Hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty CP xây dựng và kinh doanh địa ốc hòa bình

inh Th Ng c Lành.

INH TH NG C LÀNH

HOÀN THI N H TH NG K TOÁN TRÁCH NHI M T I

s li u và k t qu nghiên c u đ c trình bày trong lu n v n là hoàn toàn trung th c

và ch a t ng đ c công b trong b t k công trình nghiên c u nào khác Tôi xin

ch u trách nhi m v tính đ c l p và trung th c c a lu n v n

inh Th Ng c Lành

L i cam đoan

M c l c

Doanh m c b ng bi u

Doanh m c s đ

Doanh m c vi t t t

Ph n m đ u 1

Ch ng 1: T ng quan v k toán trách nhi m 6

1.1 Khái ni m và vai trò c a k toán trách nhi m 6

1.1.1 L c s hình thành và phát tri n c a k toán trách nhi m 6

1.1.2 Khái ni m k toán trách nhi m 7

1.1.3 Vai trò c a k toán trách nhi m 9

1.1.3.1 K toán trách nhi m cung c p thông tin cho vi c th c hi n ch c n ng t ch c và đi u hành c a nhà qu n tr doanh nghi p 9

1.1.3.2 K toán trách nhi m cung c p thông tin cho vi c th c hi n ch c n ng ki m soát doanh nghi p 10

1.1.3.3 K toán trách nhi m khuy n khích nhà qu n lý h ng đ n m c tiêu chung c a t ch c 10

1.2 S phân c p qu n lý và m i quan h v i k toán trách nhi m 10

1.2.1 Phân c p qu n lý là c s c a k toán trách nhi m 10

1.2.2 M i quan h gi a phân c p qu n lý v i k toán trách nhi m 13

1.3 N i dung c a k toán trách nhi m 13

1.3.1 Xác đ nh các trung tâm trách nhi m 13

1.3.2 Các ch tiêu đánh giá thành qu c a các trung tâm trách nhi m 15

1.3.2.1 Ch tiêu đánh giá thành qu c a trung tâm chi phí 15

1.3.2.2 Ch tiêu đánh giá thành qu c a trung tâm doanh thu 16

1.3.3.1 Báo cáo đánh giá thành qu trung tâm chi phí 19

1.3.3.2 Báo cáo đánh giá thành qu trung tâm doanh thu 20

1.3.3.3 Báo cáo đánh giá thành qu trung tâm l i nhu n 20

1.3.3.4 Báo cáo đánh giá thành qu trung tâm đ u t 21

1.4 M t s ph ng pháp k thu t s d ng trong k toán trách nhi m 22

1.4.1 D toán ngân sách 22

1.4.2 Phân b chi phí 23

1.4.3 Phân tích bi n đ ng chi phí 24

K t lu n ch ng 1 26

Ch ng 2: Th c tr ng k toán trách nhi m t i Công ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình 27

2.1 T ng quan v công ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình 27

2.1.1 Gi i thi u khái quát v công ty 27

2.1.1.1 L ch s hình thành và phát tri n 27

2.1.1.2 Ch c n ng, nhi m v Công ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình 28

2.1.1.3 Qui mô công ty 28

2.1.1.4 T ch c b máy qu n lý 28

2.1.1.5 M t s ch tiêu k t qu s n xu t kinh doanh 33

2.1.1.6 Thu n l i, khó kh n và ph ng h ng phát tri n 34

2.1.2 Tình hình t ch c công tác k toán t i Công ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình 36

2.1.2.1 Các ch đ chính sách k toán áp d ng t i Công ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình 36

2.1.2.2 Hình th c t ch c h th ng s sách k toán 37

Kinh doanh a c Hòa Bình 41

2.2.1 S phân c p qu n lý t i công ty 41

2.2.2 Các ch tiêu đánh giá thành qu các b ph n 46

2.2.2.1 Ch tiêu đánh giá thành qu c a b ph n ch phát sinh chi phí 46

2.2.2.2 Ch tiêu đánh giá thành qu c a b ph n phát sinh l i nhu n 49

2.2.2.3 Ch tiêu đánh giá thành qu đ u t 49

2.2.3 Báo cáo đánh giá thành qu các b ph n 50

2.2.3.1 Báo cáo đánh giá thành qu b ph n phát sinh chi phí 50

2.2.3.2 Báo cáo đánh giá thành qu c a trung tâm l i nhu n 53

2.2.3.3 Báo cáo đánh giá thành qu c a trung tâm đ u t 60

2.2.4 Th c tr ng m t s v n đ liên quan đ n k toán trách nhi m 61

2.2.4.1 L p d toán 61

2.2.4.2 Phân b chi phí 63

2.2.4.3 Phân tích bi n đ ng chi phí 64

2.2.4.4 Công tác phân lo i chi phí 64

2.2.5 ánh giá th c tr ng t ch c công tác k toán trách nhi m t i công ty 64

2.2.5.1 Nh ng u đi m c a h th ng k toán trách nhi m t i công ty 64

2.2.5.2 Nh c đi m c a h th ng k toán trách nhi m t i công ty 65

K t lu n ch ng 2 66

Ch ng 3: Hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m tai Công ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình 67

3.1 Quan đi m hoàn thi n h th ng KTTN 67

3.1.1 Phù h p v i đ nh h ng mô hình t ch c qu n lý, đ c đi m s n xu t kinh doanh c a công ty 67

3.2 Hoàn thi n k toán trách nhi m t i công ty CP Xây d ng và Kinh doanh

a c Hòa Bình 69

3.2.1 T ch c l i s phân c p qu n lý t i công ty 69

3.2.2 T ch c các trung tâm trách nhi m 71

3.2.3 Hoàn thi n các ch tiêu đánh giá thành qu c a các b ph n 73

3.2.3.1 Ch tiêu đánh giá trách nhi m trung tâm chi phí 73

3.2.3.2 Ch tiêu đánh giá trách nhi m trung tâm l i nhu n 74

3.2.3.3 Ch tiêu đánh giá trách nhiêm trung tâm đ u t 75

3.2.4 Hoàn thi n báo cáo đánh giá trách nhi m các b ph n 77

3.2.4.1 Báo cáo đánh giá trách nhi m trung tâm chi phí 77

3.2.4.2 Báo cáo đánh giá trách nhi m trung tâm l i nhu n 78

3.2.4.3 Báo cáo đánh giá trách nhi m trung tâm đ u t 78

3.3 M t s gi i pháp khác đ hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i công ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình 80

3.3.1 Xây d ng l i b máy k toán t i Công ty 80

3.3.2 T ch c k toán trách nhi m t i các công ty thành viên 81

3.3.2.1 i v i l nh v c kinh doanh đ a c 82

3.3.2.2 i v i l nh v c s n xu t d ch v 84

3.3.3 Tái c u trúc công ty con 86

3.3.4 M t s gi i pháp khác 87

K t lu n ch ng 3 88

K t lu n chung 89 Danh m c tài li u tham kh o

Ph l c

B ng 1.2 – Báo cáo trách nhi m c a trung tâm doanh thu 20

B ng 1.3 – Báo cáo trách nhi m c a trung tâm l i nhu n 21

B ng 1.4 – Báo cáo trách nhi m c a trung tâm đ u t 21

B ng 1.5 – C c u v n và l nh v c ho t đ ng c a các công ty con 45

B ng 2.1 – Báo cáo thành qu chi phí s n xu t t i công trình Tropic Garden 51

B ng 2.2 – Báo cáo chi phí b ph n qu n lý t i công ty 52

B ng 2.3 – D trù doanh thu công trình Tropic Garden 54

B ng 2.4 – T ng h p kh i l ng th c hi n t i công trình Tropic 55

B ng 2.5 – Trích báo cáo l i nhu n ho t đ ng c a công ty con – MHB n m 2012 57 B ng 2.6– Báo cáo l i nhu n ho t đ ng c a công ty m HBC 58

B ng 2.7 – Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh h p nh t trong n m 2012 59

B ng 2.8 – Báo cáo phân tích hi u qu ho t đ ng c a các công ty con 60

B ng 3.1 – Ch tiêu đánh giá thành qu các trung tâm trách nhi m 76

B ng 3.2 – Báo cáo phân tích bi n đ ng chi phí s n xu t 77

B ng 3.3 - Báo cáo thành qu c a trung tâm chi phí không ki m soát đ c 78

B ng 3.4 – Báo cáo đánh giá thành qu c a trung tâm l i nhu n 78

B ng 3.5 – Báo cáo đánh giá thành qu c a trung tâm đ u t 79

S đ 2.1 – T ch c b máy ho t đ ng c a công ty HBC 29

S đ 2.2 – Trình t ghi s k toán theo hình th c k toán Nh t ký chung 37

S đ 2.3 – S đ t ch c k toán t i công ty HBC 38

S đ 2.4 – S đ t ch c ban qu n lý d án t i công trình 43

S đ 3.1 – B máy qu n lý t i công ty HBC 70

S đ 3.2 – T ch c trung tâm trách nhi m t i công ty HBC 71

S đ 3.3 – T ch c k toán trách nhi m t i công ty kinh doanh đ a c 82

S đ 3.4 – T ch c các trung tâm trách nhi m t i công ty l nh v c s n xu t 84

PH N M U 1/ Tính c p thi t c aăđ tài

K toán trách nhi m là m t n i dung c b n c a k toán qu n tr , đ c hi u

là h th ng thu th p và báo cáo các thông tin v doanh thu và chi phí theo các nhóm trách nhi m b ng cách đ a ra các ch tiêu theo dõi và đánh giá th ng xuyên k t

qu công vi c c a m i cá nhân, m i b ph n trong t ch c K toán trách nhi m đánh giá trách nhi m nhi u c p b c khác nhau nh : các cá nhân trong b ph n,

tr ng các b ph n, ng i đi u hành kinh doanh…Nó giúp doanh nghi p đ m b o

m i s vi c, nghi p v phát sinh c n ph i có ng i ch u trách nhi m, có đ c ch

đ th ng ph t phân minh đ doanh nghi p phát tri n h n

i v i các doanh nghi p Vi t Nam, vi c v n d ng k toán qu n tr nói chung và k toán trách nhi m nói riêng là m t l nh v c v n còn r t h n ch t n

t i và phát tri n trong n n kinh t có s c nh tranh gay g t nh hi n nay, đòi h i các doanh nghi p ph i áp d ng công tác qu n lý đòi h i ngày càng cao v s l ng l n

ch t l ng thông tin ph c v cho vi c th c hi n các ch c n ng qu n tr , đ c bi t là

ch c n ng ki m soát và đánh giá trách nhi m qu n tr c a các b ph n, cá nhân, trong vi c góp ph n hoàn thành m c tiêu chung c a các doanh nghi p Công c

qu n lý đ c cho là có hi u qu và c n thi t đ thu th p, x lý và cung c p thông tin này chính là h th ng k toán trách nhi m Vì v y vi c nghiên c u và t ch c v n

d ng k toán trách nhi m là m t yêu c u c p thi t, đ c bi t là các công ty xây d ng

có quy mô l n, c c u t ch c g n v i trách nhi m c a nhi u đ n v thành viên ho t

đ ng trong nhi u l nh v c khác nhau

Công ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình là doanh nghi p có quy mô l n và đã niêm y t trên th tr ng ch ng khoán Hi n nay, t i Công ty CP Xây D ng và Kinh doanh a c Hòa Bình, l i ích liên quan đ n nhi u đ i t ng khác nhau, đ c bi t là l i ích c a các c đông các nhà qu n lý cao c p c a Công

ty qu n lý, đi u hành ho t đ ng kinh doanh m t cách hi u qu , mang l i l i ích cao

nh t cho các c đông, c n ph i có m t công c giúp nhà qu n lý cao c p đánh giá thành qu qu n lý và trách nhi m qu n tr c a các c p d i, qua đó có nh ng hành

đ ng đi u ch nh k p th i, h ng đ n hoàn thành m c tiêu chung c a công ty K toán trách nhi m là m t trong nh ng công c qu n lý đáp ng đi u này

Tuy nhiên, qua kh o sát tác gi nh n th y r ng vi c áp d ng k toán qu n tr nói chung và k toán trách nhi m t i công ty v n còn m t s nh c đi m c n đi u

ch nh Xu t phát t yêu c u mang tính khách quan c v lý lu n và th c ti n t Công ty, tác gi đã ch n đ tài “Hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i Công

ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình ” đ nghiên c u

2/ T ng quan tài li u nghiên c u

Cho đ n nay, vi c nghiên c u k toán trách nhi m nói chung và t ch c k toán trách nhi m trong các t ng công ty nói riêng trong th i gian qua đã đ c nhi u tác gi trong và ngoài n c đ c p và nghiên c u Trong nh ng công trình này, các tác gi đã đ c p đ n nh ng lý lu n c b n v k toán trách nhi m, xác đ nh các đ c

đi m và n i dung t ch c k toán trách nhi m trong các doanh nghi p T đó đánh giá nh ng m t đ t đ c và nh ng m t còn h n ch trong công tác t ch c k toán trách nhi m t i các doanh nghi p

M t s công trình công b mà tác gi đã tham kh o là:

- N m 2010, tác gi Ph m V n D c đã th c hi n đ tài nghiên c u khoa h c

“T ch c h th ng báo cáo k toán đánh giá trách nhi m b ph n trong doanh

nghi p th ng m i t i Vi t Nam” t i Tr ng H kinh t Tp H Chí Minh, đã xác

l p các trung tâm trách nhi m nh m cung c p thông tin ph c v ki m soát, và đánh giá trách nhi m qu n tr c a các c p qu n lý khác nhau qua h th ng báo cáo đánh giá trách nhi m qu n tr đ c thi t l p phù h p v i c c u t ch c trong doanh nghi p th ng m i

- Lu n án c a Ti n s Tr n V n Tùng (2010) “Xây d ng h th ng báo cáo

đánh giá trách nhi m qu n tr trong công ty niêm y t Vi t Nam” đã trình bày

nh ng nghiên c u v m t lý lu n c a h th ng báo cáo k toán trách nhi m nói chung, đ c thù k toán trách nhi m trong các công ty c ph n và mô hình t ch c k toán trách nhi m trong công ty c ph n c a m t s qu c gia phát tri n trên th gi i

Và đã đ a ra mô hình c c u t ch c mang tính ph bi n trong công ty niêm y t,

v i c ch qu n lý theo mô hình T ng công ty có s phân c p và ho t đ ng trong

l nh v c s n xu t, t đó đ ngh mô hình chung v xây d ng h th ng báo cáo đánh giá trách nhi m qu n tr cho T ng công ty

- N m 2013, Lu n án c a Ti n s Nguy n H u Phú “ T ch c k toán trách nhi m trong các T ng công ty xây d ng thu c B giao thông v n t i” đã xác l p các trung tâm trách nhi m nh m cung c p thông tin ph c v ki m soát, và đánh giá trách nhi m qu n tr c a các c p qu n lý khác nhau qua h th ng báo cáo đánh giá trách nhi m qu n tr đ c thi t l p phù h p v i c c u t ch c trong doanh nghi p xây d ng nói chung

- N m 2013, Lu n án c a Th c s Lê Th M : “Hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i công ty CP TM u t và Xây d ng Constrexim” đã xây d ng đ c

các trung tâm trách nhi m, các ch tiêu và báo cáo đánh giá thành qu qu n lý c a các trung tâm trách nhi m t i công ty ho t đ ng l nh v c s n xu t ,xây d ng Tuy nhiên, ch c n ng xây d ng ch do m t b ph n xây l p th c hi n và giao khoán cho

th u ph thi công ch không tr c ti p t ch c và qu n lý thi công

T nh ng k t qu nghiên c u đ tài t ch c k toán trách nhi m đ c tham

kh o, tác gi k th a các công trình trên, đ xu t hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m phù h p v i đ c thù doanh nghi p xây d ng t i m t công ty c th là Công ty

CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình

3/ M c tiêu nghiên c u

H th ng hóa các lý lu n liên quan đ n k toán trách nhi m trong m t đ n v

t ch c

Kh o sát và đánh giá th c tr ng k toán trách nhi m t i công ty c ph n Xây

d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình

a ra gi i pháp hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i công ty c ph n Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình

4 /ă iăt ng và ph m vi nghiên c u

i t ng nghiên c u: Lu n v n t p trung nghiên c u các lý lu n c b n v

k toán trách nhi m, th c tr ng h th ng k toán trách nhi m t i Công ty CP Xây

d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình và v n d ng lý lu n v k toán trách nhi m

đ hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i công ty ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình

Ph m vi nghiên c u: Lu n v n nghiên c u trong ph m vi Công ty CP Xây

d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình, ngu n s li u minh h a là s li u trong n m

2011 và 2012

Ph ng pháp nghiên c u đ nh tính: là m t ph ng pháp ti p c n nh m tìm cách mô t , phân tích đ c đi m v n hóa, hành vi c a con ng i, nhóm ng i t quan đi m c a nhà nghiên c u V i ph ng pháp đ nh tính, lu n v n th c hi n nghiên c u các c s lý lu n v k toán trách nhi m Trên c s đó đánh giá th c

tr ng k toán trách nhi m t i doanh nghi p và đ a ra các gi i pháp nh m hoàn thi n

h th ng k toán trách nhi m t i doanh nghi p

+ Ph ng pháp thu th p s li u: bao g m ph ng pháp nghiên c u tài li u,

ph ng pháp quan sát

+ Ph ng pháp phân tích s li u: bao g m ph ng pháp th ng kê mô t ,

ph ng pháp so sánh, phân tích, t ng h p

6/ Nh ng k t qu đ tăđ c c aăđ tài

V m t lý lu n: lu n v n đã h th ng nh ng lý lu n liên quan đ n k toán trách nhi m nh : khái ni m v k toán trách nhi m, m i liên h gi a phân c p qu n

lý và k toán trách nhi m, các trung tâm trách nhi m, các ch tiêu đánh giá thành

qu qu n lý c a các trung tâm trách nhi m

V m t th c ti n:

- Tìm hi u đ c th c tr ng t ch c k toán trách nhi m t i công ty CP Xây

d ng và Kinh doanh đ a c Hòa Bình, trên c s đó nh n di n nh ng u đi m và khuy t đi m v h th ng k toán trách nhi m t i công ty

- D a trên c s lý lu n c ng nh tìm hi u th c tr ng t ch c h th ng k toán trách nhi m t i công ty CP Xây d ng và Kinh doanh đ a c Hòa Bình, tác gi đ a ra các gi i pháp hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i doanh nghi p m t cách

h p lý nh m giúp cho nhà qu n tr công ty ki m soát và đánh giá trách nhi m c a nhà qu n tr b ph n trong công ty và các công ty thành viên

7/ K t c u c a lu năv n

Ch ng 1: T ng quan v k toán trách nhi m

Ch ng 2: Th c tr ng k toán trách nhi m t i Công ty CP Xây d ng và Kinh doanh

a c Hòa Bình

Ch ng 3: Hoàn thi n h th ng k toán trách nhi m t i Công ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình

CH NGă1

T NG QUAN V K TOÁN TRÁCH NHI M

1.1 Khái ni m và vai trò c a k toán trách nhi m

1.1.1 L c s hình thành và phát tri n c a k toán trách nhi m

Nói đ n k toán qu n tr chúng ta ngh đ n m t công c đ c l c h tr cho nhà qu n lý doanh nghi p Cùng v i s phát tri n c a n n kinh t th tr ng, k toán

qu n tr ra đ i, tr i qua các giai đo n phát tri n và thay đ i các hình thái đ tr thành m t h th ng thông tin ch y u và đáng tin c y c a doanh nghi p K toán trách nhi m là m t n i dung c b n c a k toán qu n tr do v y quá trình hình thành

và phát tri n c a k toán trách nhi m g n li n v i quá trình hình thành và phát tri n

c a k toán qu n tr Quá trình hình thành và phát tri n c a k toán qu n tr tr i qua

4 giai đo n:

+Giai đo n 1 (Tr c n m 1950): Thông tin đ ki m soát và đ nh h ng chi phí,

s n xu t;

+ Giai đo n 2 (T n m 1956 đ n cu i n m 1980): Thông tin đ ho ch đ nh và

ki m soát tài chính ho t đ ng s n xu t kinh doanh;

+Giai đo n 3 (T n m 1980 đ n cu i n m 1995): Thông tin đ gi m nh ng t n

th t ngu n l c kinh t s d ng c a quy trình s n xu t kinh doanh;

+Giai đo n 4 (T 1995 đ n nay): Thông tin đ s d ng có hi u qu các ngu n

l c kinh t t o ra giá tr

Vào nh ng n m đ u c a th k XX, k toán trách nhi m đ c Pierre Du Pont, Donaldson Brown và Alfred Sloan nghiên c u và ng d ng trong công ty Du Pont Power Du Pont Power thành l p vào n m 1903, b ng vi c h p nh t các công

ty nh s n xu t các b ph n s n ph m v i nhau d dàng ki m soát và đáng giá

hi u qu ho t đ ng c a t ng b ph n Du Pont chia công ty thành các b ph n nh

và thay đ i t mô hình qu n tr t p trung sang mô hình qu n tr phân quy n Cùng

v i vi c xây d ng h th ng thông tin ph c v cho vi c qu n tr , công ty đã th c hi n

vi c phân quy n trách nhi m Các b ph n và các phòng ban trong công ty đ c giao quy n t ch , t ra quy t đ nh và t ch u trách nhi m trong đ nh giá, liên k t

s n xu t, tìm ki m khách hàng, thi t k s n ph m, mua v t t và đi u hành quá trình

s n xu t Nh áp d ng c ch phân quy n và trách nhi m, t o đi u ki n cho các nhà

qu n tr phát huy h t n ng l c - ch đ ng sáng t o đ a ra các quy t đ nh phù h p và

k p th i Dupont đã gây đ c ti ng vang l n trong qu n lý và ki m soát hi u qu

ng d ng k toán trách nhi m Du Pont Power ph n nào giúp chúng ta hình dung

ra khái ni m v k toán trách nhi m

K toán trách nhi m là n i dung c b n c a k toán qu n tr K toán trách nhi m cung c p thông tin có th ki m soát c a t ng b ph n mà đ c nhà qu n tri phân quy n trách nhi m KTTN đ c đ c p đ u tiên M vào n m 1950 trong tác

ph m "Basic organizational planning to tie in with responsibility accounting" c a Ailman, H.B.1950 T đó đ n nay, v n đ k toán trách nhi m đ c quan tâm nhi u

v i nh ng quan đi m khác nhau, b i nh ng tác gi khác nhau nhi u qu c gia trên

th gi i nh Atkinson; R.D Banker; R.S Kaplan; S.M Young; James R.Martin … 1.1.2 Kháiăni măk ătoánătráchănhi m

K toán qu n tr doanh nghi p là m t b ph n c u thành quan tr ng c a h công c qu n lý kinh t , tài chính và có vai trò qu n lý, đi u hành và ki m soát các

ho t đ ng kinh t , tài chính trong DN, đ ng th i cung c p thông tin đ th c hi n

m c tiêu qu n tr DN nh m đ t đ c hi u qu cao nh t, KTQT s d ng h th ng k toán trách nhi m đ phân lo i c u trúc t ch c thành các trung tâm trách nhi m, trên

c s đó đánh giá k t qu c a t ng b ph n d a trên trách nhi m đ c giao cho b

ph n đó Cho đ n nay đã có r t nhi u quan đi m v k toán trách nhi m nh sau:

Nhóm tác gi Anthony A.Atkinson, Rajiv D.Banker, Robert S.Kaplan and S.mark Young kh ng đ nh: KTTN là m t h th ng k toán có ch c n ng thu th p,

t ng h p và báo cáo các d li u k toán có liên quan đ n trách nhi m c a t ng nhà

qu n lý riêng bi t trong m t t ch c, cung c p thông tin nh m đánh giá trách nhi m

và thành qu m i nhà qu n lý t o ra các báo cáo ch a c nh ng đ i t ng có th

ki m soát và không th ki m soát đ i v i m t c p qu n lý

Nhóm tác gi Weygandt, Kieso và Kimmel cho r ng KTTN là m t b ph n

c a KTQT mà liên quan đ n vi c tích l y, báo cáo v thu nh p và chi phí trên c s

nhà qu n lý có quy n đ a ra nh ng quy t đ nh trong ho t đ ng h ng ngày v các

v n đ đó

Nhóm tác gi Clive Emmanuel, David Otley and Kenneth Mar-chant l i xác

đ nh KTTN là s thu th p t ng h p và báo cáo nh ng thông tin tài chính v nh ng trung tâm khác nhau trong m t t ch c (nh ng trung tâm trách nhi m), c ng còn

đ c g i là k toán ho t đ ng hay k toán kh n ng sinh l i

Theo ào V n Tài và c ng s (2003, trang 88) cho r ng “K toán trách nhi m là m t ph ng pháp k toán thu th p và báo cáo các thông tin d toán và

th c t v các “đ u vào” và “đ u ra” c a các trung tâm trách nhi m”

Theo oàn Ng c Qu và c ng s (2011, trang 196) “K toán trách nhi m là

h th ng thu th p, x lý và truy n đ t thông tin có th ki m soát theo ph m vi trách nhi m c a t ng nhà qu n tr nh m đ t đ c m c tiêu chung c a t ch c”

Tóm l i, hi n có nhi u quan đi m khác v KTTN, tuy nhiên chúng ta th y

r ng s khác nhau c a các quan đi m trên đ c th hi n cách th c nhìn nh n c a

m i tác gi v đ c đi m, ý ngh a và c ch t ch c KTTN DN, s khác nhau đó không mang tính đ i ngh ch mà chúng cùng b sung cho nhau nh m giúp chúng ta

có cái nhìn toàn di n h n v KTTN T đó có th rút ra nh ng v n đ thu c b n

đ nh, song c ng có nh ng nhà qu n lý b ph n h u nh không có quy n h n v s

d ng các ngu n l c thu c b ph n h qu n lý

- Th ba, m t h th ng KTTN h u ích ph i th a mãn lý thuy t phù h p, ngh a

là có m t c u trúc t ch c thích h p nh t v i môi tr ng t ch c ho t đ ng, v i chi n l c t ng h p c a t ch c, và v i các giá tr và s khích l c a qu n tr c p cao [7, tr 24,26]

Tóm l i, theo tác gi , k toán trách nhi m là h th ng th a nh n m i b ph n (thành viên, con ng i) trong m t t ch c có quy n ch đ o và ch u trách nhi m v

nh ng nghi p v riêng bi t thu c v ph m vi qu n lý c a mình, h ph i xác đ nh, đánh giá và báo cáo cho t ch c, thông qua đó c p qu n lý cao h n s d ng thông tin này đ đánh giá thành qu c a các b ph n trong t ch c

1.1.3 Vai trò c a k toán trách nhi m

1.1.3.1 K toán trách nhi m cung c p thông tin cho vi c th c hi n ch căn ngăt

ch c v đi u hành c a nhà qu n tr doanh nghi p

T ch c và đi u hành là ch c n ng quan tr ng c a qu n tr T ch c là vi c nhà qu n lý quy t đ nh cách t t nh t đ liên k t các ngu n l c c a doanh nghi p l i

v i nhau, sao cho k ho ch đ c th c hi n có hi u qu nh t Trong vi c đi u hành, các nhà qu n lý giám sát ho t đ ng hàng ngày, t o đi u ki n cho t ch c ho t đ ng thu n l i và ngày càng phát tri n

Thông qua k toán trách nhi m, nhà qu n lý có th phân tích đánh giá chi phí

đã chi, doanh thu và l i nhu n th c hi n c a b ph n Báo cáo trách nhi m ph n h i cho ng i qu n lý bi t k ho ch th c hi n ra sao, nh n di n các v n đ h n ch đ

có s đi u ch nh các chi n l c m c tiêu sao cho k t qu kinh doanh là t t nh t

ây là ngu n thông tin đ nhà qu n lý nâng cao hi u su t s d ng v n, t ng doanh thu, gi m chi phí m t cách h p lý, t i đa hóa l i nhu n

K toán trách nhi m xác đ nh các trung tâm trách nhi m, qua đó nhà qu n lý

có th h th ng hóa các công vi c c a t ng trung tâm mà thi t l p các ch tiêu đánh giá K toán trách nhi m giúp nhà qu n tr đánh giá và đi u ch nh các b ph n cho thích h p

1.1.3.2 K toán trách nhi m cung c p thông tin cho vi c th c hi n ch căn ngă

ki m soát doanh nghi p

Ki m soát là vi c xem xét, ng n ch n nh ng đi u trái v i quy đ nh trong

ph m vi quy n hành c a ng i ki m soát Và ki m soát có vai trò giúp nhà qu n tr

n m đ c ti n đ và ch t l ng th c hi n công vi c c a cá nhân, b ph n trong t

ch c

Thông qua k toán trách nhi m, nhà qu n tr có th phân tích, đánh giá, chi phí, doanh thu và l i nhu n th c hi n c a t ng b ph n Báo cáo trách nhi m ph n

h i cho nhà qu n lý bi t vi c th c hi n k ho ch c a các b ph n ra sao, nh n di n các v n đ h n ch đ có s đi u ch nh các chi n l c m c tiêu sao cho k t qu kinh doanh là t t nh t ây có th xem là ngu n thông tin quan tr ng đ nhà qu n lý nâng cao hi u qu s d ng v n, t ng doanh thu, gi m chi phí m t cách h p lý và

cu i cùng là t i đa hóa l i nhu n

1.1.3.3 K toán trách nhi m khuy n khích nhà qu nă lỦă h ngă đ n m c tiêu

chung c a t ch c

Thông qua vi c phân c p đánh giá trách nhi m ho t đ ng t ng c p qu n lý s khuy n khích các b ph n, các c p qu n lý ch đ ng sáng t o trong vi c hoàn thành SXKD đ t đ c hi u qu g n v i m c tiêu chung c a toàn doanh nghi p

M c tiêu chi n l c c a doanh nghi p đ c g n v i các trung tâm trách nhi m Khi k toán trách nhi m có th ki m soát đ c tài chính và qu n lý thì nhà

qu n lý s đi u ch nh ho t đ ng h ng đ n các m c tiêu chung ng th i, b n thân các giám đ c trung tâm trách nhi m đ c khích l ho t đ ng sao cho phù h p v i các m c tiêu c b n c a toàn công ty

1.2 S phân c p qu n lý và m i quan h v i k toán trách nhi m

b o các nhân viên c a mình c g ng làm vi c và có trách nhi m v i công vi c,

nh m đ t nh ng m c tiêu chung c a t ch c đ ra

Phân c p qu n lý là vi c ng i qu n lý giao nhi m v và quy n ra quy t đ nh cho c p qu n lý th p h n trong quá trình ho t đ ng c a doanh nghi p Và c p d i

đó ch ra quy t đ nh trong ph m vi trách nhi m c a mình Tùy theo t ng doanh nghi p, m c đ phân chia có th khác nhau, g m nhi u c p đ hay ch m t c p và

vi c giao quy n quy t đ nh có th nhi u hay ít

K toán trách nhi m là công vi c đ c th c hi n không th tách r i các trung tâm trách nhi m Các trung tâm trách nhi m này đ c hình thành thông qua vi c phân c p qu n lý

Theo đó, đ th c hi n các ch c n ng qu n lý c a mình, ng i qu n lý c p cao ph i th hi n đúng đ n quy n l c c a mình, gây đ c nh h ng và s c thuy t

ph c đ i v i nhân viên, đ ng th i ph i ti n hành phân c p, y quy n cho c p d i

nh m giúp h có th đi u hành công vi c th ng xuyên t i b ph n mà h qu n lý

M i c p đ s có ng i qu n lý riêng và có th thu c m t trong các trung tâm t th p đ n cao nh : trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm l i nhu n, trung tâm đ u t Ng i qu n lý s đi u ph i các ngu n l c và ho t đ ng trong trung tâm mình đ th c hi n các ch tiêu do c p trên giao

uănh căđi m phân c p qu n lý

- Thông qua vi c phân c p qu n lý, ng i qu n lý có th gi m b t kh i l ng công vi c b ng cách giao b t vi c cho ng i khác, t đó có th ti t ki m th i gian làm vi c c a mình, và có th t p trung vào th c hi n các m c tiêu l n cho doanh nghi p, nh đ u t th i gian đ đ ra nh ng công vi c mang tính ch t chi n l c lâu dài

- Chính s phân quy n trong qu n lý mà các b ph n có th ch đ ng trong

ti p c n thông tin và ph n h i nhanh chóng, nên ngu n thông tin đ c cung c p đ y

đ và k p th i h n

- T o c h i phát tri n cho các nhà qu n lý c p th p h n Nhà qu n lý có th đánh giá nhân viên t t và đào t o l p qu n lý m i đ k th a C p d i có th t p trung h c t p, rèn luy n, nâng cao nghi p v , tích l y kinh nghi m khi th c hi n các công vi c, quy t đ nh c a mình

- C c u t ch c đ c thi t l p phù h p v i môi tr ng ho t đ ng h n B i

n u các l nh v c kinh doanh đa d ng, quy mô kinh doanh l n, th tr ng và th ph n

r ng m , thì nh t thi t có nhi u nhân s quan tr ng cùng gánh vác trách nhi m và

ng c l i Các b ph n trong c c u t ch c có th đi u ch nh đ thích nghi v i môi

tr ng kinh doanh m t ph n là nh vào vi c phân c p đó

- Khuy n khích nhân viên n l c v i trách nhi m đ c giao h n, t đó góp

ph n hoàn thành m c tiêu chung c a toàn DN Khi k t qu th c hi n c a m i b

ph n, m i con ng i trong t ch c đ c xác đ nh và th a nh n m t cách rõ ràng s khuy n khích h làm vi c t t h n Bên c nh đó, t o môi tr ng thi đua tích c c và lành m nh gi a các cá nhân, các đ n v , và khuy n khích h đ t đ c các ch tiêu

c a t ng b ph n c ng nh m c tiêu chung c a toàn đ n v

Bên c nh nh ng u đi m c a vi c phân c p qu n lý c ng t n t i nh ng tác

đ ng tiêu c c sau:

- Vi c phân c p càng nhi u thì càng khó có th ki m soát đ c Th m chí

n u ki m soát không t t, phân c p trách nhi m có th d n đ n không tuân th làm sai l ch các m c tiêu chung c a toàn doanh nghi p Do các giám đ c trung tâm trách nhi m ch t p trung vào l i ích c a đ n v , không xem xét quy t đ nh đó có

nh h ng đ n doanh nghi p nh th nào, làm l ch m c tiêu chung c a doanh nghi p

- Ngoài ra, phân c p qu n lý còn có th d n đ n s trùng l p không c n thi t

đ i v i các trung tâm trách nhi m Do đó, doanh nghi p ph i xác đ nh khi nào c n phân chia các c p b c và m c đ phân quy n nh th nào là h p lý, thích h p Vi c

đó còn tùy thu c vào chi n l c chung c a toàn doanh nghi p

1.2.2 M i quan h gi a phân c p qu n lý v i k toán trách nhi m

Trong m t t ch c, qua s phân c p qu n lý s xác đ nh đ c quy n h n và trách nhi m các c p qu n lý m t cách rõ ràng, và là c s cho vi c đánh giá k t

qu ho t đ ng c a t ng b ph n Phân c p qu n lý giúp cho h th ng k toán trách nhi m đánh giá thành qu c a các c p qu n lý các b ph n t t h n

Bên c nh s tác đ ng t phía phân c p qu n lý đ n h th ng k toán trách nhi m, thì h th ng KTTN c ng có s tác đ ng đ n s phân c p qu n lý K toán trách nhi m góp ph n hoàn thi n s phân c p qu n lý trong t ch c, thi t l p đ c

m t h th ng ch tiêu, công c , báo cáo đánh giá thành qu c a các trung tâm trách nhi m

1.3 N i dung c a k toán trách nhi m

1.3.1 Xácăđ nh các trung tâm trách nhi m

Trung tâm trách nhi m là m t ch c n ng hay m t b ph n trong t ch c, đ t

d i s lãnh đ o c a nhà qu n tr ho c m t c p qu n lý, ch u trách nhi m đ i v i thành qu ho t đ ng c a chính b ph n do mình ph trách Có b n lo i trung tâm trách nhi m c b n nh sau: trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm l i nhu n, trung tâm đ u t

Trung tâm chi phí

Trung tâm phi phí là trung tâm trách nhi m mà đ u vào đ c l ng hóa b ng

ti n còn đ u ra thì không đ c l ng hóa b ng ti n c a t ch c Trách nhi m tài chính c a trung tâm này là ki m soát và báo cáo riêng v chi phí Tùy theo tính ch t

c a chi phí và k t qu làm ra mà ng i ta chia trung tâm chi phí thành trung tâm chi phí đ nh m c (Standard cost center) và trung tâm chi phí không đ nh m c đ c (Discretionary Expense center)

 Trung tâm chi phí đ nh m c: là trung tâm chi phí đ u vào đ c xác

đ nh t ng ng v i đ u ra là các s n ph m, d ch v Trung tâm chi phí đ nh m c

th ng có th là các nhà máy s n xu t, các phân x ng s n xu t, các t s n xu t, các đ i thi công Thông th ng chi phí đ nh m c đ c xác đ nh đ tính m c hi u

qu c a công vi c, b ng cách xác đ nh t s gi a đ u ra và đ u vào Ngo i ra, ta còn

đánh giá hi u qu ho t đ ng c a trung tâm chi phí này b ng cách phân tích chênh

l ch d a trên chi phí đ nh m c và k ho ch ngân sách đ c theo dõi và đi u ch nh liên t c

 Trung tâm chi phí không đ nh m c đ c: là trung tâm chi phí không

xác đ nh đ c m i quan h gi a đ u vào và đ u ra, hay không th tính đ c đ u ra

m t cách rõ ràng Trung tâm chi phí không đ nh m c đ c th ng là các phòng ban thu c b ph n gián ti p nh phòng nhân s , phòng nghiên c u và phát tri n, phòng

k toán… Công ty th ng ki m soát các b ph n này b ng cách giám sát ngu n l c cung ng nh : con ng i, thi t b , chi phí v t d ng…

Trung tâm doanh thu

Trung tâm doanh thu là trung tâm trách nhi m mà đó nhà qu n tr c a nó

ch đ c quy n ra quy t đ nh đ i v i doanh thu phát sinh trong b ph n đó, không

có trách nhi m v i chi phí s n ph m, l i nhu n và v n đ u t N u trung tâm doanh thu đ c toàn quy n quy t đ nh giá bán trong khung giá c cho phép thì trách nhi m

s đ c đánh giá trên doanh thu t o ra

Trung tâm doanh thu th ng là các b ph n kinh doanh trong đ n v nh các chi nhánh tiêu th , khu v c tiêu th , c a hàng tiêu th , nhóm s n ph m

Thành qu c a trung tâm doanh thu th ng đ c đánh giá b ng vi c so sánh doanh thu th c t v i doanh thu d toán và phân tích các chênh l ch phát sinh

Trung tâm l i nhu n

Trung tâm l i nhu n là trung tâm trách nhi m mà các nhà qu n tr c a nó ch

đ c quy n ra quy t đ nh đ i v i l i nhu n đ t đ c trong b ph n đó, không có quy n ra quy t đ nh đ n v n đ u t c a công ty Trong đó, trung tâm l i nhu n có

th quy t đ nh v chi phí và doanh thu nh : s n xu t s n ph m nào, s n xu t ra sao,

ch t l ng, giá c và phân ph i nh th nào…

Trung tâm trách nhi m này th ng là các đ n v kinh doanh trong t ng công

ty nh các công ty ph thu c, các chi nhánh…

Thành qu c a trung tâm trách nhi m th ng đ c đánh giá b ng vi c so sánh các d li u trên báo cáo k t qu kinh doanh th c t v i các d li u trên báo cáo

k t qu kinh doanh d toán

Trungătơmăđ uăt

Trung tâm đ u t là m t b ph n mà các nhà qu n tr c a nó đ c quy n ra quy t đ nh đ i v i l i nhu n và v n đ u t c a đ n v đó ây là trung tâm có quy n cao nh t trong t ch c doanh nghi p

Trung tâm đ u t th ng là H i đ ng qu n tr công ty, các ch đ u t , các công ty con đ c l p

Thành qu c a trung tâm đ u t th ng đ c đánh giá b ng vi c s d ng các

th c đo: T l hoàn v n đ u t (ROI), l i nhu n còn l i (RI)

1.3.2 Các ch tiêuăđánhăgiáăthành qu c a các trung tâm trách nhi m

đo l ng, đánh giá các trung tâm trách nhi m, có hai lo i ch tiêu c b n

là ch tiêu k t qu và ch tiêu hi u qu

Ch tiêu k t qu là m c đ các trung tâm trách nhi m th c hi n nhi m v đ

ra

Ch tiêu hi u qu là t l so sánh gi a t ng đ u ra và t ng đ u vào c a m t trung tâm trách nhi m Nó cho th y k t qu th c t đ t đ c so v i các ngu n l c

đ c s d ng đ t o ra k t qu đó, t c trung bình k t qu mang l i trên m i đ n v

đ u vào Ví d nh ch tiêu l i nhu n trên v n, trên tài s n Ng c l i, t l so sánh

gi a đ u vào và đ u ra cho ta trung bình s l ng đ u vào và tiêu hao trên m i đ n

v đ u ra nh t l chi phí trên m i s n ph m làm đ c

1.3.2.1 Ch tiêuăđánhăgiáăthƠnhăqu c a trung tâm chi phí

Trung tâm chi phí đ nh m c: đ u ra có th xác đ nh và l ng hóa đ c d a

trên c s đã bi t phí t n đ u vào c n thi t đ t o đ u ra

Ví d , trong phân x ng s n xu t có th c tính đ c chi phí t o ra m t đ n

v s n ph m thông qua đ nh m c tiêu hao nguyên v t li u, chi phí nhân công tr c

ti p và chi phí s n xu t chung

V m t k t qu , thành qu qu n lý c a trung tâm chi phí tiêu chu n đ c đánh giá thông qua m c đ hoàn thành k ho ch s n xu t, k ho ch thi công trên c

s đ m b o đúng th i h n, đúng tiêu chu n, k thu t, ch t l ng

V m t hi u qu , thành qu qu n lý c a trung tâm chi phí tiêu chu n đ c đo

l ng trên c s so sánh gi a chi phí s n xu t th c t và chi phí đ nh m c Trên c

s tính toán sai bi t chi phí, phân tích nh h ng c a nhân t gây sai bi t đ xác

đ nh nguyên nhân tác đ ng đ n tình hình th c hi n đ nh m c chi phí đo l ng b i

T đó, đánh giá thành qu c a trung tâm chi phí d a trên k t qu đ t đ c và

hi u qu công vi c c a trung tâm này mang l i

Trung tâm chi phí khôngăđ nh m căđ c: đ u ra c a trung tâm này không

th l ng hóa b ng ti n, đ ng th i m i quan h gi a đ u ra và đ u vào trung tâm này là không th so sánh đ c Trung tâm chi phí này thông th ng là các phòng ban nh phòng nhân s , phòng k toán, phòng h p đ ng… Các kho n chi phí

th ng đ t ra c đ nh cho m i phòng ban, s thay đ i n u có c a các kho n chi phí này c ng không làm nh h ng đ n n ng su t các phân x ng s n xu t

V m t k t qu , thành qu c a trung tâm chi phí d toán có th đánh giá d trên m c đ hoàn thành k ho ch c a trung tâm

V m t hi u qu , thành qu qu n lý c a trung tâm chi phí d toán đ c đo

l ng trên c s so sánh gi a chi phí th c t phát sinh và chi phí đ nh m c

1.3.2.2 Ch tiêuăđánhăgiáăthƠnhăqu c a trung tâm doanh thu

V m t k t qu , thành qu qu n lý c a trung tâm doanh thu đ c đánh giá thông qua đ i chi u doanh thu th c t đ t đ c so v i doanh thu d toán c a b

ph n, xem xét tình hình th c hi n d toán tiêu th , trên c s đó phân tích sai bi t

doanh thu do nh h ng c a các nhân t có liên quan nh đ n giá bán, kh i l ng tiêu th và k t c u s n ph m tiêu th

Ngoài ra, đo l ng k t qu ho t đ ng c a trung tâm này qua ch tiêu doanh

s bán, s n l ng bán T đó, đánh giá trung tâm này có hoàn thành nhi m v đ c giao hay không?

M c chênh l ch doanh thu = Doanh thu th c t - Doanh thu d toán

V m t hi u qu , do đ u ra c a trung tâm doanh thu đ c l ng hóa b ng

ti n, nh ng đ u vào thì không Vì nhà qu n tr trung tâm doanh thu không ch u trách nhi m v giá thành hay giá v n s n ph m hàng hóa Vì th , đ đánh giá đ c

hi u qu c a trung tâm doanh thu thì chúng ta ph i xét đ n tình hình th c hi n d toán c a trung tâm này trên c s so sánh chi phí ho t đ ng th c t v i chi phí d

toán đã l p

1.3.2.3 Ch tiêuăđánhăgiáăthƠnhăqu c a trung tâm l i nhu n

N u trung tâm chi phí có trách nhi m đ m b o chi phí phát sinh phù h p v i

k ho ch s n xu t, trung tâm l i nhu n ph i t ch c ho t đ ng sao cho đ t đ c l i nhu n cao nh t, ngh a là s d ng các ngu n l c đ c giao m t cách hi u qu nh t, trong đó có trách nhi m ki m soát chi phí phát sinh, doanh thu th c hi n đ c t hai trung tâm là chi phí và doanh thu V y, đ đánh giá k t qu th c hi n đ c c a trung tâm l i nhu n, k toán qu n tr đánh giá vi c th c hi n ch tiêu l i nhu n qua

m i quan h v i giá bán và l ng bán

- Trung tâm có đ t đ c m c tiêu th d toán hay không?

- Trung tâm c c u hàng bán có đúng nh d toán hay không?

- Trung tâm có th c hi n giá bán có đúng nh d toán hay không?

Ph ng pháp đánh giá v n là ph ng pháp phân tích nhân t c th là

ph ng pháp lo i tr đ đánh giá m c đ nh h ng c a s n l ng tiêu th , c c u

s n l ng tiêu th , giá bán t i l i nhu n trong k

Ngoài ra, còn có th s d ng các ch tiêu nh s d b ph n; t su t l i nhu n trên doanh thu; t su t doanh thu trên chi phí;…đ đánh giá thành qu ho t

đ ng c a các trung tâm l i nhu n

1.3.2.4 Ch tiêuăđánh giá thành qu c aătrungătơmăđ uăt

V b n ch t có th xem trung tâm đ u t là m t d ng m r ng c a trung tâm

l i nhu n, trong đó nhà qu n tr có nhi u quy n h n và trách nhi m h n, vì ngoài

vi c đ a ra các quy t đ nh ng n h n nh xác đ nh c c u s n ph m, giá bán, chi phí

s n ph m, … h còn có quy n ki m soát và đ a ra các quy t đ nh v v n đ u t c a doanh nghi p

V m t hi u qu , s d ng các th c đo đ đánh giá thành qu ho t đ ng c a trung tâm đ u t nh : T su t hoàn v n đ u t (ROI); Lãi th ng d (RI); Giá th

tr ng c a tài s n c a doanh nghi p

- T su t hoàn v n đ u t (ROI)

T su t hoàn v n đ u t là t s gi a l i nhu n thu n trên v n đ u t đã b

ra, hay theo Du Pont thì ROI còn đ c phân tích là t l l i nhu n trên doanh thu nhân v i vòng quay c a v n đ u t

Ch s này nh n m nh thêm kh n ng sinh l i v t trên chi phí v n đã đ u t vào

m t b ph n hay toàn doanh nghi p

M c đích s d ng c a ch s lãi th ng d RI: 1.M c tiêu th nh t c a vi c s

d ng ch s RI là cho bi t l i nhu n th c t đã mang v là bao nhiêu sau khi tr đi các kho n chi phí s d ng v n đ có đ c l i nhu n trên 2 M c tiêu th hai c a

vi c s d ng ch s RI là cho bi t có nên đ u t gia t ng hay không, mà khi s d ng

ch s ROI không đ c s đ ra quy t đ nh

Lãi th ng d (RI) = L i t c c a trung tâm đ u t ậ (V n đ u t x T su t chi phí

v n)

1.3.3 Báo cáo đánhăgiáăthƠnhăqu c a các trung tâm trách nhi m

Báo cáo trách nhi m là báo cáo v k t qu và hi u qu ho t đ ng cho m i c p

b c c a trách nhi m theo s đ t ch c qu n lý c a doanh nghi p H th ng báo cáo này ghi nh n vi c th c hi n m c tiêu và so sánh v i m c tiêu đ c phân công c a

m i b ph n trong doanh nghi p Sau đó, h th ng s t ng h p vi c th c hi n m c tiêu c a các c p d i lên c p cao h n Và t đó t ng h p đ c vi c th c hi n m c tiêu c a toàn doanh nghi p, so sánh v i m c tiêu c a toàn doanh nghi p và t o ra báo cáo t ng b ph n và toàn doanh nghi p S khác bi t gi a thông tin th c hi n

v i m c tiêu d toán s giúp nhà qu n tr đánh giá k t qu và hi u qu ho t đ ng

c a các c p qu n tr b ph n

1.3.3.1 Báoăcáoăđánh giá thành qu trung tâm chi phí

Báo cáo trách nhi m c a trung tâm chi phí là các b ng so sánh và xác đ nh

đ c các m c chênh l ch chi phí có th ki m soát gi a d toán linh ho t v i th c t Các báo cáo trung tâm chi phí đ c trình bày chi ti t theo các c p đ qu n lý khác nhau, th c hi n theo chi u d c t d i lên trên và trách nhi m chi ti t đ n t ng b

ph n tùy thu c vào c c u t ch c b máy qu n lý c a đ n v

D a vào báo cáo này, c p qu n lý nh n báo cáo s đánh giá đ c tình hình

th c hi n d toán chi phí c ng nh trách nhi m qu n lý c a lãnh đ o các trung tâm chi phí

B ng 1.1 Báo cáo trách nhi m c a trung tâm chi phí

1.3.3.2 BáoăcáoăđánhăgiáăthƠnhăqu trung tâm doanh thu

Báo cáo trách nhi m c a trung tâm doanh thu đ c dùng đ đánh giá trách nhi m qu n lý d a trên báo cáo th c hi n doanh thu có th ki m soát đ c so v i doanh thu d toán, đ ng th i kèm theo phân tích nh h ng c a các nhân t nh giá bán, s n l ng tiêu th , c c u s n ph m, d ch v tiêu th ,… đ n s bi n đ ng c a doanh thu Tùy theo c c u t ch c qu n lý m i doanh nghi p mà ng i ch u trách nhi m cao nh t c a trung tâm doanh thu là khác nhau có th là (Phó t ng giám đ c, Giám đ c, Tr ng đ n v , b ph n…)

B ng 1.2 Báo cáo trách nhi m c a trung tâm doanh thu

Công ty: …

n v / Phân x ng: …

Báo cáo trách nhi m c a trung tâm doanh thu

Th i gian: (n m, quý, tháng)

VT:

đ ng

Kho năm că

DTăcóăth ăki mă

soát

DTăd ătoánă linhăho t

1.3.3.3 BáoăcáoăđánhăgiáăthƠnhăqu trung tâm l i nhu n

Thành qu qu n lý c a các nhà qu n tr trung tâm l i nhu n đ c đánh giá thông qua báo cáo thành qu đ c l p cho t ng trung tâm l i nhu n riêng bi t

Báo cáo thành qu đ c s d ng đ đánh giá thành qu qu n lý c a nhà qu n

tr trung tâm l i nhu n là báo cáo k t qu kinh doanh đ c trình bày d i hình

th c s d đ m phí B ng vi c so sánh thông tin th c t v i thông tin d toán nhà

qu n tr có th bi t đ c chênh l ch nào là có l i, chênh l ch nào là b t l i, chênh

l ch nào do bi n đ ng c a kh i l ng ho t đ ng, chênh l ch nào do thành qu ki m soát doanh thu và chi phí mang l i Sau đây là m u báo cáo thành qu trung tâm l i nhu n

B ng 1.3 Báo cáo trách nhi m c a trung tâm l i nhu n

1.3.3.4 BáoăcáoăđánhăgiáăthƠnhăqu trungătơmăđ uăt

Báo cáo đánh giá thành qu trung tâm đ u t đ c l p t i t ng công ty, và t i các công ty thành viên đ theo dõi, phân tích, đánh giá hi u qu , ch t l ng đ u t

T đó giúp cho H i đ ng qu n tr và Ban giám đ c có nh ng thông tin c n thi t cho

vi c ra quy t đ nh M u báo cáo đ c minh h a nh sau:

B ng 1.4 - Báo cáo trách nhi m c a trungătơmăđ uăt

1.4 M t s ph ngăphápăk thu t s d ng trong k toán trách nhi m

1.4.1 D toán ngân sách

D toán ngân sách là nh ng tính toán, d ki n m t cách toàn di n m c tiêu kinh

t , tài chính mà doanh nghi p c n đ t đ c trong k ho t đ ng, đ ng th i ch rõ cách th c, bi n pháp huy đ ng các ngu n l c đ th c hi n m c tiêu và nhi m v đó

Ý ngh a c a h th ng d toán trong ho t đ ng qu n tr c a DN n các m t c b n sau:

- Cung c p cho nhà qu n tr toàn b thông tin v k ho ch kinh doanh c a DN trong t ng lai đ xây d ng các m c tiêu ho t đ ng th c ti n, là c s đ so sánh đánh giá k t qu đ t đ c th c t v i các ch tiêu k ho ch đ ra V i bi n pháp này vai trò c a k toán trách nhi m đ c nâng cao

- D toán ngân sách là c s đ nhà qu n tr t ch c th c hi n các nhi m v

c a DN, là công c đ liên k t các b ph n trong DN cùng th c hi n m c tiêu chung

- D toán ngân sách là ph ng ti n đ các nhà qu n tr trao đ i các v n đ liên quan đ n m c tiêu, quan đi m và k t qu đ t đ c D toán còn cho phép đánh giá

s đóng góp c a t ng b ph n trong vi c th c hi n nhi m v chung c a toàn DN

Có ba cách xây d ng d toán: m t là, d toán đ c xây d ng t c p có trách nhi m th p nh t đ n c p có trách nhi m cao nh t, d toán c p nào do chính nhà

qu n tr c p đó l p r i đ trình lên c p trên Hai là, d toán đ c xây d ng t c p

có trách nhi m cao nh t sau đó các c p th p nh t xây d ng d toán chi ti t c a c p mình theo d toán đ c ch đ o t c p trên Ba là, có s k t h p gi a hai cách xây

d ng d toán trên

D toán ngân sách toàn công ty bao g m h th ng các d toán theo s đ 1.1 [11, tr 166]

D toán tiêu th

D toán s n

xu t

D toán d tr thành ph m

D toán CP

NC TT

D toán CP NVL TT

D toán CP SXC

D toán giá thành s n xu t

D toán CP bán hàng

D toán GVHB

D toán CP QLDN

D toán BC KQKD

D toán CP tài chính

D toán b ng cân đ i k toán

D toán

ho t

đ ng

S ăđ 1.1 - Trình t xây d ng d toán ngân sách

Vi c l p d toán phù h p v i th c ti n thì báo cáo d toán chính là c n c đ đánh giá trách nhi m c a nhà qu n tr doanh nghi p Bên c nh đó, ngoài vi c đánh giá trách nhi m qu n lý d a vào d toán còn ph i xem xét ph ng pháp l p d toán

có khách quan và đáng tin c y không

ti p phát sinh cùng v i m c đ ho t đ ng c a t ng b ph n Trong khi đó, các chi phí c a các b ph n ph c v không g n tr c ti p trong các ho t đ ng s n xu t Tuy nhiên, các nhà qu n tr luôn mu n đánh giá chi phí do b ph n ph c v cung c p

cho b ph n nào đó s nh h ng đ n t ng chi phí s n ph m hay d ch v c a b

ph n đó T đó, vi c xác đ nh c n c phân b các chi phí c a b ph n ph c v cho các b ph n khác c n đ c th c hi n m t cách chính xác, công b ng và h p lý vì kho n chi phí phân b này s nh h ng tr c ti p đ n k t qu trong k kinh doanh

c a b ph n đ c ph c v Có 2 cách phân b chi phí: chi phí tr c ti p và chi phí

1.4.3 Phân tích bi năđ ng chi phí

Phân tích bi n đ ng chi phí là phân tích bi n đ ng các ch tiêu d a trên d toán k ho ch là ch y u, giúp cho nhà qu n tr bi t đ c nhân t nh h ng đ n thành qu ho t đ ng c a t ng b ph n t đó có bi n pháp ki m soát chi phí đúng

đ n đ nâng cao hi u qu ho t đ ng c a b ph n đó

i v i các nhà qu n lý, chi phí là m t trong nh ng m i quan tâm hàng đ u

vì chi phí đ c xem là m t trong nh ng ch tiêu đ đánh giá hi u qu qu n lý ho t

đ ng s n xu t kinh doanh Phân tích bi n đ ng chi phí phát sinh là v n đ tr ng tâm

đ có th ki m soát chi phí, t đó có nh ng quy t đ nh đúng đ n cho vi c qu n tr Các nhi m v c n th c hi n khi phân tích bi n đ ng chi phí:

- ánh giá khái quát và toàn di n tình hình th c hi n chi phí t i doanh nghi p, đ ng th i so sánh v i ngân sách đã đ c d toán

- Xác đ nh các nguyên nhân, nhân t nh h ng đ n s bi n đ ng

- ra các bi n pháp h p lý và k p th i nh m nâng cao hi u qu qu n lý chi phí

M c chênh l ch chi phí = Chi phí th c t - Chi phí d toán

K t qu phân tích s cung c p thông tin cho nhà qu n tr bi t đ c nguyên nhân c a các bi n đ ng trên là khách quan hay ch quan t đó có các bi n pháp

đúng đ n, k p th i đ ch n ch nh ho c phát huy các bi n đ ng theo chi u h ng có

l i cho doanh nghi p

K T LU NăCH NGă1

K toán trách nhi m là m t b ph n c a k toán qu n tr, đ c xây d ng d a trên c c u t ch c các b ph n trong doanh nghi p Nh có k toán trách nhi m, ban qu n tr có th qu n lý, theo dõi và đánh giá các ngu n tài s n, nhân l c thu c quy n ki m soát c a các b ph n ây là công c đánh giá thành qu ho t đ ng c a các b ph n trong đ n v s n xu t kinh doanh

Trong ch ng 1 đã gi i thi u t ng quát v k toán trách nhi m N i dung c a

k toán trách nhi m g m có:

- S phân c p qu n lý và m i quan h gi a s phân c p qu n lý và k toán trách nhi m

- Xác đ nh các trung tâm trách nhi m

- Xác đ nh các ch tiêu đánh giá thành qu c a trung tâm trách nhi m

- Xác đ nh các báo cáo đánh giá thành qu c a trung tâm trách nhi m

- M t s n i dung liên quan đ n k toán trách nhi m

N m v ng c s lý lu n c b n c a k toán trách nhi m là đi u ki n đ phân tích, đánh giá đ c th c tr ng và hoàn thi n k toán trách nhi m t i Công ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình

CH NGă2

TH C TR NG K TOÁN TRÁCH NHI M T I CÔNG TY

2.1 T ng quan v Công ty CP Xây d ng vƠăKinhădoanhă a c Hòa Bình

2.1.1 Gi i thi u khái quát v công ty

2.1.1.1 L ch s hình thành và phát tri n

Tên công ty: Công ty C ph n Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình

Tên giao d ch: Hoa Binh Construction & Real Estate Corporation

Tên vi t t t: HOA BINH CORPORATION (HBC)

Logo công ty:

Tr s chính: 235 Võ Th Sáu, P.7, Q.3, TP.HCM

i n tho i: (848) 39 325 030 ậ 39 325 572 ậ 39 326 571 Fax: (848) 39 325 221 Email: hoabinh@hcm.vnn.vn Web: http://www.hoabinhcorporation.com

Công ty CP Xây d ng và Kinh doanh a c Hòa Bình đ c c p phép thành

l p theo gi y phép kinh doanh s 4103000229 do S K ho ch u t UBND Tp.HCM c p ngày 01/12/2000 trên c s k th a toàn b l c l ng c a V n phòng XÂY D NG HÒA BÌNH - m t đ n v thi t k và thi công xây d ng đ c thành l p ngày 27/09/1987

2.1.1.2 Ch căn ng, nhi m v Công ty CP Xây d ngăvƠăKinhădoanhă a c Hòa

Th c hi n t t các quy đ nh c a pháp lu t, tuân th theo chính sách thu và

th c hi n các ngh a v tài chính khác theo quy đ nh c a pháp lu t

Cung c p cho khách hàng nh ng s n ph m và d ch v t t đ p nh t, nhanh chóng nh t và ti n ích nh t trong ngành xây d ng và đ a c

Th c hi n nghiêm túc các h p đ ng mua bán, liên doanh liên k t v i các t

ch c kinh t

Ghi chép s sách k toán và quy t toán theo quy đ nh c a Pháp lu t nhà n c

và B tài chính v K toán - Th ng kê ng th i, ph i ch u s ki m tra c a c quan nhà n c có th m quy n

2.1.1.3 Qui mô công ty

V n đi u l c a công ty t i ngày 31/12/2012 là: 413.061.340.000 đ ng

T ng giá tr tài s n tính đ n ngày 31/12/2012 là 4.580.416.101.843 đ ng Trong đó tài s n ng n h n là: 3.760.514.717.655 đ ng và tài s n dài h n là: 819.901.384.188 đ ng

T ng s lao đ ng t i công ty hi n nay là 3.042 ng i

i h i đ ng c đông

H i đ ng qu n trBan ki m soát

Ban c v n

T ng giám đ cBan tr lý & th

Công ty HPD

Công ty Vita

Công ty HBA

Các công trình nhóm 4

Các công trình nhóm 3

Các công trình nhóm 2

VP i di n

à N ng

Công ty Matec

VP i di n

Hà N i

VP i di n

Kual LumpurCông ty HHNBan MMTB Ban HSE

(Ngu n: S đ t ch c Công ty CP XD và KD a c Hòa Bình)

Nhi m v và quy n h n c aăng iăđ ngăđ u các b ph n

i h iăđ ng c đông: là c quan quy n l c cao nh t c a công ty, có quy n quy t

đ nh m i ho t đ ng c a doanh nghi p i h i đ ng c đông có quy n quy t đ nh

nh ng v n đ đ c Lu t pháp và i u l công ty quy đ nh i h i đ ng c đông thông qua cáo cáo tài chính h p nh t h ng n m c a công ty và ngân sách tài chính cho n m k ti p i h i đ ng c đông có quy n b u, mi n nhi m, bãi nhi m thành viên H QT, thành viên ban ki m soát c a công ty

tr do i h i đ ng c đông b u ra, là c quan qu n lý cao nh t c a công ty, có toàn quy n nhân danh công ty đ quy t đ nh m i v n đ liên quan đ n ho t đ ng c a Công ty (tr nh ng v n đ thu c th m quy n c a i h i đ ng c đông) Ch c n ng

ch y u là qu n lý và b o v quy n l i c a các c đông H i đ ng qu n tr ch u trách nhi m chung v vi c đ a ra quy t đ nh chi n l c, k ho ch phát tri n h ng

n m và trung h n c a công ty H i đ ng qu n tr g m 5 thành viên, trong đó ch

t ch H QT do H i đ ng qu n tr b u ra n m vai trò quan tr ng nh t v i nhi u quy n hành trong ho t đ ng qu n lý c a công ty

Ban ki m soát: Ban ki m soát do i h i đ ng c đông b u ra, có nhi m v ki m tra tính h p lý, h p pháp trong đi u hành ho t đ ng kinh doanh và báo cáo tài chính

c a Công ty Ban ki m soát ho t đ ng đ c l p v i H i đ ng qu n tr và Ban T ng giám đ c

Ban T ngăgiámăđ c: Ban T ng giám đ c công ty do H i đ ng qu n tr b nhi m

T ng giám đ c là ng i đ i di n theo pháp lu t c a Công ty có nhi m v t ch c

đi u hành và qu n lý m i ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a Công ty theo nh ng chi n l c và k ho ch đã đ c H i đ ng qu n tr và i h i đ ng c đông thông qua T ng giám đ c ph i ch u trách nhi m tr c H i đ ng qu n tr v vi c th c hi n quy n và ngh a v đ c giao Trong c c u t ch c c a Công ty, T ng giám đ c do

Ch t ch H i đ ng qu n tr kiêm nhi m

Giúp vi c cho T ng giám đ c g m n m Phó T ng giám đ c: m t Phó t ng giám

đ c hành chính qu n tr , m t phó t ng giám đ c k thu t công ngh , m t Phó t ng