Định hướng vận dụng IFRS để định giá việc thăm dò khoáng sản vào các doanh nghiệp việt nam

Tác gi Nguy n Minh Nhã... Adoption of IFRS 6: Exploration for and Evaluation of Mineral Resources by d ng IFRS 6 cho các công ty 12 công ty niêm y t trên th tr ng ch ng khoán London, V

NGUY N MINH NHÃ

NH H NG V N D NG IFRS

NH GIÁ VI C TH M DÒ KHOÁNG S N VÀO CÁC DOANH NGHI P VI T NAM

Tp H Chí Minh – N m 2014

NGUY N MINH NHÃ

NH H NG V N D NG IFRS

NH GIÁ VI C TH M DÒ KHOÁNG S N VÀO CÁC DOANH NGHI P VI T NAM

Tôi xin cam đoan lu n v n này là công trình nghiên c u c a tôi Các s li u, k t

qu , phân tích nêu trong lu n v n là trung th c và có ngu n g c rõ ràng

Tác gi

Nguy n Minh Nhã

s n d ng r n 8 1.2.2 Ho t đ ng th m dò, đ nh giá và khai thác d u m , khí đ t 9 1.2.3 Ho t đ ng th m dò, đ nh giá và khai thác n c khoáng, n c

ng m 10 1.2.4 nh h ng c a môi tr ng t nhiên đ n vi c th m dò, đ nh giá và khai thác tài nguyên khoáng s n 11 1.2.5 c đi m tài chính trong l nh v c khai thác 13 1.3 nh h ng c a đ c đi m riêng tài nguyên khoáng s n đ n công tác k toán 16 1.3.1 Phân lo i và đánh giá tài s n 16 1.3.2 Ghi nh n tài nguyên khoáng s n 16 1.4 K toán v th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n trong chu n

m c IFRS 6 17 1.4.1 L ch s hình thành IFRS 6 17

1.4.4 Các n i dung chính c a chu n m c 18

1.5 Th c t áp d ng IFRS 6 t i m t s qu c gia 30

1.5.1 Áp d ng IFRS 6 t i Canada 30

1.5.2 Áp d ng IFRS 6 t i Anh 31

1.5.3 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam 33

K t lu n ch ng 1 34

Ch ng 2 – Th c tr ng k toán th m dò vƠ đ nh giá tài nguyên khoáng s n t i Vi t Nam 35

2.1 Các qui đ nh hi n hành v k toán th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n t i Vi t Nam 35

2.1.1 Lu t thu tài nguyên 35

2.1.2 Lu t khoáng s n 37

2.1.3 Lu t d u khí 40

2.1.4 Thông t 105/2010/TT-BTC ngày 23/7/2010 h ng d n thi hành lu t thu tài nguyên 41

2.1.5 Thông t 107/2014/TT-BTC ngày 08/8/2014 43

2.1.6 S t ng đ ng và khác bi t trong qui đ nh c a k toán Vi t Nam v i chu n m c IFRS 6 52

2.2 Th c tr ng k toán t i các doanh nghi p thu c l nh v c th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n 54

2.2.1 Nh ng v n đ chung v kh o sát 54

2.2.2 K t qu kh o sát 55

2.2.3 ánh giá các doanh nghi p có ho t đ ng th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n đ c kh o sát 61

2.3 ánh giá m c đ hòa h p c a k toán Vi t Nam v i IFRS 6 63

2.3.1 ánh giá m c đ hòa h p 63

K t lu n ch ng 2 65

Ch ng 3 – nh h ng xây d ng các qui đ nh v k toán th m dò vƠ đ nh giá tài nguyên khoáng s n t i Vi t Nam 66

3.1 Quan đi m 66 3.2 nh h ng c th 68 3.2.1 Xây d ng qui đ nh phân lo i và phân lo i l i tài s n th m dò

và đ nh giá 68 3.2.2 Xây d ng qui đ nh đo l ng tài s n th m dò và đ nh giá 71 3.2.3 Xây d ng qui đ nh v t n th t tài s n th m dò và đ nh giá 75 3.3 Ki n ngh 77

K t lu n ch ng 3 79

K t lu n 80 Tài li u tham kh o

Ph l c

ACSB Canadian Accounting Standards Board

CAPP Canadian Association of Petroleum Producers

CMB The Capital Markets Board legislation

FAS 69 Financial Accounting Standards No.69

GAAP Generally Accepted Accounting Principles IAS Chu n m c k toán qu c t

IASB International Accounting Standards Board IASC International Accounting Standards Committee IFRS Chu n m c báo cáo tài chính qu c t

TFRS Turkey Financial Reporting Standard

TNKS Tài nguyên khoáng s n

VAS Chu n m c k toán Vi t Nam

Trang

B ng 1.1 Phân lo i l i giàn khoan th m dò khi tính kh thi k

thu t và kh n ng sinh l i kinh t đ c xác đ nh 22

B ng 2.1 Các tài kho n đ c b sung theo thông t

B ng 2.2 Các tài kho n đ c s a đ i theo thông t

B ng 2.3 So sánh qui đ nh c a Vi t Nam v i IFRS 6 52

B ng 2.4 K t qu kh o sát ý ki n các doanh nghi p v các qui

B ng 2.5 K t qu kh o sát ý ki n c a các doanh nghi p v xây

d ng qui đ nh k toán cho ho t đ ng th m dò và đ nh giá tài

nguyên khoáng s n c a Vi t Nam

58

B ng 3.1 Các kho n m c phát sinh trong d án th m dò X 70

B ng 3.2 Phân lo i tài s n d án X trong n m 201X 70

B ng 3.3 Phân lo i tài s n d án X trong n m 201X+4 71

B ng 3.4 Chi phát sinh c a công ty U và công ty V trong n m

Trang

S đ 2.1 K toán chi phí tìm ki m, th m dò, th m l ng và

S đ 2.2 K toán chi phí khai thác 48

S đ 2.3 K toán chi phí không đ c thu h i 50

S đ 2.4 K toán chi phí qu n lý hành chính chung 51

S đ 2.5 Qui mô các doanh nghi p đ c kh o sát 61

S đ 2.6 Lo i hình các doanh nghi p đ c kh o sát 61

Ph l c 2 – B ng câu h i kh o sát

g n đây, tài nguyên khoáng s n c a Vi t Nam liên t c b suy gi m

K toán tài nguyên khoáng s n r t c n thi t v i nh ng qu c gia có t c đ

t ng tr ng ch y u d a vào ngu n tài nguyên s n có và nh ng ngành công nghi p

có nguy c ô nhi m cao nh Vi t Nam Nó cho phép đánh giá đ c tính b n v ng

c a quá trình phát tri n kinh t có tính đ n tác đ ng và h u qu v môi tr ng

Qu n lý t t ngu n tài nguyên khoáng s n s giúp các nhà ho ch đ nh chính sách

th y đ c n n kinh t phát tri n d a vào ngu n tài nguyên m c đ nào T đó, cân nh c khi xem xét các gi i pháp thúc đ y t ng tr ng kinh t trong t ng lai h p

đ k toán không nh t quán gây khó kh n cho vi c qu n lý c a các c quan nhà

n c Chính vì v y, tác gi ch n đ tài nghiên c u “ nh h ng v n d ng IFRS

đ đ nh giá vi c th m dò khoáng s n vào các doanh nghi p Vi t Nam” v i mong

mu n c th hóa n i dung k toán cho các doanh nghi p có nh ng ho t đ ng th m

dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n

2 T ng quan v các nghiên c u tr c đơy

2.1 Các công trình nghiên c u v áp d ng IFRS 6 và k toán môi tr ng

Th y Di u Linh, 2013) Nghiên c u xem xét các v n đ k toán tài chính v môi

tr ng, th c tr ng k toán tài chính môi tr ng Vi t Nam và đ a ra đ nh h ng

v n d ng vào Vi t Nam Theo nghiên c u, k toán v môi tr ng c a Vi t Nam

hi n nay không đ c chú tr ng và ít đ c quan tâm theo dõi Vi t Nam có nhi u doanh nghi p có ho t đ ng nh h ng đ n môi tr ng t nhiên (đ c bi t là l nh v c khoáng s n), tuy nhiên chi phí môi tr ng (ch y u là chi phí x lý ch t th i) ch a

đ c các doanh nghi p xác đ nh và x lý chính xác Trên c s nghiên c u k toán môi tr ng c a qu c t , đ tài đã đ a ra đ nh h ng áp d ng vào Vi t Nam theo quan đi m là v n d ng các qui đ nh qu c t và kinh nghi m t các n n kinh t

t ng t Vi t Nam

Adoption of IFRS 6: Exploration for and Evaluation of Mineral Resources by

d ng IFRS 6 cho các công ty (12 công ty) niêm y t trên th tr ng ch ng khoán London, V ng qu c Anh Nghiên c u th y r ng m c đ tác đ ng c a vi c áp d ng IFRS 6 là khác nhau, ph thu c vào ho t đ ng c a các công ty, m c đ và giai đo n

c a ho t đ ng th m dò - đ nh giá và chính sách k toán các công ty đang th c hi n

tr c khi áp d ng IFRS 6 Các tiêu chu n Anh SORP cho phép s d ng hai mô hình

đo l ng đ ghi nh n các chi phí th m dò và đ nh giá C th là: mô hình chi phí toàn b (t t c chi phí đ c v n hóa b t k k t qu th m dò có thành công hay không) và mô hình n l c thành công (chi phí tìm ki m th m dò đ c v n hóa khi tìm th y ngu n khoáng s n có tr l ng và ch t l ng) 5 trong s 12 công ty ti p

t c áp d ng mô hình n l c thành công, 5 công ty s d ng mô hình n l c thành công thay th cho mô hình chi phí toàn b và 2 công ty ti p t c s d ng mô hình chi phí toàn b K t qu nghiên c u cho r ng, áp d ng IFRS 6 các công ty ti p t c s

d ng mô hình n l c thành công không có nh h ng đáng k đ n báo cáo tài chính

Áp d ng IFRS 6 công ty ti p t c s d ng mô hình chi phí toàn b có th nh

h ng đ n báo cáo tài chính

An Examination of the Accounting Policies Implemented at Mines in terms of CMB, Tax Legislation and TFRS within the Framework of Turkey Financial

c a qu c t v chính sách k toán s d ng cho ho t đ ng khai thác khoáng s n và các chi phí phát sinh trong các ho t đ ng này theo IFRS 6 Nghiên c u c ng đ c p

đ n các nguyên t c trong TFRS 6 c a Th Nh K và so sánh v i IFRS 6 K t qu là

lu t pháp Th Nh K b sung và công nh n đ i v i các nguyên t c c a IFRS 6

Assessment Of Natural Resources - Point Of View Of The IASB (Leontina

P v loaia, 2013) Nghiên c u đ a ra các ph ng pháp chính đ đo l ng và đánh giá tài s n tài nguyên trong n m báo cáo tài chính c ng nh tác đ ng c a vi c áp

d ng IFRS 6 trên nh ng thông tin đ c công b K t qu cho th y, đ nh ngh a v tài

s n th m dò và đ nh giá trong IFRS 6 là rõ ràng h n và chính xác h n so v i FAS

69, tuy nhiên có nh ng v n đ khác v n không rõ ràng Theo nghiên c u này, mô hình n l c thành công là phù h p nh t theo yêu c u c a IFRS 6

M t s nghiên c u v các v n đ liên quan gi a chu n m c k toán qu c t

và qui đ nh c a k toán Vi t Nam c ng nh vi c ng d ng vào Vi t Nam

Có s khác bi t đáng k gi a các VAS c a Vi t Nam và các tiêu chu n c a IASB bao g m IAS, IFRS (Yang & Nguy n, 2003)

K toán Vi t Nam có cách di n gi i k toán không gi ng v i gi i thích và

h ng d n c a y ban gi i thích qu c t (PWC, 2008)

M c đ h i t t ng th gi a VAS và các tiêu chu n c a IASB là 68%, trong

đó v đo l ng là 81,2%, v công b thông tin là 57%; lý do c a s h i t th p này

là VAS không có nh ng đi u ch nh c n thi t đ b t k p nh ng thay đ i c n b n c a

IAS/IFRS; có s khác nhau đáng k v c s đo l ng gi a IAS/IFRS và VAS; và IAS/IFRS yêu c u khai báo thông tin nhi u h n VAS (Ph m Hoài H ng, 2010)

Mascitelli and Meropy Barut, 2013) Nghiên c u cho r ng IFRS là k p th i và quan

tr ng đ i v i ngành công nghi p, chính ph và ngành ngh k toán Vi t Nam Nghiên c u c ng đánh giá các quan đi m ng h và ph n đ i vi c chuy n đ i t VAS sang IFRS

Trên c s tìm hi u nh ng quy đ nh c a Vi t Nam, đ a ra đ nh h ng v n d ng theo IFRS 6

3 M c tiêu vƠ cơu h i nghiên c u

3.1 M c tiêu nghiên c u

Thông qua vi c nghiên c u đ tài, tác gi mong đ t đ c nh ng m c tiêu sau:

 M t là, tìm hi u các v n đ lý thuy t liên quan đ n các ho t đ ng th m dò và

đ nh giá tài nguyên khoáng s n, đ c bi t là chu n m c qu c t s 6 v báo cáo tài chính Tìm hi u quá trình so n th o, ban hành và n i dung c a chu n m c IFRS 6

 Hai là, tìm hi u các qui đ nh v k toán trong l nh v c th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n hi n hành t i Vi t Nam Trên c s đó, nh n d ng các đi m

t ng đ ng và khác bi t gi a Vi t Nam và qu c t trong l nh v c này

 Ba là, nh n d ng các khó kh n c a các doanh nghi p Vi t Nam khi thi u chu n m c k toán v th m dò – đ nh giá tài nguyên khoáng s n và đ xu t các v n

đ c n l u ý khi ban hành các qui đ nh v k toán trong l nh v c này, nh m ti p t c hoàn thi n h th ng khuôn kh pháp lý v k toán, phù h p v i thông l k toán

qu c t , t o ni m tin cho các nhà đ u t n c ngoài góp ph n thúc đ y đ u t n c ngoài vào Vi t Nam và t ng c ng tính minh b ch c a thông tin tài chính, t o đi u

ki n t i đa cho vi c giám sát tình hình tài chính và k t qu ho t đ ng kinh doanh

c a doanh nghi p, đáp ng yêu c u phát tri n kinh t - xã h i và h i nh p kinh t

 Quá trình so n th o và ban hành chu n m c IFRS 6

 Các qui đ nh k toán hi n hành v th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng

s n c a Vi t Nam

 Tình hình v n d ng các qui đ nh hi n hành c a k toán Vi t Nam t i các doanh nghi p th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n

4.2 Ph m vi nghiên c u

Lu n v n nghiên c u công tác k toán t i các doanh nghi p có nh ng ho t

đ ng th m dò, đ nh giá và khai thác tài nguyên khoáng s n Vi t Nam nh :

+ N c khoáng, n c ng m;

+ Cát, đá;

+ Khoáng s n

5 Ph ng pháp nghiên c u

pháp khác nhau đ thu th p d li u, gi i quy t các v n đ lý lu n liên quan đ n k toán tài nguyên khoáng s n

 Ph ng pháp thu th p d li u: thu th p d li u t ng h p v c s lý lu n liên quan đ n k toán tài nguyên khoáng s n

 Ph ng pháp phân tích: phân tích d li u thu th p đ c đ đánh giá th c

tr ng k toán trong các doanh nghi p th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n

 Ph ng pháp so sánh đ i chi u: so sánh quy đ nh hi n hành c a k toán

Vi t Nam v i IFRS 6

nh l ng: tác gi s d ng b ng câu h i v i thang đo đ nh danh, Likert…

và ph n m m Excel đ ti n hành kh o sát thu th p s li u, đánh giá v th c tr ng các quy đ nh v k toán tài nguyên khoáng s n t i Vi t Nam

Ngoài ra, tác gi còn t ng h p nh ng nghiên c u v áp d ng IFRS 6 trên th

gi i và xem xét đi u ki n kinh t xã h i c a Vi t Nam đ đ a ra đ nh h ng xây

d ng quy đ nh k toán liên quan đ n tài nguyên khoáng s n theo h ng h i t v i

 Ch ng 3: nh h ng xây d ng các qui đ nh k toán v th m dò và

đ nh giá tài nguyên khoáng s n t i Vi t Nam

d ng khí (khí đ t, khí tr …) Tài nguyên khoáng s n và kinh t có m i quan h ch t

ch v i nhau, đó là m i quan h t ng tác, th ng xuyên và lâu dài

Tài nguyên khoáng s n là m t ngu n l c quan tr ng c a n n kinh t Thu

khai thác tài nguyên không ph c h i, tài nguyên có th tái t o, và các ngu n tài nguyên có th khai thác b n v ng là m t ngu n l c kinh t Tuy nhiên, đ i v i t ng

tr ng và phát tri n kinh t , tài nguyên khoáng s n ch là đi u ki n c n nh ng ch a

đ Trên th c t , nhi u qu c gia có ít tài nguyên khoáng s n nh ng l i tr thành

nh ng n c công nghi p phát tri n nh Nh t B n Ng c l i, nhi u qu c gia có tr

l ng tài nguyên khoáng s n đa d ng nh ng v n kém phát tri n nh Cô-oét, Chi Lê… Vi t Nam c ng là m t n c có nhi u tài nguyên khoáng s n nh ng v n ch a khai thác hi u qu

các qu c gia, vi c tích l y v n c n m t quá trình lâu dài, liên quan ch t ch đ n tiêu dùng trong n c và thu hút v n đ u t n c ngoài Tuy nhiên, qu c gia có nhi u tài nguyên khoáng s n, có th rút ng n quá trình tích l y v n b ng cách khai thác các

s n ph m thô đ bán ho c s d ng cho n n kinh t t o ngu n tích l y v n ban đ u

khoáng s n là c s đ phát tri n công nghi p, góp ph n chuy n d ch c c u kinh t

và c c u lao đ ng i u này đ c bi t quan tr ng đ i v i các n c đang phát tri n

th i k đ u công nghi p hoá nh Vi t Nam

Ti t ki m tài nguyên khoáng s n là v n đ nòng c t c a phát tri n kinh t

Vi c đo l ng s ti t ki m tài nguyên khoáng s n tr nên ph c t p vì s suy gi m

c a tài nguyên không gi ng nh tài s n h u hình Do đó, s ti t ki m tài nguyên

khoáng s n ph i tính đ n s kh u hao v n s n xu t, các kho n đ u t vào ngu n l c con ng i, s suy thoái c a khoáng s n, n ng l ng, r ng, …; các thi t h i t ô nhi m không khí…

1.2 c đi m c a ho t đ ng th m dò, đ nh giá và khai thác tài nguyên khoáng s n 1.2.1 Ho t đ ng th m dò, đ nh giá và khai thác khoáng s n d ng r n

1.2.1.1 c đi m chung

Tài nguyên khoáng s n d ng r n không ph i là vô h n, vì v y các chính ph

ph i c g ng t o ra ngu n thu đ đ có th b i hoàn l i cho qu c gia nh ng giá tr b

m t đi v nh vi n do quá trình khai thác Các ngu n thu này có th là thu tài nguyên, thu thu nh p, ti n hoa h ng…

Các d án đòi h i ph i có m t kho n đ u t t ng đ i l n tr c khi b t đ u

đ i v i kh i doanh nghi p t nhân Các đi u kho n liên quan đ n tài chính, có nh

h ng đ n m i quan h trên th ng có n i dung liên quan đ n l i nhu n c ng nh các r i ro v tài chính t các d án mà s không đ c chia đ u cho t t c các bên liên quan

1.2.1.2 c đi m Vi t Nam

Ti m n ng khoáng s n d ng r n c a Vi t Nam đ c đánh giá là t ng đ i đa

d ng v i nhi u đi m m thu c nhi u lo i khoáng s n đ c phát hi n và khai thác

Do cung c p các nguyên li u đ u vào cho nhi u ngành công nghi p s n xu t - ch

t o và xây d ng, s phát tri n c a ho t đ ng ph thu c r t l n vào chu k phát tri n

c a n n kinh t th gi i S n l ng khai thác và giá bán nhi u lo i khoáng s n đ c quy t đ nh b i th tr ng th gi i

Trong n m 2011, áp l c gia t ng chi phí nguyên nhiên li u đ u vào là m t thách th c l n đ i v i h u h t các doanh nghi p khoáng s n Lu t khoáng s n 2010

đã thay đ i c ch c p phép th m dò khai thác m theo c ch đ u giá; ngoài ra bi u thu c a nhi u lo i khoáng s n đ c đi u ch nh theo h ng t ng lên làm gia t ng chi phí cho doanh nghi p

Nhìn chung, các doanh nghi p ho t đ ng khai thác khoáng s n đang niêm y t

hi n nay có quy mô nh , m c đ tài tr b ng n ít h n th tr ng nh ng biên l i nhu n g p l i cao h n Trong khi nhóm doanh nghi p khai thác qu ng kim lo i có

m c đ đ u t l n h n cho tài s n c đ nh, nhóm doanh nghi p khai thác v t li u xây d ng l i có m c sinh l i cao h n, ch t l ng dòng ti n và ch t l ng l i nhu n

t t h n

1.2.2 c đi m ho t đ ng th m dò, đ nh giá và khai thác d um , khí đ t

1.2.2.1 c đi m chung

D u m , khí đ t th ng đ c g i chung là d u khí D u khí là m t lo i khoáng s n, tuy nhiên vi c khai thác d u khí có m t s đ c đi m riêng bi t D u khí không ch là nhiên li u mà còn là nguyên li u nên nó nh h ng r t l n đ i v i n n kinh t th gi i Khác v i than đá, hay các khoáng s n khác, vi c th m dò – khai thác, ch bi n, phân ph i d u thô đã r t nhanh chóng mang tính toàn c u Do đó v

m t công ngh , trình đ công nghi p d u khí t t c các n c đ u g n nh nhau, không phân bi t đó là n c phát tri n cao hay l c h u

Ngành d u khí là ngành công nghi p bao g m r t nhi u giai đo n nh th m

dò, khai thác, ch bi n t d u thô tr thành d u tinh Ngành d u khí đ c chia là ba nhóm: th ng ngu n, trung ngu n, và h ngu n Nhóm th ng ngu n g m các ho t

đ ng nghiên c u đ a ch t, tìm ki m, th m dò, khai thác m Nhóm trung ngu n g m các ho t đ ng tàng tr v n chuy n, và nhóm h ngu n g m các ho t đ ng x lý, ch

bi n (l c d u, hoá d u, hoá khí) và phân ph i Lu n v n s t p trung nghiên c u công tác k toán c a nhóm th ng ngu n

Ngành d u khí có công ngh r t hi n đ i, v n đ u t c c k l n, r i ro cao,

l i nhu n nhi u và tính qu c t cao Thông th ng, khi b v n đ u t tìm ki m,

th m dò m t m d u, các công ty có th t n hàng tri u USD N u k t qu không đ t thì s ti n đ u t coi nh không th thu h i Các s c trong quá trình th m dò, khai thác, v n chuy n… th ng gây ra nh ng t n th t l n Do đó, khi phát hi n ra m

d u, các công ty th ng liên k t v i nhau t p trung khai thác đ thu h i nhanh v n

D u khí Vi t Nam đang tr thành m t trong nh ng l nh v c đ u t n c

ngoài sôi đ ng Nhi u t p đoàn d u khí l n đang có k ho ch đ u t và m r ng

ho t đ ng t i Vi t Nam

M c đ th m dò, khai thác ch y u t p trung vùng n c nông h n 200 mét,

di n tích các lô đã ký h p đ ng v n ch a ph i di n tích toàn th m l c đ a Ph n di n tích còn l i c n đ c đ y m nh th m dò, khai thác

1.2.3 Ho t đ ng th m dò, đ nh giá và khai thác n c khoáng, n c ng m

1.2.3.1 c đi m chung

N c khoáng là n c l y t ngu n su i khoáng, có thành ph n g m nhi u

h p ch t mu i và h p ch t l u hu nh N c khoáng có th là n c s i b t N c có nhi u ion canxi và magiê hòa tan đ c g i là n c c ng N c ch a ít ion các kim

lo i trên thì đ c g i là n c m m

châu Âu, n c đóng chai có th đ c g i là n c khoáng n u n c đ c đóng chai t i ngu n và không qua x lý ho c x lý r t ít Nhà s n xu t đ c phép

lo i b t p ch t thông qua các quy trình x lý v i không khí giàu ozôn, mi n là vi c

x lý không làm thay đ i thành ph n các ch t quan tr ng t o nên đ c tính riêng c a

n c Nhà s n xu t không đ c b sung thêm các ch t khác ngo i tr cácbon điôxít, không đ c lo i b hay tái b sung b ng các ph ng pháp v t lý đ c bi t

M , nhà s n xu t không đ c thêm b t c ch t khoáng nào vào n c khoáng

vi c th m dò, khai thác t ng đ i đ n gi n và thu n l i N c ng m t ng sâu

th ng n m trong l p đ t đá x p đ c ng n cách bên trên và phía d i b i các l p không th m n c Vi c th m dò, khai thác m ch n c lo i này th ng t n nhi u chi phí, th i gian và có nhi u r i ro h n

Vi t Nam có nh ng ngu n n c khoáng có giá tr khai thác ph c v du l ch -

gi i trí, đ c bi t nhi u ngu n n m g n nh ng danh lam th ng c nh ho c di tích l ch

s n i ti ng, có th liên k t v i nhau t o thành nh ng qu n th du l ch h p d n

Vi t Nam vi c khai thác n c ng m là ph bi n, các hình th c: gi ng đào, gi ng khoan, gi ng khoan nhà máy n c i v i nhi u đô th , ch ng h n

nh Hà N i, ngu n cung c p n c ch y u là n c ng m

1.2.4 nh h ng c a môi tr ng t nhiên đ n vi c th m dò, đ nh giá và khai thác tài nguyên khoáng s n

Th m dò, khai thác tài nguyên khoáng s n ch u nh h ng r t l n c a đi u

ki n môi tr ng t nhiên v nhi u m t nh s n l ng khai thác, th i gian khai thác,

ch t l ng c a s n ph m… Tùy t ng lo i tài nguyên mà s nh h ng này có m c

đ khác nhau

i v i nh ng lo i tài nguyên khoáng s n nh kim lo i, than, đá, cát, s i… thì vi c th m dò, khai thác ph thu c nhi u vào đ a hình, đ a v t S n l ng khai thác ph thu c nhi u vào tr l ng c a các m và v trí đ a lý c a m Thông

th ng các m n m nh ng khu v c có đ a hình ph c t p, không thu n l i v m t giao thông Do đó, vi c khai thác t p trung vào nh ng m đ c đánh giá là có tr

l ng l n và ch t l ng khoáng s n t t Th i gian khai thác nh ng tài nguyên thiên nhiên trong nhóm này th ng kéo dài nhi u n m, công vi c s ch đ c th c hi n ngay t i m r i đem đi tiêu th Vi c b o qu n chúng c ng không quá ph c t p và

có th đ t n kho lâu ngày nên kho ng th i gian t lúc khai thác đ n lúc s d ng có

ti t vùng bi n thay đ i th t th ng, các tr n giông bão xu t hi n b t ng Do đó,

vi c khai thác ngu n tài nguyên này t p trung ch y u các vùng n c g n b

Vi c th m dò các vùng bi n xa b c ng đ c ti n hành tuy nhiên do đi u ki n công ngh và th i ti t nên công vi c g p nhi u khó kh n Khai thác tài nguyên nhóm này th ng t n nhi u th i gian t khi th m dò, đ nh v ,… đ n khi l p đ t giàn khoan và ti n hành khai thác Sau khi khai thác thì ph i v n chuy n chúng vào đ t

li n b ng h th ng đ ng ng đ ti n hành s ch ban đ u r i cung c p cho các đ n

v tiêu th Tùy khu v c giàn khoan g n hay xa b mà công tác v n chuy n nhanh hay ch m và có b th t thoát hay không

i v i tài nguyên n c khoáng và n c ng m… thì vi c th m dò, khai thác

ph thu c nhi u vào đ a ch t khu v c và đ sâu c a m ch n c i v i vùng m c

n c ng m nông, có th đào gi ng ho c khoan nông; đ i v i vùng n c n m sâu

h n, thì dùng b m l c tay, b m ly tâm, b m đi n chìm, có th đ t gi ng khoan bên trong gi ng đào đ ng kính l n; vùng đ i núi nên đào hào, khoan gi ng, đào

gi ng ven chân đ i, gom n c l i m t b n ch a r i d n v n i s d ng; trong vùng cát ven bi n nên xây d ng hào l p đ ng ng l c n c n m ngang, ho c xây

d ng h th ng gi ng khoan …

1.2.5 c đi m tƠi chính trong l nh v c khai thác

Trên th gi i, ngành công nghi p khai thác v n hành d a trên m i quan h

gi a chính ph qu c gia đ i v i kh i doanh nghi p t nhân Các đi u kho n liên quan đ n tài chính, có nh h ng đ n m i quan h trên th ng có n i dung liên quan đ n l i nhu n c ng nh các r i ro v tài chính t các d án khai thác mà s không đ c chia đ u cho t t c các bên liên quan

Các đi u kho n tài chính không ch nh h ng t i các đánh giá v ngu n thu

k v ng c a qu c gia, mà còn nh h ng t i vi c th c thi các h p đ ng khai thác

S thành công hay th t b i c a h th ng lu t pháp trong vi c mang l i l i ích cho

qu c gia ph thu c nhi u vào kh n ng qu n lý các h p đ ng c a nhà n c và đ m

b o s tuân th các quy đ nh t các bên liên quan

Theo báo cáo c a Natural Resource Governance Institute, m t s công c tài chính ph bi n nh t đ c các qu c gia k t h p s d ng là:

 Ti n hoa h ng

Là kho n thanh toán m t l n khi quy t toán h p đ ng, ho c khi kh i đ ng d

án, khi đ t đ c m t m c tiêu nh t đ nh theo quy đ nh pháp lu t hay trong các h p

đ ng c th Kho n ti n này có th thay đ i, tùy theo các d án khác nhau

 Thu tài nguyên

Là kho n chi cho chính ph đ nh n đ c quy n khai thác các tài nguyên không tái t o đ c Ph n l n thu tài nguyên đ c tính theo giá hàng hóa (d a vào

ph n tr m giá tr hàng hóa, ví d 3% giá tr khoáng s n khai thác đ c) ho c theo

đ n v (theo m t kho n thu c đ nh)

 Thu thu nh p

Trong m t s tr ng h p, thu thu nh p doanh nghi p nên đ c áp d ng

đ ng th i cho các công ty d u khí và khoáng s n, nh ng c ng có nh ng tr ng h p

s có c ch tính thu riêng đ i v i l nh v c khai thác này

 Thu l i t c b t th ng

M t s qu c gia đã xây d ng công c thu đ c bi t này đ mang l i cho chính ph m t ph n l i t c th ng d c a d án, thông qua các kho n thu b sung khi giá c ho c l i nhu n thu đ c v t quá m c c n thi t đ thu hút đ u t

 V n s h u chính ph

M t s d án d u khí và khoáng s n đ c thành l p nh nh ng công ty c

ph n qu c gia, có s phân chia c ph n gi a công ty t nhân v i doanh nghi p nhà

n c ho c m t c quan nhà n c nào đó Do đó, vi c n m gi c ph n s giúp chính ph có thêm m t kho n thanh toán c t c nh t đ nh

 H p đ ng chia s s n ph m

Nhi u h p đ ng d u khí th c hi n theo ph ng th c chia s m t ph n s

l ng d u m s n xu t đ c cho nhà n c theo nguyên t c: Sau khi tr đi chi phí cho vi c s n xu t, kho n còn l i s đ c chia cho các công ty tham gia h p đ ng và chính ph V i ph n “l i nhu n” nh n đ c, chính ph có th bán m t ph n ho c toàn b l ng s n ph m này, ho c c ng có th đ c quy đ i và thanh toán b ng ti n

m t thay cho l ng s n ph m nh n đ c

M i qu c gia có đ c đi m v kinh t , chính tr , xã h i… riêng bi t khác nhau, nên vi c l a ch n công c nào và công c nào là hi u qu nh t r t khó xác đ nh Nguyên t c c n l u ý khi chính ph l a ch n chính sách:

 i u kho n tài chính đ c quy đ nh b i lu t pháp, công chúng có th ti p c n d dàng H n ch thay đ i các đi u kho n tài chính theo t ng h p đ ng c th đ

đ m b o vi c áp d ng chi n l c tài chính m t cách th ng nh t và ch t ch

 i u kho n tài chính bao g m nh ng y u t đ m b o t ng ngu n thu cho chính

ph và t ng l i nhu n cho doanh nghi p Khi xây d ng đi u kho n tài chính, chính ph ph i tính đ n th i gian c a dòng ti n d ki n thu đ c Chính ph

c ng nên thi t l p ch đ tài chính t o ra doanh thu d a trên m t khung th i gian

t ng ng v i các k ho ch phát tri n qu c gia

Trong quá trình th c hi n các đi u kho n tài chính, m t s k h ti m n s

xu t hi n Các doanh nghi p có th t n d ng nó đ phá v s cân b ng trong đi u kho n tài chính M t s k h n i b t nh :

 Chuy n giá

Công ty m có th s d ng doanh s bán hàng c a công ty con đ gi m b t các ngh a v tài chính đ i v i chính ph Doanh thu tiêu th khoáng s n ho c d u khí t công ty con này cho công ty con khác v i m c giá th p h n giá th tr ng có

th giúp gi m doanh thu trong báo cáo c a công ty m T đó, m c tính thu tài nguyên và chi tr thu c ng s gi m đi T ng t , m t công ty có th t ng chi phí trong báo cáo c a mình và làm t ng các kho n kh u tr và làm gi m thu thu nh p

h n ch vi c l m d ng các kho n giá tr chuy n đ i này, chính ph c n đ a ra

m t chính sách xác đ nh giá tr giao d ch gi a các bên liên quan, liên k t v i giá bán

s n ph m th c trên th tr ng đ đánh giá ngu n thu theo giá th tr ng

Công ty có th kh u tr kho n l n m đ u tiên vào doanh thu n m ti p theo

đ gi m thi u nguy c đóng c a d án nh ng n m đ u tiên Tuy nhiên, chính ph

ph i gi i h n kho n l đ c kh u tr , gi i h n th i gian đ c kh u tr và doanh thu nào s đ c bù đ p

 Các đi u kho n n đ nh

i u kho n đ c thi t l p vào ngày ký h p đ ng đ m b o h p đ ng s không b nh h ng khi thay đ i pháp lý x y ra đ đ m b o l i ích c a các công ty

c ng nh chính ph

1.3 nh h ng c a đ c đi m riêng tài nguyên khoáng s n đ n công tác k toán 1.3.1 Phân lo i vƠ đánh giá tƠi s n

Phân lo i và đánh giá tài nguyên khoáng s n là s xác đ nh giá tr các ngu n tài nguyên đã bi t ho c d đoán s t n t i c a chúng, xác đ nh giá tr kinh t trong

hi n t i và t ng lai c a ngu n tài nguyên đó

Khi phân lo i và đánh giá tài nguyên khoáng s n c n k t h p hai y u t : tính

kh thi v k thu t (m c đ chi ti t v tài nguyên đ c th m dò) và kh n ng v

th ng m i (vi c khai thác mang l i lãi hay l ) Theo hai y u t này, có th phân

lo i tài nguyên khoáng s n thành các lo i sau:

 Tài nguyên đã xác đ nh là tài nguyên mà v trí, ch t l ng, tr l ng đã đ c đánh giá Trong đó, có th chia ra làm hai lo i là tài nguyên đ t m c kinh t (có lãi so v i s v n đ u t ) và d i m c kinh t N u xét theo tr l ng, có th phân lo i thành tài nguyên có tr l ng ch c ch n, tài nguyên có tr l ng đáng tin c y và tài nguyên có tr l ng d tính

 Tài nguyên ch a xác đ nh là tài nguyên v c b n ch a đ c xác đ nh c th các

ch tiêu N u xét theo tr l ng có th phân lo i thành tài nguyên có tr l ng

gi đ nh và tài nguyên có tr l ng suy đoán

Tuy nhiên, cách phân lo i trên ch đáp ng vi c xác đ nh giá tr và đánh giá

kh n ng mang l i l i ích kinh t c a ngu n tài nguyên thiên nhiên mà không đáp

ng vi c ghi nh n và qu n lý công tác k toán đ i v i ngu n tài nguyên Ph n 1.4.4.2 c a ch ng này s trình bày cách phân lo i và đánh giá tài nguyên khoáng

s n theo IFRS 6 ó là cách phân lo i g n li n v i công tác k toán

1.3.2 Ghi nh n tài nguyên khoáng s n

Vi c h ch toán k toán đòi h i ph i xác đ nh kho n m c k toán đ c ghi

nh n thu c lo i nào và ghi nh n theo giá nào? Có th th y r ng tài nguyên khoáng

s n đ c ghi nh n nh là m t tài s n c đ nh s mang l i s phù h p nh t đ i v i các đ nh ngh a trong k toán Tùy tính ch t c a các kho n m c phát sinh liên quan

mà chúng ta s ghi nh n nó là tài s n c đ nh h u hình hay vô hình Còn vi c ghi

nh n tài nguyên theo giá g c, giá th tr ng,… thì ph thu c vào doanh nghi p l p

báo cáo trên c s d n tích hay c s ti n m t và ph i xem xét t i gi đ nh ho t

đ ng liên t c c ng nh nguyên t c th n tr ng

Câu h i đ t ra là ghi nh n tài nguyên khoáng s n nh th nào và theo giá nào

s đáp ng các nguyên t c k toán c ng nh giúp vi c h ch toán k toán và công tác

qu n lý k toán đ c chính xác và phù h p Ph n 1.4.4.3 trong ch ng này s gi i thi u cách ghi nh n tài nguyên khoáng s n theo IFRS 6 nh là m t tham kh o đ các doanh nghi p h ch toán k toán

1.4 K toán v t h m dò vƠ đ nh giá tài nguyên khoáng s n trong chu n m c IFRS 6

1.4.1 L ch s hình thành IFRS 6

Tháng 11/2000, IASC công b báo cáo tóm t t các v n đ : công nghi p khai khoáng và l y ý ki n c a công chúng H n cu i cho ý ki n là ngày 30/06/2001

Ngày 01/4/2001, IASC phát tri n d án công nghi p khai khoáng

Tháng 9/2002, IASC phát tri n các d án ng n h n tách ra t d án trên Ngày 16/01/2004, D th o ti p xúc ED 6 Th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n đ c công b

H i đ ng chu n m c k toán qu c t ban hành chu n m c qu c t s 6 v báo cáo tài chính “Th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n” vào ngày 09/12/2004 Chu n m c này có hi u l c t ngày 01/01/2006 và áp d ng đ i v i các doanh nghi p có ho t đ ng liên quan đ n tài nguyên khoáng s n

1.4.2 M c tiêu

M c tiêu c a IFRS 6 là quy đ nh v vi c báo cáo tình hình tài chính đ i v i

ho t đ ng th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n

C th , IFRS yêu c u:

C i thi n nh ng h n ch c a các thông l k toán hi n hành đ i v i ho t

đ ng th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n

Các doanh nghi p khi ghi nh n tài s n đ c th m dò và đ nh giá nh m m c đích đánh giá s t n th t các tài s n này, ph i phù h p v i IFRS 6 và đo l ng t n

th t tài s n ph i phù h p v i IAS 36

Vi c trình bày thông tin ph i ch ra và gi i thích các giá tr phát sinh t ho t

đ ng th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n trong báo cáo tài chính và giúp

ng i s d ng báo cáo tài chính này hi u v giá tr , th i gian và s ch c ch n c a dòng ti n t ng lai t b t k tài s n th m dò và đ nh giá nào đ c ghi nh n

Khi thi u chu n m c c th , nhi u lo ng i r ng các doanh nghi p ho t đ ng khai khoáng áp d ng IFRS l n đ u vào n m 2005 s đ i m t v i khó kh n và s không ch c ch n trong vi c quy t đ nh chính sách k toán nào là đ c ch p nh n khi s d ng các tiêu chu n theo IAS 8 Vì th , m c tiêu chính c a IFRS 6 là đ h n

ch vi c thay đ i h th ng chính sách k toán hi n hành c a các doanh nghi p có

ho t đ ng th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n

IFRS 6 không đi u ch nh các khía c nh k toán khác c a các doanh nghi p tham gia vào ho t đ ng th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n M t doanh nghi p không áp d ng IFRS 6 cho các chi phí phát sinh:

 Tr c khi di n ra ho t đ ng th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n, ví

d nh chi phí phát sinh tr c khi doanh nghi p giành đ c các quy n h p pháp đ th m dò trong m t khu v c nh t đ nh

 Sau khi tính kh thi v k thu t và kh n ng v th ng m i c a m t tài nguyên khoáng s n đ c xác đ nh

1.4.4 Các n i dung chính c a chu n m c IFRS 6

1.4.4.1 Ch n l a chính sách k toán cho tƠi nguyên th m dò vƠ đ nh giá

Có nhi u chính sách k toán đ c ch n l a b i các doanh nghi p tham gia

ho t đ ng th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n, bao g m vi c trì hoãn ghi

nh n trên b ng cân đ i k toán các chi phí th m dò và đ nh giá cho đ n vi c ghi

nh n t t c các chi phí phát sinh liên quan đ n ho t đ ng th m dò và đ nh giá vào báo cáo k t qu kinh doanh IFRS 6 không h n ch hay c m b t k chính sách k toán nào trong vi c ghi nh n và đo l ng tài s n th m dò và đ nh giá Thay vào đó,

nó cho phép các doanh nghi p ti p t c s d ng chính sách k toán hi n hành mi n

là chúng tuân th các yêu c u c a đo n 10 c a IAS 8

Có nhi u lo ng i r ng các doanh nghi p mu n áp d ng nh ng quy t c c a

đo n 11, 12 trong IAS 8 khi đánh giá chính sách k toán hi n hành cho ho t đ ng

th m dò và đ nh giá tài nguyên, s làm xu t hi n nh ng đi m ch a rõ ràng tránh

nh ng chi phí ti m tàng và khó kh n mà nh ng đi m ch a rõ ràng này có th gây ra, IFRS 6 đ a ra ngo i l t m th i đ i v i vi c áp d ng đo n 11, 12 c a IAS 8 cho đ n khi IASB gi i quy t nh ng v n đ này m t cách toàn di n

Doanh nghi p có th thay đ i chính sách k toán n u s thay đ i này làm cho các báo cáo tài chính đáng tin c y h n và liên quan đ n các quy t đ nh kinh t h n Theo IFRS 6, doanh nghi p nên ch ng minh s thay đ i giúp cho báo cáo tài chính đáp ng ch t ch h n các tiêu chu n c a IAS 8 Tuy nhiên s thay đ i này ph i tuân

th các quy đ nh k toán hi n hành

1.4.4.2 Phân lo i

a Phân lo i tài s n th m dò vƠ đ nh giá

Doanh nghi p phân lo i tài s n th m dò và đ nh giá thành tài s n h u hình và

vô hình theo b n ch t tài s n và áp d ng cách phân lo i này m t cách nh t quán

M t s tài s n th m dò và đ nh giá đ c xem là vô hình (ví d : quy n khoan), trong khi m t s khác đ c xem là h u hình (ví d : xe c và giàn khoan) Trong

ph m vi nào đó, m t tài s n h u hình đ c tiêu th s phát sinh m t tài s n vô hình,

ph n ánh r ng vi c tiêu th là m t ph n chi phí c a tài s n vô hình Tuy nhiên, s

d ng m t tài s n h u hình làm phát sinh m t tài s n vô hình không làm thay đ i tài

s n h u hình thành vô hình

Vi c phân chia tài s n th m dò và đ nh giá thành h u hình hay vô hình d a trên chính sách k toán mà doanh nghi p đã l a ch n, vi c đo l ng tài s n sau khi ghi nh n và m c đích trình bày đ c áp d ng m t cách nh t quán

 Tài s n th m dò và đ nh giá vô hình

Các IFRS đ nh ngh a tài s n vô hình nh là nh ng chi phí ti n t không bao

g m tính ch t h u hình, tuy nhiên không có yêu c u phân lo i chi ti t theo m c đích

s d ng M t s tài s n th m dò và đ nh giá th a mãn là vô hình nh quy n khoan, quy n đ c th m dò, chi phí th m dò, chi phí đào h m, chi phí l y m u, chi phí nghiên c u và nh ng chi phí liên quan đ n đánh giá tính kh thi v k thu t và

kh n ng v th ng m i c a tài nguyên khoáng s n

 Tài s n th m dò và đ nh giá h u hình

Các IFRS không có đ nh ngh a rõ ràng v h u hình Tuy nhiên, có th đ nh ngh a nó là nh ng kho n m c b t đ ng s n, nhà máy, phân x ng và máy móc thi t

b và ph i đ c s d ng ít nh t m t chu k kinh doanh M t s tài s n th m dò và

đ nh giá th a mãn là h u hình nh máy móc thi t b s d ng đ th m dò (xe c , giàn khoan), h th ng ng d n và máy b m, b ch a d u - khí đ t…

Trong m t s tr ng h p, khi m t tài s n th m dò và đ nh giá h u hình đ c tiêu th s phát sinh m t tài s n th m dò và đ nh giá vô hình – ph n ánh s ti n tiêu

th do m t ph n chi phí mà tài s n vô hình đã t o ra Ví d , chi phí kh u hao nên

đ c v n hóa là m t ph n tài s n th m dò và đ nh giá vô hình M t giàn khoan dùng đ th m dò thì đ c phân lo i theo cách thông th ng là tài s n h u hình, chi phí kh u hao trên l ng tiêu th c a nó nên đ c xem xét là s phát sinh thêm c a tài s n vô hình T ng t , chi phí kh u hao hay các h p đ ng cho thuê c a tàu ch

d u có th là m t ph n c a tài s n th m dò và đ nh giá vô hình

Th c t , nh ng ng i ban hành và s d ng các IFRS hi n hành mu n phân

bi t tài s n th m dò và đ nh giá thành các kho n m c h u hình và vô hình có th thay đ i tùy tình hình th c t c a doanh nghi p IFRS 6 yêu c u các doanh nghi p

ph i tách r i tài s n th m dò và đ nh giá h u hình và vô hình c ng nh m r ng chính sách đ phân lo i l i nh ng tài s n này khi tính kh thi v k thu t và kh

n ng v th ng m i c a chúng có thay đ i

b S phân lo i l i tài s n th m dò vƠ đ nh giá

Tài s n th m dò và đ nh giá s không đ c phân lo i nh trên n a khi tính kh thi v k thu t và kh n ng v th ng m i c a tài nguyên đ c xác đ nh Tài s n th m dò và đ nh giá s đ c đánh giá t n th t và b t k kho n l t n th t nào đ c ghi nh n, tr c khi phân lo i l i

Theo IFRS 6, khi ng ng các ho t đ ng th m dò và đ nh giá trong m t khu

v c doanh nghi p ph i d ng cung c p chi phí v n, ki m tra vi c ghi nh n t n th t tài s n th m dò và đ nh giá và phân lo i l i tài s n th m dò và đ nh giá

Tài s n th m dò và đ nh giá có th đ c phân lo i l i thành tài s n h u hình

và vô hình Chính sách l a ch n đ phân lo i l i tài s n th m dò và đ nh giá ph i

đ c áp d ng th ng nh t Cách phân lo i l i tùy thu c vào tính ch t c a tài s n:

 Tài s n th m dò và đ nh giá có th nh n d ng

i v i tài s n th m dò và đ nh giá h u hình có th nh n d ng thì s phân

lo i l i s không thích h p Tuy nhiên, doanh nghi p c n ph i đánh giá l i s phù

h p c a th i gian kh u hao và phân b các tài s n này

Ph i ng ng s phân lo i l i tài s n th m dò và đ nh giá h u hình khi chúng

đ c phân lo i nh vi c phát tri n tài s n h u hình theo IAS 16, ví d nh tàu v n chuy n ph c v vi c th m dò l n ph c v vi c v n chuy n khi ti n hành khai thác tài nguyên Trong khi đó, tài s n th m dò và đ nh giá vô hình s đ c phân lo i l i

là tài s n vô hình, ví d gi y phép khai thác

 Tài s n th m dò và đ nh giá không th nh n d ng

Khi tính kh thi v k thu t và kh n ng v th ng m i đ c xác đ nh, n u không có h ng d n c th , doanh nghi p nên ch n m t chính sách k toán đ phân

lo i tr l ng khoáng s n thành h u hình ho c vô hình và ph i áp d ng nh t quán Khoáng s n d tr nên đ c phân lo i là tài s n h u hình

Ví d v s phân lo i l i giàn khoan th m dò khi tính kh thi v k thu t và

kh n ng v th ng m i đ c xác đ nh, v i gi đ nh nó ti p t c đ c s d ng đ

th m dò và đ nh giá đ c trình bày trong b ng 1.1

B ng 1.1 Phân lo i l i giàn khoan th m dò khi tính kh thi v k thu t và

kh n ng v th ng m i đ c xác đ nh

Lo i tài s n

Phân lo i theo IFRS 6 (áp d ng mô hình trong IAS 16 và IAS 38)

Ph n lo i l i theo IFRS 6

Xe c Tài s n h u hình Tài s n h u hình Giàn khoan th m dò Tài s n h u hình Không áp d ng Nhà x ng s n xu t Không áp d ng Tài s n h u hình

Gi y phép th m dò Tài s n vô hình Tài s n vô hình Tài s n th m dò và đ nh

giá không th nh n d ng Tài s n h u hình / vô hình Tài s n h u hình / vô hình

Gi ng d u, d tr Không áp d ng Tài s n h u hình / vô hình

1.4.4.3 Ghi nh n tài s n th m dò vƠ đ nh giá

Khi phát tri n các chính sách k toán, m t doanh nghi p ghi nh n tài nguyên

th m dò và đ nh giá ph i áp d ng đo n 10 c a IAS 8 o n 11 và 12 c a IAS 8 ch

ra ngu n c a các yêu c u và h ng d n nhà qu n lý c n xem xét s phát tri n c a chính sách k toán cho m t kho n m c n u không có IFRS nào quy đ nh c th đi u

đó IFRS 6 cho phép doanh nghi p không áp d ng các đo n này đ i v i chính sách

k toán ghi nh n và đo l ng tài s n th m dò và đ nh giá

Theo IFRS 6, các chi phí không có liên quan đ n nh ng lo i chi phí khác và

th a mãn các tính ch t c a tài nguyên khoáng s n thì s đ c v n hóa nh là tài s n

th m dò và đ nh giá, ví d chi phí thu th p d li u v đ ng đ t i v i m i lo i chi phí th m dò và đ nh giá, nhà qu n lý ph i d a vào phán đoán c a mình đ xác đ nh

và áp d ng chính sách thích h p đ xác đ nh là chi phí ph i ch u hay đ c v n hóa thành tài s n

Chính sách xác đ nh là chi phí hay v n hóa nên ph n ánh quy mô các lo i chi phí th m dò và đ nh giá liên quan đ n nh ng ngu n tài nguyên nh t đ nh Doanh

nghi p nên xem xét yêu c u c a các IFRS khác có liên quan đ n vi c l a ch n chính sách k toán đ i v i chi phí th m dò và đ nh giá

1.4.4.4 o l ng tài s n th m dò vƠ đ nh giá

a o l ng khi ghi nh n

Tài s n th m dò và đ nh giá đ c đo l ng theo giá g c phù h p v i các chính sách k toán, doanh nghi p có th ghi nh n gi y phép th m dò (bao g m chi phí mua tr c ti p) nh là tài s n th m dò và đ nh giá Theo s h ng d n v chi phí

tr c ti p trong IAS 38, kho n chi phí này có th bao g m thu không hoàn l i và các chi phí h p lý ph i ch u khi làm các gi y phép

b Các nhân t chi phí c a tài s n th m dò vƠ đ nh giá

Khi tài s n th m dò và đ nh giá đ c ghi nh n l n đ u trên b ng cân đ i k toán, nó ph i đ c đo l ng theo giá g c Doanh nghi p c n xem xét m c đ liên quan c a các chi phí đ n vi c tìm đ c ngu n tài nguyên c th đ xác đ nh giá g c

và ph i áp d ng m t cách nh t quán

IFRS 6 li t kê các chi phí đ c tính vào giá g c khi đo l ng l n đ u nh :

đ t đ c quy n khai thác, phép đo v đ a hình, đ a ch t, đ a hóa h c, và đ a v t lý; khoan th m dò; đào; l y m u; và các ho t đ ng liên quan đ n đánh giá tính kh thi

v k thu t và kh n ng v th ng m i c a m t ngu n tài nguyên

Các chi phí liên quan đ n s phát tri n ngu n tài nguyên s không đ c ghi

nh n vào tài s n th m dò và đ nh giá theo qui đ nh c a IAS 38 v vi c ghi nh n tài

s n t s phát tri n

i v i các chi phí qu n lý và chi phí chung khác, doanh nghi p nên l a

ch n chính sách k toán phù h p qui đ nh trong IAS 2, IAS 38 ho c IAS 16 Theo IAS 16, các chi phí qu n lý và chi phí chung khác không đ đi u ki n ghi nh n là tài s n th m dò và đ nh giá mà chúng đ c xem nh chi phí ph i ch u Theo IAS 2

và IAS 38, thì các chi phí này nên đ c v n hóa vì chúng tr c ti p nh h ng đ n tài s n th m dò và đ nh giá n u vi c th m dò và khai thác đ c ti n hành Các chi phí có th v n hóa bao g m l ng c a nhân viên, ti n th ng cho nhà th u, nh ng chi phí h p lý và chi phí chuyên môn khác…

i v i chi phí đi vay, doanh nghi p nên xem xét h ng d n trong IAS 23

N u chi phí đi vay là chi phí tr c ti p ph c v ho t đ ng th m dò, đ nh giá, khai thác thì ch đ c v n hóa khi chúng mang l i l i ích kinh t trong t ng lai, tuy nhiên vi c xác đ nh l i ích kinh t này không d dàng Ng c l i, nh ng chi phí đi vay nh lãi trên s ti n vay s d ng cho m c đích th m dò và đ nh giá, nh ng kho n chi t kh u gi m d n, phí b o hi m và phí giao d ch tính theo lãi su t th c t , phí thuê tài chính… đ c xem là chi phí ph i tr

i v i n ph i tr doanh nghi p ghi nh n theo yêu c u c a IAS 37 Nh ng

kho n n là k t qu t quá trình th m dò, khai thác ch đ c ghi nh n khi vi c th m

dò, khai thác đ c th c hi n Các kho n n này ph i đ c trình bày chi ti t trên báo cáo tài chính N ph i tr phát sinh theo qui đ nh pháp lu t (lu t và các đi u ch nh

v gi y phép th m dò) ho c các quy c ng m đ nh Ví d , doanh nghi p khai thác bô-xit t i qu c gia không có lu t b o v môi tr ng, tuy nhiên doanh nghi p có qui

đ nh n i b v b o v môi tr ng Khi đó, doanh nghi p có m t kho n n đ i v i chi tiêu đ làm s ch ch t b n

c o l ng sau khi ghi nh n

Sau khi ghi nh n l n đ u, doanh nghi p nên áp d ng mô hình chi phí ho c

mô hình đánh giá l i đ i v i tài s n th m dò và đ nh giá

 Mô hình chi phí

Tài s n th m dò và đ nh giá h u hình, tài s n th m dò và đ nh giá vô hình

h n ch v th i gian ho t đ ng đ c kh u hao theo giá tr còn l i Giá tr còn l i c a tài s n th m dò và đ nh giá h u hình là l ng mà doanh nghi p có th nh n đ c t tài s n vào ngày l p b ng cân đ i k toán Giá tr còn l i c a tài s n th m dò và đ nh giá vô hình b h n ch v th i gian ho t đ ng đ c gi đ nh là th p nh t n u không

th a mãn các tiêu chu n S kh u hao ch đ c th c hi n khi tài s n có th i gian s

d ng i v i nh ng tài s n th m dò và đ nh giá vô hình có th i gian s d ng,

ph ng pháp kh u hao theo s d gi m d n là thích h p nh t

 Mô hình đánh giá l i

N u doanh nghi p l a ch n áp d ng mô hình đánh giá l i thì mô hình đ c

áp d ng nên nh t quán v i vi c phân lo i tài s n thành h u hình và vô hình Tài s n

th m dò và đ nh giá h u hình đ c đánh giá b ng mô hình trong IAS 16, tài s n

th m dò và đ nh giá vô hình dùng mô hình trong IAS 38 Có m t s khác bi t v mô hình đánh giá tài s n h u hình và vô hình trong các IFRS Nh ng mô hình này ch cho phép đánh giá tài s n khi th a mãn các yêu c u xác đ nh

 Mô hình đánh giá l i tài s n th m dò và đ nh giá vô hình

Tài s n th m dò và đ nh giá vô hình đ c đánh giá l i đ phù h p v i giá tr

th c ch khi t n t i th tr ng mua bán th a mãn đi u ki n sau:

 Các đi u ki n kinh doanh đ c áp d ng đ ng nh t

 Có nhi u ng i mua và ng i bán bình th ng

 Giá c đ c công khai

 Mô hình đánh giá l i tài s n th m dò và đ nh giá h u hình

Tài s n th m dò và đ nh giá h u hình có th đánh giá theo giá tr th c Giá tr

th c th ng đ c xác đ nh d a trên giá tr th tr ng v n có, v trí đ a lý và đi u

ki n hi n t i c a tài s n N u không tìm đ c giá tr th tr ng thì có th c l ng giá tr th c thông qua kh u hao các chi phí thay th ho c ph ng pháp thu nh p

đ nh đ c N u không có h ng d n c th trong IFRS 6, doanh nghi p ph i cân

nh c đ phát tri n chính sách k toán phù h p v i quy đ nh trong các IFRS và nên

d a vào IAS 8 IAS 8 đòi h i ph i đ i chi u v i các IFRS khác v các gi i thích, các đ nh ngh a, tiêu chu n, ghi nh n, các khái ni m đo l ng trong IASB và các GAAP khác Khi đánh giá tính kh thi v k thu t và kh n ng v th ng m i c n

ki m tra s t n t i và tr l ng c a tài nguyên Khi đánh giá s t n t i, doanh nghi p ph i xem xét nó có đ ngu n l c đ ti n hành các ho t đ ng phát tri n

 K toán chi phí phát tri n

Theo IFRS 6, khi tính kh thi v k thu t và kh n ng v th ng m i c a tài nguyên đ c xác đ nh, chi phí liên quan đ n s phát tri n c a tài nguyên đó không

đ c ghi nh n là tài s n th m dò và đ nh giá Các kho n chi tiêu cho vi c phát tri n

và khai thác tài nguyên n m ngoài ph m vi IFRS 6, IAS 16 và IAS 38, doanh nghi p c n xác đ nh chính sách k toán đ qu n lý chi phí đó

IASB l u ý r ng s phát tri n c a ho t đ ng th m dò và đ nh giá m t tài nguyên bao g m các giai đo n phát tri n k toán c a d án n i b Theo IAS 38, trong giai đo n phát tri n c a d án n i b , doanh nghi p có th xác đ nh là tài s n

vô hình và ch ng minh r ng nó t o ra l i ích kinh t trong t ng lai

1.4.4.6 T n th t tài s n th m dò vƠ đ nh giá

a Ghi nh n vƠ đo l ng

Tài s n th m dò và đ nh giá s đ c đánh giá t n th t khi các s ki n và hoàn

c nh ch ra r ng giá tr ghi s c a tài s n v t quá s ti n có th thu h i c a nó Khi các s ki n và hoàn c nh ch ra r ng giá tr ghi s c a tài s n v t quá s ti n có th thu h i c a nó, doanh nghi p s ph i đo l ng, trình bày và th hi n b t k kho n l

t n th t nào theo IAS 36, ngo i tr tr ng h p không có thông tin c n thi t cho vi c đánh giá dòng ti n t ng lai t tài s n th m dò và đ nh giá

M t ho c nhi u h n các s ki n và hoàn c nh sau ch ra r ng doanh nghi p nên ki m tra vi c t n th t tài s n th m dò và đ nh giá:

 Quy n th m dò c a doanh nghi p trong m t khu v c xác đ nh đã h t hi u l c hay h t hi u l c trong t ng lai g n, và không có hy v ng đ c ph c h i l i quy n th m dò

 Chi phí tr ng y u cho ho t đ ng th m dò và đ nh giá tài nguyên trong m t khu

v c c th không đ c ghi nh n trong ngân sách hay d toán chi phí

 Vi c th m dò và đ nh giá tài nguyên trong m t khu v c nh t đ nh không phát

hi n ra kh n ng sinh l i c a tài nguyên và doanh nghi p quy t đ nh đình ch

ho t đ ng trong khu v c đó

 M c dù vi c phát tri n trong m t khu v c nh t đ nh có kh n ng th c hi n, có

đ y đ d li u ch ra r ng giá tr ghi s c a tài s n th m dò và đ nh giá s không

có kh n ng thu h i đ y đ trong giai đo n phát tri n thành công ho c bán ra Khi nh ng tr ng h p nh th ho c t ng t phát sinh, doanh nghi p đ c yêu c u đánh giá t n th t tài s n theo IAS 36, theo nh ng yêu c u c th tùy m c đ

t n th t tài s n L t n th t tài s n đ c ghi nh n nh là chi phí theo IAS 36

b Xác đ nh m c đ t n th t tài s n th m dò vƠ đ nh giá

Vi c phân đ nh tài s n th m dò và đ nh giá theo đ n v t o ti n (CGU) ho c nhóm các đ n v t o ti n, cho m c đích đánh giá t n th t có th đ c quy t đ nh

nh là m t v n đ c a chính sách k toán c a các doanh nghi p riêng bi t H n ch duy nh t đ c ch ra là tài s n th m dò và đ nh giá đ c phân đ nh cho các CGU

không đ c l n h n m t b ph n d a trên qui đ nh c a IAS 14

Khác v i IAS 36, IFRS 6 áp d ng m t cách đ c bi t CGU cho tài s n th m

dò và đ nh giá IFRS 6 yêu c u doanh nghi p phân b t n th t tài s n th m dò và

đ nh giá có ti m n ng trong giai đo n khai thác theo các CGU ho c phân đo n và

k t h p v i vi c nghiên c u m c đ t n th t Doanh nghi p có th nh n đ nh tài s n

th m dò và đ nh giá v i m c đích qu n lý n i b m c đ th p và t đó đánh giá

t n th t ho c có th k t h p m t hay nhi u CGU cho m c đích nghiên c u

Tuy nhiên, khi gia t ng chi chí và tài s n đ phát tri n s có nh ng kho n chi tiêu v t ngoài ph m vi c a CGU Doanh nghi p ph i xem xét đánh giá m c t n

th t đ tránh vi c gia t ng các tài s n cho các CGU mà không có s k t h p v i nhau s gây nên t n th t

Yêu c u m i CGU ho c nhóm CGU không đ c l n h n m t b ph n theo IAS 14 đ c xem xét không ph i d a vào doanh thu t ng th i k hay tài s n IFRS

6 mu n nh n m nh vi c nghiên c u không ch d ng l i m t b ph n nào đó mà là

c quá trình th m dò và đ nh giá

M t h ng d n t ng t c ng đ c áp d ng đ i v i đ n v t o ra thu nh p (IGU) Theo đó, IGU th ng đ c liên k t v i m t l nh v c kinh t c th ho c m t nhóm các l nh v c mà m c đ kinh t ph thu c l n nhau Tuy nhiên, do gi i h n

b i IAS 14, doanh nghi p nên xem xét l i chi phí hi n h u và lãi g p c a các ho t

đ ng trong m t giai đo n riêng l

c ánh giá giá tr thu h i

 Giá tr thu h i

Khi c tính giá tr thu h i, doanh nghi p d a vào dòng ti n thu đ c trong

t ng lai và s bi n đ ng c a dòng ti n thông qua vi c s d ng tài s n Doanh nghi p nên c tính l i ích kinh t thu đ c theo giá tr còn l i c a tài s n i v i

h u h t các ho t đ ng, th i gian chu n b ngân sách chi ti t th ng không quá n m

n m và các c tính th ng đ c thi t l p ít nh t là hai m i n m tùy thu c vào s tin c y c a dòng ti n

 Chi phí v n trong t ng lai

Khi đánh giá t n th t, dòng ti n trong t ng lai s đ c c tính cho tài s n trong hi n t i Trong đi u ki n tài s n đó đang đ c s d ng, đ t ng c ng hi u

su t c a tài s n, dòng ti n không nên bao g m chi phí v n trong t ng lai Ví d s

ti n dùng đ phát tri n công ngh trong t ng lai s đ c lo i tr kh i dòng ti n d

ki n Ng c l i, đ i v i tài s n ch a s n sàng s d ng, dòng ti n d ki n s bao

g m kho n chi phát sinh đ đ a tài s n vào s d ng Vi c này khá ph bi n v i các doanh nghi p khai thác m đ th c hi n t ng giai đo n c a d án M t s qu c gia cho r ng dòng ti n d ki n đ c tính giá tr s d ng cho các nghiên c u t n th t

có th bao g m v n d ki n trong t ng lai

1.4.4.7 M t s quy đ nh chung khác

a Nguyên t c trình bày

Doanh nghi p trình bày thông tin và gi i thích các giá tr ghi nh n trong báo cáo tài chính c a ho t đ ng th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n, bao g m:

 Chính sách k toán c a doanh nghi p cho các chi phí th m dò và đ nh giá, bao

g m vi c ghi nh n tài s n th m dò và đ nh giá

 Giá tr tài s n, n , thu nh p, chi phí và dòng ti n ra và vào phát sinh t ho t

đ ng th m dò và đ nh giá tài nguyên khoáng s n

thu n l i cho vi c trình bày chi ti t, chính ph nên t p trung vào các nguyên lý c b n sau:

 T o đi u ki n cho doanh nghi p hi u c s h p lý c a các yêu c u, ti n hành đúng các yêu c u

 Không nên b t bu c doanh nghi p trình bày chính xác khuôn m u mà không xem xét tình hình tài chính c th t i doanh nghi p, có th d n đ n quá t i ho c che đ y thông tin quan tr ng

 Cho phép doanh nghi p xem xét m t cách t ng quát nh ng không đ c k t h p

nh ng thông tin có đ c tính riêng bi t

 Cho phép l p báo cáo chi phí th m dò và đ nh giá b ng cách phân khúc các nhân t c b n h ng n m ho c c ng d n nhi u n m

Vi c trình bày thông tin v tr l ng tài nguyên và giai đo n sau khi th m dò

và đ nh giá là ngoài ph m vi c a IFRS 6 IFRS 6 c ng không yêu c u trình bày s

l ng n m khi vi c th m dò b t đ u, tuy nhiên, IASB yêu c u m t d án quan tr ng

c n trình bày thêm nh ng thông tin c n thi t đ ng i s d ng hi u rõ h n v báo cáo tài chính

b Th i gian hi u l c vƠ đi u kho n chuy n đ i

IFRS 6 có hi u l c t ngày 01/01/2006 Vi c áp d ng s m h n đ c khuy n khích N u m t doanh nghi p áp d ng IFRS 6 cho giai đo n tr c ngày 01/01/2006,

s vi c này nên đ c thông báo i v i nh ng doanh nghi p ch đ n ngày 01/01/2006 m i áp d ng chu n m c, IAS 8 yêu c u doanh nghi p ph i thông báo

vi c áp d ng này, và n u có th c tính đ c, doanh nghi p nên thông báo tác

đ ng c a vi c áp d ng chu n m c trong giai đo n đ u

H i đ ng chu n m c qu c t đã trì hoãn ngày hi u l c c a IFRS 6 cho đ n 01/01/2006 nh m không làm xáo tr n “n n t ng n đ nh” c a n m 2005 và t o nhi u th i gian h n cho vi c chuy n đ i sang IFRS Tuy nhiên, dù r ng m c tiêu quan tr ng c a IFRS 6 là t o ni m tin t vi c áp d ng nh ng yêu c u nghiêm ng t

c a IAS 8, g n nh là đa ph n các doanh nghi p đã áp d ng các chu n m c c a IFRS n m 2005, ch n cách áp d ng IFRS 6 s m h n

Vi c áp d ng IFRS 6 nhìn chung không d n đ n s thay đ i trong chính sách

k toán đ i v i vi c ghi nh n và đo l ng tài nguyên th m dò và đ nh giá Khi doanh nghi p tiên phong thay đ i chính sách k toán c a nó đ c i thi n tính thích

h p và đ tin c y c a thông tin tài chính trong ph m vi nh ng tài s n này, thì nh ng quy t c chung c a IAS 8 s đ c áp d ng Vì v y, nh ng thay đ i trong chính sách

k toán nên đ c áp d ng tr v tr c, n u không thì nó s không mang tính th c t

V vi c ki m tra t n th t, yêu c u chung cho vi c áp d ng IFRS 6 là doanh nghi p khi ghi nh n tài s n th m dò và đ nh giá nên quy t đ nh có hay không các s

ki n và hoàn c nh gây ra t n th t trong các th i k tr c B t k t n th t nào đ c phát hi n nên đ c ghi nh n tr v tr c Tuy nhiên IASB cho phép m t s mi n

tr khi không th áp d ng các quy lu t t n th t cho các thông tin có liên quan đ n

th i k b t đ u tr c 01/01/2006 Khi các quy t c không đ c áp d ng tr v tr c trong nh ng tr ng h p trên, doanh nghi p nên thông báo s vi c này

Vi c áp d ng l n đ u

đ c s a đ i cho các doanh nghi p áp d ng l n đ u các chu n m c IFRS tr c ngày 01/01/2006, và ch n áp d ng IFRS 6 tr c ngày 01/01/2006 Nh ng doanh nghi p này không c n trình bày báo cáo theo yêu c u IFRS 6 cho nh ng th i k liên quan trong báo cáo tài chính S mi n tr này không áp d ng đ i v i các doanh nghi p l n đ u áp d ng IFRS vào ho c sau ngày 01/01/2006

1.5 Th c t áp d ng IFRS 6 t i m t s qu c gia

1.5.1 Áp d ng IFRS 6 t i Canada

H i đ ng chu n m c k toán Canada (ACSB) yêu c u các công ty niêm y t

áp d ng IFRS tr nh t là ngày 1/1/2011 Hi p h i các nhà s n xu t d u khí Canada (CAPP) đ a ra h ng d n vi c áp d ng IFRS 6 cho các ngành công nghi p d u khí

th ng ngu n vào tháng 2/2009 Ngoài vi c áp d ng nh ng qui đ nh trong IFRS 6,

b n h ng d n còn đ a thêm nh ng v n đ c th