Thực trạng và giải pháp hoàn thiện kế toán lợi thế thương mại tại công ty niêm yết ở thành phố hồ chí minh

Th c tr ng công tác k toán l i th th ngăm i trong các công ty niêm y t thành ph H Chí Minh hi n nay Trênăc ăs ăm cătiêuănghiênăc u,ăđ ătƠiăđƣăk tăh pănhi uăph ngăphápănghiênă c u,ăc ăth

Minh” là công trình nghiên c u c a riêng tôi

Các k t qu nghiên c u trong Lu năv nălƠătrungăth căvƠăch aăcôngăb trong công trình nghiên c u nào

H c viên

Tôn Qu nh Vy

M C L C

TRANGăPH ăBỊA

L IăCAMă OAN

M CăL C

DANHăM CăCÁC KụăHI U, CÁCăCH ăVI TăT T

DANHăM CăB NGăBI U, HỊNHăV ,ăS ă

PH NăM ă U 1

1 TệNHăC PăTHI TăC Aă TÀI 1

2 M T S CỌNGăTRỊNHă ẩăCỌNGăB LIểNăQUANă Nă TÀI NGHIÊN C U 2

3 M CăTIểUăNGHIểNăC UăVẨăCỂUăH IăNGHIểNăC U 3

4 PH MăVIăVẨă IăT NGăNGHIểNăC UăC Aă ăTẨI 4

4.1 Ph măviănghiênăc uăc aăđ ătƠi: 4

4.2 iăt ngănghiênăc uăc aăđ ătƠi: 4

5 PH NGăPHÁPăNGHIểNăC UăC Aă ăTẨI 4

6 NH NGă ịNGăGịPăC Aă ăTẨI 5

7 B ăC CăC Aă ăTẨI 5

CH NGă 1:ă T NGă QUANă V ă K ă TOÁNă L Iă TH ă TH NGă M Iă ă CÁCă DOANHăNGHI P 7

1.1 NH NG V Nă CHUNG V K TOÁN L IăTH ăTH NGăM I TRONG CÁC DOANH NGHI P 7

1.1.1 S ăraăđ iăc aăl iăth ăth ngăm i 7

1.1.2 Khái ni m, b n ch t l iăth ăth ngăm i 7

1.1.3 LỦăthuy tăc ăb năv ăl iăth ăth ngăm i3 8

1.1.4 Phân lo i l i th th ngăm i 10

1.1.5 M i quan h gi a l i th th ngăm iăvƠăth ngăhi u4 12

1.2 K TOÁN L I TH TH NGăM I 14

1.2.1 Ph ngăphápăxácăđ nh giá tr và ghi nh n l i th th ngăm i 14

1.2.2 Phân b l i th th ngăm i 15

1.3 K TOÁN B T L IăTH NGăM I 17

1.3.1 Ph ngăphápăxácăđ nh và ghi nh n b t l iăth ngăm i 17

1.3.2 X lý b t l iăth ngăm i 18

1.4 CHU N M C K TOÁN V L I TH TH NGăM I 19

1.4.1 K toán qu c t 19

1.4.2 K toán Vi t Nam 21

1.4.3 Nh ngăđi m gi ng và khác nhau chu n m c k toán qu c t và Vi t Nam v l i th th ngăm i 24

CH NG 2: TH C TR NG K TOÁN L I TH TH NGăM I T I CÔNG TY NIÊM Y T THÀNH PH H CHÍ MINH HI N NAY 28

2.1 KHÁIăQUÁTăV ăCỌNGăTYăNIểMăY TăT IăTHẨNHăPH ăH ăCHệă MINH 28

2.1.1 căđi măchungăv ăcôngătyăniêmăy t 28

2.1.2 Yêu c u c a công ty niêm y t t i thành ph H Chí Minh 29

2.1.3 S ăhìnhăthƠnhăvƠăphátătri n c aăs ăgiaoăd chăch ngăkhoánăTP.ăH ăChíă Minh 31

2.2 QUYă NHăPHÁPăLụăV ăXÁCă NHăGIÁăTR ,ăGHIăNH N,ăX ăLụăVẨă TRÌNH BÀY THÔNG TINăV ăL IăTH ăTH NGăM Iă ăVI TăNAM 31

2.2.1 Theoăchu năm căk ătoán 31

2.2.2 Theoăch ăđ ăk ătoánăvƠăcácăv năb năh ngăd n 39

2.3 TH CăTR NGăK ăTOÁNăL IăTH ăTH NGăM IăT IăCỌNGăTYă NIểMăY Tă ăTHẨNHăPH ăH ăCHệăMINHăHI NăNAY 41

2.3.1 Kh oăsátăth căt ăv ăk ătoánăl iăth ăth ngăm iăt iăcôngătyăniêmăy tă ă

thƠnhăph ăH ăChíăMinh 41

2.3.2 ánhăgiáăchungăv ăth cătr ngăk ătoánăl iăth ăth ngăm iăt iăcôngătyăniêmă y tă ăthƠnhăph ăH ăChíăMinhăhi nănay 47

CH NG 3: G I I ă P H Á P ă HOÀN THI NăK ăăTOÁNăL IăTH ăTH NGăM Iă T IăCỌNGăTYăNIểMăY T THÀNH PH H CHÍ MINH 54

3.1 QUANă I MăHOẨNăTHI NăK ăTOÁNăL IăTH ăTH NGăM I 54

3.1.1 S ăphùăh pămôiătr ngăphápălỦăvƠămôiătr ngăho tăđ ng 54

3.1.2 Ti păc năchu năm căk ătoánăqu căt ăđ ănơngăcaoătínhăh iănh păc aăk ă toánăVi tăNam 56

3.2 GI IăPHÁPăHOẨNăTHI N 57

3.2.1 HoƠnăthi năxácăđ nhăgiáătr ăl iăth ăth ngăm i 57

3.2.2 HoƠnăthi năph ngăphápăghiănh năvƠăx ălỦ 64

3.2.3 HoƠnăthi năv ăch ngăt ăk ătoán 66

3.2.4 HoƠnăthi năn iădungăvƠăhìnhăth cătrìnhăbƠyăthôngătinătrênăbáoăcáoătƠiă chính 66

3.3 KI NăNGH 67

3.3.1 iăv iăqu căh i,ăchínhăph 67

3.3.2 iăv iăB ătƠiăchính 69

3.3.3 iăv iădoanhănghi p 69

K T LU N 72 TẨIăLI UăTHAMăKH O

PH ăL Că

DANH M C CÁC KÝ HI U, CÁC CH VI T T T

IFRS International Financial Reporting Standards - Chu n m c

báo cáo tài chính qu c t IAS International Accounting Standards - Chu n m c k toán

qu c t IASB International Accounting Standards Board - H iăđ ng chu n

m c k toán qu c t IASC International Accounting Standards Committee - y ban

chu n m c k toán qu c t BCTC Báo cáo tài chính

GAAP Generally Accepted Accounting Principles

VAS Vietnamese Accounting Standards ậ Chu n m c k toán

Vi t Nam TSC Tài s n c đ nh

DANH M C B NG BI U, HÌNH V , S

B ng 1.1 So sánh IAS 22, IFRS 3 và VAS 11

B ng 2.2 K t qu kh o sát v ph ngăphápăxácăđ nh l i th th ngăm i Hình 2.1 M t s v nă b n pháp lu t v k toán (áp d ng chung cho m i

doanh nghi p)ăcóăđ c păđ n LTTM t n mă1995ăđ năn mă2009

S ăđ 2.1 K toán l i th th ngăm i sau khi VAS 04 ban hành

S ăđ 2.2 K toán LTTM phát sinh sau khi HNKD không d năđ n quan h

công ty m - công ty con.ăTr ng h p bên mua thanh toán b ng

ti n ho c các kho năt ngăđ ngăti n

S ăđ 2.3 K toán LTTM phát sinh khi HNKD không d năđ n quan h công

ty m - công ty con.ă Tr ng h p bên mua thanh toán b ng c phi u

S ăđ 2.4 K toán BLTM phát sinh khi HNKD không d nă đ n quan h

công ty m - công ty con.ăTr ng h p bên mua thanh toán b ng

ti n ho c các kho năt ngăđ ngăti n

S ăđ 2.5 K toán BLTM phát sinh khi HNKD không d nă đ n quan h

công ty m - công ty con Tr ng h p bên mua thanh toán b ng

c phi u

Vi tăNamăraăđ i d a trên chu n m c k toán qu c t vƠăđi u ki n th c t Vi t Nam đƣăt o d ng khuôn kh phápălỦătrongăl nhăv c kinh t , t oămôiătr ng kinh doanh bìnhăđ ng, lành m nh hoá các quan h và các ho tăđ ng tài chính và quan tr ngăh nă

là t o ra s công nh n c a Qu c t đ i v i Vi t Nam

Trong nh ng n măg năđơy,ăcùng v i vi c chuy năđ iăc ăc u các T ng công ty sang mô hình công ty m - công ty con và mô hình t păđoƠnăVi t Nam và vi c cho phépăt ngăt l s h u c aăcôngătyăn c ngoài cùng v i nh ngăthayăđ i h p lý trong chính sách thu đƣăgópăph năđ y nhanh quá trình mua bán, sáp nh p công ty c v

m t s l ng và ch tăl ng t i Vi t Nam T i Vi t Nam, ho tăđ ng mua bán sát

nh p ch m i phát tri n m nh m trongăm iăn mătr l iăđơyătuyănhiênăs đaăd ng

ph c t p c a ho tăđ ng nƠyăđòiăh i s raăđ i và phát tri n c a các chu n m c k toánăđ ph n ánh thông tin tài chính m t cách hi u qu và h p lý Bên c nhăđóălƠă

v nă đ qu n lý tài s nă vôă hìnhă nh ă th ngăhi u, b ng phát minh sáng ch ầă tr thành v năđ n i tr iănh ăhi n nay thì vi c hoàn thi n chu n m c h p nh t kinh doanh và báo cáo tài chính h p nh t là vô cùng c n thi t.ăSongăsongăđó,ăkháiăni m

L i th th ngăm iăngƠyăcƠngăđ căđ c păth ngăxuyênănh ăm t ph n t t y u c a báo cáo tài chính h p nh t Tuy nhiên, v năđ này còn khá m i m trong lu t thu

Vi tăNamăc ngăch aăcóăquyăđ nhăvƠăh ng d n c th , t o nhi u cách hi u khác nhau d năđ n lúng túng trong v n d ng th c ti n t i các doanh nghi p

Xu t phát t th c tr ngăđó,ăemăđƣăl a ch năđ tƠiăắTh c tr ng và gi i pháp hoàn thi n k toán l i th th ngă m i t i công ty niêm y t thành ph H Chí Minh”

2 M T S CỌNG TRỊNH ẩ CỌNG B LIểN QUAN N TÀI NGHIÊN C U

tƠi:ăắK toán l i th th ngăm i t i các doanh nghi p Vi tăNam”ăc a tác

và khác nhau gi a k toán l i th th ngăm i Vi t Nam và trên th gi i t đóătácă

gi đƣăđ aăraăm t s ki n ngh nh m hoàn thi n k toán l i th th ngăm i t i các doanh nghi p Vi tăNamăđáp ng yêu c u hòa h p k toán qu c t

tƠi:ăắ nhăh ng xây d ng chu n m c báo cáo tài chính Vi tăNamăđápă ng

xu th h i t k toán qu c t ”:ăc a tác gi Tr n Qu c Th nh, tháng 3/2013

Tác gi đƣănêuăraăc ăs lý lu n v ti n trình h i t , t ng quan v ch n m c k toán Vi t Nam v báoăcáoătƠiăchínhăc ngănh ăbáoăcáoătƠiăchínhăh p nh t trong các doanh nghi p Vi t Nam thông qua quá trình nghiên c u pháp lý, kh o sát th c ti n

đ ng th i nêu ra m t s gi i pháp hoàn thi n các chu n m c k toán báo cáo tài chính Vi t Nam h i t k toán qu c t

tài: V n d ng chu n m c k toán qu c t đ hoàn thi n báo cáo tài chính

t i các công ty niêm y t Vi t Nam nh m nâng cao h u ích c a thông tin cho các nhà

đ uăt c a tác gi Cao Th Cúc, 2013

Tác gi đƣăkháiăquátălỦălu n v báo cáo tài chính,ăđiăsơuăvƠoătìmă hi u th c

tr ng tính h u ích c aăthongătinătrênăbáoăcáoătƠiăchínhăđ ng th iă đ aăraăáccăgi i pháp cho các công ty niêm y t Vi t Nam t đóăgópăph n nâng cáo tính h u ích c a thôngătin,ă đ ng th iăgiúpăchoăcácă nhƠăđ uăt ănhìnăt ngquanăh n v tình hình tài chính c a doanh nghi p

3 M C TIÊU NGHIểN C U VẨ CỂU H I NGHIểN C U

M c tiêu c aăđ tài nh măđ xu tăđ nhăh ng xây d ng h th ng chu n m c v

l i th th ngăm i c a Vi tăNamăđápă ng xu th h i t k toán qu c t gi i quy tăđ c m c tiêu này, v năđ đ căđ t ra trong nghiên c u:

Th nh t, trong quá trình h p nh t gi a các công ty thì v năđ qu n lý tài s n vôăhìnhănh ăth ngăhi u, b ng sáng ch , ăđƣăphátăsinhăv l i th th ngăm i Tuy nhiên v năđ l i th th ngăm i phát sinh trong quá trình mua bán sát nh p gây ra nhi u tranh lu n, vì v yăđƣăhìnhăthƠnhăcácăxuăh ng khác nhau c a các công ty v

l i th th ngăm i.ăDoăđó câu h iăđ t ra là:

+ B n ch t l i th th ngăm i là gì và các cách phân lo iăvƠăph ngăpháp ghi

nh n c a l i th th ngăm i phát sinh nh ăth nào?

+ Tr l i câu h i trên là cách th c giúp cho chúng ta tìm ra gi i pháp và chi n

l căđ xây d ng chu n m c liên quan v l i th th ngăm i

Th hai, th c tr ng h th ng chu n m c k toán Vi t Nam v l i th th ngă

m i v quyăđ nh và th c t áp d ngănh ăth nào trong b i c nh h i nh p qu c t là hai v năđ khác nhau Vì v y câu h iăđ t ra là:

+ Th c tr ng v l i th th ng m i phát sinh trong các công ty niêm y t thành ph H Chí Minh?

Th ba, xu t phát t nhu c u th c ti n c a n n kinh t Vi t Nam trong xu

h ng h i nh p kinh t khu v c và th gi i, v năđ h p nh t gi a các công ty di n

ra ngày m t nhi u Xem xét m căđ c n thi tăđ có nh ngăph ngăh ng phù h p

nh m hoàn thi n k toán l i th th ng m i trong các công ty niêm y t thành ph

H Chí Minh

T oă c ă s v m t th c ti n cho vi c hoàn thi n k toán l i th th ngă m i trong các công ty niêm y t thành ph H Chí Minh thông qua vi c h th ng hoá chu n m c liên quan v k toán l i th th ngăm i c a Vi t Nam qua các th i k ; làm rõ th c tr ng v năđ nghiên c u t i các công ty niêm y t thành ph H Chí Minh hi n nay Trênăc ăs đóăcơuăh i th baăđ t ra là: gi iăphápănƠoăđ hoàn thi n

k toán l i th th ngăm i công ty niêm y t t i th tr ng Thành ph H Chí Minh?

T đóăđ xu tăph ngăh ng và các gi i pháp c th , có tính kh thi nh m hoàn thi n k toán l i th th ngăm i các công ty niêm y t thành ph H Chí Minh trongăđi u ki n h i nh p

4.1 Ph m vi nghiên c u c a đ tƠi:

Doăgi iăh nătrongăkhuônăkh ălu năv nănênăph măviănghiênăc uăc aăđ ătƠiăch ă

t pă trungă nghiênă c uă chu nă m că k ă toánă ápă d ngă choă cácă đ nă v ă s nă xu tă kinhădoanh vƠăt pătrungălƠăcácădoanh nghi păniêmăy t trênăsƠnăch ngăkhoán thƠnhăph ă

H ăChíăMinhămƠăkhôngăđ ăc păđ năk ătoánăcông c ngănh ăcácăcôngătyăniêmăy tă ăcácăkhuăv căkhácătrongăc ăn c.ăChu năm căk ătoán côngăkhôngăchiăph iănhi uăđ năcácăqu căgiaăkhácănhauăh năn aăítăcóăs ăbi năđ ngăvƠăVi tăNamăc ngăch aăxơyă

d ngăh ăth ngăchu năm căriêngăchoăk ătoánăcông

4.2 i t ng nghiên c u c a đ tƠi:

Các v năđ t ng quan v l i th th ngăm i g m: khái ni m, b n ch t, phân

lo i,ăph ngăphápăghiănh n, phân b và yêu c u qu n lý

H th ng chu n m c v l i th th ngăm i c a các qu c gia tiêu bi uănh ăM , Pháp,ầă

Chu n m c k toán qu c t v l i th th ngăm i

Th c tr ng công tác k toán l i th th ngăm i trong các công ty niêm y t thành ph H Chí Minh hi n nay

Trênăc ăs ăm cătiêuănghiênăc u,ăđ ătƠiăđƣăk tăh pănhi uăph ngăphápănghiênă

c u,ăc ăth :ă

ăgi iăquy tăcơuăh iăth ănh t,ăđ ătƠiă s ăd ng ph ngăphápăt ngăh p,ăphơnătích nh m xemăxétăb năch tăl iăth ăth ngăm i,ăh ăth ngăchu năm căk ătoánăVi tăNamăvƠăqu căt ăv ăl iăth ăth ngăm i đ ăđ nhăh ngăxơyăd ngăvƠăhoƠnăthi năh ă

th ngăchu năm căv ăl iăth ăth ng m i

ăgi iăquy tăcơuăh iăth ăhai,ăđ ătƠiăk tăh p ph ngăphápănghiênăc uălỦăthuy tă

k tăh pătìmăhi uăth căti n,ăph ngăphápăch năm u,ăthi tăk ăb ngăcơuăh i,ăph ngăv năvƠăx ălỦăs ăli u

ăgi iăquy tăcơuăh iăth ăba,ăđ ătƠiăápăd ngăph ngăphápăđ nhătính,ăđ ăxu tă

ph ngăh ngăvƠăgi iăphápăhoƠnăthi năcôngătácăk ătoánăl iăth th ngăm i trong cácădoanhănghi pă ăb n n iădungăc ăb nălƠăhoƠnăthi năchu năm căk ătoán l iăth ă

th ngăm i,ăhoƠnăthi năcôngătácăk ătoánătƠiăchínhăc ngănh ăk ătoánăqu nătr ăv ăl iă

th ăth ngăm i và hoƠnăthi năv năb năh ngăd năv ăl iăth ăth ngăm i.ă ngăth iă

ch ărõănh ngăđi uăki năc năthi tăph iăth căhi năt ăphíaăNhƠăn căvƠăcácăc ăquanăch ă

qu năc ngănh ăb năthơnăcácădoanhănghi păđ ăt ngătínhăkh ăthiăchoăcácăgi iăphápăhoƠnăthi n

Nh ngăđóngăgópăc aăđ ătƠiăbaoăg mălỦălu năvƠăth căti n,ăc ăth ănh ăsau:

 V ăm tălỦălu n,ăđ ătƠiăđƣăgi iăquy tăn iădung:

 T ngăquanăv ăl iăth ăth ngăm i,ăchu năm căk ătoánăliênăquanăl iăth ă

th ngăm i

 ánhăgiáăcácăgiaiăđo năphátătri năc aăl iăth ăth ngăm iănh ngăthƠnhă

qu ăvƠăt năt iătrongăh ăth ngăchu năm căVi tăNam

 Xơyăd ngăđ nhăh ngănh măm cătiêuăphátătri năh ăth ngăchu năm că

Vi tăNamăđápă ngănhuăc uăh iănh păk ătoánăqu căt ăv ăl iăth ăth ngăm i

 HoƠnăthi năchu năm căk ătoánăl iăth ăth ngăm i

 HoƠnăthi năv năb năh ngăd năphápăquyăv ăk ătoánăl iăth th ngăm i

 V ăth căti n,ăđ ătƠiăđƣăgópăph n:

 Giúpăc ăquanănhƠăn căcóănh ngănh năđ nhăđúngăđ năv ăcácăgi iăphápăhoƠnăthi năchu năm căk ătoánăv l iăth ăth ngăm iăđápă ngăyêuăc uăh iăt ăk ătoánă

qu căt

 Gópăph năvƠoăcácănghiênăc uăsơu,ăm ăr ng,ăphátătri năchoănh ngănhƠănghiênăc uătrongăl nhăv căk ătoánănóiăchungăvƠăk ăl iăth ăth ngăm iănóiăriêng

7 B C C C A TẨI

Ph năm ăđ u,ăk tălu n,ădanhăm căcácăt ăvi tăt t,ădanhăm cătƠiăli uăthamăkh o,ă

ph l căvƠ b ăc căchínhăc aăđ ătƠi g mă3ăch ng:

Ch ng 1: T ng quan v ăk ătoánăl iăth ăth ngăm i ăcácădoanhănghi p

Ch ng 2: Th cătr ngăk ătoánăl iăth ăth ngăm iăt iăcôngătyăniêmăy tă ăthƠnhă

ph ăH ăChíăMinh hi nănay

Ch ngă3:ăGi iăphápăhoƠnăthi năk ătoánăl iăth ăth ngăm iăt iăcôngătyăniêmă

y tă ăthƠnhăph ăH ăChí Minh

n iădung:ă“Tôi đ l i cho John Stephens… toàn b l i t c và đ c quy n (Goodwill)

đ i v i khu m đá c a tôi”1.ăT ăn mă1571ăđ năgi aăth ăk ăỦăngh aăv ăthu tăng ăgoodwill đ căs ăd ngătrongăgi yăt ăphápălỦ

D n d năthu tăng ăl iăth ăth ngăm iăđ căs ăd ngăr ngărƣiăthôngăqua tòa

án Kháiăni măđ uătiênăv ăl iăth ăth ngăm iăđ căđ aăraătrongăphánăquy tăc aătoƠăánătuyănhiênăph măviăápăd ngăcònăh năch ăvìălúcăb yăgi ăh uăh tăquyămôăcácăcôngătyăt ngăđ iănh ,ăhi uăqu ăho tăđ ngăc aăcôngătyăph ăthu căph năl năvƠoăđ aăđi mă

c aăcông tyăc ng nh ăkh ăn ngăc aăng iăch ăs ăh u

N mă1859,ăViceăChancellorăWoodăđ aăraăđ nhăngh aăv ăl iăth ăth ngăm i:ă

ắL iăth ăth ngăm iăph iămangăỦăngh aălƠăm iăl iăth ămƠăcông tyăc ăcóăđ c,ăb tăk ă

là có quanăh ăv iăc ăng iămƠădoanhănghi păki măsoátătr căđó,ăv iătênăg iăc aăcôngăty,ăhayăv iăb tăk ăv năđ ăgì đemăđ năl iăíchăchoădoanhănghi p”2

N mă1901,ăthu tăng ăl iăth ăth ngăm iăbaoăg măth ngăhi u,ăb ngăsángă

ch ,ăb năquy n,ăbanăqu nătr ,ăkháchăhƠng,ăầnh ălƠăm tăy uăt ăvôăhình

Cu iăth ăk ăXIX,ăcùngăv iăs ăgiaăt ngăh pănh tăkinhădoanhăgi aăcácădoanhănghi păthu tăng ăl iăth ăth ngăm iăphátătri năm nhăm ătrongăk ătoánăvƠăđ căghiă

nh nătrênăs ăsáchăk ătoán.ă

1.1.2 Khái ni m, b n ch t l i th th ng m i

1.1.2.1 Khái ni m

L i th th ngăm iă(Goodwill)ăc ngălƠăm t lo i tài s năvôăhình,ănh ngălƠă

m t lo i tài s năvôăhìnhăđ c bi t, ch xu t hi n khi có các nghi p v mua bán, sáp

nh p doanh nghi p (M&A) Hi u nôm na thì Goodwill là ph n chênh l ch gi a s

ti n mà m t doanh nghi p b raăđ mua m t doanh nghi p khác v i giá tr tài s n

thu n c a doanh nghi păđ c mua

Ví d : Gi s bây gi Microsoft mua l i FPT v i giá 1 t USD Toàn b giá

tr tài s n hi n có c a FPT là 500 tri u USD (c ng t t c các lo i nhà c a, ô tô, máy

tính,ăđ ng s n, b tăđ ng s n (có th bao g m c giá tr th ngăhi u c a FPT hi n

đangă ph n ánh trên BCTC, n u có ), giá tr các kho n n c a FPT là 100 tri u

USD.ăNh ăv y giá tr tài s n thu n c a FPT là 400 tri u USD Kho n chênh l ch

gi a giá mà Microsoft b ra mua FPT và giá tr tài s n thu n là 600 tri uăUSD,ăđóă

chính là Goodwill."

1.1.2.2 B n ch t

Xétăv ngu năg căl iăth ăth ngăm iăbaoăg măhaiălo iălƠăl iăth ăth ngăm iă

phátăsinhădoămuaăbánăsátănh pădoanhănghi păvƠăl iăth ăth ngăm iăphátăsinhăt ăn iă

b ădoanhănghi p.ă

L iăth ăth ngăm iăphátăsinhăt ămuaăbánăsátănh p:ăL iăth ăth ngăm iălƠă

chênhăl chăgi aăgiáăphíăh pănh tăkinhădoanhăsoăv iăgiáătr ăh pălỦăc aătƠiăs năthu nă

đ cămua.ăPh năchênhăl chănƠyăđ căg iălƠăl iăth ăth ngăm iăvìănóăth ăhi năph nă

giáătr ătr ăthêmăđ ăcóăđ c l iăíchăkinhăt ăch aăcóătrênăbáoăcáoătƠiăchínhăc aăbênăb ă

mua.ăC ngăchínhăvì v yăl iăth ăth ngăm iăđ căghiănh nălƠătƠiăs năvƠăđ cătrìnhă

bƠyătrênăbáoăcáoătƠiăchínhăh pănh t

L iăth ăth ngăm iăphátăsinhăt ăn iăb ădoanhănghi p:ălƠăchiăphíăphátăsinhăđ ă

t oăraăl iăíchăkinhăt ătrongăt ngălaiănh ngăkhôngăđ ătiêuăchu năđ ăghiănh nălà tài

s năc ăđ nhăvôăhìn,ăkhôngăph iălƠăngu năl căcóăth ăxácăđ nhăc ngănh ăkhôngăđánhă

giáăđ căm tăcáchăđángătinăc yăvƠădoanhănghi păkhôngăki măsoátăđ c

1.1.3 LỦ thuy t c b n v l i th th ng m i 3

Tr căđơyăch aăcóăs ăth ngănh tăv ăkháiăni măl iăth ăth ngăm iălƠănguyênă

nhơnăgơyătranhăcƣiăgi aăcácăk ătoánăviênăv ăv năđ ănƠy.ăN mă1971,ăMichealăGautier

Tearneyăđ aăraă3ălỦăthuy tăliên quan đ n l iăth ăth ngăm iăđ ăt oăs ăth ngănh tăv ă

kháiăni măl iăth ăth ngăm i:

- LỦă thuy tă v ă l iă nhu n v t m c c aă l i th ă th ngă m iă (excessă profită

concept of good will)

3

Tr n H ng Vân (2011), K toán l i th th ng m i t i các doanh nghi p Vi t Nam, Chuyên đ

nghiên c u, i h c Kinh t TP HCM

- LỦăthuy tăv ăph năcònăl iăc aăl iăth ăth ngăm iă(residuumăconcept of good will)

- LỦăthuy tăs căđ yăc aăl iăth ăth ngăm i (momentum concept of good will)

1.1.3.1 Lý thuy t v l i nhu n v t m c c a l i th th ng m i (excess profit

concept of good will)

TheoălỦăthuy tănƠyăl iăth ăth ngăm iăđ căxemălƠăgiáătr ăhi năt i c aăl iănhu năv tăm căđ căk ăv ngătrongăt ngălaiămƠăm tădoanhănghi păcóăk ăv ngăs ă

đ tăđ căchúng.ăTuyănhiênălỦăthuy tăl iănhu năv tăm căhoƠnătoƠnăkhôngăđ ăc pă

đ năt iăsaoăl iăphátăsinhăl iănhu năv tăm c.ăP.D.LeakeătrongăắGoodwill,ăItsăNatureăand How toăvalueăită(1914)”ăphátăbi uăr ng:ăắầl iăth ăth ngăm iăxu tăhi năb tăngu năt ănhuăc uăthôngăth ngăvƠăph ăbi nălƠămongămu năcóăđ căsiêuăl iănhu nă(l iă nhu nă v tă m c)ầă vƠ n uă siêuă l iă nhu nă khôngă cóă kh ă n ngă x yă raă thìă s ăkhôngăxu tăhi năgiáătr ăl iăth ăth ngăm iăd iăb tăk ăhìnhăth cănƠoầ”

TheoălỦăthuy tănƠyăđ ăxácăđ nhăl iănhu năv tăm căng iătaăápăd ngăcácă

ph ngăphápăsau:ăph ngăphápăs ăn măl iănhu n,ăph ngăphápăs ăn măl iănhu nă

v tăm c,ăph ngăphápăđ nhăgiáăl iănhu năv tăm cătheoăthang đ iăchi u,ăph ngăphápăđ nhăgiáăl iănhu năv tăm cătheoăniên kimăc ăđ nh

1.1.3.2 Lý thuy t v ph n còn l i c a l i th th ng m i (residuum concept of

good will)

TheoălỦăthuy tănƠyăl iăth ăth ngăm i lƠăm tătƠiăkho năđ nhăgiáăquanătr ng,ă

nóăđ căxemănh ălƠăgiáătr ăhi năt iăc aăcácătƠiăs nădoanhănghi p,ănóăghiănh năph năchênhăl chăgi aăt ngăgiáătr ăm tădoanhănghi păv iăt ngăgiáătr ăc aăt tăc ăcácătƠiăs năcóăth ănh năbi tăvƠăđ nhăgiáăđ căm tăcáchăriêngăbi t.ăTheoăReg.S.GyntherătrongăắSomeăconceptualizingăonăGoodwillă(1969)”:ăắầph năchênhăl chăgi aă(a)ăt ngăgiáă

tr ăhi năt iăthu năc aătoƠnăb doanhănghi p vƠă(b)ăt ngăgiáătr ăhi năt iăthu năc aăt tă

c ăcácătƠiăs năthu căv ădoanhănghi păcóăth ăđ nhăgiáăđ cătr căti pầ”

TheoălỦăthuy tănƠy,ăl iăth ăth ngăm i đ căxácăđ nhăb ngăph ngăphápăv năhóaăl iănhu n cóăth ăduyătrìătrongăt ngălaiă(Capitalizationăof fiture maintainable profit).ăKhiămuaăng iămuaăquy t đ nhăs ăti năchiătr ăd aătrênăt ăsu tăl iănhu nămƠă

h ă cóă đ că t ă s ă ti nă đ uă t ă vƠoă doanhă nghi p Theoă ph ngă phápă nƠy,ă l iă th ă

th ngă m iă lƠă giáă tr ă toƠnă b ă doanhă nghi pă mƠă ng iă muaă ph iă tr ă tr ă điă giáă tr ăthu năthu căs ăh uăc aădoanhănghi p

1.1.3.3 Lý thuy t s c đ y c a l i th th ng m i (momentum concept of good

ti tăki m th iăgianăchoăs ăphátătri năm tăho tăđ ngăkinhădoanhăc aădoanhănghi p.ă

Giáătr ăs căđ yăth ăhi năthôngăquaăcácătƠiăs năvôăhình,ăkhôngăxácăđ nhăđ căc ng

nh ătínhăgiáăriêngăbi t.ăPh ngăphápăđ ăxácăđ nhăl iăth ăth ngăm i theoălỦăthuy tă

s căđ yăcóătênăg iălƠăắph ng pháp l a ch n mua hay t làm”,ăph ng pháp này

xemăgiáătr ătr ăcho l iăth ăth ngăm iălƠăkho nădoanhănghi păch pănh nătr ăđ ătránhă

r iăroăkhôngăđ tăđ căcácăm cătiêu

1.1.4 Phân lo i l i th th ng m i

Vào ngày mua, doanh nghi p mua c n phân b giá mua cho các y u t tài

s năc ngănh ăngu n v n c a doanh nghi p b mua

Các y u t tài s năc ngănh ăngu n v năđ căxácăđ nh theo t l s h u c a công ty mua t đóăxácăđ nh ph năt ngă ng thu c v c đôngăthi u s theo giá tr ghi s c a công ty b mua và ph n này th hi nătrongăắC đôngăthi u s ”ăbênăngu n

v n Toàn b ph n chênh l ch mua và ph n phân b cho các y u t tài s n và ngu n

v năđ c g i là l i th th ngăm i hay b t l iăth ngăm i

1.1.4.1 L i th th ng m i

Tr ng h pă giáă muaă v t quá ph n s h u c a công ty mua trong tài s n thu n c a công ty b mua thì ph n chênh l ch này đ c coi là l i th th ngăm i

L i th th ngăm i phát sinh t vi c mua doanh nghi p th hi n kho n ti n

mà doanh nghi p mua ph i tr cho các l i ích kinh t d tínhăthuăđ cătrongăt ngă

l i Các l i ích kinh t trongăt ngălaiăcóăth là k t qu c a vi c h p nh t gi a các

tài s n ho c t các tài s n riêng l mà t nóăkhôngăđ đi u ki năđ c ghi nh n trong báoăcáoătƠiăchínhănh ngăđƣăđ c doanh nghi pămuaătínhăđ nănh ăm t kho n ph i thanh toán trong vi c mua doanh nghi p

1.1.4.1.1 L i th th ng m i không t mua l i

L i th th ngăm iăcóăđ c không ph i do m t doanh nghi p mua l i m t doanh nghi p khác L i th th ngă m i có th đ c hình thành t n i b doanh nghi p, doanh nghi p có s h u tài s n c đ nhăvôăhìnhănh ăyătín,ădanhăti ngănh ngăkhôngăđ c ghi nh n Tuyănhiên,ăđ i v i l i th th ngăm i không t mua l i thì khôngă đ c ghi nh n là tài s nă vƠă doă đóă khôngă đ c trình bày trên báo cáo tài chính

phát tri n l i th th ngăm i không t mua l iănh ăuyătín,ădanhăti ng, doanh nghi p ph i gánh ch u m t kho năchiăphíănh ăchiăphíăqu ng cáo, ti p th ,

L i th th ngăm iăkhôngăđ căxemănh ălƠătƠiăs n do các nguyên nhân sau: không

th xácăđ nh ph n nào trong phí t n hi n t i liênăquanăđ n k k toán hi n t i và

ph nănƠoăliênăquanăđ n k k toánăt ngălai;ăkhông th xácăđ nh ph n nào trong phí

t n hi n t iăcóăliênăquanăđ n k k toánăt ngălai góp ph n t o nên l i th th ngă

m i không t mua l i

1.1.4.1.2 L i th th ng m i t mua l i

Theo chu n m c k toán qu c t IAS 22 (1983, 1993), lu tăth ngăm i Nh t

B n (CCJ), h th ng k toán c a Trung Qu c 1998 có nhi uăph ngăphápăđ ghi

nh n, x lý khi phát sinh l i th th ngăm i trong quá trình h p nh t kinh doanh Tuyănhiênăcácăph ngăphápăs d ng ngày càng h n ch v s l ngănh ăh p nh t kinhădoanhătheoăph ngăphápăc ngăvƠăph ngăphápămua.ăTrongăđó,ăch h p nh t kinhădoanhătheoăph ngăphápămuaăm i phát sinh l i th th ngăm i vƠăđ c ghi

nh n là tài s n trên b ngăcơnăđ i k toánăđ ng th i khi ghi nh n s ghi gi măđ i ng

v i qu thu c v n ch s h u

Sauăn mă2001ăIASBăđ c thành l p thay th cho IASC ti n hành s aăđ i, b sung, ban hành các chu n m c k toán qu c t ăN mă2004,ăIFRSă3ăv ắH p nh t kinh doanh”ăđ c ban hành thay th cho IAS 22 Theo IFRS 3 h p nh t kinh doanh theoăph ngăphápămuaăkhiăđóăl i th th ngăm i là ph n ph tr i t i ngày mua gi a

giá tr h p lý c a kho năthanhătoánăđ c chuy n giao t ngày mua, b t k kho n l i ích c a c đôngă thi u s /l i ích không ki m soát trong côngă tyă đ c mua theo chu n m c IFRS 3 và giá tr h p lý t i ngày mua c a ph n s h u v nătr căđơyăc a bênăđ uăt ăc aăcôngă tyă đ c mua trong quá trình h p nh t kinh doanh theo giai

đo n v i giá tr thu n c a tài s n và công n xácăđ nhăđ c t i ngày mua

1.1.4.2 B t l i th ng m i

Tr ng h p chi phí mua m t doanh nghi p nh h năph n mà doanh nghi p s

h u trong giá tr h p lý tài s n thu năđƣămuaăvƠoăngƠyădi n ra giao d chătraoăđ i, thì

ph n chênh l ch này là b t l iăth ngăm i

B t l iăth ngăm i phát sinh có th do các tài s n b đánhăgiáăquáăcao,ăcácăkho n n ph i tr đ c ghi nh n th păh năho c b b sót Doanh nghi p c năđ m

b oălƠăkhôngăđ t n t i các hi năt ngănƠyătr c khi ghi nh n b t l iăth ngăm i

hi uăc aămìnhăđ ăsinhăl i

L iăth ăth ngăm iăc ngălƠăm tălo iătƠiăs năvôăhình,ănh ngălƠăm tălo iătƠiăs năvôă hìnhă đ că bi t,ă ch ă xu tă hi nă khiă cóă cácă nghi pă v ă muaă bán,ă sápă nh pă doanhănghi pă(M&A).ăHi uănômănaăthìăl iăth ăth ngăm iălƠăph năchênhăl chăgi aăs ăti nămƠăm tădoanhănghi păb ăraăđ ămuaăm tădoanhănghi păkhácăv iăgiáătr ătƠiăs năthu nă

c aădoanhănghi păđ cămua.V yălƠmăth ănƠoăđ ăxácăđ nhăđ căgiáătr ăth ngăhi u?

ă nhi uă tr ngă h p,ă th ngă hi uă cóă th ă n mă h nă 70%ă giáă tr ă c ă phi u.ă

Nh ngăph ngăphápăđ nhăgiáăth ngăhi u là khiăđ nhăgiáădoanhănghi păc năg păt tă

c ătƠiăs năc aădoanhănghi păđó,ăk ăc ăth ngăhi u.ăSongăch ăđ năcu iăth păk ă80,ă

ng iătaăm iăđ aăraănh ngăph ngăphápăđ nhăgiáăgiúpăgiáătr ăđ căbi tăc aăth ngă

hi uă cóă quy nă đ că hi uă vƠă đánhă giáă m tă cáchă đúngă đ n.ă N uă nh ă tr că đơy,ă Ủă

t ngă táchă bi tă th ng hi uă đ ă đoă l ng,ă đánhă giáă khi nă nhi uă ng iă nghiă ng ,ăkhôngăđ ngătìnhăthìănayăvi căđ ăraăm tăph ngăphápăch ngăth cănh năđ căs ă ngă

4

hieu.1464/

http://kienthucmarketing.vn/chu-de/moi-quan-he-giua-loi-the-thuong-mai-va-gia-tri-thuong-h ăvƠăhttp://kienthucmarketing.vn/chu-de/moi-quan-he-giua-loi-the-thuong-mai-va-gia-tri-thuong-h ngă ngăr ngărƣi,ănhttp://kienthucmarketing.vn/chu-de/moi-quan-he-giua-loi-the-thuong-mai-va-gia-tri-thuong-hi tătìnhttp://kienthucmarketing.vn/chu-de/moi-quan-he-giua-loi-the-thuong-mai-va-gia-tri-thuong-hăc aăc ăhttp://kienthucmarketing.vn/chu-de/moi-quan-he-giua-loi-the-thuong-mai-va-gia-tri-thuong-haiăphttp://kienthucmarketing.vn/chu-de/moi-quan-he-giua-loi-the-thuong-mai-va-gia-tri-thuong-hía:ămarketingăvƠătƠiăchttp://kienthucmarketing.vn/chu-de/moi-quan-he-giua-loi-the-thuong-mai-va-gia-tri-thuong-hínhttp://kienthucmarketing.vn/chu-de/moi-quan-he-giua-loi-the-thuong-mai-va-gia-tri-thuong-h.ăCóăr tănhi uăph ngăphápăđ căs ăd ngăđ ăđánhăgiáăthƠnhătíchăvƠăgiáătr ăc aăth ngăhi uă

nh ngăph ăbi năv nălƠănghiênăc uă căl ngătƠiăs năth ngăhi uăho căthu năkhi tă

s ăd ngăcácăch ăs ătƠiăchính

N uăch ăs ăd ngăm tătrongăhaiăcáchătrên,ăvi căđánhăgiáăgiáătr ăc aăth ngă

hi uăkhôngăth ătr năv năvƠăchínhăxácăvìăthi uăm tătrongăhaiăy uăt ăho călƠăc aătƠiăchính,ăho călƠăc aămarketing.ă i uăđóăbu căng iătaăph iăngh ăraăm tăcáchăcóăth ă

k tăh păc ăhaiă uăđi mătrên,ăg iălƠăph ngăphápăkinhăt ăPh ngăphápănƠyăgiúpătínhăraăgiáătr ăc aăth ngăhi uăkhôngăch phùăh păv iăcácănguyênălíătƠiăchínhăhi nănayămƠăcònăcóăth ădùngănóăđ ăsoăsánhăv iăt tăc ătƠiăs năkhácăc aădoanhănghi p.ăVìăv yă

gi ă đơyă nóă đ că đ ă c pă vƠă ch pă nh nă r ngă rƣiă nh t.ă Th ngă hi uă đ că đ nhă giáă

b ngăcáchăxácăđ nhăthuănh pătrongăt ngălaiăcóăth ăki măđ cănh ăth ngăhi u,ăsauăđóăquiăs ăti nănƠyăv ăgiáătr ăhi năt iăb ngăcáchăs ăd ngălƣiăsu tăchi tăkh uă(lƣiăsu tăchi tăkh uăph năánhăm căđ ăr iăroăc aăs ăti nălƣiătrongăt ngălai) Ph ngăphápăắkinhăt ”ădoăInterbrandăđ ăraăn mă1988ăvƠăđƣătr ăthƠnhăh ph ngăpháp đ căth aă

nh nă r ngă rƣiă nh t,ă đ că ápă d ngă ă h nă 3.500ă cu că đ nhă giáă trênă toƠnă th ă gi i.ă

Ph ngăphápănƠyăd aătrênănh ngănguyênăt căc ăb năc aămarketingăvƠătƠiăchính

ăkhíaăc nhămarketing,ăng iătaăquanătơmăđ năkh ăn ngăt oăraăl iănhu năc aă

th ngăhi uăđ iăv iăcácăho tăđ ngăkinhădoanh.ă uătiênăth ngăhi uăgiúpăkh iăd yănhuăc uăc nămuaă ăng iătiêuădùngăậ ng iătiêuădùngă ăđơyăcóăth ălƠăcáănhơnăho cădoanhănghi p,ăt păđoƠn.ăNhuăc uăc aăng iătiêuădùngăth ăhi năthôngăquaădoanhăthuă

d aătrênăs ăl ngămua,ăgiáăc ăvƠăm căđ ăth ngăxuyên.ăTh ăhai,ăth ngăhi uăthuăhútăđ călòngătrungăthƠnhăc aăng iătiêuădùngătrongădƠiăh n

ăkhíaăc nhătƠiăchính,ăgiáătr ăth ngăhi uăchínhălƠăgiáătr ăquiăv ăhi năt iăc aăthuă nh pă mongă đ iă trongă t ngă laiă cóă đ că nh ă th ngă hi u.ă Theoă líă thuy tă tƠiăchínhăqu căt ,ădòngăti năm tăđ căchi tăkh uă(discountedăcashăflowăậ DCF) và giá

tr ăhi năt iăròngă(netăpresentăvalueăậ NPV)ăc aăthuănh pătrongăt ngălaiălƠănh ngăkháiăni măthíchăh păđ ăđoăl ngăgiáătr ăc aăb tăkìălo iătƠiăs nănào SauăđơyălƠă5ăb că

c năxemăxétăđ ăđ nhăgiáăm tăth ngăhi u: phân khúc th tr ng; phân tích tài chính,

phân tích nhu c u – Ch s ; tiêu chu n c nh tranh; tính toán giá tr th ng hi u

Quan h ăgi aăth ngăhi uăvƠăl iăth ăth ngăm iălƠăquanăh ăb ăsung b iăvìăl iă

th ăth ngăm iăbaoăg măm tăph năgiáătr ăth ngăhi u.ăCóăngh aălƠăgiáătr ăth ngă

hi uăcƠngăcaoăthìăgiáătr ăl iăth ăth ngăm iăc ngăcƠngăcao.ă

1.2.1 Ph ng pháp xác đ nh giá tr và ghi nh n l i th th ng m i

L iăth ăth ngăm i đ căghiănh nătrongătr ngăh păgiáămuaăv tăquáăph nă

s ăh uăc aăcôngătyămuaătrongătƠiăs năthu năc aăcôngătyăb ămuaăthìăph năchênhăl chănƠyăđ căcoiălƠăl iăth ăth ngăm iăvƠăđ căghiănh nănh ăm tătƠiăs n

L iăth ăth ngăm iăphátăsinhăt ăvi cămuaădoanhănghi păth ăhi năkho năti nămƠădoanhănghi pămuaăph iătr ăchoăcácăl iăíchăkinhăt ăd ătínhăthuăđ cătrongăt ngălai.ăCácăl iăíchăkinhăt ătrongăt ngălaiăcóăth ălƠăk tăqu ăc aăvi căh pănh tăgi aăcácătƠiăs năho căt ăcácătƠiăs năriêngăl ămƠăt ănóăkhôngăđ ăđi uăki nă đ căghiăănh nătrongăbáoăcáoătƠiăchínhănh ngăđƣăđ cădoanhănghi pămuaătínhăđ nănh ăm tăkho nă

ph iăthanhătoánătrongăvi cămuaădoanhănghi p

Khiăl păbáoăcáoătƠiăchínhăh pănh tăbáoăcáoăc aăcôngătyăconăs ăđ căc ngăngangăv iăbáoăcáoătƠiăchínhăc aăcôngătyăm ,ăkhiăđóăgiáătr ăcácăkho năđ uăt ăvƠoăcôngătyăconăc năđ călo iătr ăt ngă ngăv iăph năs ăh uăc aăcôngătyăm ătrongăv nă

ch ăs ăh uăc aăcôngătyăcon.ăNgoƠiăra,ădoăbáoăcáoătƠiăchínhăc aăcôngătyăm ăghiănh năkho năđ uăt ăvƠoăcôngătyăconătheoăgiáăg cănênăbútătoánălo iătr ăgiáătr ăđ uăt ăc aăcông tyăm ăvƠoăcôngătyăconăvƠăghiănh năl iăth ăth ngăm i

Víăd :

TH 1: T iăngƠyă31/12/201XăcôngătyăAămuaă100%ăc ăph năc aăcôngătyăBăv iăgiáă110ăt ăđ ng.ăT tăc ăcácătƠiăs n,ăn ăph iătr ăc aăcôngătyăBăđ uăghiănh nătheo giáătr ă

h pălỦăthôngătinăv ătƠiăs năthu năc aăcôngătyăBănh ăsau:

V năđ uăt ăc aăch ăs ăh u: 90ăt ăđ ng

L iănhu năch aăphơnăph i: 10ăt ăđ ng

Giáătr ăh pălỦătƠiăs năthu nălƠă100ăt ăđ ng,ăt ăl ăs ăh uă100%ănênăph năl iăíchăc aăAătrongăBălƠă100ăt ăđ ngănênăl iăth ăth ngăm i lƠă10ăt ăđ ng

TH 2: T ngăt ăvíăd ătrongăTHă1ăn uăcôngătyăAămuaă80%ăc ăph năc aăcôngătyăB

v iăgiáă 91ăt ă đ ngăthìănênăph năl iăíchăc aă Aătrongă BălƠă80ăt ăđ ngănênăl iăth ă

th ngăm i lƠă11ăt ăđ ng

N ăv năđ uăt ăc aăch ăs ăh u

N ăl iănhu năch aăphơnăph i

N ăl iăth ăth ngăm i

Cóăđ uăt ăvƠoăcôngătyăcon

1.2.2 Phân b l i th th ng m i

1.2.2.1 Nguyên t c phân b l i th th ng m i

TheoăIFRSă3ăl iăth ăth ngăm iăkhôngăđ căkh uăhaoămƠăng iămuaăph iăđánhăgiáăkho năl ădoăt năth tătƠiăs năh ngăn măho căkhiăcóănh ngăs ăki năgơyănênă

t năth tătƠiăs năphùăh păIASă36ăắL ădoăt năth tătƠiăs n”ăsauăđóăghiănh năkho năl ădoă

t năth tătƠiăs n.ăNh ăv yăIFRSă3ăđƣăcóăs ăthayăđ iăsoăv iăIASă22,ătheoăIASă22ăl iă

th ăth ngăm iăđ căphơnăb ăm tăcách cóăh ăth ngătrongăsu tăth iăgianăs ăd ngă

h uăíchăc aănó.ă

1.2.2.2 Ph ng pháp phân b l i th th ng m i

Tr ng h p s d ngăph ngăphápăkh u hao l i th th ngăm i thì m c phân

b l i th th ngăm i cho t ng k đ c ghi nh n là chi phí s n xu t kinh doanh trong k

L i th th ngăm i d n d n b gi m theo th iăgian,ăđi uăđóăph n ánh s gi m

b t kh n ngăđóngăgópăc a nó vào thu nh păt ngălaiăc a doanh nghi p.ăTr ng

h p l i th th ngăm i không b gi m theo th iăgianămƠăcònăt ngăthêmăgiáătr sau ngày mua doanh nghi p (l i th th ngă m i do doanh nghi p t t o ra) thì theo chu n m c tài s n c đ nh vô hình, doanh nghi pă khôngă đ c ghi nh n l i th

th ngăm i do doanh nghi p t t oăraănh ăm t tài s n Vì v y doanh nghi p c n phân b l i th th ngăm i m t cách có h th ng trong su t th i gian h uăích,ăđ c

c tính m tăcáchăđúngăđ n

Nh ng nhân t c n xem xét trong vi că c tính th i gian h u ích c a l i th

th ngăm i, g m:

 B n ch t và th i gian t n t i có th c tính c a ho tăđ ng kinh doanh

c a doanh nghi păđ c mua

 S năđ nh và th i gian t n t i có th d đoánăđ c c a ngành ngh có liênăquanăđ n l i th th ngăm i

 Nh ngăthôngătinăđ c công b v đ căđi m c a l i th th ngăm i trong ngành ngh t ngăt và các chu k có tình ch tăđi n hình c a ngành ngh t ngăt

 Các nhăh ng làm cho s n ph m tr nên l c h u, nh ngăthayăđ i trong nhu c u mua s m s n ph m và các y u t kinh t khác;

 D ki n th i gian làm vi c c a các nhân viên ch ch t, ngu n cung c p nguyên v t li u c a doanh nghi p,ăđ iăng ălƣnhăđ o,

 M c phí b o hành ho c ngu n v n c n thi tăđ thuăđ c l i ích kinh t trongăt ngălaiăđ i v i doanh nghi p mua l i và kh n ngăc ngănh ăd đ nh c a doanh nghi păđ đ tăđ c m c này

 K ho ch ho tăđ ng c aăđ i th c nh tranh

 Th i gian ki măsoátăđ i v i ho tăđ ng kinh doanh c a doanh nghi păđ c mua và nh ngă đi u kho n c a pháp lu t, ho că đi u kho n c a h pă đ ng có nh

Tr ng h p có b ng ch ng thuy t ph c là l i th th ngăm i có th i gian s

d ng h u ích l năh nă20ăn m,ăkhiăl i th th ngăm i g n li n v i m t tài s n mà

th iăgianăđemăl i l i ích có th v t quá th i gian s d ng h u ích c a tài s năđó.ăTrongătr ng h p th i gian s d ng h u ích c a l i th th ngăm iăv t quá 20

n m,ădoanhănghi p ph i:

 Phân b l i th th ngăm i theo th i gian s d ng h uăíchă c tính

 TrìnhăbƠyălỦădoă c tính th i gian s d ng h u ích c a l i th th ngăm i trên báo cáo tài chính

 Th i gian phân b vƠăph ngăphápăphơnăb l i th th ngăm i ph iăđ c xem xét l i cu i m iă n mă tƠiă chính.ă N u th i gian s d ng h u ích c a l i th

th ngăm i khác bi t so v iă cătínhăbanăđ u thì ph iăthayăđ i th i gian phân b

N u có s thayăđ i l n v cách th c thu h i các l i ích kinh t trongăt ngălaiădoăl i

th th ngăm iăđemăl iăthìăph ngăphápăphơnăb c ngăph iăthayăđ i Trong tr ng

h p này ph iăđi u ch nh chi phí phân b l i th th ngăm iăchoăn măhi n hành và cácăn măti p theo và thuy t minh trong báo cáo tài chính

1.2.2.3 Ph ng pháp đi u ch nh l i th th ng m i

N u ph n s h u c a bên mua trong giá tr h p lý thu n c a tài s n, n ph i

tr có th xácăđ nhăđ c và n ti mătƠngăđ c ghi nh nătheoăquyăđ nh t iăđo n 55

v t quá giá phí h p nh t kinh doanh thì bên mua ph i:

Xem xét l i vi căxácăđ nh giá tr c a tài s n, n ph i tr có th xácăđ nhăđ c,

n ti m tàng và vi căxácăđ nh giá phí h p nh t kinh doanh và ghi ngay vào báo cáo

k t qu kinh doanh t t c các kho n chênh l ch v năcònăsauăkhiăđánhăgiáăl i

1.3.1 Ph ng pháp xác đ nh và ghi nh n b t l i th ng m i

B t l iăth ngăm iăđ c ghi nh n khi chi phí mua m t doanh nghi p nh h nă

ph n mà doanh nghi p s h u trong giá tr h p lý tài s n thu năđƣămuaăvƠoăngƠyă

di n ra giao dchătraoăđ i, ph n chênh l chănƠyăđ c ghi nh n là b t l iăth ngăm i

B t l iăth ngăm iăkhôngăđ c ghi nh n trên s sách k toán c aăcôngătyăđiămua khi mà tài s n c a công ty b muaăđ c ghi nh n quá cao ho c kho n n ph i

tr đ c ghi nh n quá th p Tài s n và n ph i tr c a công ty b muaăđ c ghi nh n

l i trên s sách k toán theo giá tr h p lý c a nó

Trongătr ng h p giá mua th păh năgiáătr tài s n, và

(1) Tài s n và n ph i tr c aăcôngătyăconăđ c ghi nh n theo giá tr h p

- Ph n b t l iăth ngăm i không l năh năgiáătr h p lý c a các kho n m c phi ti n t đƣămuaăc n h ch toán vào thu nh p m t cách có h th ng trong su t th i gian s d ng h u ích bình quân còn l i c a các tài s n mua có th kh uăhaoăđ c

- Ph n b t l iă th ngăm i v t quá giá tr h p lý c a các kho n m c phi

ti n t đƣămuaăc n h ch toán ngay là thu nh p

- B t l iăth ngăm iăđ c trình bày là m t kho n gi m tr tài s n c a doanh nghi păvƠăđ c phân lo i trên b ngăcơnăđ i k toán gi ngănh ăkho n l i th th ngă

m i

Ví d : T iăngƠyă31/12/201Xăcóăcácăy uăt ăv ătƠiăs năvƠăngu năv năc aăcôngătyăBănh ăsau:

Giáătr ăh pălỦăcácăy uăt ătƠiăs n:ă109.000.000

Giáătr ăh pălỦăcácăy uăt ăngu năv n:ă29.000.000

Giáătr ăh pălỦăc aătƠiăs năthu n:ă80.000.000

N uăcôngătyăAătr ă75.000.000ăb ngăti năm tăcho côngătyăBăđ ămuaă100%ătƠiă

s năthu năkhiăđóăs ăphátăsinhăm tăkho năb tăl iăth ngăm iă=ăgiáătr ăh pălỦăc aătƠiă

s năthu nă- giá mua = 80.000.000 - 75.000.000 = 5.000.000

TheoăIFRSă3,ăhƠngăn măsauăkhiăđánhăgiáăl i tài s n kho n chênh l ch này s

đ c ghi tr c ti p vào lãi ho c l i v i b t l iăth ngăm iăliênăquanăđ n d đoánă

c a bên mua v kho n l trongăt ngălaiăvƠăcácăkho năchiăphíăphátăsinhăđƣăđ c trình bày trong k ho ch mua c a doanh nghi p,ăđ c tính toán m t cáchăđángătină

c yănh ngăkhôngăph i là kho n n ph i tr t i ngày mua thì ph n b t l iăth ngăm i nƠyăđ c h ch toán là thu nh p trong báo cáo k t qu ho tăđ ng kinh doanh khi kho n l và chi phí ghi nh n trong t ngălai.ă

TheoăIASă22ăcóăhaiăph ngăphápăđ h ch toán b t l iăth ngăm i:ăph ngăpháp chu năvƠăph ngăphápăthayăth

1.3.2.2 Ph ng pháp thay th

B t c kho n chênh l ch gi a giá tr h p lý tài s n thu n c a công ty b mua

và chi phí mua vào xu t hi n vào ngƠyă traoăđ i đ uă đ c ph nă ánhănh ăb t l i

th ngăm i và h chătoánănh ăthuănh păđ l i Ph n chênh l chănƠyăđ c ph n ánh là

b t l iăth ngăm iănh ăm t kho n thu nh păđ l iăvƠăđ c phân b không quá 5

n mătr khiăcóălỦădoăxácăđángăđ phân b trong m t th i gianădƠiăh nănh ngăkhôngăquáă20ăn măk t ngày mua doanh nghi p

1.4.1 K toán qu c t

TrongăIASă22ăcóăđ c p v l i th th ngăm i phát sinh trong có th m t doanh nghi p mua doanh nghi p khác ho c h p nh t quy n l iăkhiăkhôngăxácăđ nh

đ căbênămuaănh ngătr ng h p 2 ít g păh n Khi mua ph năchiăphíămuaăv t quá

m c c a bên mua trong giá tr th c t c a nh ng tài s n và n mua vào có th xác

đ nhăđ c sau khi mua vào g i là giá tr l i th vƠăđ c ghi nh n là tài s n,ătr ng

h păng c l iăđ căquyăđ nh và ghi nh n giá tr l i th âm

Giá tr l i th c năđ c kh u hao theoăph ngăphápăđ ng th ng trong su t vòngăđ i h u d ng Có m t gi đ nhăgơyătranhăcƣiălƠăvòngăđ i h u d ng không quá 20ăn m.ăPh ngăphápăđ ng th ngăth ngăđ c áp d ng tr khiăcóăph ngăphápăkhác thích h păh n.ăKhiăgi đ nhă20ăn măkhôngăđ c ch p nh n thì giá tr l i th

c năđ c ki mătraăđ i v i vi c m tămátăhƠngăn măvƠălỦădoăph năđ i ph iăđ c công

b

Giá tr l i th ơmăđ c ghi nh n là thu nh pănh ăsau:

+ m căđ liênăquanăđ n nh ngă c tính cho các kho n l và chi phí trong

t ngălaiăcóăth tính toánăđ c,ăđ căxácăđ nh trong k ho ch c a bên mua, giá tr

l i th s đ c ghi nh n là thu nh p khi các kho n l vƠăchiăphíătrongăt ngălaiăđƣă

đ căxácăđ nh x y ra

+ m căđ khôngăliênăquanăđ n nh ngă c tính cho các kho n l và chi phí trongăt ngălai giá tr l i th ơmăkhôngăv t quá giá tr th c t c a tài s n không

ph i b ng ti năđƣăđ c mua vào s đ c ghi nh n là thu nh p trong su tăvòngăđ i

h u d ng trung bình còn l i c a nh ng tài s n này Giá tr l i th ơmăv t quá giá

tr th c t c a tài s n không ph i b ng ti năđƣăđ cămuaăvƠoăđ c ghi nh n ngay là thu nh p

Trong chu n m c bao g m nh ngăquyăđ nh c th v nh ngăthayăđ i ti p theo trong chi phí mua ho căthayăđ i giá tr c a nh ng tài s n và n có th xácăđ nh,

vi c này có th d n t i nh ng thayăđ i ti p theo trong giá tr l i th ho c giá tr l i

th âm (SIC2)

Khi có phát sinh l i th th ngăm i thì h ch toán giá tr l i th th ngăm i

ho c l i th th ngăm i âm c năđ c công b : k kh u hao giá tr l i th ho c l i

th ơmăđƣăđ c công nh n, n u giá tr l i th haoămònătrênă20ăn măthìăcôngăb b ng

ch ng v vi c không ch p nh n gi đ nhăvòngăđ i h u d ngăd iă20ăn m,ăn u giá

tr l i th khôngăđ c kh uăhaoătheoăph ngăphápăđ ng th ng thì công b ph ngăphápăđ c s d ng và nêu rõ lý do t i sao ph ngăphápănƠyăthíchăh păh năph ngăphápăđ ng th ng m căđ giá tr l i th ơmăđ c tính v sau theo IAS 22.61, thì công b b n ch t, giá tr và th i gian cho các kho n l và chi phí d tínhăt ngăl i theoăcácă c tính Dòng kho n m c trong báo cáo thu nh p tính kh u hao giá tr l i

th ho c ghi nh n giá tr l i th âm Cơnă đ i chi ti t theo kho n m c giá tr k t chuy n c a giá tr l i th ho c giá tr l i th ơmă vƠoă đ u k và cu i k k toán không yêu c u s li u so sánh Giá tr l i th ơmăđ c trình bày trong b ng cơnăđ i

k toán nh ă m t kho n gi m tr giá tr l i th (international accouting standard

ch ngă18)

Theo IFRS3 thì h p nh t kinh doanh không áp d ngăđ i v i:

+ H p nh tăkinhădoanhătrongă tr ng h p doanh nghi p riêng bi t hay các

ho tăđ ng kinh doanh riêng bi tăđ c th c hi năd i hình th c liên doanh

+ H p nh tăkinhădoanhăliênăquanăđ n các doanh nghi p ho c các ho tăđ ng kinhădoanhăcùngăd i 1 s ki m soát chung

+ Ho tăđ ngăkinhădoanhăliênăquanăđ n 2 hay nhi u doanh nghi păt ngăh + H p nh tăkinhădoanhătrongătr ng h p các doanh nghi p riêng bi t ho c các ho tăđ ng kinh doanh riêng bi tăđ c h p nh t l iăđ hìnhăthƠnhă1ăđ năv báo cáo thông qua 1 h păđ ng mƠăkhôngăxácăđ nhăđ c quy n s h u

Nh ăv yăIFRS3ăđ c xu t b năđ c i ti n ch tăl ng và tìm ki m nh ngăđi u

h i t c a k toán qu c t cho doanh nghi p h p nh t bao g m:ăPh ngăphápăk toán cho doanh nghi p h p nh t ch có m tălƠăph ngăphápămua.ăT t c tài s n, n

ph i tr có th xácăđ nhăđ c và n ti m tàng c a bên b muaăđ căđánhăgiáătheoăgiáă

tr h p lý L i th th ngăm iăd ngăđ c v n hoá, không kh uăhaoănh ngăph i

ki m tra t n th tăhƠngăn măd năđ n các doanh nghi p không ph i ch u m t kho n chi phí kh u hao l i th th ngăm i l n L i th th ngăm iăơmăđ c ghi nh n ngày vào thu nh p trong k S ghi nh n c a kho n n ph i tr choăgiaiăđo n ch m

d t hay c t gi m các ho tă đ ng kinh doanh c a doanh nghi p h p nh t.ă Ph ngăpháp x lỦăđ i v i s v t tr i gi a ph n s h u trong giá tr h p lý c a tài s n thu n và giá phí h p nh t kinh doanh K toán l i th th ngăm i và tài s n vô hình

đ c ghi nh n trong doanh nghi p h p nh t.ăNh ăv yăIFRS3ăđƣăcóă1ăb c ti năđángă

k so v i IAS 22 trong vi c áp d ng ph ngăphápăk toán cho các doanh nghi p

h p nh tăđóălƠăch áp d ngăph ngăphápămua.ă

1.4.2 K toán Vi t Nam

ă Vi tă Nam,ă thu tă ng ắL iă th ă th ngă m i”ă xu tă hi nă l nă đ uă trongă H ă

th ngăk ătoánădoanhănghi păđ căbanăhƠnhătheoăQuy tăđ nhă1141ăTC/Q /C KTăngƠyă1/11/1995,ăsauăđóăl iăđ căđ ăc păđ nătrongăQuy tăđ nhă166/Q -BTC ngày 30/12/1999 vƠăđ căti păt cătrìnhăbƠyătrênănhi uăv năb năphápălu tăliênăquanăđ năk ătoánăvƠăđ căápăd ngăchoăm iălo iăhìnhădoanhănghi p.ăC ăth ănh ăsau:

 Theo VAS s 04 ậ Tài s n c đ nhă(TSC )ăvôăhìnhăthìăl i th th ngă

m iă(LTTM)ălƠăắNgu n l c vô hình doanh nghi pă(DN)ăcóăđ c thông qua vi c sáp

nh p DN có tính ch t mua l iăđ c ghi nh n là LTTM vào ngày phát sinh nghi p v mua”ă(đo nă08);ă ng th i,ăc ngăquyăđ nhă03ăcóăđ căđi m c a tài s năđóătínhăxácă

đ nhăđ c, quy n ki m soát và có th thuăđ c l i ích kinh t trongăt ngălai.ăC

th :ăắLTTMăphátăsinhăt vi c sáp nh p DN có tính ch t mua l iăđ c th hi n b ng

m t kho năthanhătoánădoăbênăđiămuaătƠiăs n th c hi năđ có th thuăđ c l i nhu n trongăt ngălai”ă(đo nă09);ăắDNăn m quy n ki m soát m t tài s n n u DN có quy n thu l i ích kinh t trongăt ngălaiămƠătƠiăs năđóăđemăl i,ăđ ng th i có kh n ngăh n

ch s ti p c n c aăcácăđ iăt ngăkhácăđ i v i l iăíchăđó.ăKh n ngăki m soát c a DNăđ i v i l i ích ích kinh t trongăt ngălaiăt TSC ăvôăhình,ăthôngăth ng có ngu n g c t quy năphápălỦ”ă(đo nă11);ăắl i ích kinh t trongăt ngălaiăbaoăg m:

t ngădoanhăthu,ăti t ki m chi phí, ho c l i ích khác xu t phát t vi c s d ngăTSC ăvôăhình”ă(đo n 15)

 C ngăquyăđ nh v v năđ này, VAS s 11 ậ H p nh t kinh doanh cho

r ngăắLTTMălƠănh ng l i ích kinh t trongăt ngălaiăphát sinh t các Tài s n không xácăđ nhăđ c và không ghi nh năđ c m t cách riêng bi t”.ăVƠătheoăđo nă50ăắt i ngày mua bên mua s ghi nh n LTTM phát sinh khi h p nh t kinh doanh là tài s n; vƠăxácăđ nh giá tr banăđ u c LTTM theo giá g c, là ph n chênh l ch c a giá phí

h p nh t so v i ph n s h u c a bên mua trong giá tr h p lý thu n c a tài s n, n

ph i tr có th xácăđ nhăđ c và các kho n n ti mătƠng”.ă i u này th hi n LTTM

đ c phát sinh trong quá trình h p nh t kinh doanh th hi n kho n thanh toán c a bên mua cho nh ng l i ích kinh t thuăđ cătrongăt ngălaiăt nh ng tài s n không

đ tiêu chu n ghi nh năvƠăkhôngăxácăđ nhăđ c m t cách riêng bi t.ăVASă11ăc ngăquyăđ nh cách ghi nh n và x lỦăLTTMănh ăsauă(đo nă53)ăắLTTMăđ c ghi ngay vào chi phí s n xu t kinh doanh (n u giá tr nh ) ho c ph i phân b d n m t cách có

h th ng trong su t th i gian s h u h uăíchă c tính (n u giá tr l n) Th i gian s

d ng h u ích ph i ph năánhăđ că cătínhăđúngăđ n v th i gian thu h i l i ích kinh

t có th mang l i cho DN Th i gian s d ng h u ích c a LTTM t iăđaăkhôngăquáă10ăn măk t ngƠyăđ c ghi nh n”

 C ngăquyăđ nh v v năđ này trong VAS s 07ăắK toán các kho năđ u

t ăvƠoăcôngătyăliênăk t” cho r ng: ph n chênh l ch còn l i gi a giá mua kho năđ u

t ăvƠăph n s h u c aănhƠăđ uăt ătrongăgiáătr h p lý c a tài s n thu n có th xác

đ nhăđ c (n uăcó),ăđ c g i là l i th th ngăm i (n u giá mua kho năđ uăt ăl n

h năph n s h u c aănhƠăđ uăt ătrongăgiáătr h p lý c a tài s n thu n có th xác

đ nhăđ c) ho c ph n chênh l ch gi a ph n s h u c aănhƠăđ uăt ătrongăgiáătr h p

lý c a tài s n thu n có th xácăđ nhăđ c l năh năgiáămuaăkho năđ uăt NhƠăđ uăt ăkhông ph i ph n ánh các kho n chênh l ch gi a giá mua kho năđ uăt ăvƠăgiáătr ghi

s c a tài s n thu n có th xácăđ nhăđ c c a công ty liên k tăt ngă ng v i ph n

s h u c aănhƠăđ uăt ăt i th iăđi m mua trên các tài kho n và s k toán ph c v cho vi c l p Báo cáo tài chính riêng c aănhƠăđ uăt ămƠăch m s k toán chi ti tăđ theo dõi và tính toán s chênh l ch (n u có)ăđ c phân b đ nh k ph c v cho vi c

l p Báo cáo tài chính h p nh t (n uănhƠăđ uăt ăph i l p Báo cáo tài chính h p nh t)

S theo dõi chi ti t kho n chênh l ch này n m trong h th ng s k toán ph c v cho vi c l p Báo cáo tài chính h p nh t

 Theo chu n m c 25: ắBáo cáo tài chính h p nh t và k toán kho năđ u

t ăvƠoăcôngătyăcon”ăquyăđ nh: Trong Báo cáo tài chính h p nh t, giá tr ghi s c a kho năđ uăt ăc a Công ty m trong t ng Công ty con và ph n s h u c a Công ty

m trong v n ch s h u c a Công ty con t i ngày mua ph iăđ c lo i tr hoàn toàn L i th th ngăm i và chênh l ch gi a giá tr h p lý và giá tr ghi s c a các kho n m c tài s n và n ph i tr n u có phát sinh trong quá trình h p nh tăđ c ghi

nh n phù h p v iăquyăđ nhăvƠăh ng d n c a Chu n m c k toán s 11 - H p nh t kinh doanh

L i th th ngăm i phát sinh t iăngƠyămuaăđ c phân b d n vào k t qu

ho tă đ ng kinh doanh h p nh tă theoă ph ngă phápă đ ng th ng trong th i gian khôngăquáă10ăn m.ă

Do Báo cáo tài chính h p nh tăđ c l pătrênăc ăs Báo cáo tài chính riêng

c a Công ty m và các Công ty con nên khi phân b l i th th ngăm i k toán ph i

đi u ch nh c s đƣăphơnăb lu k t ngƠyămuaăđ năngƠyăđ u k báoăcáo.ăKhiăđƣăphân b h t l i th th ngăm i, k toán v n ph i l păbútătoánăđi u ch nhăđ ph n ánh nhăh ng c a s đƣăphơnăb đ n l i nhu n sau thu ch aăphơnăph i và l i th

th ngăm iăchoăđ n khi thanh lý công ty con

1.4.3 Nh ng đi m gi ng và khác nhau chu n m c k toán qu c t và Vi t Nam v l i th th ng m i

Chu n m c k toán Vi tăNamăliênăquanăđ n l i th th ng m i g m: VAS

04, VAS 07, VAS 08, VAS 11 và VAS 25 Trong 5 chu n m căđóăthìăchu n m c VASă11ăđ c p vai trò c a l i th th ng m i c th nh t Do v y bài vi t ch so sánh s gi ng nhau và khác nhau v chu n m c k toán qu c t và Vi t Nam v l i

th th ng m i ch so sánh gi a VAS 11 và IAS 22, IFRS 3

V m t lý thuy tăthìăVASă11ăđ c xây d ng theo chu n m c k toán qu c t Tuy nhiên chu n m c không l y toàn b n i dung c a IAS 22 và IFRS 3 mà có

ch nh s a b sung cho phù h p v i th tr ng Vi t Nam th i b y gi

1.4.3.1 Nh ng đi m t ng đ ng gi a VAS 11 và IFRS 3

- K toán v h p nh t kinh doanh

H p nh t kinh doanh là vi c k t h p các doanh nghi p riêng bi t ho c các

ho tăđ ng kinh doanh riêng bi t thành m tăđ năv báo cáo K t qu c a ph n l n các

tr ng h p h p nh t kinh doanh là bên mua n măđ c quy n ki m soát m t ho c nhi u ho tăđ ng kinh doanh khác c a bên b mua

Cácătr ng h p h p nh t kinh doanh: m t doanh nghi p mua c ph n c a m t doanh nghi p khác, m t doanh nghi p mua t t c các tài s n thu n c a m t doanh nghi p khác, m t doanh nghi p gánh ch u các kho n n c a m t doanh nghi p khác

K t qu c a giao d ch h p nh t kinh doanh: hình thành m i quan h công ty

m -công ty con, không hình thành m i quan h công ty m -công ty con

H p nh t kinh doanh theo ph ngăphápămua,ăbênămuaăs ghi nh n tài s n, n

ph i tr , n ti m tàng ph i gánh ch u, k c tài s n, các kho n n mƠăbênămuaăch aăghi nh nătr căđó

- L i th th ngăm i t h p nh t kinh doanh ch phátăsinhătheoăph ngăphápămua và l i th th ngăm iăđ c ghi nh n là tài s n

- B t l iăth ngă m i t h p nh tăkinhădoanhă đ uăđ căđánhăgiáăl i vi căđoă

l ng và nh n d ng các kho n n : n ph i tr , n ti m tàng, tài s n thu c v bên muaă vƠă ph ngă phápă đoă l ng chi phí h p nh t.ă ng th i ghi nh n các kho n chênh l ch vào thu nh p ho căchiăphíăsauăkhiăđánhăgiáăl i các kho n trên

1.4.3.2 S khác bi t gi a IAS 22, IFRS 3 và VAS 115

+ Ghi nh n kho n d phòng táiăc ăc u

+ Ghi nh n riêng l tài s n khôngă xácă đ nh và l i th

+ Không ghi nh n kho n d phòngătáiăc ăc u

+ Ghi nh n riêng l tài s n khôngă xácă đ nh và l i th

IAS 22

X lý l i th

th ngăm i

+ L i th th ngă m i trong giao d ch h p nh t sau khi ghi nh nă bană đ uă đ c ph n ánh b ng giá phí tr điă t ng

t n th t tài s năl yăk ăDoăđóă

th ngăm i m iăn măm t l n

Theoă ph ngă phápă đoă l ng chi phí h p nh t và ghi nh n vào thu nh p ho c chi phí các kho n chênh l ch sau khi ti n hƠnhăđánhăgiáăl i

+ B t l iă th ngă m i có th

đ c ghi nh n vào chi phí Theoă ph ngă phápă đoă l ng chi phí h p nh t và ghi nh n vào thu nh p ho c chi phí các kho n chênh l ch sau khi ti n hƠnhăđánhăgiáăl i

B ng 1.1: So sánh IFRS 3 và VAS 11

qu c gia hi n nay c n ti p c n chu n m c k toán và thông l qu c t nh măđ m

b o s hòa h p v thông tin trên báo cáo tài chính

Trongăch ngăm tăđƣănêuăđ c khái ni m, b n ch t c a l i th th ngăm i

ng th iătrìnhăbƠyăcácăph ngăphápăxácăđ nh l i th th ngăm iăđ c áp d ng, các lý thuy t v l i th th ngăm iănh ălỦăthuy t v l i nhu năv t m c, lý thuy t

v ph n còn l i và lý thuy t v s căđ y c a l i th th ng m i Tóm t tăđ c phân

lo i l i th th ngăm i, cách ghi nh n,ăđ aăph ngăphápăx lý v l i th th ngă

m iăc ngănh ăb t l iăth ngăm i.ăNêuăđ c m i quan h gi a l i th th ngăm i và

th ngăhi u Kinh nghi m v l i th th ngăm i m t s n c t đóărút ra bài h c kinh nghi m v k toán l i th th ngăm i Vi tăNam.ăTrìnhăbƠyăđ c nh ngăđi m

gi ng nhau và khác nhau gi a chu n m c k toán l i th th ngăm i Vi t Nam VAS 11 và IFRS 3 ơyăchínhălƠăc ăs , là n n t ng kh o sát v th c tr ng k toán

l i th th ngăm i t i các công ty niêm y t thành ph H Chí Minh v ph ngăphápăđánhăgiá,ăph ngăphápăx lý, cách ghi nh n và trình bày báo cáo k toán trong

ch ngă2.ăT đó,ăđ aăraăgi i pháp nh m hoàn thi năh năv k toán l i th th ngă

m i t i các công ty niêm y t thành ph H Chí Minh

CH NG 2: TH C TR NG K TOÁN L I TH TH NG

M I T I CÔNG TY NIÊM Y T THÀNH PH H CHÍ MINH HI N NAY

2.1 KHÁI QUÁT V CỌNG TY NIểM Y T T I THẨNH PH H CHệ MINH

2.1.1 c đi m chung v công ty niêm y t

T ch c đ ng ký niêm y t ch ng khoán ph i n p h s đ ng ký niêm y t cho

S Giao d ch ch ng khoán, Trung tâm Giao d ch ch ng khoán

Trong th i gian S Giao d ch ch ng khoán, Trung tâm Giao d ch ch ng khoán

xem xét h s đ ng ký niêm y t, thành viên H i đ ng qu n tr , Ban Ki m soát,

Giám đ c ho c T ng giám đ c, Phó Giám đ c ho c Phó T ng giám đ c, K toán

tr ng và c đông l n c a t ch c đ ng ký niêm y t không đ c chuy n nh ng c

ph n do mình n m gi

Tr ng h p h s đƣ n p cho S Giao d ch ch ng khoán, Trung tâm Giao

d ch ch ng khoán ch a đ y đ , có nh ng thông tin không chính xác ho c có nh ng

s ki n m i phát sinh nh h ng đ n n i dung c a h s đƣ n p, t ch c đ ng ký

niêm y t ph i báo cáo S Giao d ch ch ng khoán, Trung tâm Giao d ch ch ng

khoán đ s a đ i, b sung k p th i vào h s đ ng ký niêm y t

Hoàn t t th t c đ ng ký giao d ch: Sau khi nh n Quy t đ nh ch p thu n NY,

t ch c đ ng ký NY làm th t c đ ng ký GD v i SGDCK/TTGDCK

Trong vòng 90 ngày sau khi nh n đ c Quy t đ nh ch p thu n đ ng ký niêm

y t, t ch c đ ng ký niêm y t có trách nhi m hoàn t t các công vi c và th t c sau:

- Công b thông tin v vi c niêm y t trên 03 k liên ti p c a m t t báo trung

ng ho c m t t báo đ a ph ng n i t ch c đ ng ký niêm y t có tr s chính

ho c t B n tin Th tr ng Ch ng khoán c a S GDCK/Trung tâm GDCK trong

vòng 05 ngày làm vi c k t ngày đ c c p Quy t đ nh ch p thu n đ ng ký niêm

y t

- N p phí qu n lý niêm y t trong vòng 05 ngày làm vi c k t ngày đ c c p Quy t đ nh ch p thu n đ ng ký niêm y t

- ng ký ngày chính th c giao d ch và th c hi n các th t c chu n b cho

ngày giao d ch đ u tiên

- Trong th i h n 90 ngày k t ngày ký Quy t đ nh ch p thu n niêm y t, t

ch c niêm y t không th c hi n vi c đ a ch ng khoán vào giao d ch t i S

GDCK/Trung tâm GDCK thì Quy t đ nh ch p thu n niêm y t s h t hi u l c

- i v i c quan hành chính nhà n c:

+ Ti p nh n và th m đ nh h s

+ Trong th i h n 30 ngày, k t ngày nh n đ h s h p l , S Giao

d ch ch ng khoán, Trung tâm Giao d ch ch ng khoán có trách nhi m ch p thu n

ho c t ch i đ ng ký niêm y t Tr ng h p t ch i đ ng ký niêm y t, S Giao d ch

ch ng khoán, Trung tâm Giao d ch ch ng khoán ph i tr l i b ng v n b n và nêu rõ

lý do

+ Trong th i gian xem xét h s , S Giao d ch ch ng khoán, Trung tâm

Giao dch ch ng khoán có quy n yêu c u t ch c đ ng ký niêm y t s a đ i, b sung

h s đ ng ký niêm y t đ đ m b o thông tin đ c công b chính xác, trung th c,

đ y đ , b o v quy n và l i ích h p pháp c a nhà đ u t

2.1.2 Yêu c u c a công ty niêm y t t i thành ph H Chí Minh

 Niêm y t c phi u t i S GDCK Thành ph H Chí Minh:

+ Là công ty c ph n có v n đi u l đƣ góp t i th i đi m đ ng ký niêm y t t

80 t đ ng Vi t Nam tr lên tính theo giá tr ghi trên s k toán

+ Ho t đ ng kinh doanh hai n m li n tr c n m đ ng ký niêm y t ph i có lãi

và không có l lu k tính đ n n m đ ng ký niêm y t

+ Không có các kho n n quá h n ch a đ c d phòng theo quy đ nh c a

pháp lu t; công khai m i kho n n đ i v i công ty c a thành viên H i đ ng qu n

tr , Ban ki m soát, Giám đ c ho c T ng Giám đ c, Phó Giám đ c ho c Phó T ng

Giám đ c, K toán tr ng, c đông l n và nh ng ng i có liên quan

+ T i thi u 20% c phi u có quy n bi u quy t c a công ty do ít nh t 100 c đông n m gi

+ C đông là thành viên H i đ ng qu n tr , Ban ki m soát, Giám đ c ho c

T ng Giám đ c, Phó Giám đ c ho c Phó T ng Giám đ c và K toán tr ng c a

công ty ph i cam k t n m gi 100% s c phi u do mình s h u trong th i gian 6

tháng k t ngày niêm y t và 50% s c phi u này trong th i gian 6 tháng ti p theo,

không tính s c phi u thu c s h u Nhà n c do các cá nhân trên đ i di n n m gi

+ Có h s đ ng ký niêm y t c phi u h p l

 Niêm y t trái phi u t i S GDCK Thành ph H Chí Minh:

+ Là công ty c ph n, công ty trách nhi m h u h n, doanh nghi p nhà n c

có v n đi u l đƣ góp t i th i đi m đ ng ký niêm y t t 80 t đ ng Vi t Nam tr lên

tính theo giá tr ghi trên s k toán;

+ Ho t đ ng kinh doanh c a hai n m li n tr c n m đ ng ký niêm y t ph i

có lãi, không có các kho n n ph i tr quá h n trên m t n m và hoàn thành các ngh a v tài chính v i Nhà n c;

+ Có ít nh t 100 ng i s h u trái phi u cùng m t đ t phát hành;

+ Có h s đ ng ký niêm y t trái phi u h p l

 Niêm y t ch ng ch qu đ i chúng ho c c phi u c a công ty đ u t ch ng

khoán đ i chúng t i S GDCK Thành ph H Chí Minh:

+ Là qu đóng có t ng giá tr ch ng ch qu (theo m nh giá) phát hành t 50

t đ ng Vi t Nam tr lên ho c công ty đ u t ch ng khoán có v n đi u l đƣ góp t i

th i đi m đ ng ký niêm y t t 50 t đ ng Vi t Nam tr lên tính theo giá tr ghi trên

s k toán;

+ Sáng l p viên và thành viên Ban đ i di n qu đ u t ch ng khoán ho c

thành viên H i đ ng qu n tr , Ban ki m soát, Giám đ c ho c T ng Giám đ c, Phó

Giám đ c ho c Phó T ng Giám đ c, K toán tr ng c a công ty đ u t ch ng

khoán ph i cam k t n m gi 100% s ch ng ch qu ho c c phi u do mình s h u

trong th i gian 6 tháng k t ngày niêm y t và 50% s ch ng ch qu ho c c phi u

này trong th i gian 6 tháng ti p theo;

+ Có ít nh t 100 ng i s h u ch ng ch qu c a qu đ i chúng ho c ít nh t

100 c đông n m gi c phi u c a công ty đ u t ch ng khoán đ i chúng;

+ Có h s đ ng ký niêm y t ch ng ch qu đ i chúng ho c c phi u c a

công ty đ u t ch ng khoán đ i chúng h p l

2.1.3 S hình thƠnh vƠ phát tri n c a s giao d ch ch ng khoán TP H Chí Minh

TrungătơmăGiaoăd chăCh ngăkhoánăTP.ăH ăChíăMinhă(TTGDCKăTP.HCM)ă

đ căthƠnhăl pătheoăQuy tăđ nhăs ă127/1998/Q ăậ TTg ngày 28/07/1998 và chính

th căđiăvƠoăho tăđ ngăth căhi năphiênăgiaoăd chăđ uătiênăvƠoăngƠyă 28/7/2000ăđƣăđánhăd uăm tăs ăki năquanătr ngătrongăđ iăs ngăkinhăt ăxƣăh iăc aăđ tăn c

S ăraăđ iăc aăTTGDCKăTP.HCMăcóăỦăngh aăr tăl nătrongăvi căt oăraăm tăkênhăhuyăđ ngăvƠăluơnăchuy năv năm iăph căv ăcôngănghi păhóa,ăhi năđ iăhóaăđ tă

n c,ălƠăs năph măc aăn năchuy năđ iăc ăc uăn năkinhăt ăv năhƠnhătheoăc ăch ăth ă

tr ngăđ nhăh ngăxƣăh iăch ăngh aăc aă ngăvƠăNhƠăn căta.ăLƠăđ năv ăs ănghi păcóăthu,ăcóăt ăcáchăphápănhơn,ăcóătr ăs ,ăconăd uăvƠătƠiăkho năriêng,ăkinhăphíăho tă

đ ngădoăngơnăsáchănhƠăn căc p,ăTrungătơmăđ căChínhăph giaoăchoăm tăs ăch că

n ng,ănhi măv ăvƠăquy năh năqu nălỦădi uăhƠnhăh ăth ngăgiaoăd chăch ngăkhoánăt pătrungăt iăVi tăNam

TheoăQuy tăđ nhă559/Q /TTgăngƠyă11/05/2007ăc aăTh ăt ngăChínhăph ,ăTrungăTơmăGiaoăD chăCh ngăKhoánăTP.ăH ăChíăMinh,ăđ căchuy năđ i lƠăS ăGiaoă

d chăCh ngăKhoánăTP.ăH ăChíăMinhă(SGDCKăTP.ăHCM)

NgƠyă07/01/2008,ă yăbanăCh ngăkhoánăNhƠăn căđƣăc păGi yăch ngănh nă

đ ngăkỦăho tăđ ngăCôngătyăăTNHHăM tăthƠnhăviênăchoăS ăGiaoăd chăCh ngăkhoánăTP.ăH ăChíăMinhă(HOSE)

Ch căn ngăho tăđ ngăc aăcôngătyăbaoăg m:ăt ăch căth ătr ngăgiaoăd chăchoă

ch ngă khoánă c aă cácă t ă ch că phátă hƠnhă đ ă đi uă ki nă niêmă y tă t iă S ă Giaoă d chă

Ch ngăkhoánătheoăquyăđ nhăc aăphápălu t,ăgiámăsátăcácăho tăđ ngăgiaoăd chăch ngăkhoánăniêmăy tăt iăS ăGiaoăd chăCh ngăkhoán

2.2 QUY NH PHÁP LÝ V XÁC NH GIÁ TR , GHI NH N, X LÝ VẨ

2.2.1 Theo chu n m c k toán

2.2.1.1 Theo VAS 04

BanăhƠnhăđ tă1 xu tăphátăt ăcáchăghiănh năvƠăđ căđi măc aătƠiăs năđo nă32ăquyăđ nhăắChiăphíăphátăsinhăđ ăt oăraăl iăíchăkinhăt ătrongăt ngălaiănh ngăkhôngăhìnhăthƠnhăTSC ăvôăhìnhăvìăkhôngăđápă ngăđ căđ nhăngh aăvƠătiêuăchu năghiănh nătrongăchu năm cănƠy,ămƠăt oăraăLTTMăt ăn iăb ăDN.ăLTTMăđ căt oăraăt ăn iăb ăDNăkhôngăđ căghiănh nălƠătƠiăs năvìănóăkhôngăph iălƠăngu năl căcóăth ăxácăđ nhă

đ c,ăkhôngăđ căđánhăgiáăm tăcáchăđángătinăc yăvƠăDNăkhôngăki măsoátăđ c”

T ăquyăđ nhăc aăVASă04ătaăth yăr ngăLTTMăcóăngu năhìnhăthƠnhălƠădoăquáătrìnhăsápănh păDNăvƠăđ căt oăraăt ăn iăb ăDNănh ngăkhôngăđ căghiănh nălƠătƠiă

s nătrênăBáoăcáoătƠiăchính.ă ngăth iăVASă04ăc ngăkhôngăquyăđ nhăcácăghiănh năvƠă

x ălỦăLTTMănh ăth ănƠo?

L iăth ăth ngăm iă=ăgiáămuaăậ giáătr ătƠiăs năh uăhìnhătheoăđánhăgiá th căt ă- giáătr ătƠiăs năvôăhìnhăxácăđ nhăđ c

xácă đ nh ngu n l c vô hình quy đ nhă trongă đo n s 07 quy tă đ nh 149/2001/Q ăậ BTC th aămƣnăđ nhăngh aăTSC ăvôăhìnhăc n ph i xem xét các y u

t : Tính có th xácăđ nhăđ c, kh n ngăki m soát ngu n l c và tính ch c ch n c a

l i ích kinh t trongăt ngălai.ăN u m t ngu n l c vô hình không tho mƣnăđ nh ngh aăTSC ăvôăhìnhăthìăchiăphíăphátăsinhăđ t o ra ngu n l căvôăhìnhăđóăph i ghi

nh n là chi phí s n xu t, kinh doanh trong k ho c chi phí tr tr c Riêng ngu n

l c vô hình doanh nghi păcóăđ c thông qua vi c sáp nh p doanh nghi p có tính

ch t mua l iăđ c ghi nh n là l i th th ngăm i vào ngày phát sinh nghi p v mua (Theoăquyăđ nh t iă o n 46)

Tài s n vô hình hình thành trong quá trình sáp nh p doanh nghi p có tính ch t mua l iănh ngăkhôngăđápă ngăđ căđ nhăngh aăvƠătiêuăchu n ghi nh n lƠăTSC ăvôăhình thì nh ngăchiăphíăđóă(n m trong chi phí mua tài s n) hình thành m t b ph n

c a l i th th ngăm i (k c tr ng h p l i th th ngăm i có giá tr âm) vào ngày quy tăđ nh sáp nh p doanh nghi p

Chiăphíăphátă sinhăđemăl i l i ích kinh t trongăt ngălaiăchoă doanhănghi p

g m chi phí thành l p doanh nghi p,ăchiăphíăđƠoăt o nhân viên và chi phí qu ng cáo phátăsinhătrongăgiaiăđo nătr c ho tăđ ng c a doanh nghi p m i thành l p, chi phí choăgiaiăđo n nghiên c u, chi phí chuy n d chăđ aăđi măđ c ghi nh n là chi phí s n