Hoàn thiện trình tự và phương pháp lập báo cáo tài chính hợp nhất tại công ty TNHH nhà nước MTV sách hà nội

L I CAM OAN

“Hoàn thi n trình t và ph ng pháp l p báo cáo tài chính h p nh t t i Công ty TNHH Nhà N c M t Thành Viên Sách Hà N i” là công trình nghiên c u khoa h c, đ c l p

c a tôi ây là đ tài c a lu n v n Th c s kinh t , chuyên ngành k toán – ki m toán

Lu n v n này ch a đ c ai công b d i b t k hình th c nào

Tác gi : Nguy n Th Viên

M C L C

CH NG 1: C S LÝ LU N V BÁO CÁO TÀI CHÍNH H P NH T ··· 1

1.1 Nh ng v n đ chung v báo cáo tài chính h p nh t ··· 1

1.1.1 Khái ni m v Báo cáo tài chính h p nh t ··· 1

1.1.2 M c đích ··· 1

1.1.3 N i dung c a h th ng báo cáo tài chính h p nh t ··· 1

1.1.3.1 H th ng Báo Cáo Tài chính h p nh t ··· 1

1.1.3.2 Chu n m c k toán Vi t Nam liên quan ch y u ··· 2

1.1.4 i t ng l p Báo Cáo tài chính h p nh t ··· 2

1.1.5 Các ph ng pháp h p nh t báo cáo tài chính ··· 3

1.2 M t s v n đ liên quan đ n báo cáo tài chính h p nh t ··· 5

1.2.1 Mô hình công ty m – công ty con ··· 5

1.2.1.1 Khái ni m ··· 5

1.2.1.2 c tr ng c b n c a quan h công ty m – công ty con ··· 6

1.2.1.3 Xác đ nh quy n ki m soát c a công ty m v i công ty con ··· 7

1.2.1.4 Xác đ nh ph n l i ích c a công ty m v i công ty con ……… 9

1.2.2 Nh ng v n đ v h p nh t kinh doanh ··· 9

1.2.2.1 Khái ni m ··· 9

1.2.2.2 Các hình th c h p nh t kinh doanh ··· 10

1.3 Nguyên t c và k thu t l p báo cáo tài chính h p nh t ··· 10

1.3.1 Nguyên t c l p và trình bày báo cáo tài chình h p nh t ··· 10

1.3.2 Trình t h p nh t và các bút toán đi u ch nh ··· 13

CH NG 2: TH C TR NG L P VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH H P NH T T I CÔNG TY TNHH NHÀ N C MTV SÁCH HÀ N I ··· 35

2.1 Gi i thi u khái quát v công ty TNHH NN MTV Sách Hà N i ··· 35

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n ··· 35

2.1.2 c đi m ho t đ ng kinh doanh c a công ty ··· 37

2.1.2.1 Ch c n ng ho t đ ng ··· 37

2.1.2.2 S đ b máy t ch c ··· 40

2.1.3 C c u t ch c và chính sách k toán t i công ty ··· 41

2.1.3.1 S đ b máy k toán ··· 41

2.1.3.2 c đi m công tác k toán ··· 42

2.2 Th c tr ng l p và trình bày báo cáo tài chính t i Công ty Sách Hà N i ··· 47

2.2.1 Trình t h p nh t ··· 48

2.2.2 Ph ng pháp l p báo cáo tài chính h p nh t ··· 48

2.2.3 M t s báo cáo tài chính h p nh t thu th p t i công ty ··· 52

2.3 Nh ng v n đ t n t i trong vi c l p Báo cáo tài chính h p nh t t i công ty ··· 55

CH NG 3: GI I PHÁP HOÀN THI N TRÌNH T VÀ PH NG PHÁP L P BÁO CÁO TÀI CHÍNH H P NH T T I CÔNG TY TNHH NHÀ N C M T THÀNH VIÊN SÁCH HÀ N I ··· 61

3.1 Quan đi m và nguyên t c hoàn thi n ··· 61

3.1.1 Quan đi m hoàn thi n ··· 61

3.1.2 Nguyên t c hoàn thi n ··· 62

3.2 Gi i pháp hoàn thi n trình t và ph ng pháp l p báo cáo tài chính h p nh t t i công ty Sách Hà N i ··· 62

3.2.1 Ph ng h ng hoàn thi n ··· 63

3.2.2 Gi i pháp c th nh m hoànthi n trình t và ph ng pháp l p báo cáo tài chính h p nh t t i công ty ··· 63

3.2.3 Trình t các b c l p báo cáo tài chính h p nh t ··· 66

3.2.3.1 B c 1: H p c ng các ch tiêu ··· 69

3.2.3.2 B c 2: Lo i tr toàn b giá tr ghi s đ u t ··· 69

3.2.3.3 B c 3: Phân b l i th th ng m i ··· 70

3.2.3.4 B c 4: Tách l i ích c a c đông thi u s ··· 71

3.2.3.5 B c 5: Lo i tr toàn b các giao d ch n i b trong T p đoàn ··· 72

3.2.3.6 B c 6: L p b ng t ng h p các bút toán đi u ch nh và B ng t ng h p

các ch tiêu h p nh t ··· 78

3.2.3.7 B c 7: L p Báo cáo tài chính h p nh t c n c vào B ng t ng h p các ch tiêu h p nh t sau khi đã đ c đi u ch nh và lo i tr ··· 89

3.3 Ki n ngh ··· 93

3.3.1 i v i b tài chính ··· 93

3.3.2 i v i các tr ng đào t o ··· 94

3.3.3 i v i Công ty Sách Hà N i ··· 94

PH N K T LU N

TÀI LI U THAM KH O

PH N PH L C

Ph l c 1: B ng cân đ i k toán Công ty TNHH NN MTV Sách Hà N i

Ph l c 2: Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh Công ty TNHH NN MTV Sách Hà

N i

Ph l c 3: B ng cân đ i k toán Nhà Máy In Hà N i

Ph l c 4: Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh Nhà Máy In Hà N i

Ph l c 5: B ng cân đ i k toán Chi Nhánh Công ty TNHH NN MTV Sách Hà N i

Ph l c 6: Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh Chi Nhánh Công ty TNHH NN MTV Sách Hà N i

Ph l c 7: B ng cân đ i k toán Công ty C Ph n M Thu t Và V t Ph m V n Hóa

Hà N i

Ph l c 8: Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh Công ty C Ph n M Thu t Và V t

Ph m V n Hóa Hà N i

DANH SÁCH CÁC T VI T T T

BCTC: Báo cáo tài chính

BCTCHN: Báo cáo tài chính h p nh t

BC KT: B ng cân đ i k toán

BC KT HN: B ng cân đ i k toán h p nh t

KQH KD: K t qu ho t đ ng kinh doanh

KQH KD HN: K t qu ho t đ ng kinh doanh h p nh t CN: Chi nhánh

PH N M U

1 Tính c p thi t c a đ tài:

đáp ng yêu c u qu n lý và cung c p thông tin kinh t tài chính c ng

nh có cái nhìn toàn di n v tình hình tài chính c a t p đoàn ho c t ng công ty, đòi h i ph i có công c k toán ph n ánh tình hình này Công c này là Báo cáo tài chính h p nh t

H th ng báo cáo tài chính h p nh t là m t h th ng báo cáo m i, r t ph c

t p Vi c l p báo cáo tài chính h p nh t là m t v n đ khá khó kh n đ i v i đa s doanh nghi p t i Vi t Nam đ c bi t là các doanh nghi p nhà n c Báo cáo tài chính h p nh t c a m t s công ty ch a th t s tuân th qui đ nh, ph ng pháp

h p nh t Vi c không tuân th này do nhi u y u t khác nhau nh ng ch y u là do

ng i k toán ch a đ k n ng l p đ c báo cáo tài chính h p nh t và vi c v n

d ng các thông t chu n m c liên quan đ n BCTC h p nh t còn g p nhi u khó

kh n Công ty TNHH NN MTV Sách Hà N i là m t đi n hình, trong nh ng n m qua k toán l p báo cáo tài chính h p nh t b ng cách c ng các ch tiêu c a báo cáo các công ty l i mà không h lo i tr các giao d ch n i b hay th c hi n các bút toán đi u ch nh, … Vì v y báo báo tài chính c a công ty ch a th hi n đúng tình hình tài chính, k t qu ho t đ ng kinh doanh c a toàn b t p đoàn

Vì nh ng lý do đó tôi ch n đ tài: “Hoàn thi n trình t và ph ng pháp l p báo cáo tài chính h p nh t t i Công ty TNHH Nhà N c M t Thành Viên Sách Hà

N i” đ làm đ tài lu n v n cho mình nh m giúp Công ty ph n ánh đúng b n ch t nghi p v kinh t phát sinh, đ c bi t là các giao d ch n i b gi a công ty m - công ty con và các bút toán đi u ch nh nh m m c đích l p báo báo tài chính h p

nh t phù h p, đúng theo qui đ nh t đó s li u trên báo cáo tài chính m i trung

th c đáp ng nhu c u cung c p thông tin cho các đ i t ng s d ng liên quan

2 M c đích nghiên c u:

Qua kh o sát công tác h ch toán, l p và trình bày bày báo cáo tài chính h p

nh t t i Công ty TNHH NN MTV Sách hà N i tác gi tìm hi u nh ng nguyên nhân mà công ty ch a th th c hi n vi c l p báo cáo tài chính h p nh t phù h p theo qui đ nh t đó đ a ra nh ng đ xu t c ng nh h ng d n c th ph ng pháp

l p và trình bày báo cáo tài chính h p nh t nh m giúp Công ty ph n ánh đúng b n

ch t nghi p v kinh t phát sinh, đ c bi t là các giao d ch n i b gi a công ty m - công ty con và các bút toán đi u ch nh nh m m c đích l p báo báo tài chính h p

nh t phù h p, đúng theo qui đ nh

3 i t ng và ph m vi nghiên c u:

i t ng nghiên c u c a đ tài là báo cáo tài chính h p nh t h p nh t c a công

ty TNHH NN MTV Sách Hà N i d a trên nh ng lý lu n c b n v h p nh t kinh doanh, các quy đ nh và các ch tiêu liên quan đ n BCTC HN

Ph m vi nghiên c u là kh o sát th c tr ng vi c l p Báo cáo tài chính h p nh t

c a Công ty TNHH NN MTV Sách Hà N i trong n m 2010, t đó đ a ra các gi i pháp hoàn thi n

H th ng báo cáo tài chính h p nh t bao g m báo cáo tài chính h p nh t

n m và báo cáo tài chính h p nh t gi a niên đ Trong khuôn kh lu n v n này ch nghiên c u v cách l p và trình bày báo cáo tài chính h p nh t n m,

s li u n m 2010 c a Công ty TNHH NN MTV Sách Hà N i Ch y u là b ng cân đ i k toán h p nh t và báo cáo k t qu kinh doanh h p nh t thông qua

mô hình công ty m - công ty con, xoay quanh các giao d ch n i b , bút toán

đi u ch nh lo i tr trên c s các v n đ v h p nh t kinh doanh

4 Ph ng pháp nghiên c u:

Ph ng pháp thu th p s li u: S li u, t li u đ c tác gi thu th p, h th ng t quá trình kh o sát th c t t i Công ty, t m t s chu n m c k toán, thông t

h ng d n và m t s tài li u có liên quan đ n đ tài

Ph ng pháp phân tích: Qua kh o sát th c t c ng nh s li u đã thu th p

đ c ti n hành so sánh, đ i chi u, phân tích và đánh giá th c tr ng t đó đ a ra

ph ng pháp nh m hoàn thi n vi c l p và trình bày BCTC HN t i công ty

- Ch ng 2: Th c tr ng l p và trình bày báo cáo tài chính h p nh t t i Công ty TNHH Nhà N c MTV Sách Hà N i

- Ch ng 3: Gi i pháp hoàn thi n trình t và ph ng pháp l p báo cáo tài chính h p nh t t i Công ty TNHH Nhà N c MTV Sách Hà N i

o Ph n k t lu n

M c dù đã có nhi u tâm huy t song không tránh kh i nh ng thi u sót, tác

gi r t mong nh n đ c nh ng ý ki n đóng góp t quý th y cô và b n đ c đ bài

vi t đ c hoàn thi n h n, xin chân thành c m n

CH NG 1

C S LÝ LU N V BÁO CÁO TÀI CHÍNH H P NH T

1.1 Nh ng v n đ chung v báo cáo tài chính h p nh t

1.1.1 Khái ni m v Báo cáo tài chính h p nh t [VAS 25, đo n 3]

Báo cáo tài chính h p nh t: Là báo cáo tài chính c a m t t p đoàn đ c trình bày nh báo cáo tài chính c a m t doanh nghi p Báo cáo này đ c l p trên c s h p nh t báo cáo c a công ty m và các công ty con

1.1.2 M c đích [1, XIII m c 1.1]

T ng h p và trình bày m t cách t ng quát, toàn di n tình hình tài s n,

n ph i tr , ngu n v n ch s h u t i th i đi m k t thúc n m tài chính, k t

qu ho t đ ng kinh doanh và các dòng l u chuy n ti n t trong n m tài chính c a

T p đoàn, T ng công ty nh m t doanh nghi p đ c l p không tính đ n ranh

gi i pháp lý c a các pháp nhân riêng bi t là Công ty m hay các Công ty con trong t p đoàn

Cung c p thông tin kinh t , tài chính ch y u cho vi c đánh giá th c

tr ng tình hình tài chính và k t qu kinh doanh và các dòng l u chuy n ti n t

c a T p đoàn, T ng công ty trong n m tài chính đã qua và d đoán trong t ng lai Thông tin c a Báo cáo tài chính h p nh t là c n c quan tr ng cho vi c đ

ra các quy t đ nh v qu n lý, đi u hành ho t đ ng kinh doanh, ho c đ u t vào

T p đoàn ho c T ng công ty c a các ch s h u, c a các nhà đ u t , c a các

ch n hi n t i và t ng lai,

1.1.3 N i dung c a h th ng Báo cáo tài chính h p nh t [1, XIII m c 1.2]

1.1.3.1 H th ng Báo Cáo Tài chính h p nh t

Báo cáo tài chính h p nh t n m g m:

- B ng cân đ i k toán h p nh t

- Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh h p nh t

- Báo cáo l u chuy n ti n t h p nh t

- B n thuy t minh báo cáo tài chính h p nh t

Báo cáo tài chính h p nh t gi a niên đ

Báo cáo tài chính h p nh t gi a niên đ g m Báo cáo tài chính h p nh t gi a niên đ d ng đ y đ và Báo cáo tài chính h p nh t gi a niên đ d ng tóm l c: Báo cáo tài chính h p nh t gi a niên đ d ng đ y đ g m:

- Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh h p nh t gi a niên đ

- Báo cáo l u chuy n ti n t h p nh t gi a niên đ

- B ng cân đ i k toán h p nh t gi a niên đ

- B n thuy t minh báo cáo tài chính h p nh t có ch n l c

- Báo cáo tài chính h p nh t gi a niên đ d ng tóm l c g m:

-B ng cân đ i k toán h p nh t gi a niên đ d ng tóm l c

- Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh h p nh t gi a niên đ d ng tóm

l c

- Báo cáo l u chuy n ti n t h p nh t gi a niên đ d ng tóm l c

- B n thuy t minh báo cáo tài chính h p nh t ch n l c

1.1.3.2 Chu n m c k toán Vi t Nam liên quan ch y u

- Chu n m c k toán s 07 – K toán kho n đ u t vào công ty liên k t;

- Chu n m c k toán s 08 – Thông tin tài chính v nh ng kho n góp v n liên doanh;

- Chu n m c k toán s 11 – H p nh t kinh doanh;

- Chu n m c k toán s 21 – Trình bày báo cáo tài chính;

- Chu n m c k toán s 24 – Báo cáo l u chuy n ti n t ;

- Chu n m c k toán s 25 – Báo cáo tài chính h p nh t v các kho n đ u t vào công ty con

1.1.4 i t ng l p Báo Cáo tài chính h p nh t

Các đ n v sau đây ph i th c hi n l p Báo cáo tài chính h p nh t c a t p đoàn ngoài báo cáo tài chính riêng c a đ n v này:

- T t c các công ty m n m gi trên 50% quy n bi u quy t công ty con (công ty m có th s h u tr c ti p công ty con ho c s h u gián ti p công ty con qua m t công ty con khác) ph i l p, n p và công khai báo cáo tài chính h p nh t theo quy đ nh c a chu n m c s 25 và h ng d n t i Thông t 161/2007BTC, ngo i tr các công ty m đ ng th i là công ty con b m t công ty khác s h u toàn

b ho c g n nh toàn b và n u nh các c đông thi u s trong công ty ch p thu n thì không ph i l p và trình bày báo cáo tài chính h p nh t

- T t c các t ng công ty nhà n c thành l p và ho t đ ng theo mô hình có công ty con ph i l p, n p Báo cáo tài chính h p nh t theo quy đ nh c a Lu t k toán, chu n m c k toán s 25 và h ng d n t i Thông 161/2007 BTC

Công ty m ho c t ng công ty nhà n c thành l p và ho t đ ng theo mô hình

có công ty con là đ n v có trách nhi m l p Báo cáo tài chính h p nh t đ c g i là công ty m

1.1.5 Các ph ng pháp h p nh t báo cáo tài chính [3, tr 121-129]

a Ph ng pháp h p nh t toàn b :

Ph ng pháp h p nh t toàn b dành riêng cho các doanh nghi p đ t d i quy n ki m soát đ c quy n và vi c l a ch n ph ng pháp này d a trên lý thuy t v công ty m ây là ph ng pháp giúp cho k toán có m t t m nhìn

r ng h n v tình hình tài s n, tình tr ng tài chính c ng nh k t qu c a toàn b các công ty hình thành nên m t th c th h p nh t duy nh t

Ph ng pháp này th c hi n c ng d n toàn b các kho n m c c a b ng cân đ i k toán và báo cáo k t qu kinh doanh c a các công ty con và công ty m

đ công ty m th hi n quy n ki m soát toàn b c a mình, sau đó lo i tr ph n

v n ch s h u và k t qu c a l i ích c đông thi u s

Ph ng pháp h p nh t toàn b đ c th c hi n trên c s các b c sau:

- C ng s h c các kho n m c c a b ng cân đ i k toán và báo cáo k t qu

ho t đ ng kinh doanh công ty m và công ty con sau m t s các x lý;

- Lo i tr các nghi p v n i b ;

- Phân b v n ch s h u và k t qu cho l i ích c đông đa s và thi u s

b Ph ng pháp h p nh t theo t l

Ph ng pháp h p nh t theo t l (h p nh t t ng ph n) th ng đ c áp d ng trong tr ng h p các doanh nghi p đ ng ki m soát, trong đó quy n ki m soát

đ c chia s cho m t s gi i h n các c đông ho c ng i sáng l p ây là

ph ng pháp thay th giá tr ghi s các kho n đ u t c a công ty h p nh t b ng

ph n s h u l i ích c a công ty m hay công ty n m gi đ i v i các y u t tài s n

và ngu n v n c a m t công ty C s khoa h c c a ph ng pháp này d a trên lý thuy t v s h u

H p nh t t l là m t tr ng h p đ c bi t c a h p nh t toàn b vì theo đó

vi c t ng h p các tài kho n c a công ty h p nh t ch gi i h n ph n t l n m

gi b i công ty đ u t

Ph ng pháp này đ c ti n hành nh sau:

- T ng h p các tài kho n c a công ty h p nh t theo t l s h u các

y u t trên b ng cân đ i k toán và báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh sau m t s x lý;

- Lo i tr các nghi p v n i b

So v i ph ng pháp h p nh t toàn b , ph ng pháp này không th hi n m t cách t ng th tình hình tài chính c a c t p đoàn vì nó ch th hi n m t ph n l i ích n m gi b i công ty m mà không cho th y ph n thu c v các c đông khác

c Ph ng pháp h p nh t t ng đ ng:

Ph ng pháp này v m t nguyên t c ch áp d ng trong tr ng h p công ty

m có s nh h ng đáng k đ i v i công ty h p nh t Tuy nhiên, ph ng pháp này c ng đ c s d ng khi các công ty ki m soát đ c quy n và đ ng ki m soát không th h p nh t toàn b hay h p nh t t l

thu n c a công ty h p nh t, đây là lý thuy t d a trên th c th phân bi t

So v i các ph ng pháp tr c ph ng pháp này không th c hi n vi c t ng

c ng toàn b hay t ng ph n các kho n m c c a báo cáo k t qu kinh doanh gi a công ty h p nh t và công ty m mà tính toán ph n k t qu t công ty h p nh t đ

b sung vào k t qu h p nh t

1.2 M t s v n đ liên quan đ n báo cáo tài chính h p nh t

1.2.1 Mô hình công ty m – công ty con

1.2.1.1 Khái ni m

Công ty m - công ty con là m t hình th c liên k t và chi ph i l n nhau b ng

đ u t , góp v n, bí quy t công ngh , th ng hi u ho c th tr ng gi a các công ty

có t cách pháp nhân, trong đó có m t công ty gi quy n chi ph i các công ty thành viên khác (g i là công ty m ) và các công ty thành viên khác b công ty m chi ph i (g i là công ty con) ho c có m t ph n v n góp c a công ty m (g i là công ty liên k t ho c liên doanh)

M c tiêu chuy n đ i theo mô hình công ty m - công ty con là đ i m i mô hình t ch c qu n lý, chuy n t liên k t hành chính tr c đây sang c ch đ u t

v n là ch y u, t o ra s liên k t b n ch t, xác đ nh rõ quy n l i, trách nhi m v

v n và l i ích kinh t gi a công ty m và các công ty con, t o đi u ki n đ công ty

m tích t , t p trung s n xu t d n d n phát tri n thành các t p đoàn kinh t m nh Công ty m và các công ty con đ u là nh ng pháp nhân đ c l p, bình đ ng,

có các quy n và ngh a v nh nhau tr c pháp lu t Công ty m chi ph i công ty con b ng quy n c a ch s h u theo quy đ nh c a pháp lu t và theo đi u l công

ty con

Ngoài quy n đó ra, công ty m không đ c phép tu ti n can thi p vào ho t

đ ng kinh doanh c ng nh công tác qu n lý tài chính c a công ty con

Các m i quan h kinh t gi a công ty m và công ty con c ng nh gi a các công ty con v i nhau nh quan h mua - bán, vay - cho vay, thuê - cho thuê đ u

ph i thông qua h p đ ng kinh t nh đ i v i các t ch c khác

Theo di n gi i c a chu n m c k toán qu c t IAS 27, công ty m là m t

th c th pháp lý có ít nh t m t đ n v tr c thu c – công ty con

Công ty con là th c th pháp lý b ki m soát b i công ty m Ki m soát đây

đ c hi u là: (1) s h u tr c ho c gián ti p nhi u h n 50% s phi u b u; ho c (2)

s h u 50% s phi u b u ho c ít h n nh ng n m quy n đ i v i h n 50% s phi u

b u theo s th a thu n v i các c đông khác; ho c n m quy n lãnh đ o, đi u hành liên quan đ n các chính sách tài chính hay s n xu t kinh doanh c a công ty và

đ c qui đ nh t i đi u l , theo s th a thu n hay h p đ ng; ho c có quy n b nhi m hay mi n nhi m ph n l n các thành viên c a h i đ ng qu n tr , ban lãnh

đ o; hay có quy n quy t đ nh, đ nh h ng đ n ph n l n s phi u b u t i các cu c

h p h i đ ng qu n tr , ban lãnh đ o

1.2.1.2 c tr ng c b n c a quan h công ty m – công ty con [3, tr 9-10]

M t là: công ty m và công ty con là hai th c th pháp lý đ c l p, có s n nghi p riêng (pháp nhân kinh t đ y đ );

Hai là: công ty m có l i ích kinh t nh t đ nh liên quan đ n ho t đ ng c a công ty con;

Ba là: công ty m chi ph i đ i v i các quy t đ nh liên quan đ n ho t đ ng

c a công ty con thông qua m t s hình th c nh quy n b phi u chi ph i đ i v i các quy t đ nh c a công ty con, quy n b nhi m và mi n nhi m h i đ ng qu n tr , ban lãnh đ o ho c quy n tham gia qu n lý, đi u hành;

B n là: v trí công ty m và công ty con ch trong m i quan h gi a hai công

ty v i nhau và mang tính t ng đ i, t c công ty con này có th là công ty m c a

m t công ty khác (tính t ng đ i này càng n i b t h n trong tr ng h p các công

ty trong m t nhóm có n m gi v n c ph n qua l i c a nhau, thí d nh theo mô hình c a các t p đoàn c a Nh t);

N m là: trách nhi m c a công ty m đ i v i công ty con nói chung là trách nhi m h u h n, nh ng do m i quan h có tính ch t chi ph i các quy t đ nh c a công ty con , nên lu t pháp nhi u n c bu c công ty m ph i liên đ i ch u trách nhi m v nh h ng c a công ty m v i công ty con

Sáu là: v m t lý thuy t, mô hình quan h này s t o cho c c u t ch c c a các công ty trong nhóm có chi u sâu không h n ch ; t c công ty m , con công ty con, công ty cháu

M c dù công ty m và công ty con là hai th c th pháp lý đ c l p, và n u công ty con là công ty có trách nhi m h u h n thì công ty m ch ch u trách nhi m

đ i v i ph n v n góp hay c ph n c a mình mà thôi, nh ng do m i quan h có tính ch t chi ph i các quy t đ nh c a công ty con, nên lu t pháp nhi u n c b t

bu c công ty m ph i ch u trách nhi m liên đ i v nh ng nh h ng c a công ty

m đ i v i công ty con

Ngoài ra, theo lu t pháp c a nhi u n c và theo chu n m c k toán qu c t thì công ty m ph i có trách nhi m trình báo cáo tài chính t p trung hay h p nh t

t i đ i h i c đông c a công ty m , tr tr ng h p công ty m là công ty con c a

m t công ty khác ho c ho t đ ng c a công ty con quá khác bi t v i công ty m ;

b i l , dù là hai th c th pháp lý đ c l p nh ng trên th c t chúng là nh ng công

ty liên k t m t th c th kinh t h p nh t

1.2.1.3 Xác đ nh quy n ki m soát c a công ty m v i công ty con

Ki m soát là quy n chi ph i các chính sách tài chính và ho t đ ng c a doanh nghi p nh m thu đ c l i ích kinh t t các ho t đ ng c a doang nghi p đó [VAS

25, đo n 3]

Quy n ki m soát c a công ty m đ i v i công ty con đ c xác đ nh khi công

ty m n m gi trên 50% quy n bi u quy t công ty con (Công ty m có th s

h u tr c ti p công ty con ho c s h u gián ti p công ty con qua m t công ty con khác) tr tr ng h p đ c bi t khi xác đ nh rõ quy n s h u không g n li n v i quy n ki m soát

Tr ng h p 1: T l quy n bi u quy t c a nhà đ u t đúng b ng t l góp

v n c a nhà đ u t Xác đ nh quy n ki m soát tr c ti p c a công ty m đ i v i công ty con khi công ty m đ u t v n tr c ti p vào công ty con và công ty m

n m gi trên 50% quy n bi u quy t công ty con đ u t tr c ti p

Khi công ty m n m gi h n 50% quy n bi u quy t công ty con:

+ Công ty m đ u t v n tr c ti p vào công ty con:

Quy n ki m soát c a công ty m = T l quy n bi u quy t c a công ty m công ty con

Qua công th c trên ta th y, n u nhà đ u t n m gi trên 50% quy n

bi u quy t công ty con thì quy n ki m soát c a công ty m đ c xác đ nh

t ng ng v i quy n bi u quy t c a công ty m công ty con

+ Công ty m đ u t gián ti p (thông qua quy n s h u gián ti p công ty con qua m t công ty con khác)

T l quy n bi u quy t c a công ty con đ u t Quy n ki m soát c a công ty m =

tr c ti p công ty con gián ti p

= quy t c a công ty + công ty m công ty con

N u công ty nh n đ u t là công ty c ph n thì ph n v n góp tính theo

m nh giá và có xem xét các lo i c phi u đang l u hành Ví d không tính c phi u u đãi c t c (do không có quy n bi u quy t), nh ng ph i quy đ i s c phi u u đãi quy n bi u quy t

Tr ng h p 2: T l quy n bi u quy t khác v i t l góp v n do có s th a

thu n khác gi a nhà đ u t vào công ty liên k t Quy n bi u quy t c a nhà đ u t

đ c xác đ nh can c vào biên b n th a thu n gi a nhà đ u t và công ty nh n

đ u t

1.2.1.4 Xác đ nh ph n l i ích c a công ty m v i công ty con [1, XIII m c 4.1.2]

N u các bên không có s th a thu n khác, v c b n t l l i ích t ng

1.2.2.1 Khái ni m [VAS 11, đo n 4]

H p nh t kinh doanh là vi c k t h p các doanh nghi p riêng bi t ho c

các ho t đ ng kinh doanh riêng bi t thành m t đ n v báo cáo K t qu c a ph n

l n các tr ng h p h p nh t kinh doanh là m t doanh nghi p (bên mua) n m

đ c quy n ki m soát m t ho c nhi u ho t đ ng kinh doanh khác (bên b mua)

N u m t doanh nghi p n m quy n ki m soát m t ho c nhi u đ n v khác

không ph i là các ho t đ ng kinh doanh thì vi c k t h p các đ n v này không

ph i là h p nh t kinh doanh Khi m t doanh nghi p mua m t nhóm các tài s n

ho c các tài s n thu n nh ng không c u thành m t ho t đ ng kinh doanh thì

ph i phân b giá phí c a nhóm tài s n đó cho các tài s n và n ph i tr có th

xác đ nh riêng r trong nhóm tài s n đó d a trên giá tr h p lý t ng ng t i ngày

mua

1.2.2.2 Các hình th c h p nh t kinh doanh [3, tr 106-107]

- H p nh t kinh doanh đ cùng hình thành nên m t ho c nhi u ho t đ ng kinh doanh có th đ c th c hi n d i nhi u hình th c khác nhau, nh :

+ M t doanh nghi p mua c ph n c a m t doanh nghi p khác;

+ M t doanh nghi p mua t t c tài s n thu n c a m t doanh nghi p khác; + M t doanh nghi p gánh ch u các kho n n c a m t doanh nghi p khác; + M t doanh nghi p mua m t s tài s n thu n c a m t doanh nghi p khác

- Vi c thanh toán giá tr mua, bán trong quá trình h p nh t kinh doanh có th

đ c th c hi n b ng hình th c phát hành công c v n, thanh toán b ng ti n, các kho n t ng đ ng ti n, chuy n giao tài s n khác ho c k t h p các hình th c trên Các giao d ch này có th di n ra gi a các c đông c a các doanh nghi p tham gia

h p nh t ho c gi a m t doanh nghi p và các c đông c a doanh nghi p khác H p

nh t kinh doanh có th bao g m vi c hình thành m t doanh nghi p m i đ ki m soát các doanh nghi p tham gia h p nh t, ki m soát các tài s n thu n đã đ c chuy n giao ho c tái c c u m t ho c nhi u doanh nghi p tham gia h p nh t

- H p nh t kinh doanh có th s d n đ n quan h công ty m - công ty con, trong đó bên mua s là công ty m và bên b mua s là công ty con H p nh t kinh doanh có th không d n đ n quan h công ty m - công ty con, nh h p nh t kinh doanh liên quan đ n vi c mua tài s n thu n, bao g m c l i th th ng m i (n u có)

c a m t doanh nghi p khác mà không ph i là vi c mua c ph n doanh nghi p đó

1.3 Nguyên t c và k thu t l p báo cáo tài chính h p nh t

1.3.1 Nguyên t c l p và trình bày báo cáo tài chình h p nh t [1, XIII m c 2]

a Công ty m khi l p BCTCHN ph i h p nh t báo cáo tài chính riêng c a mình và c a t t c các công ty con trong n c và ngoài n c do công ty m ki m soát, tr các tr ng h p: (i) quy n ki m soát c a công ty m ch là t m th i vì công ty con này ch đ c mua và n m gi cho m c đích bán l i trong t ng lai g n (d i 12 tháng); (ii) ho c ho t đ ng c a công ty con b h n ch trong th i gian dài (trên 12 tháng) và đi u này nh h ng đáng k t i kh n ng chuy n v n cho công

ty m

b Công ty m không đ c lo i tr ra kh i BCTCHN các báo cáo tài chính

c a công ty con có ho t đ ng kinh doanh khác bi t v i ho t đ ng c a t t c các công ty con khác trong T p đoàn

c Báo cáo tài chính h p nh t đ c l p và trình bày theo nguyên t c k toán

và nguyên t c đánh giá nh báo cáo tài chính c a doanh nghi p đ c l p theo quy

đ nh c a Chu n m c k toán s 21 - Trình bày báo cáo tài chính và qui đ nh c a các chu n m c k toán khác

d Báo cáo tài chính h p nh t đ c l p trên c s áp d ng chính sách k toán

th ng nh t cho các giao d ch và s ki n cùng lo i trong nh ng hoàn c nh t ng t trong toàn T p đoàn

- Tr ng h p công ty con s d ng các chính sách k toán khác v i chính sách

k toán áp d ng th ng nh t trong T p đoàn thì báo cáo tài chính đ c s d ng đ

h p nh t ph i đ c đi u ch nh l i theo chính sách chung c a T p đoàn

- Tr ng h p công ty con không th s d ng cùng m t chính sách k toán v i chính sách chung c a T p đoàn thì thuy t minh BCTCHN ph i trình bày rõ v các kho n m c đã đ c ghi nh n và trình bày theo các chính sách k toán khác nhau

và ph i thuy t minh rõ các chính sách k toán khác đó

e Báo cáo tài chính riêng c a công ty m và các công ty con s d ng đ h p

nh t báo cáo tài chính ph i đ c l p cho cùng m t k k toán

N u ngày k t thúc k k toán là khác nhau, công ty con ph i l p thêm m t b báo cáo tài chính cho m c đích h p nh t có k k toán trùng v i k k toán c a công ty m Trong tr ng h p đi u này không th th c hi n đ c, các báo cáo tài chính đ c l p vào th i đi m khác nhau có th đ c s d ng v i đi u ki n là th i gian chênh l ch đó không v t quá 3 tháng Trong tr ng h p này, báo cáo s

d ng đ h p nh t ph i đ c đi u ch nh cho nh h ng c a nh ng giao d ch và s

ki n quan tr ng x y ra gi a ngày k t thúc k k toán c a công ty con và ngày k t thúc k k toán c a T p đoàn dài c a k báo cáo và s khác nhau v th i đi m

l p báo cáo tài chính ph i đ c th ng nh t qua các k

f K t qu ho t đ ng kinh doanh c a công ty con đ c đ a vào BCTCHN k

t ngày công ty m th c s n m quy n ki m soát công ty con và ch m d t vào ngày công ty m th c s ch m d t quy n ki m soát công ty con

g S chênh l ch gi a ti n thu t vi c thanh lý công ty con và giá tr còn l i

c a nó t i ngày thanh lý (bao g m c chênh l ch t giá liên quan đ n công ty con này đ c trình bày trong ch tiêu chênh l ch t giá h i đoái thu c ph n v n ch s

h u và l i th th ng m i ch a phân b ) đ c ghi nh n trong báo cáo k t qu ho t

đ ng kinh doanh h p nh t (KQH KDHN) nh m t kho n lãi, l t vi c thanh lý công ty con

h Kho n đ u t vào công ty con s đ c h ch toán nh m t kho n đ u t tài chính thông th ng ho c k toán theo Chu n m c k toán s 07 “K toán các kho n đ u t vào công ty liên k t” và Chu n m c k toán s 08 “Thông tin tài chính v các kho n v n góp liên doanh” k t khi công ty m không còn n m quy n ki m soát n a

i Các ch tiêu trong b ng cân đ i k toán h p nh t (BC KTHN) và báo cáo KQH KDHN đ c l p b ng cách c ng t ng ch tiêu thu c b ng cân đ i k toán (BC KT) và báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh (KQH KD) c a công ty m

và các công ty con trong T p đoàn sau đó th c hi n đi u ch nh cho các n i dung sau:

- Giá tr ghi s kho n đ u t c a công ty m trong t ng công ty con và ph n

v n c a công ty m trong v n ch s h u c a công ty con ph i đ c lo i tr toàn

- Các ch tiêu doanh thu, chi phí phát sinh t vi c cung c p hàng hoá, d ch v

gi a các đ n v trong n i b T p đoàn, kinh phí qu n lý n p T ng Công ty, lãi đi vay và thu nh p t cho vay gi a các đ n v trong n i b T p đoàn, c t c, l i nhu n đã phân chia, và đã ghi nh n ph i đ c lo i tr toàn b ;

- Các kho n lãi ch a th c hi n phát sinh t các giao d ch trong n i b T p đoàn đang n m trong giá tr tài s n (nh hàng t n kho, tài s n c đ nh) ph i đ c

lo i tr hoàn toàn Các kho n l ch a th c hi n phát sinh t các giao d ch n i b đang ph n ánh trong giá tr hàng t n kho ho c tài s n c đ nh c ng đ c lo i b

tr khi chi phí t o nên kho n l đó không th thu h i đ c

k Báo cáo l u chuy n ti n t h p nh t đ c l p theo quy đ nh c a chu n m c

k toán s 24 – Báo cáo l u chuy n ti n t

l Thuy t minh BCTCHN ph i trình bày đ y đ các ch tiêu theo yêu c u c a Chu n m c k toán s 21 – Trình bày báo cáo tài chính và t ng Chu n m c k toán liên quan

m Vi c chuy n đ i báo cáo tài chính c a c s n c ngoài có đ n v ti n t

k toán khác v i đ n v ti n t k toán c a công ty m th c hi n theo các quy đ nh

c a Chu n m c k toán s 10 - nh h ng c a vi c thay đ i t giá h i đoái

n Các kho n đ u t vào công ty liên k t và công ty liên doanh đ c k toán theo ph ng pháp v n ch s h u trong BCTCHN theo chu n m c k toán s 07 –

K toán các kho n đ u t vào công ty liên k t, chu n m c s 08 – Thông tin tài chính v nh ng kho n v n góp liên doanh

1.3.2 Trình t h p nh t và các bút toán đi u ch nh [3, tr 229-275]

Ü Các b c h p nh t và bút toán đi u ch nh

B c 1: H p c ng các ch tiêu trong B ng cân đ i k toán và Báo cáo k t

qu ho t đ ng kinh doanh c a Công ty m và các Công ty con trong T p đoàn

B c 2: Lo i tr toàn b giá tr ghi s kho n đ u t c a Công ty m trong

t ng Công ty con và ph n v n c a Công ty m trong v n ch s h u c a Công ty con và ghi nh n l i th th ng m i (n u có)

Khi l p Báo cáo tài chính h p nh t hàng n m, k toán ph i lo i tr giá tr ghi s c a kho n đ u t c a Công ty m trong Công ty con t i ngày mua

Bút toán đi u ch nh:

N V n đ u t c a ch s h u

N Th ng d v n c ph n

N V n khác c a ch s h u

N Chênh l ch đánh giá l i tài s n

N Chênh l ch t giá h i đoái

Có u t vào công ty con

Bút toán lo i tr này đ c th c hi n t i th i đi m mua và khi l p Báo cáo tài chính h p nh t các k sau ngày mua

Tr ng h p Công ty m và Công ty con cùng đ u t vào m t Công ty con khác mà trong Báo cáo tài chính riêng c a Công ty con kho n đ u t vào Công ty con kia trong T p đoàn đ c ph n ánh trong ch tiêu “ u t vào Công

ty liên k t” ho c “ u t dài h n khác” thì khi lo i tr giá tr kho n đ u t đ c ghi nh n b i Công ty con c a T p đoàn, ghi:

N V n đ u t c a ch s h u

N Th ng d v n c ph n

N V n khác c a ch s h u

N Chênh l ch đánh giá l i tài s n

N Chênh l ch t giá h i đoái

Có u t vào công ty con

Có u t vào công ty liên k t, liên doanh

Có u t dài h n khác

Tr ng h p công ty m đ u t ti p t c vào công ty con thì k toán lo i

tr kho n đ u t b sung thêm b ng cách ghi:

N L i ích c a c đông thi u s

N L i th th ng m i

Có u t vào công ty con

B c 3: Phân b l i th th ng m i (n u có)

L i th th ng m i phát sinh t i ngày mua đ c phân b d n vào k t

qu ho t đ ng kinh doanh h p nh t theo ph ng pháp đ ng th ng trong

th i gian không quá 10 n m

Bút toán đi u ch nh

Tr ng h p phân b l i th th ng m i trong k đ u tiên, k toán xác đ nh

l i th th ng m i ph i phân b trong k và ghi:

N Chi phí qu n lý doanh nghi p (L i th th ng m i phân b trong k )

Có L i th th ng m i (L i th th ng m i phát sinh trong k )

Tr ng h p phân b l i th th ng m i t k th hai tr đi, k toán ph i

ph n ánh s phân b trong k này và s lu k đã phân b t ngày mua đ n ngày đ u k báo cáo và ghi nh n nh sau:

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i (S L i th th ng m i đã phân b lu k đ n đ u k )

N Chi phí qu n lý doanh nghi p (S L i th th ng m i phân b trong

dòng riêng bi t Giá tr l i ích c a c đông thi u s trong giá tr tài s n thu n

c a các Công ty con h p nh t, g m:

+ Giá tr các l i ích c a c đông thi u s t i ngày mua đ c xác đ nh phù

h p v i Chu n m c k toán s 11 “H p nh t kinh doanh”;

+ L i ích c a c đông thi u s trong s bi n đ ng c a t ng v n ch s h u

k t ngày mua đ n đ u n m báo cáo; và

+ L i ích c a c đông thi u s trong s bi n đ ng c a t ng v n ch s h u phát sinh trong n m báo cáo

- Các kho n l t ng ng v i ph n s h u c a c đông thi u s trong Công ty con đ c h p nh t có th l n h n s v n c a h trong Công ty con Kho n l v t trên ph n v n c a các c đông thi u s này đ c tính gi m vào

ph n l i ích c a Công ty m tr khi c đông thi u s có ngh a v ràng bu c và

có kh n ng bù đ p các kho n l đó N u sau đó Công ty con có lãi, kho n lãi

đó s đ c phân b vào ph n l i ích c a Công ty m cho t i khi ph n l tr c đây do Công ty m gánh ch u đ c b i hoàn đ y đ

- Trên Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh h p nh t, l i ích c a c đông thi u s đ c xác đ nh và trình bày riêng bi t trong m c "L i nhu n sau thu c a

c đông thi u s " L i ích c a c đông thi u s đ c xác đ nh c n c vào t l l i ích c a c đông thi u s và l i nhu n sau thu thu nh p doanh nghi p c a các Công ty con

- L i ích c a c đông thi u s trong tài s n thu n c a Công ty con h p nh t trên B ng cân đ i k toán h p nh t đ c trình bày m c C thu c ph n Ngu n v n

N Chênh l ch đánh giá l i tài s n

N Chênh l ch t giá h i đoái

…

Có L i ích c a c đông thi u s

Tr ng h p giá tr các kho n m c thu c v n ch s h u c a Công ty con t i ngày đ u k là s âm thì k toán ghi Có các kho n m c đó thay vì ghi N vào các kho n m c đó nh trong bút toán trên

Ghi nh n l i ích c a c đông thi u s t k t qu ho t đ ng kinh doanh trong k

- Tr ng h p k t qu ho t đ ng kinh doanh trong n m có lãi, k toán xác

đ nh l i ích c a c đông thi u s trong thu nh p sau thu c a các Công ty con phát sinh trong k , ghi:

N L i nhu n sau thu c a c đông thi u s

Có L i ích c a c đông thi u s

- Tr ng h p k t qu ho t đ ng kinh doanh trong n m l , k toán xác đ nh

s l các c đông thi u s ph i gánh ch u trong t ng s l c a các công ty con phát sinh trong k , ghi:

- Tr ng h p trong n m đ n v phân ph i l i nhu n và tr c t c cho các c đông thi u s , k toán c n c vào s phân chia cho các c đông thi u s ghi:

N L i ích c a c đông thi u s

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i

B c 5: Lo i tr toàn b các giao d ch n i b trong T p đoàn, c th

nh sau:

- Doanh thu, giá v n c a hàng hoá, d ch v cung c p gi a các đ n v trong

n i b T p đoàn, kinh phí qu n lý n p T ng công ty, kinh phí c a Công ty thành viên, lãi đi vay và thu nh p t cho vay gi a các đ n v trong n i b T p đoàn, c

t c đã phân chia và đã ghi nh n ph i đ c lo i tr toàn b

- Các kho n lãi ch a th c hi n phát sinh t các giao d ch trong n i b T p đoàn đang n m trong giá tr tài s n (nh hàng t n kho, tài s n c đ nh, ) ph i

đ c lo i tr hoàn toàn

- Các kho n l ch a th c hi n phát sinh t các giao d ch n i b đang ph n ánh trong giá tr tài s n nh hàng t n kho ho c tài s n c đ nh ph i đ c lo i b

tr khi chi phí t o nên kho n l đó không th thu h i đ c

- S d các kho n m c ph i thu, ph i tr trên B ng cân đ i k toán gi a các

đ n v trong cùng T p đoàn ph i đ c lo i tr hoàn toàn

Lo i tr nh h ng c a giao d ch bán hàng trong n i b T p đoàn

Trong Báo cáo tài chính h p nh t, doanh thu và giá v n c a hàng tiêu

th trong n i b T p đoàn ph i đ c lo i tr toàn b Các kho n lãi, l ch a

th c hi n t các giao d ch bán hàng đang ph n ánh trong giá tr c a hàng t n kho c ng ph i đ c lo i tr hoàn toàn

Lãi ho c l ch a th c hi n trong giá tr hàng t n kho cu i k đ c xác đ nh

hàng

- N u giá tr thu n có th th c hi n đ c c a hàng t n kho nh h n giá

g c c a s hàng t n kho tiêu th n i b (giá tr t i bên bán) thì k toán không

th c hi n lo i tr l ch a th c hi n mà ch lo i tr doanh thu bán hàng và giá

v n hàng bán nh sau:

N Doanh thu bán hàng và cung c p d ch v (doanh thu bán hàng n i

b )

Có Giá v n hàng bán (doanh thu bán hàng n i b )

Khi giá tr thu n có th th c hi n đ c c a hàng t n kho cu i k phát sinh

t giao d ch bán hàng n i b trong k l n h n giá g c c a s hàng t n kho trong n i b (giá tr t i bên bán) thì k toán th c hi n lo i tr kho n l

ch a th c hi n Tr ng h p này k toán ghi:

N Doanh thu bán hàng và cung c p d ch v (doanh thu bán hàng n i

b )

N Hàng t n kho (l ch a th c hi n trong hàng t n kho cu i k )

Có Giá v n hàng bán (doanh thu bán hàng n i b + l ch a th c

hi n trong hàng t n kho cu i k )

b) Lo i tr giá v n hàng bán và l i nhu n sau thu ch a phân ph i đ u k do

nh h ng c a l i nhu n ch a th c hi n trong giá tr hàng t n kho đ u k khi bán

hàng k sau

- Tr ng h p n m tr c đã lo i tr lãi ch a th c hi n trong giá tr hàng

t n kho đ u k này, k toán ghi:

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i (lãi ch a th c hi n trong hàng t n kho đ u k )

Có Giá v n hàng bán (lãi ch a th c hi n trong hàng t n kho đ u

k )

- Tr ng h p n m tr c đã lo i tr l ch a th c hi n trong giá tr hàng t n kho đ u k này, k toán ghi:

N Giá v n hàng bán (l ch a th c hi n trong hàng t n kho đ u k )

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i (l ch a th c hi n trong hàng t n kho đ u k )

c) i u ch nh nh h ng c a thu thu nh p doanh nghi p do lo i tr l i nhu n ch a th c hi n trong hàng t n kho cu i k

- Tr ng h p lo i tr lãi ch a th c hi n trong giá tr hàng t n kho cu i

k trong Báo cáo tài chính h p nh t làm phát sinh chênh l ch t m th i đ c

kh u tr , k toán ph i xác đ nh tài s n thu thu nh p hoãn l i và ghi nh n nh sau:

N Tài s n thu thu nh p hoãn l i

Có Chi phí thu thu nh p doanh nghi p hoãn l i

- Tr ng h p lo i tr l ch a th c hi n trong giá tr hàng t n kho cu i

k trong Báo cáo tài chính h p nh t làm phát sinh chênh l ch t m th i ph i ch u thu , k toán ph i xác đ nh thu thu nh p hoãn l i ph i tr và ghi nh n nh sau:

N Chi phí thu thu nh p doanh nghi p hoãn l i (chi phí thu thu nh p hoãn l i ph i tr )

Có Thu thu nh p hoãn l i ph i tr (chi phí thu thu nh p hoãn l i

ra ngoài T p đoàn, cùng v i vi c lo i tr lãi, l ch a th c hi n trong hàng t n kho

đ u k , k toán ph i tính toán nh h ng c a thu thu nh p doanh nghi p hoãn l i

và ghi nh n nh sau:

- Tr ng h p n m tr c đã lo i tr lãi ch a th c hi n trong hàng t n kho k toán ph i tính toán tài s n thu thu nh p hoãn l i đ c hoàn nh p trong k , ghi:

N Chi phí thu thu nh p doanh nghi p hoãn l i

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i

- Tr ng h p n m tr c đã lo i tr l ch a th c hi n trong hàng t n kho

k toán ph i tính toán thu thu nh p hoãn l i ph i tr đ c hoàn nh p trong k , ghi:

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i

Có Chi phí thu thu nh p doanh nghi p hoãn l i

đ) i u ch nh nh h ng c a vi c lo i tr lãi ch a th c hi n trong giao d ch Công ty con bán hàng hoá cho Công ty m đ n l i ích c a c đông thi u s

Khi lo i tr lãi ch a th c hi n c a Công ty con, k toán tính toán nh h ng

c a vi c lo i tr lãi ch a th c hi n đ n l i ích c a c đông thi u s và ghi:

N L i ích c a c đông thi u s

Có L i nhu n sau thu c a c đông thi u s Khi lo i tr l ch a th c hi n c a Công ty con, k toán tính toán nh

h ng c a vi c lo i tr l ch a th c hi n đ n l i ích c a c đông thi u s và ghi:

N L i nhu n sau thu c a c đông thi u s

Có L i ích c a c đông thi u s

Lo i tr nh h ng c a giao d ch bán tài s n c đ nh trong n i b

Bút toán đi u ch nh

a) Lo i tr thu nh p khác, chi phí khác, l i nhu n ch a th c hi n và đi u

ch nh l i giá tr ghi s c a tài s n c đ nh phát sinh t giao d ch bán tài s n c đ nh

gi a các đ n v trong n i b T p đoàn trong k

- Tr ng h p giao d ch bán TSC có giá bán nh h n nguyên giá tài s n c

đ nh, k toán ghi:

N Nguyên giá TSC (Ph n chênh l ch gi a Nguyên giá - giá bán )

N Thu nh p khác (Giá bán TSC )

Có Giá tr hao mòn lu k TSC (Hao mòn lu k đ n ngày bán)

Có Chi phí khác (Giá tr còn l i c a TSC t i bên bán)

- Tr ng h p giao d ch bán TSC có giá bán l n h n nguyên giá tài s n c

đ nh, k toán ghi:

N Thu nh p khác (Giá bán TSC )

Có Nguyên giá TSC (Ph n chênh l ch gi a Giá bán - Nguyên giá)

Có Giá tr hao mòn lu k TSC (Hao mòn lu k đ n ngày bán)

Có Chi phí khác (Giá tr còn l i c a TSC t i bên bán)

b) Lo i tr lãi ho c l ch a th c hi n phát sinh t giao d ch bán tài s n c

đ nh gi a các đ n v trong n i b T p đoàn trong k tr c

- Tr ng h p giao d ch bán tài s n c đ nh phát sinh lãi và nguyên giá tài s n

c đ nh l n h n giá bán, k toán ghi:

N Nguyên giá TSC ( Ph n chênh l ch gi a Nguyên giá - Giá bán)

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i (lãi g p t giao d ch bán TSC )

Có Giá tr hao mòn lu k TSC (Hao mòn lu k )

- Tr ng h p giao d ch bán tài s n c đ nh phát sinh lãi và nguyên giá tài s n

c đ nh nh h n giá bán k toán ghi:

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i đ u k (lãi g p t giao d ch bán TSC )

Có Nguyên giá TSC (Ph n chênh l ch gi a Giá bán - Nguyên giá ) Có Giá tr hao mòn lu k TSC (Hao mòn lu k )

- Tr ng h p giao d ch bán tài s n c đ nh phát sinh l , k toán ghi:

N Nguyên giá TSC (Ph n chênh l ch gi a Nguyên giá - Giá bán)

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i đ u k (l t giao d ch bán TSC n i b )

Có Giá tr hao mòn lu k TSC (Hao mòn lu k )

c) i u ch nh chi phí kh u hao và hao mòn lu k do nh h ng c a lãi

ch a th c hi n trong giao d ch bán TSC

K toán ph i xác đ nh nh h ng c a lãi ch a th c hi n ph n ánh trong giá

tr TSC đ n chi phí kh u hao trong k và hao mòn lu k đ n cu i k Tu thu c vào tài s n c đ nh đ c s d ng trong s n xu t, kinh doanh hay trong qu n lý doanh nghi p ho c bán hàng k toán s lo i tr chi phí kh u hao vào các kho n

m c chi phí t ng ng Do Báo cáo tài chính đ c l p t các Báo cáo tài chính riêng c a Công ty m và các Công ty con trong T p đoàn nên khi l p Báo cáo tài chính h p nh t cho k báo cáo, ngoài vi c đi u ch nh l i chi phí kh u hao trong k

k toán còn ph i đi u ch nh nh h ng c a hao mòn lu k đã đ c đi u ch nh đ n

đ u k báo cáo

- Tr ng h p tài s n đ c s d ng trong ho t đ ng qu n lý, k toán ghi:

N Giá tr hao mòn lu k TSC (s đi u ch nh lu k đ n cu i k )

Có Chi phí qu n lý doanh nghi p (s đi u ch nh phát sinh trong

k )

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i (s đi u ch nh lu k đ n

đ u k )

- Tr ng h p tài s n đ c s d ng trong ho t đ ng bán hàng, k toán ghi:

N Giá tr hao mòn lu k TSC (s đi u ch nh lu k đ n cu i k )

Có Chi phí bán hàng (s đi u ch nh phát sinh trong k )

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i (s đi u ch nh lu k đ n

đ u k )

- Tr ng h p tài s n đ c s d ng trong s n xu t s n ph m, ho c kinh doanh d ch v , k toán ph i xác đ nh nh h ng c a chi phí kh u hao đ n giá

v n hàng bán ghi:

N Giá tr hao mòn lu k TSC (s đi u ch nh lu k đ n cu i k )

Có Giá v n hàng bán (s đi u ch nh phát sinh trong k )

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i (s đi u ch nh lu k đ n

đ u k )

N u vi c lo i tr chi phí kh u hao có nh h ng tr ng y u đ n ch tiêu

hàng t n kho thì k toán ph i phân b chi phí kh u hao ph i lo i tr gi a giá

v n hàng bán và hàng t n kho đ lo i tr cho phù h p Trong tr ng h p đó bút toán lo i tr nh sau:

N Giá tr hao mòn lu k TSC (s đi u ch nh lu k đ n cu i k )

Có Giá v n hàng bán (s đi u ch nh phát sinh trong k )

Có Hàng t n kho (s đi u ch nh phát sinh trong k )

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i (s đi u ch nh lu k đ n

đ u k )

d) i u ch nh chi phí kh u hao và hao mòn l y k do nh h ng c a l ch a

th c hi n trong giá tr còn l i c a TSC

- Tr ng h p tài s n đ c dùng trong qu n lý, k toán ghi:

N Chi phí qu n lý doanh nghi p (s đi u ch nh phát sinh trong k )

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i (s đi u ch nh lu k đ n đ u

k )

Có Giá tr hao mòn lu k TSC (s đi u ch nh l y k đ n cu i

k )

- Tr ng h p tài s n đ c dùng trong bán hàng, k toán ghi:

N Chi phí bán hàng (s đi u ch nh phát sinh trong k )

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i ( s đi u ch nh lu k đ n đ u

k )

Có Giá tr hao mòn lu k TSC (s đi u ch nh l y k đ n cu i

k )

- Tr ng h p tài s n đ c dùng s n xu t, k toán ghi:

N Giá v n hàng bán (s đi u ch nh phát sinh trong k )

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i (s đi u ch nh lu k đ n đ u

k )

Có Giá tr hao mòn lu k TSC (s đi u ch nh l y k đ n cu i

k )

N u vi c lo i tr chi phí kh u hao có nh h ng tr ng y u đ n ch tiêu hàng t n kho thì k toán ph i phân b nh h ng c a chi phí kh u hao

đ c lo i tr gi a hai ch tiêu giá v n hàng bán và hàng t n kho cu i k và ghi:

N Giá v n hàng bán (s đi u ch nh phát sinh trong k )

N Hàng t n kho (s đi u ch nh phát sinh trong k )

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i (s đi u ch nh lu k đ n đ u

c a thu thu nh p doanh nghi p hoãn l i đ n Báo cáo tài chính

ng th i v i vi c lo i tr lãi ch a th c hi n trong giao d ch bán tài s n c

đ nh gi a các đ n v n i b trong T p đoàn, k toán ghi:

N Tài s n thu thu nh p hoãn l i

Có Chi phí thu TNDN hoãn l i

Các k sau k toán đi u ch nh nh h ng c a thu phát sinh t vi c lo i

tr lãi ch a th c hi n trong giao d ch bán tài s n c đ nh k tr c ghi:

N Tài s n thu thu nh p hoãn l i

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i

ng th i v i vi c lo i tr l ch a th c hi n trong giao d ch bán tài s n

c đ nh gi a các đ n v n i b trong T p đoàn, k toán ghi:

N Chi phí thu TNDN hoãn l i

Có Thu thu nh p hoãn l i ph i tr Các k sau k toán đi u ch nh nh h ng c a thu phát sinh t vi c lo i

tr l ch a th c hi n trong giao d ch bán tài s n c đ nh k tr c ghi:

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i

Có Thu thu nh p hoãn l i ph i tr f) Ghi nh n nh h ng c a thu thu nh p doanh nghi p do nh h ng

c a vi c đi u ch nh chi phí kh u hao khi tài s n c đ nh v n đang s d ng

Khi tài s n v n còn đang đ c s d ng và đang đ c trích kh u hao thì đ ng

th i v i vi c đi u ch nh nh h ng c a chi phí kh u hao tài s n c đ nh và hao

mòn lu k tài s n c đ nh, k toán ph i đi u ch nh nh h ng v thu thu nh p doanh nghi p c a vi c đi u ch nh trên

Tr ng h p lo i tr lãi t giao d ch bán tài s n c đ nh trong n i b d n đ n

vi c đi u ch nh gi m chi phí kh u hao và hao mòn lu k , k toán đi u ch nh nh

h ng c a thu nh sau:

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i ( nh h ng c a thu thu nh p t

vi c lo i tr chi phí kh u hao lu k đ n đ u k )

N Chi phí thu TNDN hoãn l i ( nh h ng c a thu thu nh p t vi c

lo i tr chi phí kh u hao trong k )

Có Tài s n thu thu nh p hoãn l i ( nh h ng c a thu thu nh p

lu k đ n cu i k )

Tr ng h p lo i tr l t giao d ch bán tài s n c đ nh trong n i b d n

đ n vi c đi u ch nh t ng chi phí kh u hao và hao mòn lu k , k toán đi u ch nh

Có Chi phí thu TNDN hoãn l i ( nh h ng c a thu thu nh p t

vi c lo i tr chi phí kh u hao trong k )

Khi tài s n c đ nh v n còn đang đ c s d ng nh ng đã kh u hao h t theo nguyên giá thì toàn b lãi ch a th c hi n phát sinh t giao d ch bán tài s n c đ nh trong n i b T p đoàn đã chuy n thành lãi th c c a T p đoàn thông qua vi c gi m

tr chi phí kh u hao hàng k T th i đi m này không còn phát sinh thu thu nh p hoãn l i

g) nh h ng c a vi c lo i tr l i nhu n ch a th c hi n đ n l i ích c a c đông thi u s

Giao d ch bán TSC gi a các đ n v trong n i b T p đoàn có th nh h ng

đ n l i ích c đông thi u s

N u Công ty con là bên bán thì vi c lo i tr lãi ho c l ch a th c hi n s nh

h ng đ n k t qu kinh doanh c a Công ty con và theo đó nh h ng đ n vi c xác

đ nh l i ích c a c đông thi u s phát sinh trong k

N u Công ty con là bên mua thì vi c lo i tr lãi ho c l ch a th c hi n s nh

h ng đ n chi phí kh u hao tài s n c đ nh c a Công ty con và theo đó nh h ng

đ n vi c xác đ nh l i ích c a c đông thi u s phát sinh trong k

Sau khi xác đ nh nh h ng c a vi c lo i tr lãi ho c l ch a th c hi n trong giao d ch bán TSC gi a các đ n v trong n i b T p đoàn, n u l i ích c a c đông thi u s b gi m xu ng, k toán ghi:

N L i ích c a c đông thi u s

Có L i nhu n sau thu c a c đông thi u s Sau khi xác đ nh nh h ng c a vi c lo i tr lãi ho c l ch a th c hi n trong giao d ch bán TSC gi a các đ n v trong n i b T p đoàn, n u l i ích c a c đông thi u s t ng lên, k toán ghi:

N L i nhu n sau thu c a c đông thi u s

Có L i ích c a c đông thi u s h) nh h ng c a giao d ch bán TSC gi a các đ n v trong n i b

T p đoàn trong các n m tr c đ i v i các TSC đã đ c bên mua kh u hao h t theo nguyên giá và v n đang s d ng

Tr ng h p giá bán n i b l n h n nguyên giá k toán ph i đi u ch nh

b ng cách ghi:

N Nguyên giá TSC (Ph n chênh l ch gi a Nguyên giá – Giá bán)

Có Giá tr hao mòn lu k TSC (Nguyên giá – Giá bán)

Tr ng h p giá bán n i b tr c đây nh h n nguyên giá, k toán ghi:

N Giá tr hao mòn lu k TSC (Ph n chênh l ch gi a Giá bán – Nguyên giá)

Có Nguyên giá TSC (Ph n chênh l ch gi a Giá bán – Nguyên giá)

Các tr ng h p này không phát sinh chênh l ch t m th i và không

nh h ng đ n thu thu nh p hoãn l i

i) Tr ng h p TSC mua t m t đ n v trong n i b T p đoàn đ c bán

khi ch a kh u hao h t

Khi TSC mua t m t đ n v trong n i b T p đoàn đ c bán khi ch a

kh u hao h t thì k toán ph i ph n ánh vi c hoàn nh p giá tr còn l i c a tài s n thu thu nh p doanh nghi p hoãn l i phát sinh t vi c lo i tr lãi ch a th c hi n còn n m trong giá tr còn l i c a TSC , k toán ghi:

N Chi phí thu TNDN hoãn l i

Có Tài s n thu thu nh p hoãn l i

i u ch nh và lo i tr nh h ng c a giao d ch chuy n hàng t n kho thành tài s n c đ nh trong n i b t p đoàn

Bút toán đi u ch nh

a) Bút toán lo i tr doanh thu, giá v n hàng bán và l i nhu n ch a th c hi n trong nguyên giá tài s n c đ nh phát sinh t giao d ch bán hàng n i b mà hàng hoá, thành ph m c a bên bán đ c s d ng là tài s n c đ nh c a bên mua

- Tr ng h p giao d ch n i b làm phát sinh lãi ch a th c hi n, k toán

đi u ch nh nh sau:

N Doanh thu bán hàng hoá và d ch v (doanh thu bán hàng n i b )

Có Giá v n hàng bán (giá v n hàng tiêu th n i b )

Có Nguyên giá TSC (lãi ch a th c hi n)

b) Bút toán lo i tr lãi ch a th c hi n phát sinh t giao d ch n i b trong đó hàng hoá, thành ph m t i bên bán đ c s d ng là tài s n c đ nh t i bên mua phát sinh trong k tr c

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i (lãi ch a th c hi n)

Có Nguyên giá TSC (lãi ch a th c hi n)

c) i u ch nh chi phí kh u hao và hao mòn lu k do nh h ng c a lãi

ch a th c hi n trong giá tr TSC

Tr ng h p tài s n đ c s d ng trong ho t đ ng qu n lý, k toán ghi:

N Giá tr hao mòn lu k TSC (s đi u ch nh lu k đ n cu i k )

Có Chi phí qu n lý doanh nghi p (s đi u ch nh phát sinh trong

k )

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i (s đi u ch nh lu k đ n

đ u k )

Tr ng h p tài s n đ c s d ng trong ho t đ ng bán hàng, k toán ghi:

N Giá tr hao mòn lu k (s đi u ch nh lu k đ n cu i k )

Có Chi phí bán hàng (s đi u ch nh phát sinh trong k )

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i (s đi u ch nh lu k đ n

đ u k )

Tr ng h p tài s n đ c s d ng trong s n xu t s n ph m, k toán ph i xác đ nh nh h ng c a chi phí kh u hao đ n giá v n hàng bán ghi:

N Giá tr hao mòn lu k TSC (s đi u ch nh lu k đ n cu i k )

Có Giá v n hàng bán (s đi u ch nh phát sinh trong k )

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i (s đi u ch nh lu k đ n

đ u k )

N u vi c lo i tr chi phí kh u hao có nh h ng tr ng y u đ n ch tiêu hàng

t n kho thì k toán ph i phân b s ph i lo i tr gi a giá v n hàng bán và hàng

t n kho cho phù h p Trong tr ng h p đó bút toán lo i tr nh sau:

N Giá tr hao mòn lu k TSC (s đi u ch nh lu k đ n cu i k )

Có Giá v n hàng bán (s đi u ch nh phát sinh trong k )

Có Hàng t n kho (s đi u ch nh phát sinh trong k )

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i (s đi u ch nh lu k đ n

đ u k )

Tr ng h p tài s n c đ nh đã h t kh u hao theo nguyên giá nh ng v n đang

s d ng bút toán đi u ch nh nh sau:

N Giá tr hao mòn lu k TSC (lãi g p phát sinh trong giao d ch bán TSC n i b )

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i (lãi g p phát sinh trong giao d ch bán TSC n i b )

d) Ghi nh n nh h ng c a thu thu nh p doanh nghi p do nh h ng c a

vi c lo i tr lãi t giao d ch bán hàng hoá khi tài s n c đ nh t i bên mua v n đang

s d ng và đang còn kh u hao

K toán ph i xác đ nh thu thu nh p doanh nghi p hoãn l i phát sinh t giao

d ch bán TSC gi a các đ n v trong n i b T p đoàn và ph n ánh nh h ng c a thu thu nh p doanh nghi p hoãn l i đ n Báo cáo tài chính

ng th i v i vi c lo i tr lãi ch a th c hi n trong giao d ch bán tài s n c

đ nh gi a các đ n v n i b trong t p đoàn, k toán ghi:

N Tài s n thu thu nh p hoãn l i

Có Chi phí thu TNDN hoãn l i

Các k sau k toán đi u ch nh nh h ng c a thu phát sinh t vi c lo i tr lãi ch a th c hi n trong giao d ch bán tài s n c đ nh k tr c ghi:

N Tài s n thu thu nh p hoãn l i

Có L i nhu n sau thu ch a phân ph i

e) Ghi nh n nh h ng c a thu thu nh p doanh nghi p do nh h ng c a

vi c đi u ch nh chi phí kh u hao khi tài s n c đ nh v n đang s d ng và đang còn

kh u hao

Khi tài s n v n còn đang đ c s d ng và đang đ c trích kh u hao thì đ ng

th i v i vi c đi u ch nh nh h ng c a chi phí kh u hao tài s n c đ nh và hao mòn lu k tài s n c đ nh, k toán ph i đi u ch nh nh h ng v thu thu nh p doanh nghi p c a vi c đi u ch nh trên, k toán ghi:

N L i nhu n sau thu ch a phân ph i ( nh h ng c a thu thu nh p t

vi c lo i tr chi phí kh u hao lu k đ n đ u k )

N Chi phí thu TNDN hoãn l i ( nh h ng c a thu thu nh p t

vi c lo i tr chi phí kh u hao trong k )

Có Tài s n thu thu nh p hoãn l i ( nh h ng c a thu thu

nh p lu k đ n cu i k )

f) nh h ng c a thu thu nh p doanh nghi p khi tài s n c đ nh đang s

d ng nh ng đã kh u hao h t theo nguyên giá

Khi tài s n c đ nh v n còn đang đ c s d ng nh ng đã kh u hao h t theo nguyên giá thì toàn b lãi ch a th c hi n phát sinh t giao d ch bán tài s n c đ nh trong n i b T p đoàn đã chuy n thành lãi th c c a T p đoàn thông qua vi c gi m

tr chi phí kh u hao hàng k T th i đi m này không còn phát sinh thu thu nh p