,

có c s th c t đ ki m soát m t cách ch t ch , nhanh nh y

(4) H th ng l u tr d li u (c s d li u): t t c các d li u k toán đ c

th c hi n trong h th ng thông tin k toán đ u ph i đ c l u tr theo m t

th t nh t đ nh Vi c l u tr d li u tr c tiên ph i tuân th theo các quy

đ nh pháp lý có liên quan v d li u k toán, sau đó m i đ n vi c tuân th các quy đ nh v l u tr d li u theo yêu c u c a đ n v k toán Do đ n v k

toán là ng i tr c ti p s d ng và cung c p thông tin k toán đ c hình thành trên các thông tin đ u vào và t o thành thông tin k toán đ u ra đáp

ng tùy theo t ng nhu c u thông tin khác nhau, vì v y trên c s nhu c u

th c t c a t ng đ n v k toán mà đ n v k toán có th l u tr d li u b ng tay (d li u g c) k t h p v i l u tr trên t p tin, h th ng máy tính n i b hay m r ng ra v i vi c áp d ng công ngh thông tin v i vi c s d ng h

th ng máy ch (c a riêng đ n v k toán hay thuê ngoài) hay l u tr theo hình th c đám mây nh hi n nay

M t v n đ mà đ n v k toán c n l u ý là th i gian l u tr d li u và

đi u ki n l u tr d li u ph i đ c tính toán và đáp ng đ y đ , tránh tình

tr nh b m t d li u do các nguyên nhân khác nhau Vì v y đ n v k toán có

th xây d ng h th ng sao l u theo quãng th i gian ho c c n c vào s l ng

d li u nh t đ nh đ phòng ng a tr ng h p d li u chính b m t

1.2.3 Chu trình k toán

1.2.3.1 Khái ni m và m c đích c a chu trình k toán:

Chu trình k toán trong h th ng thông tin k toán đ c xem nh m ch máu trong c th m t đ n v k toán, khía c nh khoa h c k toán thì chu trình k toán

đ c khái ni m là m t h th ng các th t c, chính sách, các b c x lý d li u đ c thi t k đ hình thành thông tin k toán cung c p cho các đ i t ng s d ng (Robert L.Hurt, 2010, trang 202) Trong m t chu trình thì d li u đ c t p h p t ch ng t

k toán, chính là đ i t ng đ c trung chuy n, x lý và t ng h p trong chu trình k toán Chu trình k toán tuân th các quy đ nh v th i gian t ng t nh m t chù k kinh doanh c a đ n v k toán

Chu trình k toán đ c xây d ng và th c hi n nh m m c đích nh sau:

- Xác đ nh d li u k toán sinh ra nh th nào và k t thúc nh th nào; nh ng

ho t đ ng di n ra trong m t đ n v k toán và c ng cho bi t khi nào là th i đi m ghi

nh n m t giao d ch k toán (Robert L.Hurt, 2010, trang 201)

- Cho bi t thông tin k toán đ c xác đ nh khi nào, t đ u vào đ n đ u ra, t

ch ng t cho đ n khi ghi nh n vào s k toán hay thi t l p báo cáo k toán (Robert L.Hurt, 2010, trang 201)

- Nh n m nh tính liên t c c a ho t đ ng kinh doanh và x lý k toán trong

đ n v k toán

- T o s thu n l i, d dàng cho vi c phân tích, thi t k các công vi c k toán

x lý nghi p v , b máy ph c v cho vi c x lý các nghi p v có liên quan

đ n v k toán đ c g i là S đ dòng d li u (Data Flow Diagrams – DFD)

Ngoài ra, đ chi ti t hóa trong t ng quy trình x lý thu c các trung tâm ho t

đ ng khác nhau c a đ n v k toán, nh vi c các ch ng t k toán đ c x lý nh

th nào, đ c quy đ nh và mô ph ng thông qua đ c các d ng l u đ L u đ là k thu t phân tích đ c dùng đ mô t nhi u khía c nh c a m t h th ng thông tin trong theo m t cách rõ ràng, súc tích và h p lý (Marshall B.Romney và Paul J.Teinbart, 2012, trang 70)

Có nhi u d ng l u đ đ c dùng đ mô t chi ti t các ho t đ ng trong t ng trung tâm ho t đ ng c a đ n v k toán, đ c s d ng tùy theo m c đích khác nhau

c a c a nhà qu n lý Các d ng l u đ có th đ c s d ng bao g m: L u đ ch ng

t (Document Flowcharts), L u đ h th ng (System Flowcharts) và L u đ quy trình (Program Flowcharts), trong đó L u đ h th ng và l u đ quy trình có m i quan h m t thi t v i nhau Riêng L u đ ch ng t có th thay đ i tùy theo yêu c u

qu n lý c a đ n v k toán, m c đ ph c t p c a l u đ ch ng t tùy thu c vào kh

n ng qu n lý và thi t k c a các nhà qu n lý c ng nh kh n ng c a nh ng ng i

th c hi n công tác k toán c a đ n v

có cái nhìn t ng quát và nh n bi t s khác nhau gi a S đ dòng d li u

và L u đ ch ng t c th xem b ng 1.1 (Robert L.Hurt, 2010, trang 209):

B ng 1.1: So sánh gi a S đ dòng d li u và L u đ ch ng t

N i dung Th hi n vai trò và v trí

c a t ng quy trình x lý thu c các trung tâm ho t

đ ng khác nhau trong đ n

v k toán

Th hi n vi c ch ng t

đ c x lý c th ra sao trong t ng trong trung tâm

ho t đ ng c a đ n v k toán

Ký hi u 4 ký hi u: vòng tròn (quá

trình x lý), đ ng th ng (dòng d li u), hình ch

nh t (nhân t bên ngoài

đ n v k toán) và hai

đ ng th ng song song (n i l u tr d li u)

Nhi u ký hi u, nh ng ký

hi u c b n nh sau: hình

ch nh t (quy trình x lý), hình kim c ng (quy t

đ nh), hình tam giác (ch ng t ) và nhi u ký

s theo quy đ nh sau: c p

0 (1.0), c p 1 (1.1), c p 2 (1.1.1) và c th ti p t c

Th t đ c s d ng đ

m ho c đóng các liên k t

gi a trang/b ph n thu c cùng m t l u đ , không đánh th t đ i v i quy trình x lý

N i dung t p trung T p trung vào d li u và

cách th c d li u đi m chuy n gi a các quy trình

x lý, các đ i t ng bên ngoài và n i l u tr d

C ng liên quan đ n d

li u nh ng ch th c hi n

v i ch ng t và các công

c x lý

li u Cách s d ng ký hi u

k quy trình hay b ph n nào c

Do vi c phân tích, thi t k và xây d ng L u đ ph thu c nhi u vào kh

n ng và vai trò c a t ng trung tâm ho t đ ng trong t ng đ n v k toán vì v y m i

đ n v k toán l i có s khác nhau v cách x lý đ i v i cùng m t quy trình x lý

N u đ n v k toán có nhi u b ph n hay trung tâm ho t đ ng khác nhau thì vi c thi t k và xây d ng L u đ s ph i ph c t p h n so v i m t đ n v k toán có ít hay s phân chia không rõ ràng gi a các trung tâm ho t đ ng Tuy nhiên, các S đ dòng d li u l i đ c xây d ng đ có th áp d ng cho t t c các đ n v k toán, tùy theo đ n v k toán mu n xây d ng bao nhiêu c p mà thôi Vì v y, vi c tìm hi u v chu trình k toán, đ tài s ch đ c xem xét bao quát trên S đ dòng d li u, do có nhi u khác bi t các đ n v k toán khác nhau nên đ tài s không xem xét chi ti t

h n L u đ

1.2.3.3 Các chu trình k toán chính:

M t đ n v k toán có th xây d ng và áp d ng cho mình nhi u chu trình k toán khác nhau nh ng t u chung l i thì có hai chu trình k toán chính là Chu trình doanh nghi p (bán hàng – thu ti n) và Chu trình chi phí (mua hàng – tr ti n), ngoài

ra còn có ba chu trình ph mà ta có th k đ n là Chu trình chuy n đ i (s n xu t), Chu trình tài chính và Chu trình nhân s Sau đây là n i dung chính t ng chu trình

k toán:

(1) Chu trình doanh thu (bán hàng – thu ti n): m c đích c b n c a chu trình doanh thu là cung c p hành hóa và d ch v cho ng i tiêu dùng (clients) và thu đ c ti n t h N u m t đ n v k toán không th c hi n đ c chu trình doanh thu thì s d n đ n phá s n M t chu trình doanh thu không hi u qu có

th xu t phát t s s t gi m nhu c u tiêu dùng, không ti p c n đ c th

tr ng tiêu dùng hay chính sách thu h i n không hi u qu (Robert L.Hurt,

2010, trang 205)

Vì th , đ chu trình doanh thu có th phát huy h t hi u qu c n ph i th c

hi n theo nh ng b c sau (Hollander, Denna và Cherrington, 2000): + Nh n đ t hàng c a khách hàng: nhân viên ph trách bán hàng có th

ti p nh n đ n đ t hàng c a khách hàng d i nhi u hình th c khác nhau

nh : mua bán tr c ti p, mua bán tr c tuy n, th đi n t , đi n tho i hay hình th c khác Khi nh n đ c thông tin đ n đ t hàng, nhân viên bán hàng c n ki m tra kho hàng và kh n ng giao hàng c a đ n v đ th ng

l ng v i khách hàng

+ Chính sách cho phép h n m c tín d ng c a khách hàng: v i m i đ n hàng đ c thi t l p, nhân viên ph i ki m tra l i h n m c tín d ng c a khách hàng hi n t i, ki m tra kh n ng thanh toán c a khách hàng, đ i

v i vi c thanh toán qua th tín d ng, c n ph i ki m tra qua ngân hàng tình tr ng tín d ng c a khách hàng có v t m c tín d ng c a ngân hàng cho phép

+ Hoàn thi n đ n đ t hàng: sau khi xem xét kh n ng c a kho hàng, hình

th c thanh toán và h n m c tín d ng, hoàn t t đ n hàng và cho khách bi t

v vi c đ n hàng đã đ c ch p nh n Chuy n đ n hàng đ n các b ph n

có liên quan nh kho v n, thanh toán,…

+ Xu t kho, giao hàng: nhân viên kho ti n hành xu t hàng theo yêu c u Hàng s đ c v n chuy n đ n đ a đi m khách hàng yêu c u theo th a thu n hay khách hàng đ n kho công ty nh n hàng theo th a thu n gi a hai bên n v có th t t ch c đ i v n chuy n hay thuê ngoài v n chuy n, phí v n chuy n có th do khách hàng hay đ n v ch u tùy theo

th a thu n trong h p đ ng Vi c thanh toán tr c b ng ti n m t th ng

đ c a chu c h n hình th c giao hàng và nh n ti n, trong m t vài

tr ng h p khách hàng bu c ph i thanh toán b ng ti n m t n u khách hàng có l ch s thanh toán không t t Thông tin xu t kho, giao hàng c n

đ c ghi nh n vào h th ng k toán

+ Xu t hóa đ n cho khách hàng: Khi hàng hóa hay d ch v đã đ c bán cho khách hàng, b ph n l p hóa đ n ti n hành l p và g i Hóa đ n bán hàng đ n khách hàng Sau đó, thông tin bán hàng s đ c ghi nh n vào

h th ng k toán

+ Thu ti n: Khi đ n h n thanh toán, khách hàng làm th t c thanh toán cho đ n v Trong tr ng h p khách hàng có th thanh toán tr c th i

h n, đ n v khuy n khích khách hàng thông qua chi t kh u thanh toán,

ng c l i n u khách hàng thanh toán tr , đ n v có th xem xét gia h n

ho c t ch i giao d ch n trong t ng lai Sau đó, thông tin thanh toán

c n ghi nh n vào h th ng k toán thành hai nhóm khách hàng: nhóm khách hàng có thanh kho n t t và nhóm khách hàng có thanh kho n kém

i v i nhóm khách hàng có thanh kho n t t thì vi c mua hàng trong

t ng lai có th nh n đ c nh ng chính sách mua bán t t h n, ng c l i, nhóm khách hàng th ng xuyên n s đ c quy t đ nh tùy thu c vào xem xét thanh kho n c a khách hàng

+ X lý n khó đòi: trong tr ng h p n c a khách hàng tr thành n khó đòi hay nghiêm tr ng h n n a là không th htu h i n , thì đ n v ti n hành l p d phòng s d ng các ph ng pháp đ c cho phép theo quy

đ nh pháp lu t c a qu c gia đó ho c theo nh ng quy t c k toán chung

b n đó Chu trình chi phí ph n l n liên quan đ n quá trình thu mua, logistic

và h u c n liên quan đ n v n đ thu mua (Robert L.Hurt, 2010, trang 229) Chu trình chi phí có th khác nhau tùy thu c vào t ng lo i hình doanh nghi p, quy mô doanh nghi p ho c ngành ngh kinh doanh, dù v y nó v n có

nh ng b c c b n sau (Hollander, Denna và Cherrington, 2000):

+ Yêu c u mua hàng hóa và d ch v d a trên nhu c u đ c theo dõi và xác đ nh: đ n v s d ng nh ng công c và k thu t khác nhau, m i đ n

v s c đoán nhu c u mua hàng hóa hay d ch v i v i m i lo i hàng

t n kho đ u có m c t n kho đi m đ t hàng, t c là th i đi m mà hàng

t n kho đang có m c t i thi u và c n ph i đ c b sung i v i các ngu n l c khác phát sinh th ng xuyên nh d ch v b o hi m, internet,

… đ c đ t mua đ nh k Hay đ i v i các d án đ c bi t có th s đòi h i nhi u h n và kéo dài h n đ i v i hàng hóa/d ch v đ hoàn thành d án… m t s đ n v , ho t đ ng x lý yêu c u mua hàng đ c t p trung

x lý trong b ph n mua hàng nh m đ t đ c tính kinh t khi có th đ t

đ c nh ng chi t kh u thanh toán hay chi t kh u th ng m i l n h n + Thi t l p đ n đ t mua hàng: giai đo n này đ c th c hi n trong b máy

qu n lý n i b Sau khi yêu c u mua hàng đ c xét duy t b i nhà qu n lý

có th m quy n, b ph n mua hàng c n ti n hành l a ch n nhà cung c p

c ng nh xét duy t đ t mua hàng

+ Ti n hành mua hàng hóa và d ch v : n đ t hàng hoàn ch nh s đ c

l p và g i đ n nhà cung c p Khi nh n đ c thông báo đ ng ý bán hàng

t nhà cung c p, b ph n mua hàng ti n hành thông báo cho các b ph n liên quan nh b ph n có nhu c u, b ph n kho hàng, b phân ngân

qu ,…

+ Ti p nh n hàng hóa và d ch v : ph n l n ho t đ ng mua bán hàng hóa

th ng xuyên nh hàng t n kho đ c th c hi n thông qua b ph n kho

v n đ d dàng h n trong vi c ki m soát n i b Tùy theo th a thu n gi a

đ n v và nhà cung c p mà th i gian, đ a đi m c ng nh ph ng th c giao hàng s đ c th c hi n t i n i đ n v yêu c u hay t i đ a đi m c a nhà cung c p M t s tr ng h p mua v i s l ng ít và mang tính đ t thù, thì vi c giao nh n hàng có th giao cho cá nhân c th ph trách i

t ng ch u trách nhi m ti p nh n hàng và nh p kho hàng c n th c hi n các ho t đ ng ki m đ m hàng

+ Chi tr ti n hàng hóa và d ch v : khi hàng hóa ho c d ch v đã đ c

nh n ho c th c hi n, b ph n k toán cáo trách nhi m th c hi n thanh toán cho nhà cung c p Trong m i đ n v , vi c duy trì nhân viên ki m soát n i b là r t quan tr ng, không ch trong b c này mà c chu trình

chi phí này Tùy theo th a thu n mà th i đi m, ph ng th c thanh toán s

đ c ti n hành Sau đó, các thông tin thanh toán s đ c ghi nh n vào h

th ng k toán N u là hình th c mua ch u, c n chú ý theo dõi th i h n thanh toán đ đ c h ng chi t kh u thanh toán t nhà cung c p nh m nâng cao hi u qu kinh t c a đ n v

+ Tình hu ng tr l i hành hóa đã mua: n u hàng hóa đã nh n có khi m khuy t, b l i ho c nh ng lý do khác không th s d ng hành hóa này mà

l i thu c v nhà cung c p thì hàng hóa ph i đ c tr v nhà cung c p

ho c đ c đ i hành hóa khác đ m b o ch t l ng h n

(3) Chu trình chuy n đ i (s n xu t): đ n v có th đ c phân chia theo l nh

v c ho t đ ng nh cung c p d ch v , th ng m i hay s n xu t Chu trình chuy n đ i đ c thi t l p đ phù h p v i các đ n v s n xu t M c đích c

b n c a chu trình chuy n đ i là bi n nguyên v t li u tr c ti p, nhân công tr c

ti p, chi phí s n xu t chung thành hành hóa, d ch v hoàn thi n đ cung c p cho các đ i t ng s d ng (Robert L.Hurt, 2010, trang 249)

Chu trình chuy n đ i có th đ c t ch c theo nhi u hình th c khác nhau

v i nh ng ho t đ ng đ c thù nh ng t u chung l i có các ho t đ ng ch y u sau (Marshall B.Romney và Paul J.Steinbart, 2010, trang 460)

+ Thi t k s n ph m: đây là b c đ u tiên trong chu trình chuy n đ i

M c tiêu c a ho t đ ng này là nh m thi t k s n ph m đáp ng yêu c u

c a khách hàng v ch t l ng, đ b n và tính n ng nh ng v n ph i đ t

đ c v i chi phí s n xu t c tính th p nh t M t vài tiêu chu n có kh

n ng không th đ t đ c đ ng th i v i nh ng tiêu chu n khác, đây chính

là th thách dành cho b ph n thi t k Tuy nhiên, hi n nay v i s h tr

c a các ph n m m thi t k đã giúp vi c thi t k s n ph m tr nên hi u

qu và n ng su t cao h n

+ Lên k ho ch và quy trình s n xu t: b c th hai c a chu trình chuy n

đ i M c tiêu c a c a ho t đ ng này là xây d ng và phát tri n m t k

ho ch s n xu t đ đ đ t đ c yêu c u đã có s n t b ph n thi t k và

d đoán nhu c u trong ng n h n trong lúc ph i đ c bi t s d ng ít nh t

ngu n nguyên v t li u, nhân công, chi phí s n xu t chung cho vi c s n

xu t và hoàn thi n s n ph m

+ Th c hi n s n xu t: b c th 3 trong quy trình chuy n đ i (s n xu t) là quá trình s n xu t s n ph m th c t Trong ho t đ ng này, m i công ty có cách khác nhau đ th c hi n s n xu t s n ph m, s khác nhau ph thu c vào lo i s n ph m đ c đ a vào s n ph m và m c đ t đ ng hóa đ c

s d ng trong quá trình s n xu t Ho t đ ng này c n có s tham gia c a nhi u đ i t ng trong đ n v

+ K toán giá thành: b c cu i cùng c a chu trình chuy n đ i (s n xu t)

Ba m c tiêu chính c a k toán giá thành là (a) Cung c p thông tin cho

vi c ho ch đ nh, qu lý và đánh giá thành qu ho t đ ng c a chu trình chuy n đ i; (b) Cung c p d li u chính xác v chi phí s n ph m đ c s

d ng trong đ nh giá và ra quy t đ nh chung cho toàn đ n v ; (c) Thu th p

va x lý thông tin đ c s d ng đ tính toán l ng hàng t n kho và giá tr hàng bán s đ c trình bày trong báo cáo tài chính cu i n m c a công ty (4) Chu trình tài chính: là m t giao d ch tho n thu n gi a đ n v k toán và các ch n (ng i n m c ph n c a công ty ho c ng i ch công ty), nói rõ ràng h n chính là nh ng ng i ch n đ u t dài h n vào đ n v k toán Trong báo cáo tài chính thì ng i s d ng có th th y đ c k t qu c a chu trình tài chính đ c th hi n trong các kho n n dài h n và ngu n v n ch s

h u c a B ng cân đ i k toán; ho c ng i s d ng có th tìm th y nh ng thông tin c a chu trình tài chính đ c th hi n d i d ng dòng ti n t ho t

đ ng tài chính trên Báo cáo l u chuy n ti n t T m t quan đi m c a h

th ng thông tin k toán, ng i s d ng c n theo dõi d li u liên quan đ n

nh ng ho t đ ng trong chu trình tài chính g m: (a) Vi c phát hành c phi u huy đ ng v n l n đ u (Initial Public Offering - IPO) ph i đ m b o cung c p các thông tin v s l ng phát hành, m ng giá, giá th tr ng và thông tin

c a các c đông; (b) Vi c mua bán c phi n qu ph i đ m b o các thông tin

v s l ng mua bán, giá mua bán và thông tin nh n di n c đông; (c) Thông tin v ho t đ ng liên quan đ n kho n n dài h n (phát hành c phi u và các

ho t đ ng tr n ) ph i cung c p đ c các thông tin v quy d nh chính, c t c

c a c phi u u đãi, lãi su t ngân hàng t i th i đi m phát hành, th i gian đáo

h n, các kho n ph i thanh toán hàng n m và thông tin nh n di n các ch n ; (d) Vi c phân chia c t c ph i cung c p đ c thông tin v lo i c t c (ti n

m t, c phi u hay tài s n), thông tin nh n di n c đông, t ng s c t c chi tr

và ngay ghi nh n thông tin (ngày ra quy t đ nh nh n c t c, ngày ghi nh n c

t c và ngày ti n hành chia c t c) (Robert L.Hurt, 2010, trang 253)

(5) Chi trình nhân s : có th là s k t h p h u h t các chu trình kinh doanh

hi n đ i Toàn b quy đ nh h ng d n – tài li u h c t p, các khóa h c, các

l nh v c khác nhau trong vi c h c t p đ u là m c tiêu c a chu trình nhân s này, nó có th bao g m: vi c thuê m n nhân viên, vi c thanh toán ti n công lao đ ng, vi c đi u ph i thu nh p c a ng i lao đ ng (b o hi m y t , b o

hi m xã h i, công đoàn và các kho n t ng t ), đánh giá kh n ng làm vi c

c a ng i lao đ ng, qu n lý vi c r i công vi c trong đ n v nh là chuy n

vi c, ngh vi c và v h u (Robert L.Hurt, 2010, trang 255)

(1) Nhóm tiêu chí đ nh tính c n c vào các đ c đi m c b n c a DNNVV

nh trình đ qu n lý và chuyên môn th p, m c đ đ n gi n trong đi u hành

và qu n lý, áp d ng ít công ngh trong ho t đ ng,… các tiêu chí này có u

đi m là ph n ánh đúng b n ch t c a DNNVV tuy nhiên trong th c t th ng khó đo l ng và xác đ nh m t cách c th , do đó nhóm tiêu chí này th ng dùng đ c dùng đ kháo sát hay làm c s đ đánh giá quá trình ho t đ ng

c a m t DNNVV mà ít đ c s d ng đ phân lo i trong th c t

(2) Nhóm tiêu chí đ nh l ng đ c xem là th c đo quan tr ng và th ng

đ c s d ng đ u tiên đ phân lo i DNNVV, các th c đo đ nh l ng có th

đ c s d ng riêng l ho c đ ng th i nh : s l ng lao đ ng (có th là lao

đ ng th ng xuyên, lao đ ng trung bình n m ho c lao đ ng th c t ), giá tr

v n ch s h u hay tài s n (có th là t ng giá tr tài s n (v n), doanh thu hay

l i nhu n (t ng doanh thu/n m, t ng giá tr gia t ng/n m) Vì tính ch t d đo

l ng nên tiêu chí đ nh l ng th ng đ c s d ng r ng rãi đ đ nh ngh a và phân lo i DNNVV, tuy nhiên trong th c t tiêu chí đ nh l ng ch mang tính

t ng đ i khi có s khác bi t v không gian và th i gian ho c tiêu chu n ngành ngh Vì v y, khi đ nh ngh a hay phân lo i DNNVV theo tiêu chí đ nh

l ng ph i k t h p v i các y u t ngo i tác, có th k đ n: (a) Trình đ phát tri n c a m t n c hay khu v c: trình đ phát tri n c a n c hay khu v c đó càng cao thì các tiêu chí đ nh l ng th ng t ng lên đ phù h p v i tình hình

th c t Ví d : m t doanh nghi p có 400 lao đ ng th ng xuyên thì không thu c nhóm DNNVV t i Vi t Nam nh ng c thì đ c x p vào nhóm DNNVV (b) Tính ch t ngành ngh , l nh v c ho t đ ng: do đ c đi m t ng ngành ngh , l nh v c ho t đ ng mà s l ng lao đ ng, s v n thay đ i, có ngành s h u nhi u lao đ ng nh d t may,…; có ngành s d ng nhi u v n

nh đi n, công ngh thông tin,….(3) Vùng lãnh th trong cùng m t n c hay khu v c: do đ c đi m v đ a lý, trình đ phát tri n khác nhau trong cùng m t

n c hay khu v c l n mà có th d n đ n s thay đ i trong đ nh ngh a và phân lo i DNNVV

T i m t s qu c gia, tiêu chí xác đ nh DNNVV ph thu c vào c tiêu chí

đ nh tính và đ nh l ng nh ng h u h t là s d ng kêt h p hai tiêu chí đ xác đ nh

nh m xác đ nh rõ ràng DNNVV T i M , đ nh ngh a DNVVN nh sau: “doanh nghi p nh là m t doanh nghi p có quy n s h u đ c l p, ho t đ ng đ c l p và không ph i là thành ph n tr i y u c a m t ngành công nghi p” Tiêu chu n c th

c a m t doanh nghi p nh M ph thu c vào ngành ho t đ ng và s l ng công nhân trong doanh nghi p, ngoài M ra còn Australia, New Zealand,… T i Hàn

Qu c, Nh t B n, Malaysia, Indonesia, Singapore,…thì k t h p vi c s d ng tiêu chí

s l ng công nhân, ngành ngh và c tiêu chí v n đ ng ký kinh doanh đ phân lo i DNNVV Vi c phân chia đ c c th hóa trên m t s qu c gia (xem ph l c 7)

Trong khi đó, nh ng t ch c l n trên th i gian c ng có vài góc nhìn khác nhau, tùy theo m c đích phân lo i DNNVV đ đ t đ c m c tiêu mà t ch c đó đ t ra:

- Theo Ngân hàng th i gian (World Bank), DNNVV đ c phân chia theo quy

mô nh sau: (1) Doanh nghi p siêu nh có s công nhân nh h n 10 và t ng doanh thu không quá 100.000 USD; (2) Doanh nghi p nh có s công nhân nh h n 50 và

t ng doanh thu h ng n m không quá 3 tri u USD; (3) Doanh nghi p v a có s công nhân nh h n 300 và t ng doanh thu h ng n m không quá 15 tri u USD

- V i m c đích h ng d n th c hi n ki m toán và nh n m nh đ n các tính

ch t nh h ng đ n công vi c ki m toán t i DNNVV, U ban qu c t v ki m toán

và d ch v b o đ m (IAASB) thu c Liên đoàn K toán qu c t (IFAC) cho r ng DNVVN có nh ng đ c đi m sau: (1) Ch DNNVV th ng là m t ho c m t vài cá nhân; (2) Ph m vi ho t đ ng c a doanh nghi p h p và ch kinh doanh m t ho c m t

s m t hàng nh t đ nh, vì v y không th chi ph i toàn b th tr ng hàng hoá; (3)

T ch c công tác k toán đ n gi n, b máy k toán ch có m t vài nhân viên và (4)

Ch a quan tâm ho c quan tâm r t ít đ n h th ng ki m soát n i b t i doanh nghi p

- V i m c đích xây d ng m t h th ng chu n m c k toán nh m t o s hòa

h p gi a chu n m c k toán c a m t qu c gia v i chu n m c k toán qu c t và chu n hoá ch t l ng thông tin trên các báo cáo tài chính, đ m b o l i ích c a

ng i s d ng thông tin trong vi c ra quy t đ nh đ u t v i m c tiêu h ng đ n các

đ c đi m v ng i s d ng thông tin trên báo cáo tài chính, y ban Chu n m c K toán qu c t (IASB) đ nh ngh a DNNVV là nh ng doanh nghi p có nh ng y u t

c u thành nh sau: (1) Không ho c ch a tham gia niêm y t trên th tr ng ch ng khoán và ho t đ ng kinh doanh c a nó không tác đ ng m nh đ n n n kinh t và (2)

Ph i công b các báo cáo tài chính t ng quát cho ng i s d ng ngoài công ty

Ng i s d ng ngoài công ty bao g m: ng i s h u mà không tham gia vào vi c

qu n lý doanh nghi p, ch n hi n t i, ch n ti m n ng và các c quan tài chính

1.3.2 i v i DNNVV Vi t Nam:

1.3.2.1 Tiêu chí phân lo i DNNVV Vi t Nam:

Vi t Nam, t n m 1998 tr v tr c ch a có v n b n nào quy đ nh phân

lo i doanh nghi p theo quy mô, mà ch y u phân lo i doanh nghi p theo 2 nhóm: doanh nghi p qu c doanh và doanh nghi p ngoài qu c doanh Trong đó, Liên B tài chính – Th ng binh xã h i có Thông t s 21/L TT ngày 17/06/1993 quy đ nh: doanh nghi p nh là doanh nghi p có ít h n hai trong ba tiêu chí sau: có v n pháp

đ nh nh h n m t t đ ng, có s lao đ ng nh h n 100 ng i, có t ng doanh thu hàng n m nh h n 10 t đ ng S xác đ nh này nh m m c đích đ có chính sách

mô v n kinh doanh d i 5 t đ ng và s l ng lao đ ng bình quân n m ít h n 200

ng i Tuy nhiên, công v n này l i kh ng đ nh, các tiêu th c này ch y u mang tính

ch t quy c hành chính đ ph c v cho vi c qu n lý và v n d ng chính sách h tr phát tri n

B c sang n m 1999, v i s ra đ i c a Lu t Doanh nghi p, môi tr ng kinh doanh đ c c i thi n đáng k , b ng các chính sách h tr , u đãi doanh nghi p, thêm vào đó là s ra đ i c a các lu t thu , các DNNVV đã có nhi u s chuy n bi n

đ t phá

phù h p v i xu th m i, ngày 23/11/2001 Chính ph ban hành ngh đ nh

s 90/2001/N -CP nh m tr giúp phát tri n DNNVV Theo đó, ngh đ nh s 90 đã

đ a ra tiêu chu n chính th c, áp d ng th ng nh t đ phân lo i DNNVV Ngh đ nh

s 90/2001/N -CP quy đ nh “DNVVN là các c s s n xu t, kinh doanh theo pháp

lu t hi n hành, có v n đ ng ký kinh doanh không quá 10 t đ ng ho c có s lao

đ ng trung bình hàng n m không quá 300 ng i”, c n c vào tình hình kinh t xã

h i c a ngành, đ a ph ng; trong quá trình th c hi n các bi n pháp, ch ng trình

tr giúp có th linh ho t áp d ng đ ng th i c hai tiêu chí v n và lao đ ng ho c m t trong hai tiêu chí nói trên Ngh đ nh áp d ng đ i v i các DNNVV bao g m: các doanh nghi p thành và ho t đ ng theo Lu t Doanh nghi p, Lu t Doanh nghi p Nhà

n c; các h p tác xã thành l p và ho t đ ng theo Lu t H p tác xã, các h kinh doanh cá th đ ng ký theo Ngh đ nh s 02/2000/N -CP ngày 03/02/2000 c a Chính ph v đ ng ký kinh doanh Tuy nhiên, cách phân lo i doanh nghi p không phân bi t rõ ràng và chi ti t nh vi c ch a phân bi t doanh nghi p siêu nh , nh và doanh nghi p v a

Và m i đây nh t và đang đ c áp d ng hi n nay, theo Ngh đ nh s 56/2009/N -CP ngày 30/6/2009 c a Chính ph , DNNVV là nh ng c s kinh doanh đã đ ng ký kinh doanh theo quy đ nh pháp lu t, đ c chia thành ba c p: siêu

nh , nh , v a theo quy mô t ng ngu n v n (t ng ngu n v n t ng đ ng t ng tài

s n đ c xác đ nh trong B ng cân đ i k toán c a doanh nghi p) ho c s lao đ ng bình quân n m (t ng ngu n v n là tiêu chí u tiên) i v i nh ng ngành khác nhau, tiêu chí v v n và lao đ ng c ng khác nhau, c th nh b ng 1.2:

B ng 1.2: Quy đ nh v xác đ nh DNNVV theo Ngh đ nh s 56/2009/N

-CP ngày 30/6/2009 c a Chính ph

Ngoài ra, m t s t ch c ngh nghi p, t ch c v tài chính, t ch c h tr doanh nghi p,… t i Vi t Nam đã đ a ra m t s phân lo i DNNVV đ mang tính

ch t h tr cho nghi p v riêng c a b n thân t ch c đó:

- Phòng Th ng m i và Công nghi p Vi t Nam (VCCI) c n c vào hai tiêu

th c lao đ ng và v n c a ngành đ phân lo i DNVVN v i doanh nghi p l nnh m giúp cho phòng th ng m i và công nghi p có c n c đ h tr v v n, t v n công ngh ,… cho các DNNVV, c th nh b ng 1.3:

B ng 1.3: Tiêu th c phân lo i DNNVV c a VCCI